Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 21 czerwca 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędziowie Sędzia WSA Aleksandra Kiersnowska – Tylewicz (spr.) Asesor WSA Paweł Daniel po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 czerwca 2023 roku sprawy ze skargi A. A. na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 listopada 2022 r., nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] (dalej PPIS) postanowieniem z dnia 4 października 2022 r. nr [...], działając na podstawie art. 34 § 1, § 2 i § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1996 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. z dnia 13 stycznia 2022 r. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 z późn. zm. dalej u.p.e.a.), po zapoznaniu się z zarzutami A. A., dotyczącymi prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanowił (1) uznać zarzuty Pana A. A. (dalej też jako skarżący lub strona), zawarte w piśmie z dnia 18.08.2022 r., dotyczące prowadzenia postępowania egzekucyjnego w sprawie poddania obowiązkowym szczepieniom małoletniego M. A. urodzonego dnia [...].2016r., pkt 1 (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa), pkt 2 (wygaśnięcie obowiązku), pkt 3 (niespełnienie wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) - za niezasadne.

Uzasadniając postanowienie organ wskazał, że Lekarz POZ z podmiotu leczniczego Przychodnia Medycyny Rodzinnej [...] M. S., gdzie zadeklarowany był M. A., syn A. A., zgłosił fakt niestawiania się, pomimo wezwań, małoletniego na szczepienie zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych.

PPIS pismem z dnia: 06 maja 2019 r. nr [...]; wzywał ojca A. A. do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego syna M. A. przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomelitis), heamophilus influenzae typu b oraz śwince, różyczce i odrze.

W związku z niewykonaniem, mimo wezwania, obowiązku szczepień PPIS wystawił w dniu 20 grudnia 2019 r. upomnienie nr [...]

Następnie PPIS wystawił w dniu 21 grudnia 2021 r. tytuł wykonawczy nr [...], z uwagi na niepoddanie małoletniego M. A. ww. obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Powyższy tytuł wykonawczy został skierowany do Wojewody [...] w celu wszczęcia egzekucji administracyjnej obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz nałożenia grzywny w celu przymuszenia.

Postanowieniem nr [...] z dnia 05 sierpnia 2022 r. Wojewoda [...], na podstawie art. 20 § 1 pkt 1, art. 26 § 1, art. 119 § 1 i 2, art. 121 § 3 i 2 oraz art. 122 § 2 u.p.e.a. nałożył grzywnę w kwocie [...]zł w celu przymuszenia A. A. do poddania obowiązkowym szczepieniom ochronnym syna M. A. urodzonego dnia [...].2016 r.

Na powyższe postanowienie Wojewody [...] o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym wystawionym przez PPIS skarżący zgłosił pismem z dnia 18 sierpnia 2022 r., zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wygaśnięcie obowiązku, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Rozpoznając powyższe zarzuty organ w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutu określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa i wskazał, że w Polsce szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie wymogami prawnymi. Podstawowym aktem jest u.z.z.z. która stanowi, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddania się szczepieniom ochronnym. W przypadku osoby nie posiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych, odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t.j. z dnia 22 lipca 2022 r, Dz. U. z 2022 r. poz. 1876). Art. 17 ust. 2 u.z.z.z., stanowi, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazali do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 ww. ustawy wprost wynika, że obowiązkowego szczepienia ochronnego nie można przeprowadzić, jeżeli między lekarskim badaniem kwalifikacyjnym przeprowadzonym w celu wykluczenia przeciwwskazań do szczepienia a tym szczepieniem upłynęły 24 godziny, liczone od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu wystawionym przez lekarza. Zatem egzekwowanie obowiązku szczepień oznacza równoczesne egzekwowanie, nierozerwalnie związanego ze szczepieniem przeprowadzenia badania kwalifikacyjnego Jednak nałożenie obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu zawiera art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z, i taki przepis prawny został wskazany przez PPIS w tytule wykonawczym jako podstawę do wydania aktu administracyjnego ustalającego obowiązek.

Dalej organ wskazał, że zobowiązany w piśmie z dnia 18 sierpnia 2022 r. jako podstawę zarzutu w postępowaniu podawał wygaśnięcie obowiązku, w związku ze stawieniem się z małoletnim w POZ w celu wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Jako dowód stawienia się zobowiązany przedłożył kopię dokumentacji medycznej wewnętrznej z dnia 21 czerwca 2022 r. Organ stwierdził, że do przesłanych wierzycielowi przez Wojewodę zarzutów Pana A. A. nie została załączona kopia dokumentacji medycznej wewnętrznej z dnia 21 czerwca 2022 r., PPIS [...] pismem z dnia 09 września 2022 r. zwrócił się do Wojewody [...] o uzupełnienie braków w dokumentacji, Z informacji otrzymanej od Wojewody [...] (e-mail z dnia 14 września 2022 r.) wynika, iż do zarzutów wniesionych przez skarżącego nie załączono żadnych dodatkowych dokumentów. Wraz z zarzutami zostało przedłożone pełnomocnictwo jakiego skarżący udzielił żonie w zakresie: złożenia w jego imieniu zarzutów do tytułu wykonawczego oraz zażalenia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Wobec powyższego PPIS [...] pismem z dnia 19 września 2022 r. (odebrane dnia 20.09.2022 r.) wezwał skarżącego o uzupełnienie, w ciągu 7 dni, braków formalnych poprzez dołączenie do akt dowodu wskazanego w treści uzasadnienia pisma z dnia 18 sierpnia 2022 r. dotyczącego zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W dniu 26 września 2022 r. do organu wpłynęła korespondencja od skarżącego, zawierająca kopię dokumentacji medycznej z dnia 21 czerwca 2022 r. Z nadesłanej dokumentacji medycznej wynika, że szczepienie obowiązkowe u małoletniego syna skarżącego nie zostało wykonane, a "matka kategorycznie odmawia szczepienia". Zatem obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym nie został wykonany. W dokumentacji brak zaświadczenia o przeciwwskazaniach do wykonania szczepienia, skierowania do poradni specjalistycznej oraz odroczenia terminu wykonania szczepienia ochronnego, co na równi z wykonaniem szczepienia stanowiłoby podstawę do wygaśnięcia obowiązku określonego w tytule wykonawczym z dnia 21.12.2021 r. nr [...] r.

W związku z zarzutem dotyczącym braku wskazania przez wierzyciela w tytule wykonawczym podstawy prawnej prowadzonej egzekucji, organ wyjaśnił, iż podstawa prawna została zawarta we wzorze tytułu wykonawczego stosowanego w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, stanowiący załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (t.j. z dnia 4 sierpnia 2022 r. Dz. U. z 2022 r. poz. 1856). Podstawę nałożenia obowiązku wykonania szczepienia ochronnego stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z. i taki przepis prawny został wskazany przez PPIS w tytule wykonawczym skierowanym do Pana A. A..

Organ dodał, że podstawą prawną obowiązku wskazanym w tytule wykonawczym jest wyłącznie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., dlatego też rubryka w tytule wykonawczym oznaczona jako C 5 nie została wypełniona przez wierzyciela.

A. A. wniósł zażalenie na postanowienie PPIS z dnia 04 października 2022 r. znak: [...] w sprawie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zarzutów wobec prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

W ww. zażaleniu zawarto zarzuty, które brzmiały następująco:

1. Naruszenie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł egzekucyjny nie spełnia wymogów gdyż obowiązek został określony w sposób niedokładny i wybiórczy, wierzyciel nie wskazał jakie konkretnie działania ma podjąć zobowiązana, podczas gdy obowiązkiem organu jest takie określenie obowiązku aby zobowiązana nie miała żadnych wątpliwości co do treści obowiązku i tego w jaki sposób powinna ten obowiązek spełnić, nadto nie została w sposób prawidłowy podana podstawa prawna obowiązku oraz podstawa prawna prowadzonej egzekucji",

2. naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że zobowiązany nie wykonał obowiązku szczepień ochronnych, podczas gdy w aktach sprawy brak jest oświadczenia o odmowie szczepień, ponadto z dokumentacji medycznej małoletniego dziecka nie wynika czy, kiedy i jakie przeciwwskazania zostały przez lekarza wykluczone, a zatem uznać należy, że do szczepienia nie doszło z powodu nie wykluczenia przeciwskazań do szczepienia,

3. naruszenie art. 124 § 2 w zw. z art. 7, 8 § 1 i 12 k.p.a. poprzez ograniczenie uzasadnienia do szerokiego wskazania podstawy prawnej obowiązku oraz obowiązków personelu medycznego, z pominięciem przez organ okoliczności podnoszonych w zarzutach, w szczególności co do wadliwości tytułu wykonawczego.

[...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej [...]PWIS) postanowieniem z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...] działając na podstawie art. 17 § 1, art. 18 u.p.e.a. oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Motywując rozstrzygnięcie organ wskazał, że PPIS [...] w wystawionym tytule wykonawczym poprawnie wskazał podstawę prawną prowadzenia egzekucji administracyjnej (część B pkt 1 zatytułowany "Akt normatywny") to jest: art. 5 ust. 1 pkt 1 lit b, ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z. oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (dalej rozporządzenie). Podanie ww. podstawy prawnej uzasadnia celowość wydania tytułu wykonawczego albowiem na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1, lit b "osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym". Dalej art. 17 ust. 1 u.z.z.z. stanowi, że "osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1 (...)". Zatem obowiązek szczepienia wynika bezpośrednio z przepisów prawa, a nie z decyzji PPIS, który w tym przedmiocie decyzji nie wydaje. Powyższy fakt potwierdza wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 stycznia 2016r. (sygn. Akt V KK 306/15), w którym stwierdza się, że obowiązek rodziców poddania dziecka szczepieniom jest w Polsce obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Następnie § 5 rozporządzenia odsyła w kwestii doprecyzowania konkretnego momentu szczepienia do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego. Termin wykonania obowiązku został przekroczony przez rodziców, którzy do dnia wydania niniejszego postanowienia nie wykonali go. Ponadto, PPIS wyraźnie i precyzyjnie określił treść obowiązku oraz czynności, które zobowiązany powinien podjąć a mianowicie: "Poddać syna M. A. ur. dnia 11 września 2016 r. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (3 dawka) błonicy, tężcowi, krztuścowi (1,2,3,4 dawka), ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu poliomelitis (1,2,3 dawka), haemophilus influenzae typu B (2,3,4 dawka) oraz śwince, różyczce i odrze." Powyższe sformułowanie obowiązku jest dokładne i zgodne z wykazem chorób wymienionych w przepisach rozporządzenia, zatem nie powinno budzić wątpliwości, w związku z tym zarzut jest nietrafiony.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z obowiązującym prawem i opinią Głównego Inspektora Sanitarnego wg art. 18 ust. 1 u.z.z.z. realizatorami obowiązku szczepień ochronnych są podmioty lecznicze udzielające świadczeń zdrowotnych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) będące świadczeniodawcami w rozumieniu przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Zatrudnieni w POZ lekarze są zgodnie z art. 17 ust. 9 ww. ustawy zobowiązani do przeprowadzania badań kwalifikacyjnych do szczepień w celu ustalenia przeciwwskazań do przeprowadzenia szczepienia lub wskazań do czasowego odroczenia jego wykonania. Ustawodawca pozostawił zatem uznaniowym decyzjom lekarza podstawowej opieki zdrowotnej określenie zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i wytycznymi merytorycznymi zawartymi w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, czy szczepienie obowiązkowe może zostać przeprowadzone i kiedy powinno zostać przeprowadzone. Lekarz POZ, sprawozdający organowi PIS stan zaszczepienia osób objętych przez niego podstawową opieką zdrowotną przekazuje jednocześnie informację o osobach, które pomimo wysłanych do nich powiadomień, nie poddały się szczepieniom obowiązkowym w terminach wskazanych w powiadomieniu.

Lekarskie badanie kwalifikacyjne jest integralną częścią szczepienia i dokonywane jest bezpośrednio po stawieniu się osoby zobowiązanej, po czym w przypadku braku przeciwwskazań podawana jest szczepionka. Niewątpliwie do obowiązków lekarza POZ należy ocena bezpieczeństwa przeprowadzenia szczepienia z punktu widzenia indywidualnego pacjenta. Badanie lekarskie kwalifikujące dziecko do szczepień bądź stwierdzające przeciwwskazania do szczepienia zakończone jest na prośbę rodziców wydaniem zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym. W przypadku, w którym przeprowadzone lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, obowiązkiem lekarza jest skierowanie osoby objętej obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej lub konsultacyjnego punktu szczepień. W związku z tym, że to lekarz POZ jest realizatorem obowiązku szczepień ochronnych, przeprowadza on również ostateczną kwalifikację do szczepienia danej osoby lub ustalenia indywidualnego toku szczepień lub odroczenia szczepień na określony czas. Zobowiązany nie przedstawił zaświadczenia o przeprowadzonym przez lekarza POZ badaniu kwalifikacyjnym, nie przedstawił zaświadczenia o przeciwwskazaniach do obowiązkowych szczepień, brak również jakiegokolwiek dokumentu potwierdzającego odbycie konsultacji specjalistycznej z podstawą do odroczenia w czasie szczepień ochronnych. W dokumentacji medycznej dziecka znajduje się wpis z przeprowadzonej wizyty z dnia 21 czerwca 2022 r., w którym lekarz POZ stwierdza zgłoszenie się matki na zaległe szczepienia po 5-letniej przerwie (szczepienia zakończono na pierwszej dawce DTP oraz ActHib). Brak wpisu stwierdzającego przeciwwskazania do podania szczepień. W ciągu wizyty lekarz zanotował sytuację: "Matka wyprosiła dziecko z gabinetu i kategorycznie odmawia szczepienia, żąda innych badań kwalifikujących do szczepienia." Powyższe stwierdzenie nie budzi wątpliwości i bezsprzecznie wskazuje odmowę rodzica do realizacji obowiązkowych szczepień ochronnych u małoletniego dziecka. Każde szczepienie określone w PSO ma swój własny harmonogram realizacji i obowiązek wykonania szczepienia ochronnego staje się wymagalny jeżeli szczepienie nie zostanie wykonane w terminie określonym w obowiązującym PSO. Wykonanie obowiązku szczepień ochronnych wynikającego z u.z.z.z. z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2022 r. poz. 2151). W przypadku niewykonania obowiązkowych szczepień, PPIS jako właściwy organ Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest uprawniony, jako wierzyciel obowiązku, do żądania jego wykonania. Zasadnie zatem w świetle powyższych przepisów prawa, PPIS [...] w przedmiotowej sprawie wypełniał swoje zadania. W związku z brakiem jakichkolwiek dowodów zawartych w aktach sprawy a stwierdzających naruszenie art. 33 § 2 pkt 6 c u.p.e.a. zarzut uznany się za bezzasadny a obowiązek o charakterze niepieniężnym pozostaje wymagalny.

Odnosząc się do trzeciego z zarzutów organ wskazał, że zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. "Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie". Zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.: "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa". Postanowienie PPIS [...] z dnia 04 październka 2022 r. znak: [...] zawiera wszelkie niezbędne fakty w sprawie uchylania się Pana A. A., ojca małoletniego M. A., w tym informację, że prowadzone jest wobec niego postępowanie egzekucyjne, w związku z uchylaniem się od wykonania szczepień ochronnych i wszelkie niezbędne dane dotyczące stron postępowania. Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 195 ze zm. dalej uPIS) jednym z zadań PIS jest sprawowanie zapobiegawczego i bieżącego nadzoru sanitarnego, prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, a także prowadzenie działalności oświatowo-zdrowotnej. Na podstawie art. 5 pkt 3 uPIS do zakresu działań organu w dziedzinie zapobiegania i zwalczania chorób, o których mowa w art. 2, należy m.in. ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie. Obowiązek szczepień dziecka powinien być realizowany zgodnie z wytycznymi zawartymi w PSO, a jego niewykonanie skutkuje wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Uzyskanie odporności na choroby podlegające obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymaga szczepień wielokrotnie powtarzających się na przestrzeni 19 lat życia.

W ocenie organu odwoławczego tytuł wykonawczy nie zawiera błędów, jest uzupełniony w prawidłowy sposób, a treść obowiązku o charakterze niepieniężnym nie budzi zastrzeżeń formalno-prawnych. Należy zatem stwierdzić, iż uzasadnienie faktyczne w w/w postanowieniu jest zgodne z przepisami prawa i tym samym zarzut dotyczący braku uzasadnienia faktycznego w postanowieniu jest bezzasadny a obowiązek szczepień ochronnych pozostaje wymagalny.

Następnie A. A. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie [...]WPWIS z dnia 16 listopada 2022 r. podnosząc następujące zarzuty:

1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia tj. : art. 7, 77 , 136 i 138 k.p.a. w związku z art. 27 u.p.e.a. w zw. z art. 17 ust. 2 i 4 u.z.z.z. poprzez uznanie zarzutów za nieuzasadnione mimo, że tytuł wykonawczy został wystawiony w sposób nieprawidłowy, zawiera istotne uchybienia, tj. nie została w sposób prawidłowy wskazana podstawa prawna obowiązku i tytuł nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a., w szczególności nie została wskazana podstawa prawna prowadzonej egzekucji,

2. naruszenie art. 15 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak rozpoznania przez organ II Instancji zgłoszonych zarzutów i ograniczenie się do rozpoznania zażalenia, podczas gdy istotą zasady dwuinstancyjności jest ponowne merytoryczne rozpoznanie sprawy,

3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia- uznanie przez organ, że skarżący nie wykonał obowiązku podczas gdy dla małoletniego nie został nałożony indywidualny kalendarz szczepień, nie zostały wykluczone przeciwwskazana do szczepienia, mimo poddania dziecka w dniu 21 czerwca 2022 r. lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu co skutkuje brakiem wymagalności obowiązku,

4. naruszenie art. 7a, 77 i 81 a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wątpliwości interpretacyjnych na niekorzyść skarżącego, jak również wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy oraz brak wszechstronnego rozważenia całości materiału dowodowego,

5. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów i dokonanie tej oceny w sposób dowolny, skutkujące uznaniem, że skarżący uchyla się od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, co nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym, w szczególności brak jest oświadczenia o odmowie szczepień,

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2023 r. Sąd wezwał skarżącego do wskazania jakiego tytułu wykonawczego dotyczą jego zarzuty rozpoznane zaskarżonym postanowieniem- ze wskazaniem daty wystawienia i nr tytułu wykonawczego- w terminie 7 dni pod rygorem przyjęcia, że tytuł został wystawiony w dniu 28 czerwca 2022 r. jak wskazano w uzasadnieniu skargi.

Ponadto Sąd wezwał organ do uzupełnienia akt administracyjnych przez dołączenie do nich tytułu wykonawczego wystawionego 28 czerwca 2022 r. (jak wskazywał w zażaleniu i skardze) lub oświadczenia, że tytuł wykonawczy nr [...] z 21 grudnia 2021 r. jest jedynym tytułem wystawionym przeciwko skarżącemu.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2023 r. organ oświadczył, że tytuł wykonawczy nr [...] z 21 grudnia 2021 r. jest jedynym tytułem wystawionym przeciwko skarżącemu.

Powyższe potwierdził w piśmie procesowym skarżący (k. [...] akt sądowych).

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 16 listopada 2022 r. nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie organu I instancji uznające zarzuty A. A. w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej za niezasadne. Powyższa egzekucja dotyczy zaś wykonania obowiązku szczepienia ochronnego syna skarżącego przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomelitis), heamophilus influenzae typu b oraz śwince, różyczce i odrze.

Zgodnie z treścią art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zarzut jest środkiem prawnym o jednolitym charakterze. Zobowiązany, wnosząc zarzut, kwestionuje możliwość prowadzenia egzekucji, podważając prawidłowość tytułu wykonawczego.

Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. Postępowanie dotyczące zgłoszonego zarzutu egzekucyjnego nie dotyczy sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionujący dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej albo dopuszczalność lub zasadność zastosowania określonego środka egzekucyjnego. Ustalenia faktyczne organu egzekucyjnego mogą zatem dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym (por. np. wyrok NSA z 29 marca 2022 r., III FSK 546/21, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

Z zebranego materiału dowodowego wynika, że 21 grudnia 2021 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny [...] wystawił tytuł wykonawczy, powołując się na art. 5 ust. 1 lit. b i ust. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń u ludzi (Dz.U z 2022 r. poz. 1657 ze zm.- w tekście jako u.z.z.z.). W tytule organ wskazał obowiązek skarżącego do poddania syna M. A. obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomelitis), heamophilus influenzae typu b oraz śwince, różyczce i odrze. Z uwagi na niepoddanie syna ww. szczepieniom ochronnym wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne. Skarżący natomiast wniósł następujące zarzuty: określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, wygaśnięcie obowiązku, niespełnienie wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.).

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 – poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z. osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego.

W myśl art. 17 ust. 10 u.z.z.z. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2).

Zgodnie z treścią art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu. W rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.ch.z.

Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08, CBOSA). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11 (CBOSA) wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu.

Zgodnie z § 5 ww. rozporządzenia Ministra Zdrowia, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Podkreślić należy, że wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r., przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, bowiem niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie.

W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest to, że syn skarżącego nie został zaszczepiony przeciwko chorobom zakaźnym wymienionym w tytule wykonawczym, pomimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionek określone w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego. W sytuacji, gdy wymagane terminy zaszczepienia już upłynęły, zaś syn nie został zaszczepiony przeciwko wskazanym chorobom zakaźnym, to obowiązek poddania M. A. tym szczepieniom stał się wymagalny. Ponadto nałożenie grzywny w celu przymuszenia nie doprowadziło do wykonania wskazanych obowiązków. Bezpodstawny był więc zarzut określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

Należy również wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed samym szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.). Zgodnie z powołanymi przepisami, wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Z art. 17 ust. 3 i 4 u.z.z.z. wynika, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W orzecznictwie sądów administracyjnych powszechnie został przyjęty pogląd, że poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu, o którym mowa w art. 17 ust. 2 u.z.z.z., jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Wykonanie tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu (por. wyroki NSA z 21 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 3322/17, Lex/el nr 2774545 i II OSK 43/18, Lex/el nr 2774685; z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt II OSK 459/19, Lex/el nr 3315461). Sąd w obecnym składzie podziela pogląd wyrażony w wyżej wymienionych orzeczeniach.

Dodać należy, że celem badania kwalifikacyjnego jest ustalenie, czy stan zdrowia danej osoby pozwala na jej zaszczepienie. Badanie takie bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne, odmowa udziału w takim badaniu, czy też niestawienie się na nie uniemożliwia wykonanie szczepienia. W istocie jest to więc odmowa poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu.

W rozpoznawanej sprawie, stawiono się z małoletnim synem skarżącego w POZ w celu wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego, lecz nie zostało ono ostatecznie wykonane z uwagi na kategoryczny protest matki M. A.. Wobec tego niewątpliwie obowiązek poddania dziecka obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu nie został wykonany i nie wygasł. Jednocześnie skarżący nie przedstawił w toku sprawy żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień syna. Sąd podziela prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że zarzut niewykonalności obowiązku szczepienia ze względu na nieprzeprowadzenie badań kwalifikacyjnych dziecka poprzedzających szczepienia jest niezasadny (por. wyroki NSA z 7 lutego 2018 r., II OSK 934/16, oraz z 25 kwietnia 2018 r., II OSK 2434/17,, a także WSA w Warszawie z 27 lipca 2016 r., VII SA/Wa 2350/15, CBOSA). Obowiązek poddania osoby, nad którą sprawuje się prawną pieczę, szczepieniu ochronnemu wynika z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 oraz art. 17 ust. 1 u.z.z.z.., a także z rozporządzenia wykonawczego do tej ustawy. Powyższe przepisy nie określają granicznych terminów wykonania obowiązku szczepienia. Każde dziecko i młodzież, znajdujące się w powyższym przedziale wiekowym jest obowiązane poddać się tym szczepieniom, o ile spełnia warunki ustalone w rozporządzeniu i o ile dotychczas nie zostało zaszczepione (§ 4 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). O braku wymagalności wymienionego obowiązku nie może świadczyć okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, tj. niewykluczenia przeciwwskazań do szczepienia. W aktach sprawy brak jest informacji dotyczących ewentualnego leczenia dziecka w poradni specjalistycznej i odbytych wizyt, a więc nie była w tej sytuacji możliwa także kwalifikacja lekarska pozwalająca stwierdzić występowanie takich przeciwwskazań.

Natomiast w zakresie podniesionej przez stronę kwestii braku ustalenia dla dziecka indywidualnego kalendarza szczepień, zgodnie z tym co było już podnoszone, wiek w jakim dziecko co do zasady musi być zaszczepione na poszczególne choroby dawkami podstawowymi i przypominającymi został określony w komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Indywidualny kalendarz szczepień stanowi z kolei ułożony dla danego dziecka program szczepień ochronnych. Kalendarz ten układa lekarz w sytuacji, kiedy doszło do zaburzenia realizacji obowiązującego kalendarza szczepień podanego w Programie Szczepień Ochronnych, a sytuacja wymaga korekty w stosunku do standardowych założeń. Niemniej jednak przesądza o tym lekarz odpowiadający za kwalifikację dziecka do szczepienia. Zatem dla syna skarżącego ustalenie indywidualnego kalendarza szczepień mogło zostać dokonane w czasie wizyty lekarskiej, przy czym Sąd nie ma wątpliwości, że powinny za tym przemawiać konkretne przesłanki. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby jakiekolwiek okoliczności na taką konieczność wskazywały, jak też aby skarżący (czy jego małżonka) w trakcie lekarskiego badania kwalifikacyjnego byli zainteresowana ułożeniem dla jej dziecka indywidualnego programu szczepień. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika jedynie, że pomimo odbytej wizyty lekarskiej, w wyniku której syn skarżącego został zakwalifikowane do szczepienia, do wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych dziecka z powodu decyzji rodzica nie doszło. Trudno w tej sytuacji twierdzić, że niepoddanie dziecka szczepieniu spowodowane było brakiem ułożenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień dla dziecka.

Odnosząc się do kolejnych zarzutów należy wyjaśnić, że w przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od dnia 30 lipca 2020 r., jako podstawę zarzutu nie wymieniono niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. W przepisie art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020 r. okoliczność ta mogła być podstawą zarzutu, lecz od dnia 30 lipca 2020 r. nie może już stanowić podstawy zarzutu. A zatem zarzut skarżącego w tym zakresie nie zasługiwał na uwzględnienie.

W obecnym stanie prawnym okoliczność, czy tytuł wykonawczy spełnia wymogi określone w art. 27 u.p.e.a. kontroluje organ egzekucyjny i w razie stwierdzenia, że wymogi te nie są spełnione, nie przystępuje do egzekucji, zawiadamiając o tym wierzyciela (art. 29 § 2 pkt 3 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie taka okoliczność nie miała miejsca.

Wskazać przyjdzie, że tytuł wykonawczy nr [...] został wystawiony według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 12 stycznia 2021 r. w sprawie wzorów tytułów wykonawczych stosowanych w egzekucji administracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz.176 ze zm.). W tytule tym wypełniono wszystkie niezbędne pola, w tym także podstawę prawną egzekucji oraz podstawę prawną obowiązku objętego tytułem. Nieuzasadnione jest zatem twierdzenie skarżącego, że ww. tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a.

Nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia art. 7a, 77, 80 i 81a k.p.a. Organy administracji w stopniu wystarczającym wyjaśniły stan faktyczny i oceniły zebrane dowody w ramach swobodnej, a nie dowolnej oceny. W niniejszej sprawie jednocześnie nie wystąpiły niedające się usunąć wątpliwości co do treści norm prawnych lub co do stanu faktycznego. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są więc uzasadnione.

Reasumując Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Organy administracji słusznie uznały, że zarzuty podniesione przez skarżącego nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r., poz. 259,) Sąd oddalił skargę.