III SA/Kr 2278/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-20	
Data wpływu	2024-12-24	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Ewelina Dziuban /sprawozdawca/
Janusz Kasprzycki
Marta Kisielowska /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6129 Inne o symbolu podstawowym 612	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	I OZ 710/25	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	uchylono zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 775; Art. 73  par. 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kisielowska Sędziowie Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Asesor WSA Ewelina Dziuban (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2026 r. sprawy ze skargi M. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 października 2024 r. nr SKO.GN/4160/92/2024 w przedmiocie odmowy udostępnienia akt sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 5 września 2024 r. nr SKO.GN/4160/81/2024; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie na rzecz skarżącej M. Ż. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie postanowieniem z 23 października 2024 r., nr SKO.GN/4160/92/2024 utrzymało w mocy własne postanowienie z 5 września 2024 r., nr SKO.GN/4160/81/2024 odmawiające udostępnienia akt sprawy - kopii wybranych dokumentów ze sprawy dotyczącej wniosku M. Ż. z 2 stycznia 2023 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza R. z 5 grudnia 2023 r. znak: N.6830.2.2020 zatwierdzającej granicę pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] położonymi w miejscowości Z., Gmina R.

Postanowienie to zapadło następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Z adnotacji urzędowej sporządzonej 29 sierpnia 2024 r. wynika, że M. Ż. (dalej "skarżąca") zgłosiła się do SKO w Tarnowie celem zapoznania się z aktami sprawy dot. ww. postępowania rozgraniczeniowego. Wskazano, że skarżąca zapoznała się z aktami robiąc zdjęcia telefonem komórkowym. Na tą okoliczność skarżąca złożyła oświadczenie (k. 1, 2 a.a.).

Pismem z 29 sierpnia 2024 r. skarżąca zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z wnioskiem o "wydanie ksera akt sprawy" wskazując numer postępowania oraz numery objętych wnioskiem stron ( 70, 81, 140, 141, 142, 143, 144, 157, 158, 161, 160 – pierwsza teczka; z drugiej zaś teczki strona zażądała pisma z dnia 26.10.22024 r. wraz umową i aneksem do umowy zawartej przez gminę z geodetą). W piśmie tym jednocześnie poprosiła o przesłanie powyższych informacji na adres mailowy, motywując swoją prośbę tym, że dokumenty te są niezbędne do wniesienia skargi do sądu. (k. 3 a.a.).

Postanowieniem z dnia 5 września 2024 r. sygn. akt: SKO.GN/4160/81/2024 tut. Kolegium odmówiło udostępnienia akt sprawy w drodze przesłania na adres email kopii wybranych dokumentów ze sprawy dotyczącej wniosku skarżącej z 2 stycznia 2023 r.

We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej w/w postanowieniem, skarżąca zarzuciła, że została pozbawiona prawa skutecznej obrony. Zwróciła uwagę, że akta sprawy nie są wielotomowe, a zdjęcia robione z telefonu mogą być niewyraźne. Zdaniem strony organ ma obowiązek wydawania kopii dokumentów stronie postępowania, tym bardziej, że obecnie w każdym urzędzie znajdują się urządzenia kopiujące.

Po wtóre skarżąca stwierdziła, iż nie nadużywa swojego prawa do żądania wydania kopii części akt sprawy.

W uzasadnieniu opisanego na wstępie rozstrzygnięcia, Kolegium wskazało, że skarżąca będąc w dniu 29 sierpnia 2024 r. w siedzibie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie, przeglądała całość akt sprawy i z akt tych robiła zdjęcia telefonem komórkowym. Zatem organ wypełnił swój obowiązek płynący z art. 73 § 1 Kpa poprzez umożliwienie stronie sporządzania kopii. Kolegium uznało twierdzenia strony o złej jakości zdjęć za niewiarygodne. Kolegium odmówiło również wiarygodności argumentacji skarżącej, iż nagle stronie wyczerpała się bateria do telefonu. Podano, że w aktach sprawy brak jest jakiejkolwiek wzmianki co do wystąpienia tej okoliczności.

Ponadto SKO w Tarnowie wskazało, że nie ma obowiązku przesyłania stronie wybranych kopii akt sprawy. Twierdzenia, iż strona mieszka w innym mieście oddalonym o ok 100 km nie mogą zostać uwzględnione, a to z uwagi na fakt, iż strona może skorzystać z pomocy pełnomocnika, którego ustanowenie w postępowaniu administracyjnym jest odformalizowane.

W konstatacji swoich rozważań organ stwierdził, że skarżąca w istocie swoje prawo do przeglądania akt sprawy i wykonywania ich kopii przerzuciła na organ, mimo że dysponowała urządzeniami technicznymi (telefon komórkowy), które umożliwiały jej kopiowania akt. M. Ż. z prawa tego skorzystała wykonując zdjęcia z akt sprawy. W aktach sprawy zalega bowiem oświadczenie skarżącej, iż dokonała fotokopii dokumentów tej sprawy.

A zatem, w ocenie Kolegium, nie jest tak, że skarżąca nie miała możliwości samodzielnego zapisania zawartości akt za pomocą urządzeń technicznych, czy to ze względu na to, że ich nie posiada, czy to z uwagi na nieumiejętność posługiwania się nimi.

W konsekwencji powyższego uznano, że w tej sprawie nie ma podstaw do wykonania kopii akt sprawy i przesłania ich skarżącej na skrzynkę mailową, bowiem skarżąca już to uczyniła samodzielnie, a żądanie stanowi w sposób oczywisty nadużywanie prawa wynikającego z art. 73 § 1 Kpa.

Kolejną okolicznością mającą wpływ na rozstrzygnięcia to jest fakt złożenia przez skarżącą skarg na: - postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 lipca 2024 r. (SKO.GN/4160/6/2024) w sprawie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego dotyczącego zatwierdzenia granicy pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] położonymi w miejscowości Z., Gmina R.; - decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 19 lipca 2024 r. (SKO.GN/4160/71/2024) w sprawie wniosku M. Ż. z 4 lipca 2024 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 6 czerwca 2024 r. sygn. akt: SKO.GN/4160/7/2024 orzekającą o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza R. z 5 grudnia 2023 r. znak: N.6830.2.2020 zatwierdzającej granicę pomiędzy działką nr [...], a działką nr [...] położonymi w miejscowości Z., Gmina R.

Jak ustalono, odpowiedzi na skargę Kolegium dokonało w dniu 1 października 2024 r. W dniu 2 października 2024 r. całość akt w/w spraw wraz z odpowiedziami na skargi zostało przekazanych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Obecnie akta te znajdują się w sądzie administracyjnym.

W skardze na powyższe postanowienie SKO w Tarnowie, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 73 kpa, gdyż jej zdaniem, w ramach udostępnienia stronie akt mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy i jej przesłanie.

Powyższe zarzuty zostały rozwinięte w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę SKO domagało się jej oddalenia, podtrzymując dotychczas wyrażone w sprawie stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiot sądowej kontroli stanowiło postanowienie o odmowie przesłania skarżącemu określonych dokumentów z akt sprawy w formie kopii lub skanów, czego dotyczy art. 73 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572; dalej: k.p.a.), który w dacie wydania zaskarżonego postanowienia miał następującą treść:

§ 1. Strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania.

§ 1a. Czynności określone w § 1 są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu.

§ 1b. Wgląd w akta sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 236 § 2, następuje z pominięciem danych osobowych osoby składającej skargę.

§ 2. Strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony.

§ 3. Organ administracji publicznej może zapewnić stronie dokonanie czynności, o których mowa w § 1, w swoim systemie teleinformatycznym, po uwierzytelnieniu strony w sposób określony w art. 20a ust. 1 albo 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Ponadto, art. 74 k.p.a. stanowi, że:

§ 1. Przepisu art. 73 nie stosuje się do akt sprawy zawierających informacje niejawne o klauzuli tajności "tajne" lub "ściśle tajne", a także do innych akt, które organ administracji publicznej wyłączy ze względu na ważny interes państwowy.

§ 2. Odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie.

Treść przepisów zawartych w art. 73 k.p.a. wskazuje na to, że regulują one dwa odrębne prawa strony postępowania administracyjnego dotyczące dostępu do akt sprawy i zawartych w nim dokumentów:

Po pierwsze, stronie przysługuje prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów (prawo dostępu do akt sprawy), którego treść kształtują § 1 § 1a, § 1b, § 3. Prawo to jest bezpośrednim przejawem zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, wyrażonej w art. 10 §1 k.p.a., umożliwiającej stronie podejmowanie działań w postępowaniu i reagowanie na czynności podejmowane przez organ, jak i inne strony. Realizacja tego prawa, co warte jest podkreślenia, nie wymaga od strony żadnego uzasadnienia i sprowadza się do aktywności samej strony. W zasadzie jedynym ograniczeniem jego wykonywania są ramy organizacyjne i czasowe organu administracji publicznej, jeżeli udostępnianie nie odbywa się w systemie teleinformatycznym, o czym stanowi § 3.

Po drugie, strona ma prawo żądania uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ze względu na jej ważny interes. Realizacja tego prawa wymaga wykazania przez stronę, że uwierzytelnienie jest istotne ze względu na jakieś istotne okoliczności mieszczące się w pojęciu "ważnego interesu". Ocena, czy w konkretnej sprawie strona wykazała "ważny interes" należy do organu. Realizacja tego prawa wymaga również działań po stronie organu administracji, w postaci czynności materialno-technicznej uwierzytelnienia sporządzonego przez stronę odpisu, bądź sporządzenie tego odpisu i uwierzytelnienie, a następnie doręczenie stronie.

W przedmiotowej sprawie skarżąca jako strona postępowania administracyjnego domagała się w oparciu o art. 73 § 1 k.p.a. sporządzenia przez organ kopii dokumentów zawartych w aktach sprawy, jednak bez ich uwierzytelnienia, a także ich przesłania, dopuszczając przesłanie kopii dokumentów w postaci skanów poprzez e-mail.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądanie skarżącej nie mieści się w literalnie rozumianych normach regulujących prawo dostępu do akt sprawy (art. 73 § 1, § 1a, § 1b, § 3 k.p.a), ale też nie przekracza możliwości organizacyjnych i technicznych współczesnej administracji publicznej.

Nie może zatem dziwić, że w praktyce działania organów administracji publicznej, jak i w orzecznictwie sądów administracyjnych widoczne były rozbieżności w ocenie tego rodzaju żądań stron oraz, że doprowadziły one do podjęcia przez Naczelny Sąd Administracyjny uchwały z dnia 8 października 2018 r., sygn. I OPS 1/18, o następującej treści: "W ramach udostępnienia akt stronie na podstawie art. 73 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) mieści się sporządzenie przez organ, w sposób wynikający z jego możliwości technicznych i organizacyjnych, na wniosek strony, kopii dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy."

W uzasadnieniu przedmiotowej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny dostrzegł, że trudności interpretacyjne art. 73 § 1 k.p.a. wynikają z tego, że ustawodawca wymieniając w tym przepisie uprawnienia strony postępowania administracyjnego, związane z udostępnieniem akt, pominął możliwość żądania od organu sporządzenia ich kopii (kserokopii). Tymczasem przepis ten ma wpływ na rzeczywiste funkcjonowanie zasady jawności postępowania warunkującej czynny udział stron w postępowaniu, co z kolei służy realizacji zasady prawdy obiektywnej. Przepis art. 73 § 1 k.p.a. powinien być tak odczytywany i stosowany, by odpowiadał nie tylko postępowi technicznemu, ale również powszechnej praktyce utrwalonej zarówno w stosunkach społecznych, jak i procedurach prawnych nowoczesnego państwa demokratycznego.

NSA podkreślił, że przedmiotowe uprawnienie ma również podstawy prawne w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, który każdemu prawo dostępu do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbiorów danych. Ograniczenie tego prawa może określić jedynie ustawa: "Poza wskazaniem dopuszczalnego źródła ograniczenia Konstytucja nie precyzuje postaci ograniczeń. Mogą mieć one zarówno wymiar podmiotowy, jak i przedmiotowy. W tym ostatnim zakresie ograniczenia mogą polegać na wskazaniu kategorii wyłączonych z dostępu urzędowych dokumentów lub zbiorów danych, ale także nakreśleniu ustawowych form udostępniania, rodzajach dopuszczalnych uprawnień w zakresie dostępu do urzędowych dokumentów i zbiorów danych. W postępowaniu administracyjnym taką funkcję spełniają obecnie przepisy art. 73 i art. 74 k.p.a. Regulacja ustawy zasadniczej (Konstytucji RP), uszczegółowiona elementami konstrukcyjnymi, określonymi w przepisach kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 12 k.p.a.) pozwala sformułować prawo strony dostępu do akt sprawy – ujmowane jako fundamentalna gwarancja procesowa. Nie może w związku z tym budzić wątpliwości, że dostęp stron do akt sprawy to jeden ze standardów sprawiedliwego postępowania administracyjnego, który z kolei stanowi istotny element zasady państwa prawnego, wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP. W tym zakresie zresztą dochodzi do zbiegu ochrony wynikającej z art. 2 i art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Oba przepisy należy odczytywać łącznie."

Wątpliwości NSA nie budziło również, że uprawnienie do otrzymania uwierzytelnionych odpisów z art. 73 § 2 k.p.a. nie zabezpiecza prawa strony do utrwalenia na własne potrzeby zawartości z akt. W istocie bowiem ustawodawca istotnie zawęża możliwość skorzystania ze sporządzonych przez organ na żądanie strony uwierzytelnionych odpisów z akt poprzez użycie kwantyfikatora "ważny interes", który nie daje gwarancji stronie, że uzyska odpis uwierzytelnionych dokumentów z akt sprawy w każdej sytuacji, gdy samodzielne sporządzenie będzie dla niej niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.

Naczelny Sąd Administracyjny zaaprobował pogląd, zgodnie z którym art. 73 § 1 k.p.a. powinien być odczytywany w sposób, który odpowiadał będzie postępowi technologicznemu. Przy wykładni przepisu art. 73 § 1 k.p.a. NSA uwzględnił również porównanie do innych procedur prawnych, obowiązujących na obszarze państwa polskiego w zakresie urzeczywistnienia prawa dostępu do akt, gwarantowanego w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, tj. regulacje postępowania przed organami podatkowymi oraz postępowania sądowoadministracyjnego, cywilnego i karnego. Zauważył, że każda z tych procedur, w tym regulacja postępowania podatkowego w art. 178 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r., poz. 800 ze zm.), gwarantuje stronom, na ich wniosek, prawo uzyskania kopii z akt. Porównanie to "ma tym większe znaczenie, jeśli zważy się, że prawo dostępu do akt, które poprzez art. 51 ust. 3 gwarantuje Konstytucja RP, prawodawca zobowiązany jest urzeczywistnić wszędzie tam, gdzie gromadzone są urzędowe dokumenty i zbiory danych. Konkretyzacja gwarantowanego prawa nie może więc być tak kształtowana w ramach różnych procedur, by prowadziło to do niczym nieuzasadnionych ograniczeń w dostępie do akt. Utrzymywanie nieuzasadnionych rozbieżności pomiędzy procedurami w zakresie gwarantowanego konstytucyjnie prawa do udostępniania akt prowadzi, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, do naruszenia konstytucyjnej zasady równości (art. 32 Konstytucji RP), która nakazuje nadawanie takich treści unormowaniom prawnym, aby kształtowały one w jednakowy (podobny) sposób sytuację prawną podmiotów jednakowych (podobnych)".

NSA podkreślił, że: "rekonstruując wzór zachowania organu administracji w przedmiocie udostępniania akt na podstawie art. 73 § 1 i § 2 k.p.a. należało wyjść poza jego literalne brzmienie i zgodnie z systemowymi regułami wykładni rozszerzyć zakres uprawnień strony, tak aby w razie uzasadnionej potrzeby mogła żądać od organu sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy. Za takim rozwiązaniem przemawia bowiem konieczność zharmonizowania art. 73 k.p.a. z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego, uregulowaniami innych procedur, dotyczącymi udostępniania akt, a także konieczność dokonywania interpretacji z uwzględnieniem gwarancji konstytucyjnych. Z tego względu, dokonując wykładni art. 73 § 1 k.p.a. trzeba mieć również na uwadze, że możliwość rzetelnego zapoznania się z materiałem zebranym w aktach sprawy jest istotnym uprawnieniem procesowym gwarantującym stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a w efekcie podejmowanie inicjatywy dowodowej, co ma istotne znaczenie w dochodzeniu do prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) Interpretacja powinna uwzględniać także wymogi standardów określonych zasadą pogłębiania zaufania obywatela do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz zasady szybkości i prostoty postępowania (art. 12 k.p.a.)."

NSA zaakcentował konieczność współdziałania organu administracji z podmiotem uprawnionym do korzystania z akt "celem zapewnienia efektywnego prowadzenia postępowania, zgodnie z obowiązującymi współcześnie standardami dobrej administracji. To na organie ciąży obowiązek stworzenia warunków gwarantujących stronie realną możliwość zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych i jego wykorzystania w ramach uprawnień procesowych."

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepis art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi podstawę do obciążenia strony kosztami sporządzenia kopii dokumentacji, gdyż mieszczą się one w kosztach postępowania administracyjnego poniesionych na jej żądanie. Koszty te nie pozostają bowiem w bezpośrednim związku z rozstrzygnięciem sprawy, a tylko przez ten pryzmat odczytywać należy ustawowe obowiązki organu, o których mowa w tym przepisie, co w konsekwencji wyklucza obciążenie nimi organu.

NSA wskazał również, że: "Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Tylko więc w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Oczywiście odmowa wydania kopii z akt sprawy może być też usprawiedliwiona w sytuacji, gdy strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a."

Mając powyższe na względzie należało uznać, że stanowisko Kolegium było błędne. Opierało się bowiem na mylnym przekonaniu, z którego wynikało, że skoro skarżąca uzyskała dostęp do akt administracyjnych i wykonała zdjęcia telefonem komórkowym, to organ został zwolniony z obowiązku udostępnienia kserokopii dokumentacji z akt sprawy. Takiej konkluzji nie sposób wywieść tak z sentencji, jak i uzasadnienia uchwały.

Z przepisu art. 73 par. 1 k.p.a. wynika, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Z wykładni literalnej tego przepisu nie można wyprowadzić wniosku, że sporządzenie przez stronę notatek czy dokonanie fotokopii telefonem komórkowym wyklucza uzyskanie przez stronę kopii czy odpisów z akt sprawy.

Przy czym podkreślenia wymaga, że skarżąca domagała się od organu sporządzenia kserokopii tylko kilkunastu stron z akt postępowania. Za ww. uchwałą NSA należy przypomnieć, że "Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt mogłaby nastąpić jedynie, gdyby organ wykazał konkretne utrudnienia wynikające z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Te okoliczności nie zostały przez organ nawet zasygnalizowane.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, że "Odmowa uwzględnienia wniosku strony o sporządzenie kserokopii z akt była podyktowana wykazanymi przez organ konkretnymi utrudnieniami wynikającymi z braku potrzebnego sprzętu lub dużej liczby dokumentów przewidzianych do kopiowania. Zgodnie bowiem z uchwałą, tylko w sytuacjach wymagających większego organizacyjnego zaangażowania ze strony pracowników organu dopuszczalne byłoby wyznaczenie stronie określonych warunków realizacji wniosku w przedmiocie sporządzenia kserokopii dokumentów. Nie zostało również wykazane, że strona w sposób oczywisty i świadomy nadużywa prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a."

Błędna w okolicznościach niniejszej sprawy jest również argumentacja organu dotycząca związku pomiędzy prawem dostępu do akt sprawy a odrębnym prawem strony do ustanowienia pełnomocnika, o którym mowa w art. 32 k.p.a. Stanowisko organu sprowadza się w istocie do przyjęcia obowiązku strony ustanowienia pełnomocnika, względnie obowiązku uzasadnienia, z jakich powodów strona nie ustanowiła pełnomocnika.

Nieuprawnione jest również stanowisko organu, iż fakt zaskarżenia przez skarżącą do sądu administracyjnego wydanych w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięć, wskazuje na nadużycie przez skarżącą prawa wynikającego z art. 73 § 1 k.p.a. Nie można bowiem twierdzić, że złożenie przez skarżącą skarg na akty wydane przez organ administracyjny, a zatem skorzystanie w prawa do sądu, świadczy o nadużyciu przez nią prawa w kontekście wnioskowanego dostępu do akt sprawy.

W tym stanie rzeczy trzeba uznać, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie organu wydane zostały z naruszeniem art. 73 § 1 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku skarżącej zawartego w piśmie z 29 sierpnia 2024 r., organy zobowiązane będą uwzględnić ocenę prawną przedstawioną w niniejszym wyroku.

Ze względu na powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c w zw. z art. 135 p.p.s.a., należało orzec jak w pkt I sentencji wyroku. W pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzono zwrot kosztów postępowania obejmujący wpis od skargi w kwocie 100,00 zł.