Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk Sędziowie: Sędzia WSA Małgorzata Malinowska – Grakowicz (spr.) Sędzia WSA Marcin Miemiec Protokolant: Marta Pawłowska - Stypuła po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie odmowy wpisania do dowodu osobistego adresu zameldowania niezgodnego ze stanem faktycznym I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia [...]. o numerze [...] Wojewoda D. po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Burmistrza J.– L. z dnia [...]. odmawiającej wpisania do dowodu osobistego adresu zameldowania niezgodnego ze stanem faktycznym orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.

W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w dniu [...] r. skarżący zwrócił się do Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miasta i Gminy J.– L. z wnioskiem o wydanie nowego dowodu osobistego, w zamian za nieważny dowód osobisty "książeczkowy" o numerze [...]

Organ przywołał w dalszej części uzasadnienia swej decyzji treść art. 37 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. nr 139 z 2006 r., poz. 993 ze zm.), iż w dowodzie osobistym zamieszcza się adres miejsca zameldowania na pobyt stały, a w razie jego braku, zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące, na terytorium RP.

Wojewoda wyjaśnił, że we wniosku o wydanie nowego dokumentu tożsamości, wnioskodawca jako adres stały podał: "J.– L., ul. [...]". Po weryfikacji danych osobowo – adresowych podanych we wniosku, organ ewidencyjny pierwszej instancji stwierdził, że wnioskodawca był zameldowany pod numerem [...] przy ulicy [...] w J.– L. i został decyzją Burmistrza Gminy J. – L. z dnia [...] wymeldowany z tego adresu. Decyzja ta stała się ostateczna i w dacie składania wniosku o nowy dowód osobisty, według danych posiadanych przez organ, B. W. nie posiadał zameldowania ani na pobyt stały, ani na tymczasowy.

Wezwany o wyjaśnienia wnioskodawca wskazał, że w posiadanym przez niego książeczkowym dowodzie osobistym widnieje adres ul. [...], a on nigdy się stamtąd nie wymeldował.

Organ ewidencyjny ustalił w toku postępowania dowodowego, że w Karcie Osobowej Mieszkańca wpisano, że B. W. zameldowany był od [...] pod numerem [...] przy ulicy [...] i taki też adres widnieje na metryczce dowodu osobistego [...] podpisanej przez wnioskodawcę. Organ przyznał, że na wniosku o wydanie tego dokumentu, strona wpisała adres "[...]", jednakże przyjmujący go pracownik urzędu, poprawił ten adres na "[...]". Adres wpisany na posiadanym przez skarżącego dowodzie osobistym jest zdaniem organu, wynikiem pomyłki pisarskiej.

W takim stanie rzeczy, Burmistrz Gminy J.– L., odmówił wpisania w nowym dowodzie osobistym żądanego przez wnioskodawcę adresu zameldowania, jako niezgodnego ze stanem faktycznym.

W dniu [...] r. B. W. zameldował się na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące w J. – L. przy ul. [...] i złożył wniosek o wydanie dowodu osobistego z tym adresem. Dowód taki odebrał w dniu [...]

Umarzając postępowanie odwoławcze, organ drugoinstancyjny wyjaśnił, że organ ewidencyjny pierwszej instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie i w jego efekcie podjął słuszne rozstrzygnięcie. Jednakże, jak podkreślił Wojewoda, zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, jeżeli z jakichkolwiek przyczyn stało się ono bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca w dniu [...] r. odebrał nowy dowód osobisty, a zatem jego żądanie (postępowanie zostało wszczęte wnioskiem o wydanie dowodu osobistego), w ocenie Wojewody, zostało zaspokojone. Z tego powodu dalsze rozpoznawanie odwołania uznane zostało za bezprzedmiotowe i postępowanie odwoławcze umorzono. Jednocześnie organ wyjaśnił, że jeżeli strona dokona zameldowania na pobyt stały, wówczas będzie mogła złożyć wniosek o wydanie dowodu osobistego z jego adresem.

Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł B. W., podnosząc, że adres zameldowania widniejący w dowodzie o numerze [...], tj. "[...]", nie jest wynikiem żadnej pomyłki, tylko zamierzonym działaniem i jest zgodny z danymi podanymi przez niego we wniosku o wydanie dokumentu. Skarżący oświadczył również, że kiedy odbierał książeczkowy dowód osobisty, żadne dane na druku wniosku nie były przy zmienione, zatem musiało to nastąpić w terminie późniejszym, bez jego wiedzy.

Dodatkowo skarżący podniósł, że od 2007 r., tj. od czasu podjęcia prób wymiany dowodu osobistego, urzędnicy nie byli w stanie wyjaśnić mu różnic pomiędzy danymi widniejącymi na wniosku o wydanie dowodu, a samym dowodem.

Skarżący wskazał również, że prawdopodobnie zmiany w złożonym wniosku zostały dokonane przez pracownika organu podczas toczącego się postępowania administracyjnego o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] w J. – L. ([...],[...]). Jednocześnie strona wniosła o "unieważnienie" tego właśnie postępowania administracyjnego, ponieważ przeprowadzone było z naruszeniem prawa.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Dodatkowo w odpowiedzi na skargę Wojewoda wyjaśnił, że postępowanie administracyjne nr [...] dotyczące wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego zostało zakończone decyzją ostateczna z dnia [...] r. Skarżący nie odwołał się od tej decyzji, nie wnosił też o wznowienie przedmiotowego postępowania, zatem organ odwoławczy nie mógł tej kwestii uczynić przedmiotem rozpoznania w sprawie o wydanie dowodu osobistego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnej uchybiającej prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), jak też rozstrzygnięcia dotkniętego wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b), a także wydanego bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c).

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie jest przepis art. 105 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej w dalszych wywodach w skrócie jako "k.p.a.", który stanowi: "jeżeli postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania".

"Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego" była przedmiotem wielu rozstrzygnięć sądów administracyjnych. Judykatura jednoznacznie wskazuje, że pojęcie to oznacza, brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji administracyjnej prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Tym przedmiotem jest zaś konkretna sprawa, w której organ administracji państwowej jest władny i jednocześnie zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2006 r. s. 586 i n.). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przesłanka bezprzedmiotowości występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. (wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2003 r. III SA 2225/01, wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 czerwca 2008 r., I SA/Wa 485/08, Lex 489199, wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 czerwca 2008 r. II SA/Łd 195/08, Lex nr 489197, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2008 r. III SA/Po 655/07, Lex 351281). Gdy więc nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej ingerencji organu administracyjnego, wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne.

W świetle takiej regulacji ustalenia w sprawie wymagało, czy faktycznie postępowanie administracyjne z wniosku B. W. o wpisanie do dowodu osobistego adresu "[...] w J. – L.", stało się bezprzedmiotowe, tzn., czy z jakichkolwiek przyczyn zaistniały powody uniemożliwiające rozstrzygnięcie żądania strony w formie władczej decyzji, co do istoty sprawy.

W ocenie organu ewidencyjnego drugiej instancji, przyczynę taką stanowi fakt otrzymania już przez stronę dowodu osobistego (z wpisanym adresem pobytu czasowego, przy ulicy .w J. – L.

Takiego stanowiska organu nie można podzielić. Postępowanie w niniejszej sprawie dotyczy odmowy wpisania do dowodu osobistego konkretnego adresu miejsca pobytu strony – ul. [...] w J.L.. Tak zostało sformułowane żądanie strony i nie uległo ono modyfikacji zarówno w toku całego postępowania administracyjnego, jak i sądowoadministracyjnego. Wbrew twierdzeniom Wojewody, żądanie to nie zostało zaspokojone poprzez wydanie nowego dowodu osobistego. Nowy dowód osobisty strona otrzymała w wyniku wszczęcia nowego postępowania administracyjnego (celowe podkreślenie Sądu), po złożeniu nowego wniosku, w sprawie wydania dowodu osobistego. Postępowanie to zostało zakończone spełnieniem żądania – wydaniem dokumentu. Poza sferą rozważań zarówno organów jak i Sądu pozostają przyczyny, dla których strona złożyła nowy wniosek. Wyraźnego podkreślenia natomiast wymaga, że postępowanie będące przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie (wpisania konkretnego adresu do dowodu) nie zostało rozstrzygnięte co do istoty.

Błędne jest stanowisko organów, że wydanie dowodu zaspokoiło roszczenie strony o wpis w dowodzie osobistym adresu pobytu stałego. Ostatecznie bowiem strona uzyskała inny dokument, niż domagała się pierwotnie w ocenianym w trybie odwoławczym postępowaniu. B. W. domagał się bowiem wydania dowodu osobistego z wpisanym adresem pobytu stałego, przy ulicy [...] w J. – L.. Natomiast w dniu [...]. odebrał dowód z wpisanym adresem pobytu czasowego – przy ulicy [...] Trudno zatem mówić tu o tożsamości wniosków strony.

Reasumując stwierdzić należy, że roszczenie strony o wpisanie do dowodu osobistego adresu przy ulicy [...] w J. L., nie zostało rozpoznane przez organ odwoławczy. Wojewoda odniósł się co prawda w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji co do zasadności orzeczenia pierwszej instancji, stwierdzając "organ I instancji wydał prawidłowo decyzję odmawiająca wpisania żądanego adresu zameldowania", jednakże w takiej sytuacji powinien o żądaniu strony rozstrzygnąć to decyzją co do istoty.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ ewidencyjny rozpozna żądanie strony i rozstrzygnie o nim co do istoty, mając na uwadze, że odebrany ostatecznie przez skarżącego dowód osobisty, wydany został w wyniku zupełnie innego wniosku i nie dotyczył kwestii spornych, będących przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, a zatem nie mógł spowodować bezprzedmiotowości tego postępowania.

Z drugiej strony wskazać należy, że trafnie zauważył Wojewoda zarówno w zaskarżonej decyzji jak i w odpowiedzi na skargę, że w postępowaniu tym nie mogło zostać rozpoznane żądanie skarżącego o "unieważnienie" postępowania administracyjnego zakończonego decyzja B. G. J. – L. z dnia [...] o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego przy ulicy [...] r. Postępowanie to zostało bowiem ostatecznie zakończone, a skarżący nie złożył wniosku o wszczęcie żadnego z trybów nadzwyczajnych, w celu wzruszenia tego orzeczenia. Jest to o tyle istotne, że jak się wydaje, skarżący w toku obecnego postępowania administracyjnego wskazywał na przyczynę wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a w takim wypadku, zgodnie z art. 147 k.p.a. wznowienie może nastąpić wyłącznie na żądanie strony.

Opisane wyżej uchybienia muszą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji w ramach jej sądowej kontroli. Naruszenie przepisów procedury administracyjnej, które w danej sprawie mogło mieć wpływ na jej wynik stanowi bowiem przesłankę uchylenia decyzji przez sąd administracyjny. Uwzględniając powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł, jak w punkcie I wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie II orzeczenia, znajduje oparcie w art. 152 cytowanej wyżej ustawy.