Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jakub Linkowski po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku G. K. o wymierzenie Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej grzywny w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: wymierzyć Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej grzywnę w wysokości 200 (słownie: dwieście) złotych.

Wnioskodawca – G. K. (dalej również jako "skarżąca"), złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "WSA w Warszawie") wniosek o wymierzenie grzywny Prezydium Naczelnej Rady Adwokackie (dalej: "organ", "Prezydium NRA") w wysokości określonej w art. 154 § 6 za nieprzekazanie skargi z dnia 6 lipca 2020 r., jak dalej wskazuje - zarejestrowanej pod sygn. akt VI SPP/Wa 160/20. We wniosku zawarła również żądanie zasądzenia od organu na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

Wnioskodawca w uzasadnieniu wniosku wskazała, iż w dniu 10 lipca 2020 r. nadała listem poleconym skargę z 6 lipca 2020 r. na bezczynność Prezydium NRA. Wskazuje, że skarga została doręczona organowi, co wynika z pisma WSA w Warszawie z dnia 1 października 2020 r. sygn. VI KO/Wa 119/20. W piśmie tym Sąd wezwał organ do złożenia skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami administracyjnymi sprawy. Pismem z dnia 19 stycznia 2021 r. sygn. akt VI KO/Wa 119/20 WSA w Warszawie ponownie wezwał organ do nadesłania skargi, odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych. Jak dalej wnioskodawca wskazuje, organ do chwili obecnej nie zadośćuczynił wezwaniu Sądu i nie nadesłał odpowiedzi na skargę wraz z aktami sprawy. Dlatego jej wniosek o wymierzenie organowi grzywny jest w pełni uzasadniony. Wskazuje, że brak akt sprawy uniemożliwia sądowi administracyjnemu skontrolowanie legalności działania organów adwokatury jako organów administracji.

Do akt niniejszej sprawy, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VI z 10 lutego 2022 r. (k. 1) zostały dołączone akta VI KO/Wa 119/20 oraz akta VI SPP/Wa 160/20. Wskazać należy, iż w aktach VI SPP/Wa 160/20 dotyczących prawa pomocy znajduje się kserokopia pisma wnioskodawcy z 28 sierpnia 2020 r. oraz kserokopia skargi z 6 lipca 2020 r. na bezczynność Prezydium NRA. Postanowieniem z 16 grudnia 2020 r. referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które wobec braku sprzeciwu jest prawomocne. Z kolei w aktach VI KO/Wa 119/20 znajdują się dokumenty ściśle związane z niniejszą sprawą, bowiem w głównej mierze na ich podstawie WSA w Warszawie oparł się wydając niniejsze orzeczenie. Otóż, sprawa VI KO/Wa 119/20 została zainicjowana pismami skarżącej oraz organu z 18 sierpnia 2020 r. adresowanymi do tut. Sądu. Zgodnie z zarządzeniem z 31 sierpnia 2020 r. (k. 4) w sprawie VI KO/Wa 119/20 przesłano organowi pismo G.K.z 18 sierpnia 2020 r. wraz z załącznikami oraz pismo organu z 18 sierpnia 2020 r. wraz z załącznikami w postaci skarg z 1, 3, 6 lipca i 7 czerwca 2020 r. oraz postanowienia Ministra Sprawiedliwości z 5 lipca 2017 r. – pozostawiając w aktach KO ich kserokopię (zamieszczono je w osobnej kopercie). Przy przekazaniu tych pism Sąd poinformował organ, że pismo organu z 18 sierpnia 2020 r. nie spełnia wymogów "odpowiedzi na skargę". Jednocześnie poinformowano organ o treści art. 54 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", oraz zobowiązano organ do nadesłania (zakreślając przy tym termin 30 dni od otrzymania pisma) oryginałów lub poświadczonych za zgodność z oryginałem kopii całości akt administracyjnych sprawy dotyczących niniejszej sprawy. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 7 września 2020 r. (k. 6) przesłano również organowi pismo G.K.z 28 sierpnia 2020 r. wraz z załącznikami, wśród których znajdowała się m. in. skarga z 6 lipca 2020 r. Dokumenty te trafiły do Prezydium NRA w dniu 5 października 2020 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki (k. 8). W odpowiedzi, Prezydium NRA w piśmie z dnia 17 listopada 2020 r. ([...]) poinformowało WSA w Warszawie, iż: "akta osobowe adw. G.K.od dnia 4 maja 2018 r. znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, przez co nie możemy przekazać ich obecnie do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę Zainteresowanej, co będzie możliwe dopiero po zwrocie akt osobowych do Prezydium NRA". W nawiązaniu do tego pisma organu, WSA w Warszawie zgodnie z zarządzeniem z 10 grudnia 2020 r. (k. 12) ponownie wezwał organ do nadesłania, w terminie 30 dni, odpowiedzi na skargę wraz ze skargą oraz kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy, w postaci papierowej lub elektronicznej. Poinformowano przy tym organ, że od 18 września 2020 r. akta osobowe dotyczące G.K.wraz z aktami sądowymi sygn. VI SA/Wa 831/18 znajdują się w Naczelnym Sądzie Administracyjnym – celem rozpoznania zażalenia. W piśmie poinformowano także organ, że istnieje możliwość sporządzenia kserokopii przedmiotowych akt, a następnie ich uwierzytelnienia i sporządzenia odpowiedzi na skargę. W piśmie, na koniec, Sąd zwrócił organowi uwagę na to, że zgodnie za art. 55 § 1 p.p.s.a. strona skarżąca ma możliwość złożenia wniosku o wymierzenie organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Organ odebrał powyższe pismo-wezwanie Sądu w dniu 26 stycznia 2022 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru k. 14), jednak do dnia wydania niniejszego orzeczenia nie nadesłał ani akt osobowych G. K., ani jej skargi z 6 lipca 2020 r., ani odpowiedzi na tę skargę. Odrębną kwestię stanowi także brak stanowiska Prezydium NRA odnośnie zobowiązania tego organu przez Sąd do ustosunkowania się, w zakreślonym terminie 7 dni, odnośnie złożonego przez G. K. wniosku o ukaranie organu grzywną (odpis wniosku doręczono organowi 14 marca 2022 r.).

WSA w Warszawie ustalił z urzędu, iż w sprawie sygn. VI SA/Wa 831/18 ze skargi G.K.na uchwałę Prezydium NRA z dnia 13 marca 2018 r. nr [...], wyrok jest prawomocny, zaś akta osobowe G.K.(3 teczki) wraz z odpisem prawomocnego wyroku z dnia 29 października 2019 r. ze stwierdzeniem daty prawomocności i uzasadnieniem zostały przesłane organowi – Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej przy piśmie z 16 sierpnia 2021 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Wniosek o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi wraz z aktami sprawy zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od daty jej otrzymania. Przepisy szczególne mogą przewidywać wyjątki od wskazanej zasady, ustalając inne terminy przekazywania skarg do sądu administracyjnego przez organy administracji publicznej. Niezastosowanie się do obowiązków określonych w ww. przepisie wystąpi zarówno w przypadku niepodjęcia przez organ administracji publicznej wszystkich wymaganych czynności, jak i w sytuacji ograniczenia się przez ten organ do wykonania tylko niektórych z nich, np. przekazania sądowi skargi i odpowiedzi na skargę, ale bez akt sprawy (zob. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Komentarz do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Kraków 2006, s. 145, a także postanowienia WSA w Poznaniu z 23 września 2009 r., sygn. akt III SO/Po 7/09 oraz WSA w Warszawie z 9 października 2018 r., sygn. akt II SO/Wa 30/18 – te i kolejne dostępne w Centralna Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dostępnej na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej "CBOSA").

Wskazać należy, że zgodnie z art. 55 § 1 p.p.s.a., w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2, sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Z przytoczonych przepisów wynika więc, że przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny organowi jest stosowny wniosek oraz stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a. Oznacza to, że przesłanką do wymierzenia grzywny jest sam fakt nieprzekazania skargi sądowi w ustawowym terminie, bez względu na przyczyny takiego stanu rzeczy. Podobnie, przyczyny, które spowodowały nieprzekazanie sądowi skargi w zakreślonym przez prawo terminie oraz okres uchybienia, nie mają znaczenia dla możliwości wymierzenia grzywny, a mogą jedynie rzutować na jej wysokość (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09 oraz postanowienia NSA: z 23 września 2014 r., sygn. akt I OZ 759/14; z 22 lipca 2014 r., sygn. akt I OZ 489/14; z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt I OZ 429/13; z 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt OZ 278/13, - CBOSA). Dodać należy także, że sąd orzeka o grzywnie według swego uznania i wymierza ją w wysokości adekwatnej do stopnia niewypełnienia przez organ obowiązku przesłania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie, z uwzględnieniem okresu w jakim organ pozostawał w zwłoce oraz okoliczności faktycznych, które legły u podstaw uchybienia przez organ temu obowiązkowi. Należy podkreślić, że oprócz funkcji dyscyplinującej oraz represyjnej, wymierzenie grzywny z art. 55 § 1 p.p.s.a. pełni również funkcję prewencyjną. Ukaranie organu służy więc także zapobieganiu naruszeniom prawa w przyszłości, zarówno przez ukarany organ, jak i przez inne organy (por. powołana uchwała NSA z 3 listopada 2009 r., sygn. akt II GPS 3/09; postanowienie NSA z 30 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 45/13 - CBOSA). Innymi słowy, w wymiarze indywidualnym ukarany organ administracji, jak można przypuszczać, będzie dążył do uniknięcia powtórzenia takiej sytuacji, choćby z uwagi na związane z tym uszczuplenie środków finansowych.

Wskazać należy, że przywołany przepis art. 55 § 1 p.p.s.a. nie obliguje Sądu do wymierzenia grzywny. Kwestia ta pozostawiona jest jego uznaniu, o czym świadczy użycie sformułowania "sąd może" orzec o wymierzeniu organowi administracji grzywny. Oznacza to, że przy rozstrzygnięciu wniosku o wymierzenie grzywny należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, tj.: przyczyny niewypełnienia obowiązków, czas jaki upłynął od wniesienia skargi, okoliczność czy organ przed rozpatrzeniem wniosku wypełnił obowiązek i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. Wymierzenie organowi administracji grzywny ma bowiem na celu nie tylko jego dyscyplinowanie, lecz ma również stanowić sankcję za naruszenie podstawowego prawa jednostki do rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, o której mowa w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżąca G. K. przy piśmie z 28 sierpnia 2020 r. wniosła do WSA w Warszawie skargę z 6 lipca 2020 r. na bezczynność organu, którą następnie Sąd przekazał organowi przy piśmie z 1 października 2020 r. (k. 7) pod sygn. VI KO/Wa 119/20. W piśmie tym Sąd zakreślił organowi termin do nadesłania skargi wraz z odpowiedzią na skargę i akt administracyjnych. W odpowiedzi, organ przysłał pismo z 17 listopada 2020 r. (k. 10) w którym poinformował, że akta osobowe adw. G.K.od dnia 4 maja 2018 r. znajdują się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie, przez co organ nie może przekazać ich obecnie do Sądu wraz z odpowiedzią na skargę Zainteresowanej, co będzie możliwe dopiero po zwrocie akt osobowych do Prezydium NRA. W piśmie Sądu z 19 stycznia 2021 r. sygn. VI KO/Wa 119/20 ponownie wezwano organ do nadesłania ww. dokumentów oraz akt administracyjnych w postaci papierowej lub elektronicznej. Dodatkowo Sąd w piśmie tym poinformował organ o alternatywnym sposobie uwierzytelnienia żądanych akt i przesłania ich do Sądu wraz ze skargą z 6 lipca 2020 r. i odpowiedzią na skargę. Mimo to, pismo Sądu pozostało bez odpowiedzi. Przed rozpoznaniem przedmiotowej sprawy Sąd z urzędu dokonał ustaleń, iż akta osobowe G.K.(których Sąd oczekuje przesłania przez organ) znajdują się w tymże organie gdyż zostały zwrócone przez WSA w Warszawie wraz z prawomocnym orzeczeniem w sprawie VI SA/Wa 831/18. W aktach sądowych VI SA/Wa 831/18 na k. 355 znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przez Prezydium NRA odpisu prawomocnego wyroku z uzasadnieniem oraz akta osobowe 3 teczki. Dokumenty te oraz akta osobowe organ otrzymał w dniu 18 sierpnia 2021 r. Zatem akta osobowe G.K.znajdują się w organie od 9 miesięcy i do czasu wydania niniejszego postanowienia nie zostały przysłane przez organ ani do sprawy VI KO/Wa 119/20, ani do sprawy VI SO/Wa 2/22. Sąd stwierdza, że organ nie wywiązał się z deklaracji zawartej w piśmie z 17 listopada 2020 r. sygn. VI KO/Wa 119/20, w której wskazał, że dopiero po zwrocie z WSA w Warszawie akt osobowych możliwe będzie przesłanie ich wraz z odpowiedzią na skargę do niniejszej sprawy. W rozpoznawanej sprawie pomimo, że skarga została wniesiona przy piśmie z 28 sierpnia 2020 r., to de facto organ mógł ją przekazać do WSA w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę i aktami osobowymi dopiero we wrześniu 2021 r. Do chwili obecnej tego nie zrobił.

Mając na uwadze opisane wyżej okoliczności, Sąd uznał wniosek strony za uzasadniony i wymierzył organowi grzywnę w wysokości 200 zł. Określając wysokość grzywny w niniejszej sprawie, Sąd miał na względzie wszystkie okoliczności mniejszej sprawy, a mianowicie: treść wniosku, charakter sprawy będący przedmiotem skargi (bezczynność), przyczynę niewypełnienia obowiązku, czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, oraz okoliczności, czy organ przed rozpatrzeniem wniosku obowiązek wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu. W ocenie Sądu, grzywna w ustalonej wysokości pozwala na osiągnięcie celów, dla których środek ten został przewidziany. Jednocześnie zapobiegnie w przyszłości niewywiązywaniu się organu z obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 p.p.s.a.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 55 § 1 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.