Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak - Pęczkowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Dawejnis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia naruszenia praw pacjenta do świadczeń zdrowotnych oddala skargę

Zaskarżonym rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2017 r., znak: [...], Rzecznik Praw Pacjenta ("Rzecznik"), działając na podstawie art. 53 ust. 3 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2017 r., poz. 1318) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, "k.p.a."), po ponownym rozpatrzeniu sprawy utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2017 r. (znak: [...]) niestwierdzające naruszenia prawa pacjenta, [...] ("skarżący"), do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta, przez podmiot leczniczy [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Z akt postępowania administracyjnego wynika, że organ wszczął postępowaniu w wyniku wniosku [...] (żony skarżącego) z dnia [...] stycznia 2017 r. Do wniosku dołączono dokumentację medyczną skarżącego, z której wynikało, że przyjmuje on [...] (275 mg) i [...] (1250 mg) oraz skarży się na problemy z chodzeniem.

W toku prowadzonego postępowania organ ustalił, że pensjonariusze Domu Pomocy Społecznej, w którym przebywa skarżący, są objęci leczeniem w podmiocie leczniczym [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Organ uzyskał wyjaśnienia ww. podmiotu leczniczego, w których opisano proces leczenia skarżącego oraz przesłano kopię dokumentacji medycznej, stanowisko skarżącego oraz opinię dr hab. n. med. [...], konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie psychiatrii, w której pozytywnie oceniono proces leczenia skarżącego.

Rozstrzygnięciem z dnia [...] lipca 2017 r. Rzecznik Praw Pacjenta nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta, tj. skarżącego, do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta przez ten podmiot leczniczy.

Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się skarżący.

Rozstrzygnięciem z dnia [...] sierpnia 2017 r. Rzecznik utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.

Organ stwierdził, że przedmiotowe postępowanie miało na celu ustalenie, czy doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych. Prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych zostało uregulowane w art. 8 ustawy o prawach pacjenta, zgodnie z którym pacjent ma prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym. Podobne regulacje zawiera ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, w której w art. 4 jest wskazane, że lekarz ma obowiązek wykonywać zawód zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, dostępnymi mu metodami i środkami zapobiegania, rozpoznawania i leczenia chorób, zgodnie z zasadami etyki zawodowej oraz z należytą starannością.

Rzecznik Praw Pacjenta stwierdził, że w katalogu swoich kompetencji nie posiada uprawnień pozwalających na ocenę zastosowanego u pacjenta procesu diagnostyczno-leczniczego. Z tego względu Rzecznik, rozstrzygając postępowanie obejmujące prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych, najczęściej wymagające zweryfikowania udzielonych świadczeń, jak w niniejszej sprawie, zobligowany jest uwzględnić stanowisko konsultanta wojewódzkiego. Zgodnie z ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2017 r., poz. 890) konsultanci wykonują zadania opiniodawcze, doradcze i kontrolne dla organów administracji rządowej, podmiotów tworzących w rozumieniu przepisów o działalności leczniczej, Narodowego Funduszu Zdrowia i Rzecznika Praw Pacjenta (art. 9 pkt 1). Zadaniem konsultantów krajowych oraz konsultantów wojewódzkich, wymienionym w art. 10 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy, jest w szczególności wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym, w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków.

W celu przeprowadzenia niniejszego postępowania powołany został konsultant wojewódzki w dziedzinie psychiatrii dla województwa [...] dr hab. n. med. [...], który ocenił proces leczenia skarżącego jako prawidłowy, w jego opinii objawy, jakie zgłaszał skarżący ("słabe chodzenie") nie mają żadnego związku z podawanymi produktami leczniczymi.

Rzecznik Praw Pacjenta podzielił to stanowisko, zwłaszcza że znajduje ono odzwierciedlenie w charakterystyce produktów leczniczych: [...], [...] ([...]), [...] ([...]). W żadnej z nich nie wskazano, że ww. produkty lecznicze mają wpływ na sposób poruszania się pacjentów.

Organ podkreślił przy tym, że w prowadzonym przez niego postępowaniu w przedmiocie prowadzonego wobec skarżącego procesu leczniczego nie ma uprawnień do realizacji prośby skarżącego o zmniejszenie dawki leków i żadne jego rozstrzygnięcie nie będzie miało wpływu na wielkość dawki leku, jaką przyjmuje skarżący. Taki wniosek może być skierowany osobiście przez skarżącego tylko i wyłącznie do udzielającego świadczeń zdrowotnych lekarza.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2017 r. złożył [...], wnosząc o "zmniejszenie ilości i zmianę rodzaju leków".

W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej odrzucenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, dalej p.p.s.a.), przed sądami administracyjnymi rozpatrywane są sprawy z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz inne sprawy, do których przepisy p.p.s.a. stosuje się z mocy ustaw szczególnych.

Zakres tych spraw enumeratywnie wymienia przepis art. 3 § 2 i 3 powołanej ustawy p.p.s.a., który określa akty prawne poddane kontroli w postępowaniu przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne - pkt 1 ww. przepisu; postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty - pkt 2; postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie - pkt 3; wreszcie także na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa – pkt 4.

Jak wskazano wyżej, kontrola sądowa dotyczyć może innych niż określone w pkt 1-3 (nie mających charakteru decyzji lub postanowień) aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Zgodnie z ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - Rzecznik jest centralnym organem administracji rządowej. Co prawda nie ma uprawnień do wydawania indywidualnych decyzji lub postanowień, ma jednak kompetencje do wszczynania i prowadzenia postępowań wyjaśniających, jeżeli podejmie wiadomość co najmniej uprawdopodabniającą naruszenie praw pacjenta (v. art. 50 ust. 1 ww. ustawy). Stosownie do art. 51 pkt 1-4 przywołanej ustawy Rzecznik po zapoznaniu się ze skierowanym do niego wnioskiem może:

-podjąć sprawę,

-poprzestać na wskazaniu wnioskodawcy przysługujących mu lub pacjentowi środków prawnych,

-przekazać sprawę według właściwości,

-nie podjąć sprawy,

zawiadamiając o tym wnioskodawcę i pacjenta, którego sprawa dotyczy.

W przypadku, o którym mowa w art. 51 pkt 1 ww. ustawy (tj. podjęcia sprawy), Rzecznik prowadzi postępowanie wyjaśniające korzystając z posiadanych kompetencji (uprawniających go do samodzielnego prowadzenia sprawy, ewentualnie – do żądania wyjaśnień/informacji od różnego rodzaju podmiotów, przedłożenia akt, czy zlecenia sporządzenia opinii/ekspertyzy). Następnie, na mocy art. 53 ustawy Rzecznik może stwierdzić lub nie, naruszenie praw pacjenta, skierować wystąpienie do organu, który to spowodował lub do organu nadrzędnego z wnioskiem o zastosowanie środków przewidzianych w przepisach prawa. Do przeprowadzanych w trybie art. 49-53 ww. ustawy działań stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca w przepisach tych zamieścił bowiem dwie klauzule odsyłające do Kodeksu postępowania administracyjnego, tj.: jedną szczegółowo odsyłającą odpowiednio do art. 127 § 3 k.p.a. w przypadku, o którym mowa w art. 53 ust. 1 pkt 1 (a więc – w przypadku nie stwierdzenia naruszenia praw pacjenta), drugą - generalnie odsyłającą odpowiednio do całego Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie nieuregulowanym w przepisach art. 49 - 53.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] sierpnia 2017 r. mocą którego utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2017 r. w którym nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta [...] do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy, przez podmiot leczniczy [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...].

Przeprowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta postępowanie wyjaśniające powinno odpowiadać kodeksowym zasadom ogólnym, a przy tym rozstrzygnięcie organu niestwierdzające naruszenia praw pacjenta swoją formalną konstrukcją i merytoryczną argumentacją stojącą za wskazanym wnioskiem powinno spełniać wymagania przewidziane w art. 107 § 1-3 k.p.a. Sąd zauważa, że przedmiot postępowania prowadzonego przez Rzecznika Praw Pacjenta i instrumenty, które ustawodawca temu organowi przyznał w art. 52 ust. 1-3 cyt. ustawy, świadczą o tym, że działania organu powinny zostać nakierowane na zebranie dostępnych informacji i wyjaśnienie wszystkich okoliczności pozwalających stwierdzić, czy prawa określonego pacjenta w odniesieniu do udzielanych mu świadczeń zdrowotnych doznały uszczerbku. Specyfika podejmowanych przez Rzecznika Praw Pacjenta działań w tym kierunku, zbiorczo określonych mianem "postępowania wyjaśniającego", stanowi o tym, że szczególna waga przy odpowiednim stosowaniu przez Rzecznika przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego powinna zostać przyznana ustaleniom faktycznym przyjmowanym w zainicjowanej przez pacjenta lub wnioskodawcy sprawie i kryteriom prawnym ich oceny zgodnie z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2018 r. sygn. II OSK 977/18).

Mając na uwadze przedmiot rozpatrywanej sprawy, w której wszczęte przez Rzecznika postępowanie wyjaśniające z wniosku [...], dotyczyło ustalenia, czy doszło do naruszenia praw jej męża jako pacjenta , przez podmiot leczniczy [...] sp. z o.o. z siedzibą w [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że nie można odmówić racji Rzecznikowi Praw Pacjenta, którego zdaniem poczynione ustalenia, stanowiska formułowanego przez skarżącego nie uzasadniały.

W ocenie Sądu, zgromadzony materiał dowodowy został w tym zakresie zebrany i oceniony w sposób prawidłowy jako nie dający podstaw do stwierdzenia naruszenia praw pacjenta [...].

Dyrektor ds. medycznych podmiotu leczniczego- dr [...] wyjaśniła pisemnie, że każde badanie psychiatryczne, konsultacje oraz ewentualna zmiana leczenia poprzedzona była zgodą skarżącego. Występujące zaburzenia ruchowe u pacjenta- kucanie- pozostaje bez związku z przyjmowanymi przez niego lekami : [...] oraz [...].

Organ wziął pod uwagę stanowisko i wyjaśnienia podmiotu leczniczego [...] sp. z o.o., stanowisko pacjenta oraz opinię Konsultanta Wojewódzkiego w zakresie psychiatrii dr hab. n. med. [...], która pozytywnie oceniła proces leczenia skarżącego. W opinii z dnia [...] kwietnia 2017r. Konsultant Wojewódzki, po dokonaniu analizy medycznej, stwierdziła, że świadczenia zdrowotne udzielane skarżącemu zostały udzielone zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metodo środków. Stosowana [...] jest lekiem o małym ryzyku wywołania niepożądanych objawów ruchowych. [...] może niekiedy powodować drżenie mięśniowe –nie występujące u skarżącego. Kucanie nie jest typowym objawem niepożądanym po leczeniu lekami p/psychotycznymi. U skarżącego nie stwierdzono odchyleń neurologicznych. Wydaje się że zachowanie pacjenta może wynikać z podstawowej choroby.

W ocenie Sądu stanowisko Konsultanta jest z proceduralnego punktu widzenia niczym innym jak opinią. Jak stanowi art. 9 ustawy z dnia 6 listopada 2008r., o konsultantach w ochronnie zdrowia wykonują oni zadania opiniodawcze m.in. dla Rzecznika Praw Pacjenta. Opinia konsultanta, żeby mogła być zakwalifikowana jako istotny dowód w sprawie musi być jasna, czytelna i wyczerpująca.

Nie może budzić wątpliwości, że uczynienie przedmiotem sporu prawidłowości zastosowanego leczenia u skarżącego, nakazywało oprzeć się przez Rzecznika Praw Pacjenta na stanowisku podmiotów posiadających adekwatną wiedzę specjalistyczną dla dokonania opiniowania przeprowadzonego względem pacjentki procesu leczniczego pod względem medycznym. Nie może budzić wątpliwości również to, że właściwym instrumentem, z którego w tym zakresie powinien był skorzystać Rzecznik, było zwrócenie się do konsultanta wojewódzkiego lub krajowego o stosowną opinię z uwagi na przewidziane prawem funkcje opiniodawczo-doradczo-kontrolne tychże podmiotów względem Rzecznika Praw Pacjenta. Ich wyrazem jest przyjęcie w art. 10 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o konsultantach w ochronie zdrowia (Dz. U. z 2017 r. poz. 890), że do zadań wskazanych konsultantów należy wydawanie opinii o stosowanym postępowaniu diagnostycznym, leczniczym i pielęgnacyjnym w zakresie jego zgodności z aktualnym stanem wiedzy, z uwzględnieniem dostępności metod i środków.

Powyższe dowody potwierdzają w ocenie Sądu stanowisko Rzecznika Praw Pacjenta, że w sprawie nie doszło do uchybień, które uzasadniałyby wniosek o naruszeniu praw pacjenta.

Konkludując, Sąd przyjął, że badane rozstrzygnięcie z dnia [...] sierpnia 2017 r. jest prawidłowe. Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie Rzecznik Praw Pacjenta przeprowadził bowiem w sposób prawidłowy postępowanie wyjaśniające, a na jego podstawie mógł stwierdzić, że nie doszło do naruszenia praw pacjenta, o czym to poinformował skarżącego.

Na marginesie należy podnieść, iż zgłoszone w skardze żądanie zmniejszenia dawek podawanych skarżącemu leków, nie mieści się w kompetencji Sądu ani Rzecznika Praw Pacjenta.

Z tych też przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.