Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 23 maja 2023 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Zbrojewski (spr.) Asesor WSA Marcin Olejniczak Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2023 roku sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z dnia 18 stycznia 2023 r. nr SKO.4146.3.23 w przedmiocie odmowy przyznania dodatku węglowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Warty z dnia 15 grudnia 2022 roku nr WIR/429/A/2022. MR

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 stycznia 2023 r., nr SKO.4146.3.23 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu, po rozpatrzeniu odwołania K.K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.), powoływanej dalej jako: "k.p.a." art. 2 ust. 3c ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 roku o dodatku węglowym (Dz. U. z 2022 r. poz. 1692 ze zm.), powoływanej dalej jako: "u.d.w." utrzymało w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia 15 grudnia 2022 r., znak: WIR/429/A/2022 odmawiającą K. K. świadczenia w formie dodatku węglowego.

Organ I instancji odmówił prawa do dodatku węglowego stwierdzając, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze wszystkimi osobami mieszkającymi pod adresem R. [...].

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła K.K. wskazując, że prowadzi odrębne od brata gospodarstwo domowe. Brat zamieszkuje w innym budynku znajdującym się na nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu po rozpoznaniu powyższego odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Kolegium po przywołaniu treści art. 2 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 3a, ust. 3b, ust. 3c, ust. 3d i ust. 8 u.d.w. wskazało, że K.K. wystąpiła w dniu 14 listopada 2022 r. do Burmistrza W. z wnioskiem o przyznanie dodatku węglowego. Organ w toku postępowania nie stwierdził istnienia odrębnego gospodarstwa domowego skarżącej. Z ustaleń Kolegium wynika, że świadczenie zostało przyznane mieszkającemu na nieruchomości J.C.. W składzie swojej rodziny nie umieścił on siostry K.K., jej dzieci i matki. W odwołaniu skarżąca oświadczyła, że w jej gospodarstwie domowym nie ujęła brata, który mieszka w odrębnym budynku.

Mając na względzie jednoznaczną treść art. 2 ust. 3c u.d.w. organ wskazał, że możliwość przyznania dodatku węglowego, w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, została uzależniona od stwierdzenia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., braku możliwości ustalenia odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, co oznacza, że dla uzyskania świadczenia ustawodawca wymaga, aby odrębność lokali mieszkalnych/budynków była potwierdzona istnieniem stosownych numerów porządkowych, a w przypadku braku takich numerów ustanowiony został wymóg podjęcia, w terminie do dnia 30 listopada 2022 r., formalnych działań mających na względzie nadanie numeru porządkowego dla odrębnego lokalu albo budynku mieszkalnego, jeżeli do nadania takiego numeru nie doszło we wskazanym terminie.

Oczekując przyznania świadczenia wnioskodawca powinien zatem załączyć do wniosku kserokopię wniosku złożonego w urzędzie gminy przez właściciela nieruchomości o nadanie numeru porządkowego dla lokalu/budynku, w którym wnioskodawca prowadzi odrębne gospodarstwo domowe wraz z potwierdzeniem jego złożenia. Przyjmując, że K.K. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, koniecznym jest istnienie odrębnego numeru porządkowego budynku albo wykazanie, że zostały podjęte działania mające na względzie uzyskanie numeru porządkowego dla budynku w wymaganym terminie.

W toku postępowania odwoławczego skarżąca wskazała, że na nieruchomości tylko jeden budynek posiada numer porządkowy i nie został złożony wniosek o nadanie kolejnego numeru dla drugiego budynku. Ponadto oświadczyła, że obecnie nieruchomość jest przedmiotem podziału.

W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi K.K. zaskarżyła w całości decyzję organu II instancji wyjaśniając, że pod adresem R. [...] znajdują się dwa budynki mieszkalne. W jednym z nich mieszka brat skarżącej z rodziną, a w drugim skarżąca z rodziną. W drugim budynku znajduje się osobna kotłownia. W chwili wniesienia skargi nieruchomość jest podzielona na dwie działki, tj. [...] i[...], co zostało zatwierdzone prawomocną decyzją Burmistrza W. z dnia 31 października 2022 r. Powyższe prowadzi do wniosku, że w trakcie składania wniosku w gminie była informacja o podziale działki.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Sieradzu wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 z późn. zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259) z późn. zm.), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art.145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przy czym stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest zasadna.

Przedmiotem niniejszego postępowania była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Sieradzu z 18 stycznia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. z dnia 15 grudnia 2022 r., odmawiającą skarżącej prawa do dodatku węglowego.

Jako materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji, organ wskazał przepisy ustawy z dnia 5 sierpnia 2022 r. o dodatku węglowym (Dz.U. z 2022 r. poz. 2000 z późn. zm.) dalej: u.d.w. Stosownie do art. 2 ust. 1 ww. ustawy, dodatek węglowy przysługuje osobie w gospodarstwie domowym w przypadku, gdy głównym źródłem ogrzewania gospodarstwa domowego jest kocioł na paliwo stałe, kominek, koza, ogrzewacz powietrza, trzon kuchenny, piecokuchnia, kuchnia węglowa lub piec kaflowy na paliwo stałe, zasilane paliwami stałymi, wpisane lub zgłoszone do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania wpisanych lub zgłoszonych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 u.d.w. Przez paliwa stałe rozumie się węgiel kamienny, brykiet lub pelet zawierające co najmniej 85% węgla kamiennego (art. 2 ust. 3 u.d.w.). W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem (art. 2 ust. 3a u.d.w.). W przypadku gdy wniosek o wypłatę dodatku węglowego złożono dla więcej niż jednego gospodarstwa domowego mających ten sam adres miejsca zamieszkania, to dodatek ten jest wypłacany wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Pozostałe wnioski pozostawia się bez rozpoznania(art. 2 ust. 3b u.d.w.).W przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła(art. 2 ust. 3c u.d.w.). W przypadku, o którym mowa w ust. 3c, gospodarstwu domowemu, które zajmuje lokal, dla którego nie było możliwe ustalenie odrębnego adresu, wójt, burmistrz albo prezydent miasta przyznaje dodatek węglowy w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego organ ten ustalił zamieszkiwanie pod jednym adresem w odrębnych lokalach kilku gospodarstw domowych oraz wykorzystywanie przez te gospodarstwa oddzielnego lub współdzielonego źródła ogrzewania. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego sporządza się notatkę służbową. Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje wpisu źródła ciepła do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków, jeżeli źródło nie było wcześniej zgłoszone do tej ewidencji, bez konieczności składania odpowiedniej deklaracji(art. 2 ust. 3d u.d.w.). W przypadku gdy w lokalu, o którym mowa w ust. 3d, zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących w tym lokalu (art. 2 ust. 3e u.d.w.).

Analiza przywołanych uregulowań, jak również pozostałych uregulowań ustawy, prowadzi do wniosku, że co do zasady dodatek węglowy przyznawany jest na gospodarstwo domowe. Wyjątek od tej reguły przewidziany został w art. 2 ust. 3a u.d.w., gdzie wskazuje się, że w przypadku gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe, jeden dodatek węglowy przysługuje dla wszystkich gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem. Nie mnie od tego wyjątku ustawodawca przewidział wyjątek, mianowicie gdy pod jednym adresem miejsca zamieszkania zamieszkuje więcej niż jedno gospodarstwo domowe i w terminie do dnia 30 listopada 2022 r. nie jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw domowych zamieszkujących pod tym adresem w odrębnych lokalach, nie stosuje się ust. 3a i 3b do gospodarstwa domowego, którego źródłem ogrzewania jest oddzielne lub współdzielone źródło ciepła. W żadnym natomiast aspekcie ustawodawca nie uzależnia udzielenia wsparcia w zakupie paliwa stałego do ogrzewania mieszkań od złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego nr porządkowego. Brak złożenia wniosku o nadanie dodatkowego/nowego nr porządkowego dla nieruchomości pozostaje bez wpływu na prawo do uzyskania dodatku węglowego. Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy wyrazić należy pogląd, że organy obu instancji bezprawnie uzależniły przyznanie wsparcia Skarżącej od przesłanki, która nie została wyartykułowana przez ustawodawcę.

Należy zauważyć, że nr porządkowy budynku co do zasady nadawany jest z urzędu i należy do zadań własnych gminy wyjątkiem od tej zasady jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego przez zainteresowanych. Nie mniej fakt, że ustalanie numerów porządkowych oraz zakładanie i prowadzenie ewidencji miejscowości, ulic i adresów należy do zadań gminy sprawia, że organy z urzędu posiadają wiedzę czy dla danej nieruchomości jest możliwe ustalenie odrębnego adresu miejsca zamieszkania dla poszczególnych gospodarstw. Tym samym zdaniem Sądu nie ma potrzeby aby skarżąca składała wniosek o nadanie nowego nr porządkowego, wystarczy oświadczenie strony albo też zaświadczenie z urzędu. W przedmiotowej sprawie organy w ogóle nie uwzględniły faktu, że na jednej nieruchomości stoją dwa odrębne budynki w których prowadzone są odrębne gospodarstwa domowe.

Nawet gdyby uznać, że organy administracji mają rację, że należy wystąpić o nadanie nowego nr porządkowego to w przedmiotowej sprawie skarżąca mogła się o tym dowiedzieć, dopiero z treści decyzji organu II instancji która to została wydana 18 stycznia 2023r. tj. po upływie terminu wynikającego z ustawy (30 listopada 2022 r.). Organy administracji na żadnym etapie postępowania nie pouczyły skarżącej o "wymogu" złożenia wniosku o nadanie nowego nr porządkowego razem z wnioskiem o dodatek węglowy. Praktycznie, żaden obywatel czytając ustawę o dodatku węglowym nie miał szansy wywnioskować, że ma dokonać dodatkowej czynność jaką jest złożenie wniosku o nadanie nr porządkowego aby otrzymać dodatek węglowy.

Organy w ogóle nie odniosły się do faktu, że prowadzone jest postępowanie podziałowe nieruchomości na której stały dwa budynki. Decyzja organu I instancji de facto nie zawiera uzasadnienia a z wywiadu środowiskowego nic nie wynika. Organ II instancji ustalił, że dodatek węglowy został przyznany na wniosek zamieszkującego nieruchomość pod adresem R. [...] gm. [...] J.C. i że nie umieścił on w składzie swojej rodziny skarżącej oraz, że toczy się postepowanie rozgraniczeniowe i że są 2 budynki na nieruchomości.

Sąd pragnie zauważyć, że ustawa o dodatku węglowym nie wyłącza stosowania kpa. Kwestionowane skargą rozstrzygnięcie podjęte zostało z naruszeniem przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 8 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, jak i art. 107 § 3 k.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazać bowiem należy że w art. 7 k.p.a. ustawodawca nałożył na organy obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, zaś przepis art. 77 § 1 k.p.a. wskazuje na konieczność nie tylko wyczerpującego zebrania, ale również rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ustanowiona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów zobowiązuje do oparcia się przez organ na przekonujących podstawach - wskazanych w uzasadnieniu faktycznym i prawnym rozstrzygnięcia - i z całą pewnością nie polega na formułowaniu ocen w sposób dowolny. Tylko tak przeprowadzone postępowanie stanowi o spełnieniu warunku wydania decyzji o przekonującej treści, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 11 k.p.a. Wskazać nadto trzeba, że w myśl zasady ustalonej w art. 8 § 1 k.p.a. organy administracji zobowiązane są prowadzić postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Należy także wziąć pod uwagę zasadę informowania stron określoną w art. 9 k.p.a. Przepis ten stanowi, że organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W badanej sprawie, zdaniem Sądu, organy niewątpliwie naruszyły wskazane przepisy, a ich naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

W tej sytuacji organ I instancji dokona ponownej oceny wniosku Skarżącej i całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, badając czy stan faktyczny sprawy pozwala na przyznanie Skarżącej wnioskowanego przez nią dodatku węglowego. W ramach ponownie prowadzonego postępowania – w myśl art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.) - organ I instancji uwzględni stanowisko Sądu wyrażone w niniejszym uzasadnieniu.

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

O kosztach postępowania nie orzeczono, ponieważ Skarżąca, zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych i działająca osobiście, nie wykazała aby w związku ze sprawą poniosła wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swych praw (art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.

MR