III OZ 9/26 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-02-06	
Data wpływu	2026-01-08	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Wojciech Jakimowicz /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Wyłączenie sędziego	
Sygn. powiązane	III SAB/Gl 368/25	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Oddalono zażalenie w części i w części odrzucono	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 18 i art. 19; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 368/25 o odmowie wyłączenia asesora WSA Adama Pawlyty oraz o wyłączeniu sędziego WSA Adama Gołucha od orzekania w sprawie ze skargi M.J. na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. oddalić zażalenie w części dotyczącej punktu 1 zaskarżonego postanowienia; 2. odrzucić zażalenie w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego postanowienia.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w punkcie 1 postanowienia z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt III SAB/Gl 368/25 odmówił wyłączenia asesora WSA Adama Pawlyty od rozpoznawania sprawy ze skargi M.J. (dalej także jako: skarżący) na bezczynność Przedsiębiorstwa Gospodarki Komunalnej "[...]" sp. z o.o. z siedzibą w L. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, a w punkcie 2 postanowienia wyłączył sędziego WSA Adama Gołucha od rozpoznawania sprawy.

Sąd I instancji w uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skarżący uzasadniając swój wniosek o wyłączenie asesora WSA Adama Pawlyty koncentruje się przede wszystkim na tym, że proces jego mianowania na obecnie zajmowane stanowisko budzi zastrzeżenia co do jego niezawisłości. Decyzje w tym przedmiocie podjęto bowiem na podstawie uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, która została ukształtowana po dniu 17 stycznia 2018 r. i której status prawny jest podważany przez sądy krajowe i międzynarodowe (Europejski Trybunał Sprawiedliwości, Europejski Trybunał Praw Człowieka).

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach przywołał rozstrzygnięcie jakie zapadło przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w ramach uchwały z dnia 3 kwietnia 2023 r., wydanej w sprawie o sygn. akt I FPS 3/22. Z sentencji tej uchwały wprost bowiem wynika, że zakres przedmiotowy normy art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie obejmuje badania spełnienia przez sędziego sądu administracyjnego wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, o których mowa w art. 5a ustawy Prawo ustroju sądów administracyjnych. Jak bowiem wskazał NSA w tej uchwale, w każdym postępowaniu sądowym obowiązuje zasada braku konkurencyjności środków ochrony prawnej, określana jako zasada jednotorowości obrony swych praw. Oznacza ona, że określonemu podmiotowi znajdującemu się w danej sytuacji procesowej przysługuje tylko jeden środek prawny. W aktualnym stanie prawnym ustawodawca przewidział dwie bardzo podobne instytucje prawne, które w sposób prewencyjny umożliwiają kontrolę bezstronności sędziego. Instytucje te różnią się zarówno zakresem przedmiotowym, jak i procedurą stosowania. W konsekwencji takich regulacji, unormowania te powinny być stosowane w odmiennych okolicznościach. Ustawodawca dostosowując się do powyższej zasady przyznał podmiotom uprawnionym prawo składania wniosku o wyłączenie sędziego na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w przypadku braku bezstronności sędziego wynikającej z powiązania z podmiotami lub przedmiotem postępowania. Natomiast w sytuacji kwestionowania niezawisłości i bezstronności sędziego na skutek okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowaniu po powołaniu, przyznano uprawnienie do składania wniosku w trybie art. 5a ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych.

Natomiast jak wskazał Sąd I instancji stosownie do art. 269 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd związany jest stanowiskiem zawartym w powyższej uchwale, nie znajdując jednocześnie podstaw do przedstawienia powstałego zagadnienia prawnego do ponownego rozstrzygnięcia w drodze uchwały NSA.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że wnioskodawca nie przedstawił innych przyczyn wyłączenia. Natomiast asesor WSA Adam Pawlyta złożył oświadczenie, że nie zachodzą podstawy do jego wyłączenia od rozpatrywania niniejszej sprawy. To oświadczenie nie budzi wątpliwości Sądu I instancji co do braku przesłanek wyłączenia na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Dlatego też na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił wyłączenia asesora WSA Adama Pawlyty od rozpoznania sprawy.

Jednocześnie Sąd I instancji, na podstawie art. 19 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyłączył od orzekania w niniejszej sprawie sędziego WSA Adama Gołucha, który w dniu 20 października 2025 r. złożył oświadczenie, że istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Skarżący jest mu bowiem znany osobiście, ponieważ był jego studentem w Górnośląskiej Wyższej Szkole Handlowej w Katowicach.

Pismem z dnia 13 listopada 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o zawieszenie postępowania do czasu zakończenia postępowania z jego udziałem przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, sygn. C 521/21, a także do czasu rozpoznania przez TSUE pytań prawnych zadanych przez SN w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, a ponadto wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania lub o uwzględnienie wniosku strony o wyłączenie oraz zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania w przypadku ich poniesienia oraz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu zażaleniowym. Skarżący wniósł także o skierowanie pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, czy w związku z wyrokiem TSUE z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt C-225/25:

"1. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w uznaniu za skuteczne i zgodne z prawem każdego orzeczenia wydanego w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii i to bez względu na rodzaj lub umiejscowienie sądu w systemie krajowym sądów państwa członkowskiego;

2. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż na terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej stoją one na przeszkodzie w przyjęciu iż orzeczenie wydane w składzie w którym co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu Art. 47 Karty praw podstawowych Unii jest orzeczeniem Sądu państwa członkowskiego Unii Europejskiej, a wiec prowadzi do obowiązku uznania przez każdy Sąd państwa członkowskiego Unii Europejskiej, że orzeczenie takie nie podlega wykonaniu w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek zakresie na terytorium Unii Europejskiej, gdy taka konsekwencja jest niezbędna i nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii".

W obszernym uzasadnieniu skarżący podniósł, że w jego ocenie osoba powołana na stanowisko sędziego (asesora) z udziałem politycznej KRS nie jest "sądem ustanowionym ustawą", zaś art. 19 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który ogranicza zakres badania wniosku jedynie do części okoliczności poddających w wątpliwość bezstronność nominata politycznej KRS wobec strony, jest jego zdaniem niezgodny z prawem do rzetelnej procedury sądowej, tj. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, bowiem wyklucza podniesienie zarzutów wskazujących na hipotetyczną, ale realną możliwość braku bezstronności oraz zarzutów w zakresie faktu, iż osoby objęte wnioskiem nie zostały skutecznie powołane na urząd oraz nie są sądem ustanowionym ustawą.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie na punkt 1 zaskarżonego postanowienia nie zasługuje na uwzględnienie jako niezawierające usprawiedliwionych podstaw.

Sąd I instancji dokonał rozpatrzenia wniosku o wyłączenie asesora WSA Adama Pawlyty opierając się na przepisach art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej: p.p.s.a., w których wymienione są bezwzględne i względne przesłanki wyłączenia sędziego (asesora) w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Podkreślone zostało jednocześnie, że wniosek o wyłączenie sędziego (asesora) powinien odwoływać się do zobiektywizowanych i zindywidualizowanych przesłanek, które miałyby świadczyć o obawach co do bezstronności sędziego (asesora) w odniesieniu do konkretnej, będącej przedmiotem rozpoznania, sprawy. Jednocześnie zaakcentowano także rozłączność zakresu przedmiotowego okoliczności stanowiących podstawę do wyłączenia sędziego (asesora) na podstawie art. 19 p.p.s.a. oraz art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) – dalej: p.u.s.a.

Bazując na oświadczeniu asesora Adama Pawlyty, którego m.in. dotyczył wniosek skarżącego o wyłączenie od orzekania w niniejszej sprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do wyłączenia go od rozpoznawania niniejszej sprawy z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), jak i nie zachodzą przyczyny wyłączenia wskazane w art. 19 p.p.s.a., a ponadto skarżący nie wykazał, aby w sprawie zachodziły jakiekolwiek okoliczności podważające wiarygodność złożonego przez przywołanego we wniosku asesora oświadczenia, w szczególności biorąc pod uwagę, że cała argumentacja przedstawiona przez skarżącego we wniosku dotyczyła okoliczności związanych z powołaniem ww. asesora sądowego oraz z jego postępowaniem po powołaniu, co jak słusznie wskazano w zaskarżonym postanowieniu, nie podlega badaniu w ramach rozpoznawania wniosku złożonego w trybie art. 19 p.p.s.a.

Skarżący nie kwestionował stanowiska Sądu I instancji co do niewystąpienia w sprawie innych przesłanek wyłączenia asesora z mocy ustawy, wskazanych w art. 18 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast się do okoliczności, o których mowa w art. 19 p.p.s.a., należy wyjaśnić, że obejmują one zarówno te związane z osobistymi stosunkami między sędzią (asesorem), a stroną czy jej przedstawicielem, jak i inne uwarunkowania zewnętrzne i wewnętrzne, które w przypadku konkretnego sędziego (asesora) mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach. Przez stosunki osobiste należy rozumieć, w świetle ugruntowanego już orzecznictwa, zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, relacje charakteryzujące się istnieniem więzi uczuciowej, emocjonalnej (niezależnie od tego, czy wywołuje ona emocje pozytywne czy negatywne), gospodarczej (ekonomicznej). Natomiast inne uzasadnione okoliczności mogą dotyczyć, np. wcześniejszych związków sędziego (asesora) z daną, konkretną sprawą (poprzez wykonywanie obowiązków służbowych jeszcze przed objęciem przez niego funkcji sędziego). Wyłączenie sędziego (asesora) nie może jednak następować automatycznie. W każdej sprawie należy indywidualnie oceniać, czy i na ile okoliczności te mają wpływ na bezstronność sędziego (asesora). Analizowany przepis nie może przy tym służyć do utrudniania działalności sądów. Wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) muszą zatem mieć charakter realny, a nie tylko potencjalny. Nie mogą one wynikać tylko z subiektywnego przekonania strony, ale z istnienia ważnych powodów, które obiektywnie potwierdzają istnienie podstaw wskazanych w art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2014 r., II OZ 1247/14). W sprawach, w których podstawą wyłączenia jest art. 19 p.p.s.a., do sądu należy nie tylko zbadanie, czy występują przyczyny (podstawy) wyłączenia, ale także czy z punktu widzenia doświadczenia życiowego przytoczone okoliczności mogą budzić wątpliwości co do bezstronności sędziego (asesora) i uzasadniać jego wyłączenie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 września 1994 r., sygn. akt I PO 10/94, OSNP 1995/4, poz. 56). Przy czym należy podkreślić, że przyczyną fakultatywnego wyłączenia sędziego (asesora) jest wyłącznie okoliczność wywołująca uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności konkretnego sędziego (asesora) – wyłącznie w danej sprawie.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził żadnych nieprawidłowości przy rozpoznawaniu wniosku o wyłączenie asesora Adama Pawlyty od orzekania w niniejszej sprawie, a tym samym uznał, że zażalenie skarżącego w tym zakresie nie jest zasadne. Skarżący nie wskazał na okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności objętego wnioskiem asesora. Przesłanki do jego wyłączenia nie mogła stanowić bowiem, wbrew twierdzeniom skarżącego, wyłącznie zarzucana przez niego wadliwość procesu powołania na stanowisko asesora sądowego. Skarżący nie wyjaśnił zresztą, w jaki sposób kwestia ta mogłaby wpłynąć na ewentualny brak bezstronności asesora sądowego WSA w odniesieniu do rozpoznawanej sprawy.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie

art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a, postanowił jak w sentencji.

Natomiast zażalenie skarżącego na punkt 2 postanowienia dotyczący wyłączenia sędziego WSA Adama Gołucha od rozpoznawania niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., odrzucił jako niedopuszczalne. Stosownie bowiem do art. 180 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na posiedzeniu niejawnym odrzuci zażalenie, jeżeli ulegało ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci je temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków. Zgodnie zaś z art. 194 § 1 p.p.s.a., zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w powyższym przepisie. Jeżeli zatem ustawa przewiduje (w określonych sytuacjach) wydanie postanowienia i jednocześnie nie stanowi, że od takiego postanowienia przysługuje prawo wniesienia zażalenia, to niedopuszczalne jest wniesienie tego środka odwoławczego.

Uwzględniając powyższe, w związku z tym, że w p.p.s.a. nie przewidziano zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego uwzględniające wniosek o wyłączenie sędziego, zażalenie na punkt 2 postanowienia należało odrzucić.

Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nie obliguje sądu do zawieszenia postępowania, a stanowi, że Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej, oddalił wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych Sądu Rejonowego Poznań - Stare Miasto w Poznaniu (sprawa C-521/21). Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie zagadnienia, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie byłoby niezasadne, albowiem zagadnienie związane z dopuszczalnością podważania statusu sędziów i asesorów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w nieprawidłowym składzie w trybie wniosku o wyłączenie sędziego (asesora sądowego) zostało rozstrzygnięte uchwałą siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FPS 3/22, wiążącą wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych stosownie do treści art. 269 § 1 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił także wniosek skarżącego o zawieszenie postępowania sądowego do czasu rozpoznania pytań prejudycjalnych zawartych przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 października 2023 r., sygn. akt III CB 40/23, ponieważ przedstawione do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zagadnienia prawne w sprawie III CB 40/23 nie mają związku z niniejszą sprawą, lecz dotyczą zagadnień związanych z tzw. testem niezawisłości i bezstronności sędziego uregulowanym w art. 5a p.u.s.a.

Przechodząc zaś do wniosku o skierowanie pytań prejudycjalnych do TSUE Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że także nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem skierowanie pytań o treści zaprezentowanej w zażaleniu nie jest niezbędne dla wydania rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie.