Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, Sędziowie sędzia WSA Marek Leszczyński (spr.),, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant starszy sekretarz sądowy Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. R. w B. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. do załatwienia wniosku skarżącego Stowarzyszenia P. R. w B. z dnia [...] lipca 2018 roku; 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności; 3. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. nie wymierza organowi grzywny; 5. nie przyznaje od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej; 6. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego Stowarzyszenia P. R. w B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

W dniu 15 października 2018 r. Stowarzyszenie P. R. w B. (powoływane dalej jako: "Skarżący") wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. polegającą na niezałatwieniu w terminie sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. o: (-) wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015r. (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...]; (-) stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...]); (-) wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]) w przedmiocie zmiany decyzji (znak: [...]) z dnia [...] października 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J., od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...]; (-) stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...] (-) dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowych postępowaniach na prawach strony.

Pełnomocnik skarżącego wniósł jednocześnie o:

1) zobowiązanie organu do wydania rozstrzygnięcia w niezwłocznym, określonym terminie (np. 14 dni od dnia otrzymania akt sprawy);

2) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;

3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4) orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

5) orzeczenie o przyznaniu od organu na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego;

6) zasądzenie od organu na rzecz Skarżącego kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy autor skargi wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] lipca 2018 r. Stowarzyszenie wystąpiło, za pośrednictwem platformy ePUAP, do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. o:

wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...];

stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. ze względu na wady rażącego naruszenia prawa;

wszczęcie z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]) zmieniającej decyzję z dnia [...] października 2015 r. o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na przebudowie drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J., od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...], poprzez zmianę warunku dotyczącego terminu prowadzenia prac;

stwierdzenie nieważności wspomnianej decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]), ze względu na wady rażącego naruszenia prawa;

dopuszczenie skarżącego Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowych postępowaniach na prawach strony.

W odpowiedzi na powyższe żądanie SKO w piśmie z dnia [...] lipca 2018 r. poinformowało, że w oparciu o identyczny wniosek Stowarzyszenia, wszczęło już i prowadziło postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji, które zakończyły się decyzjami z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]). Dodatkowo, Kolegium wezwało Stowarzyszenie do usunięcia braków podania, poprzez sprecyzowanie istoty i zakresu swych żądań w terminie 7 dni od daty jego doręczenia, poprzez wskazanie, czy Kolegium winno rozumieć pismo Stowarzyszenia jako wniosek o ponowne patrzenie sprawy, czy też jest to odrębny wniosek w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B.

W odpowiedzi z dnia [...] sierpnia 2018 r. Stowarzyszenie powtórzyło żądania wyartykułowane we wniosku z dnia [...] lipca 2018 r. zaznaczając jednocześnie, że przedmiotowy wniosek, wbrew błędnemu przeświadczeniu Kolegium, nie dotyczy decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. (znak: [...]), ani decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2018 r. (znak: [...]), a tym bardziej decyzji SKO w B. z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]). Skarżący podkreślił, że złożony w niniejszej sprawie wniosek odnosi się dwóch decyzji Wójta Gminy N. (a nie Wójta Gminy B.) i nie jest identyczny jak wcześniej złożony wniosek dotyczący decyzji Wójta Gminy B., choć oparty na podobnej argumentacji.

W związku z brakiem reakcji ze strony Kolegium na powyższe wyjaśnienia Stowarzyszenie pismem z dnia [...] września 2018 r. wniosło do SKO ponaglenie żądając: (1) rozpatrzenia ponaglenia przez organ rozpatrujący sprawę (z uwagi na brak organu wyższego stopnia); (2) wydania przez organ zobowiązany do rozpatrzenia sprawy postanowienia ze wskazaniem, że organ rozpatrujący sprawę dopuścił się bezczynności; (3) zobowiązania organu rozpatrującego sprawę do wyznaczenia terminu do jej załatwienia; (4) zarządzenia wyjaśnienia przyczyn, a także podjęcie środków zapobiegających bezczynności w przyszłości; (5) ustalenia osób winnych bezczynności, a także pociągnięcie do odpowiedzialności porządkowej lub dyscyplinarnej albo innej odpowiedzialności przewidzianej w przepisach prawa osoby winnej bezczynności - na podstawie art. 38 k.p.a.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. postanowieniem z dnia [...] września 2018 r. (znak: [...]) uznało wniesione ponaglenie za nieuzasadnione wskazując, że w dniu [...] września 2018 r. wydało postanowienie o nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu tegoż postanowienia organ zaznaczył, że wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. oraz z dnia [...] marca 2018 r. był już rozpatrywany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., które wszczęło i prowadziło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionych decyzji. Postępowanie w tej sprawie zakończyło się decyzją z dnia [...] lipca 2018 r. (znak: [...]) o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "[...]" oraz decyzją znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] stycznia 2018 r. zmieniającej decyzję Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2016 r. W ocenie SKO skoro żądanie Stowarzyszenia dotyczyło spraw uprzednio już rozstrzygniętych decyzjami Kolegium, a Skarżący nie podniósł żadnej nowej, nieznanej organowi okoliczności faktycznej, ani nie wskazał dowodów, mających istotne znaczenie dla niniejszej sprawy, to zaistniała przesłanka z art. 61 a k.p.a. uprawniająca do odmowy wszczęcia postępowania.

W skardze na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w zakresie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2018 r., pełnomocnik Stowarzyszenia podkreślił, że w przedmiotowej sprawie nie ma żadnych wątpliwości, że organ pozostaje w bezczynności błędnie uznając dwa różne wnioski Stowarzyszenia za jeden i ten sam, myśląc tym samym decyzje Wójta Gminy N. z decyzjami Wójta Gminy B..

W odpowiedzi na skargę Stowarzyszenia na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kolegium wniosło o odrzucenie skargi na postanowienia Kolegium: z dnia [...] września 2018 r. (znak: [...]) odmawiające wszczęcia postępowania oraz z dnia [...] września 2018 r. (znak: [...]) uznające ponaglenie w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dn. [...] marca 2018 r., znak: [...] za nieuzasadnione. Odpowiadając z kolei na zarzut bezczynności Kolegium wniosło o uznanie, że pomimo, iż bezczynność wystąpiła, to nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu Kolegium przyznało, że omyłkowo potraktowało wniosek Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z [...] marca 2018 r. oraz decyzji z [...] października 2015 r. w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...], jako tożsamy wniosek z tym, który złożyło Stowarzyszenie w stosunku do decyzji Wójta B., i w stosunku do którego SKO w dniu [...] lipca 2018 r. wydało dwie decyzje administracyjne. Kolegium potwierdziło też, że nie zwróciło uwagi, iż pierwszy z wniosków choć dotyczył tej samej inwestycji, co kolejne podania, to odnosił się do innego odcinka planowanej drogi i w innej właściwości miejscowej organu I instancji. Dalej SKO przyznało, że kiedy zorientowało się, że w sprawie zaistniałą omyka natychmiast wszczęło dwa odrębne postępowania w sprawie o: 1) stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] oraz 2) stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dn. [...] października 2015 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...]. Następnie decyzją z dnia [...] listopada 2018r. znak: [...] Kolegium stwierdziło nieważność decyzji Wójta Gminy N. z dn. [...] marca 2018 r., znak: [...], zmieniającej decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], jak również - odrębną decyzją o nr [...] - odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...], w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...]. Końcowo Kolegium podkreśliło, że wniosek skarżącego Stowarzyszenia został załatwiony, a decyzje, które zostały wydane w wyniku jego rozpoznania zostały – doręczone.

W piśmie procesowym z dnia 30 listopada 2018r. pełnomocnik Stowarzyszenia sprecyzował, że wniesiona w przedmiotowej sprawie skarga stanowi wyłącznie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., a nazwanie przez organ dokonanych uchybień jedynie "omyłką" w sposób nieuprawniony bagatelizuje rażące i niespotykane naruszenia prawa, występujące w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje.

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w określonych przypadkach, w tym – w razie konieczności wydania decyzji administracyjnych (art. 3 § 2 pkt 1 – 4a oraz pkt 8 p.p.s.a.). Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W myśl bowiem art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W kwestii dopuszczalności skargi na bezczynność organu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu uwarunkowane jest wyczerpaniem środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.). Na gruncie tego przepisu przyjmuje się, że w przypadku skargi na bezczynność środkiem zaskarżenia jest środek prawny, o którym mowa w art. 37 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia skargi - na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność) lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – do organu prowadzącego postępowanie.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżące Stowarzyszenie spełniło powyższy warunek, bowiem przed wniesieniem skargi do sądu pełnomocnik Skarżącego w piśmie z dnia [...] września 2018 r. złożył do SKO w B. ponaglenie na brak załatwienia sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia [...] lipca 2018r. W tych okolicznościach skarga na bezczynność SKO w rozpoznaniu wniosku Stowarzyszenia o wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015r. (znak: [...]) w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań oraz decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r. (znak: [...]) zmieniającej powyższą decyzję oraz dopuszczenie organizacji do udziału w tym postępowaniu, mogła zostać poddana merytorycznemu rozpoznaniu.

Ocenę w tym zakresie należało poprzedzić jednak przypomnieniem, że bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Zgodnie natomiast z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki. Przy czym, jak wynika z art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Z kolei w myśl art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1).

Rozpoznając skargę na bezczynność sąd administracyjny w przypadku stwierdzenia bezczynności jest zobligowany, nie tylko do zobowiązania organu do wydania aktu w określonym terminie (art. 149 § 1 pkt 1p.p.s.a.), ale także do rozstrzygnięcia o tym, czy taka bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenia grzywny. Przesądza o tym treść art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a., zgodnie z którym sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zatem w sytuacji ewentualnego zakończenia postępowania administracyjnego przed rozpoznaniem przez sąd administracyjny skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, obowiązkiem sądu jest dokonanie kontroli stanu sprawy na dzień wniesienia skargi, a więc określenia, czy w tej dacie organ pozostawał w bezczynności lub też przewlekle prowadził postępowanie. Należy przy tym zastrzec, że jedynie w wypadku, gdy bezczynność trwa w momencie orzekania, sąd administracyjny jest upoważniony do wydania orzeczenia, o jakim mowa w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., a więc do zobowiązania organu do wydania aktu lub podjęcia czynności. W każdym innym przypadku orzeczenie sądu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce i oraz czy charakteryzowały się rażącym naruszeniem prawa – art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a p.p.s.a.

Poczynienie powyższych uwag w niniejszej sprawie jest o tyle istotne, że po wniesieniu skargi, a przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznało w całości wniosek skarżącego Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. wydając w dniu [...] listopada 2018r. dwie decyzje administracyjne: 1) nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015r., znak: [...] ustalającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn. "Przebudowa drogi leśnej "[...]" w Leśnictwie J. od granicy wsi J. w kierunku Nadleśnictwa B. do działki [...] oraz 2) nr [...] o stwierdzeniu nieważność decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...] zmieniającej decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r., znak: [...]. Co prawda wniosek o dopuszczenie skarżącego Stowarzyszenia do udziału w przedmiotowych postępowaniach na prawach strony nie został rozpatrzony odrębnie w formie postanowienia, tym nie mniej skoro opisane postępowania nieważniościowe zostały wszczęte z urzędu to należy przyjąć, że Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w nich na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. i art. 31 § 3 k.p.a. Zgodnie z powyższą regulacją organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu (art. 31 § 2 k.p.a.). Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). Takie też prawo zostało przyznane skarżącemu Stowarzyszeniu i na tej podstawie zostały mu doręczone wydane przez Kolegium w dniu [...] listopada 2018 r. - decyzje.

Wydanie powyższych decyzji spowodowało z kolei, że postępowanie sądowe w zakresie wyznaczenia organowi terminu do rozpoznania wniosku skarżącego Stowarzyszenia z dnia 17 lipca 2018 r. stało się bezprzedmiotowe (zgodnie z regulacją art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), skutkujące w tej części umorzeniem postępowania (punkt 1 wyroku). Wydanie jednak rozstrzygnięcia po wniesieniu skargi na bezczynność nie zwalnia sądu administracyjnego z dokonania oceny, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność powyższa miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie bowiem do treści powoływanego już wyżej art. 149 § 1 pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a., obowiązkiem sądu w przypadku skarg na bezczynność jest ustalenie, czy organ dopuścił się bezczynności oraz czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Innymi słowy, nawet w przypadku umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego, z uwagi na wcześniejsze załatwienie wniosku przez organ, sąd administracyjny jest obowiązany do dokonania oceny skargi i ustalenia czy działanie, względnie zaniechanie organu administracji publicznej, w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego, wyczerpywało przesłankę bezczynności oraz rażącego naruszenia prawa.

Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, Kolegium po otrzymaniu wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018 r. o wszczęcie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy N. z dnia [...] października 2015 r. oraz decyzji z [...] marca 2018 r., przez okres ponad trzech miesięcy, nie wydało żadnego rozstrzygnięcia, które dotyczyłoby kwestionowanych decyzji. Bezczynność w tym zakresie, jak przyznaje samo SKO w odpowiedzi na skargę, była wynikiem błędnego założenia, że wniosek z dnia [...] lipca 2018 r. dotyczy stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy B. z dnia [...] marca 2015 r. oraz z [...] stycznia 2018 r., które to decyzje były przedmiotem postępowania nadzwyczajnego prowadzonego przez SKO, które zakończyło się decyzjami z dnia [...] lipca 2018r. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają jednak znaczenia, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu. W przedmiotowej sprawie bezczynność Kolegium w rozpatrzeniu wniosku Stowarzyszenia z dnia [...] lipca 2018r. nie budzi żadnych wątpliwości, zresztą sam organ w odpowiedzi na skargę nie kwestionuje tego faktu. W konsekwencji skoro na dzień wniesienia skargi zarzut bezczynność wobec prowadzonego przez SKO postępowania był zasadny to Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w pkt 2 sentencji.

Jednocześnie, wbrew oczekiwaniom pełnomocnika Skarżącego, Sąd nie dopatrzył się w stwierdzonej bezczynności Kolegium rażącego naruszenia prawa. Kryterium rażącego naruszenia wskazuje bowiem na znaczny stopień nasilenia stanu bezprawności, działanie wbrew określonym standardom bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki, odstępstwo od prawnych wymogów bez jakiejkolwiek przyczyny. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być przy tym oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. II OSK 468/13, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Bezczynności w sprawie niniejszej tych cech przypisać nie można, co uzasadnia analiza czynności podejmowanych przed wniesieniem skargi oraz fakt, iż Kolegium w terminie niespełna miesiąca po wniesieniu skargi do Sądu, rozpatrzyło w całości wniosek Stowarzyszenia wydając w tym zakresie – decyzje i odręczając je stronom. Z tegoż względu stosownie do treści art. 149 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie 3 sentencji wyroku.

Odstępując z kolei w pkt 4 sentencji wyroku od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że regulacja ta stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r. sygn. akt I OSK 642/15, CBOSA). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt 5 wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty postępowania składa się: wpis od skargi (100 zł), koszty zastępstwa procesowego (480 zł), określone na podstawie § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265) oraz koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).