Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 27 maja 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Y. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej Y. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1158/19 w sprawie ze skargi Y. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu postanawia: oddalić wniosek.

Y. K. w skardze na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] stycznia 2019 r., którą utrzymano w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...] z [...] marca 2017 r. w przedmiocie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen na okres sześciu miesięcy, zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, nie podając, poza sformułowaniem żądania w powyższym zakresie, żadnej argumentacji uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym postanowieniem z 24 czerwca 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1158/19, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wyrokiem z 10 września 2019 r., sygn. akt IV SA/Wa 1158/19, Sąd pierwszej instancji oddalił skargę skarżącego.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący sformułował wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że wykonanie ww. decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki, gdyż "musiałby przenieść w zasadzie całe swoje centrum życiowe do kraju swego pochodzenia, z którego przeniósł się do Rzeczypospolitej Polskiej w 2015 r.". Wiąże się to z nakładami finansowymi, organizacyjnymi oraz lokalowymi związanymi z powtórnym zakwaterowaniem się na terytorium U. W sytuacji natomiast korzystnych dla skarżącego rozstrzygnięć w postępowaniu sądowym, a następnie administracyjnym, skutkujących legalizacją pobytu na terenie Polski, skarżący "uprzednio wykonując ww. decyzje musiałby z powrotem przenosić swoje centrum życiowe do Polski". To ponownie oznacza duży nakład sił i środków.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Po oddaleniu skargi skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r., I GPS 1/07).

Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki - art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ma chronić stronę, tak by w okresie do rozpatrzenia skargi strona, z uwagi na skutki jakie może wywołać wykonanie zaskarżonej decyzji, nie poniosła znacznej szkody lub nie wystąpiły trudne do odwrócenia skutki. Wnioskodawca jest zobligowany do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków.

W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. W tym kontekście należy zauważyć, że rozpoznawana sprawa jest już na etapie postępowania przed Sądem drugiej instancji, gdyż od wyroku WSA w Warszawie z 10 września 2019 r., którym oddalono skargę, skarżący wywiódł skargę kasacyjną.

Ponadto, w ocenie NSA, ewentualne opuszczenie Polski przez skarżącego wobec wykonania decyzji zobowiązującej go do powrotu nie spowoduje w tym konkretnym przypadku znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Odmienna interpretacja byłaby sprzeczna z istotą decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Swego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem, jak wynika z art. 331 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, zawieszenie wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu ogranicza się do sytuacji, w której wniesiono skargę wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania takiej decyzji, oraz do czasu, kiedy sąd administracyjny pierwszej instancji wyda orzeczenie w przedmiocie tego wniosku. Oznacza to, że po tym zdarzeniu możliwość wstrzymania wykonania decyzji o zobowiązaniu do powrotu podlega w pełni ocenie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a.

W związku z tym wskazać należy, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. – znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

W niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji okoliczności, które miałyby świadczyć o niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sam fakt zobowiązania skarżącego do powrotu do kraju pochodzenia i zakaz ponownego wjazdu na terytorium RP oraz innych państw obszaru Schengen niewątpliwie łączy się z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu i wymusza przeorganizowanie życia, ale nie oznacza automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonalności zaskarżonego aktu. Przyjąć należałoby, że uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania takiej decyzji jest możliwe, jeśli strona wykaże, że zmiana w jej życiu osobistym, jaka nastąpi wskutek powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski oraz innych państw obszaru Schengen, będzie miała charakter znacznej szkody lub wywoła trudne do odwrócenia skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem z akt sprawy wynika, że skarżący nie prowadzi w Polsce życia rodzinnego, którym zgodnie z orzecznictwem ETPCz są związki pomiędzy najbliższym członkami rodziny np. małżonkami (konkubentami), pomiędzy rodzicami i ich małoletnimi dziećmi, czy pomiędzy małoletnim rodzeństwem. Skarżący nie posiada żony, ani dzieci. Jakkolwiek z akt sprawy wynika, że w Polsce przebywa matka skarżącego i jeden z braci (drugi z braci opuścił terytorium Polski), to wobec nich zostały wydane decyzji, na podstawie których winni oni opuścić Polskę. Ponadto skarżący w naszym kraju nie posiada majątku trwałego, oszczędności, ani nawet stałych źródeł dochodu (żyje jedynie ze świadczeń otrzymywanych z Urzędu do Spraw Cudzoziemców). Takie okoliczności nie mogą zatem oznaczać, iż wykonanie zaskarżonej decyzji i powrót skarżącego do kraju pochodzenia drastycznie wpłynie na dalsze życie prywatne, rodzinne cudzoziemca, a zatem, że powstanie sytuacja o znamionach znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutkach.

Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia jemu znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania wobec niego ochrony tymczasowej. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.