III SAB/Gl 268/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-17	
Data wpływu	2025-07-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Beata Machcińska
Małgorzata Herman /przewodniczący sprawozdawca/
Marzanna Sałuda	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Prezes Sądu	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 13 ust. 1, art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Machcińska, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Marzanna Sałuda, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 lutego 2026 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.	
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. G. (dalej: wnioskodawca lub skarżący) jest bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego K. (dalej: organ administracji lub Prezes Sądu) w kwestii dostępu do informacji publicznej.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

Wnioskodawca pismem z 3 czerwca 2025 r., złożonym elektronicznie zwrócił się do Prezesa Sądu o udostępnienie informacji publicznej o treści: cyt. "Na podst. ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, a w szczególności art. 13 ust. 1 oraz art. 6 ust. 2 tejże regulacji - uprzejmie wnoszę o:

1. doręczenie uwierzytelnionej kopii umowy, dotyczącej udzielenia pełnomocnictwa do reprezentowania Prezesa tut. Sądu w sprawach cywilnych,

2. doręczenie uwierzytelnionych kopii pozwów przeciwko tut. Sądowi i tut. Orzecznikom od 01.01.2020r. do dnia dzisiejszego oraz zapadłych wyroków,

3. doręczenie uwierzytelnionych kopii opinii o pracy SSR I. W. oraz pf. Prezesa Sądu SSR A. S.,

4. doręczenie uwierzytelnionych kopii pism wychodzących od Prezesa tut. Sądu dot. zatrudnienia od 2018r. do dnia dzisiejszego asesorów sądowych,

5. doręczenie uwierzytelnionych kopii pism związanych z objęciem stanowiska pf. Prezesa Sądu przez SSR A. S.,

6. doręczenie uwierzytelnionych kopii pism związanych z powołaniem SSR I. K. na Wiceprezesa Sądu,

7. doręczenie uwierzytelnionych kopii skarg przeciwko tut. Sądowi i tut. Orzecznikom od 01.01.2020r. do dnia dzisiejszego oraz zapadłych rozstrzygnięć,

8. kopie opinii służbowych wystawionych od 01.01.2020r. przez przełożonych tut. Orzeczników.

Skarżący wskazał, że wnioskowane informacje mają szczególne znaczenie dla interesu publicznego, gdyż Organ wyjątkowo rażąco łamie prawo, proceduje na setkach sfałszowanych kart akt, dopuszcza do nieodwracalnej utraty dowodów niewinności fałszywie oskarżanych osób, naraża Skarb Państwa na ogromne straty, tuszuje przestępstwa i przewinienia dyscyplinarne funkcjonariuszy publicznych, potwierdza nieprawdę w dokumentach itd. Skarżący wskazał również, że w przypadku chęci przedłużenia terminu udzielenia wnioskowanych informacji przez Organ z ostrożności procesowej już teraz wnosi o przekazanie skargi do WSA w Gliwicach. Po nadaniu sygnatury przez Sąd - uzupełni skargę o naruszone przepisy prawa, przytoczy orzecznictwo i żądania.

W dniu 17 czerwca 2025 r. Prezes Sądu skierował do wnioskodawcy (elektronicznie) pismo wraz z obszernym uzasadnieniem, w którym wskazał, że złożenie przedmiotowego wniosku stanowi nadużycie prawa do informacji publicznej, zatem brak jest podstaw do jego rozpatrzenia. Organ w porządku chronologicznym przedstawił w pkt od 1 do 7 w jakim zakresie skarżący dotychczas domagał się dostępu do informacji w trybie u.d.i.p., zaznaczając, że kolejne wnioski są w trakcie analizy.

Organ stwierdził, że działania skarżącego jako strony postępowania karnego są przejawem nadużycia prawa, a nie troską o dobro publiczne.

Z pisma z 18 czerwca 2025 r., skierowanym do organu (elektronicznie) i zatytułowanym, cyt.: "Decyzja, Żądanie natychmiastowego przekazania sprawy do WSA w Gliwicach można wnioskować, że skarżący zarzuca organowi bezczynność w udostępnieniu żądanych informacji.

Prezes Sądu potraktował pismo skarżącego z 18 czerwca 2025 r., jako skargę do WSA w Gliwicach i przekazał ją temu sądowi do rozpoznania. Jednocześnie wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skargę należało oddalić.

Zgodnie z art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1), zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2) lub stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Sąd, w przypadku o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Należy wyjaśnić, że bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności określonej w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. Zatem celem skargi na bezczynność jest wymuszenie na organie określonych w przepisach zachowań.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Przy czym prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (ust. 2). Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). Konkretyzacja tak kształtującego się konstytucyjnego prawa do informacji publicznej znajduje wyraz w ustawie z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p."), regulującej zasady i tryb dostępu do informacji mających walor informacji publicznych, wskazując, w jakich przypadkach dostęp do informacji publicznej podlega ograniczeniu i kiedy żądane przez wnioskodawcę informacje nie mogą zostać udostępnione.

W świetle art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. W myśl art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej, zwane dalej "prawem do informacji publicznej" (ust.1).

Od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (ust. 2).

Stosownie do art. 3 ust. 1 i 2 u.d.i.p., prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do:

1) uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego;

2) wglądu do dokumentów urzędowych;

3) dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (ust. 1).

Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienie do niezwłocznego uzyskania informacji publicznej zawierającej aktualną wiedzę o sprawach publicznych (ust. 2).

Z kolei, w myśl art. 4 ust. 1 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

1) organy władzy publicznej;

2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych;

3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa;

4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje co do zasady bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni.

Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Z kolei, w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Zatem organ do którego wniesiono wniosek, winien udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.) bądź też odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) albo umorzyć postępowanie (art. 14 ust. 2 w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w sytuacji, gdy organ nie jest w posiadaniu informacji publicznej żądanej we wniosku o udzielenie informacji publicznej, powinien udzielić pisemnej odpowiedzi wyjaśniającej, że nie jest w posiadaniu informacji.

Skarga w niniejszej sprawie dotyczy bezczynności Prezesa Sądu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej z 23 maja 2025 r.

W sprawie nie budzi wątpliwości i nie jest sporne że podmiot, do którego zostało skierowane żądanie udostępnienia informacji jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).

Wskazując na ww. przepisy, skoro wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony 3 czerwca 2025 r., ustawowy 14 dniowy termin ustosunkowania się do wniosku upływał 17 czerwca 2025 r.

Prezes Sądu udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego (elektronicznie) 17 czerwca 2025 r., czyli w ustawowym terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.).

Wprawdzie pismo to nie zostało nazwane decyzją, ale w ocenie Sądu wyczerpuje stanowisko organu w przedmiocie odmowy udzielenia żądanych informacji ze względu na nadużycie prawa do informacji publicznej.

Sąd przy tym z urzędu stwierdza, że skarżący w 2025 r. zainicjował w tut. Sądzie ponad 100 spraw dotyczących jego wniosków do organów ścigania i sądów o udzielenie informacji publicznej.

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. III OSK 745/25 bardzo szeroko odniósł się do kwestii nadużycia prawa. W szczególności wskazał, że w orzecznictwie i doktrynie podnosi się, iż nadużycie prawa podmiotowego do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy dany podmiot wnioskuje o udostępnienie informacji publicznej w celu innym, aniżeli chęć zachowania jawności życia publicznego, czy uzyskania informacji mającej znaczenie dla większej liczby osób. Nadużycie to z reguły ma miejsce wówczas, gdy żądana informacja ma znaczenie wyłącznie indywidualne, będąc istotną tylko z perspektywy wnioskodawcy. Wprawdzie z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej, wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej, to jednak należy mieć na uwadze, że istotną przeszkodą w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być nieznajomość motywów, jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. (...) brak jest jakichkolwiek podstaw domagania się od takiego podmiotu wyjaśniania powodów, dla których chce on skorzystać z przysługującego mu publicznego prawa podmiotowego art. 2 ust. 2 u.d.i.p.). Skoro jednak dla stwierdzenia nadużycia tego prawa niezbędne jest ustalenie pozorowania realizacji wartości leżących u jego podstaw, to konieczne jest poznanie rzeczywistego celu wystąpienia z wnioskiem o udostępnienie konkretnej informacji publicznej. Ustaleń w tym zakresie można dokonywać w oparciu o ocenę okoliczności faktycznych danej sprawy (ad casum), w tym treści wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Pomocne może być także stanowisko podmiotu występującego z wnioskiem dostępowym prezentowane w innych pismach kierowanych do podmiotu zobowiązanego. Znaczenie może mieć ponadto okoliczność ponawiania wniosków o udzielenie informacji publicznych już udostępnionych wnioskodawcy albo ogólnodostępnych (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12). W orzecznictwie sądowym wyrażono w pełni zasadny pogląd, że forma reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w ścisłym związku z charakterem zjawiska, jakim jest nadużywanie publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej (por. m.in. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23). Ponadto podkreślenia wymaga, iż ewentualne powołanie się na nadużycie prawa do informacji musi być zastrzeżone wyłącznie do przypadków skrajnych, w których wnioskodawca wykazuje się dużą dozą złej woli, a ilość i zakres objętych wnioskami informacji może utrudnić normalne funkcjonowanie i wypełnianie swoich ustawowych kompetencji przez organ administracji publicznej. Odmowa udostępnienia informacji publicznej z powołaniem się na w/w przesłankę może zatem nastąpić tylko w przypadkach wyjątkowych (por. wyroki NSA z dnia: 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt III OSK 3617/21; 16 marca 2021 r., sygn. akt III OSK 86/21; 30 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4340/21; a także M. Jaśkowska, Nadużycie publicznego prawa podmiotowego jako przesłanka ograniczenia dostępu do sądu w sprawach z zakresu informacji publicznej, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego z 2018 r., nr 1, s. 27-41).

Dalej NSA wskazał, że w przypadku nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej zasadnym jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi bowiem art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W przepisie tym została zatem zawarta norma określająca formę działania organu właściwą w przypadku m.in. odmowy udostępnienia informacji publicznej. Norma ta nie wiąże tej formy z konkretną materialną podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem należy przyjąć, że dotyczy wszelkich podstaw odmowy udostępnienia takiej właśnie informacji. Co ponadto istotne, forma decyzji przewidziana dla reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej znajduje dodatkowo uzasadnienie w specyfice samego mechanizmu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej. Skuteczne kwestionowanie zjawiska nadużywania takiego prawa, w tym publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, nie może nie odnosić się bowiem do motywów i celów stanowiących podstawę złożonego wniosku, a zatem do ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ w sposób dostateczny wykazane i ocenione, z podaniem argumentacji, dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa w stosunku do konkretnej informacji publicznej. Gwarancję przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej daje zastosowanie w takim przypadku formy decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 2 u.d.i.p.), która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Forma decyzji czyni tym samym również realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej w przypadku nadużywania prawa dostępu do takiej informacji, jak i kontrolę sądowoadministracyjną.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, stwierdzić należy, że pismo organu z 17 czerwca 2025 r. – jakkolwiek nie zostało nazwane "decyzją" – to jednak wypełnia wszelkie warunki, które musi posiadać decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej wydana na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Należy bowiem podzielić stanowisko orzecznictwa sądowoadministracyjnego oraz doktryny, zgodnie z którym pisma zawierające rozstrzygnięcia w sprawie załatwianej w drodze decyzji są decyzjami, pomimo nieposiadania w pełni formy przewidzianej w art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli tylko zawierają minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania ich jako decyzji. Do takich elementów należy zaliczyć: 1) oznaczenie organu wydającego akt; 2) wskazanie adresata aktu; 3) rozstrzygnięcie o istocie sprawy; 4) podpis osoby reprezentującej organ. Do powołanego minimum elementów nie należy zatem literalne określenie pisma jako "decyzji", jak również pouczenie o przysługujących stronie środkach zaskarżenia (por. cyt. wyżej wyrok NSA z 4 grudnia 2025r.).

Sporządzone w niniejszej sprawie przez wiceprezesa SR K. pismo z 17 czerwca 2025 r. zdaniem Sądu orzekającego wypełnia w/w kryteria. Pismo to zawiera bowiem: 1) oznaczenie organu wydającego akt jako podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, 2) wskazanie adresata aktu, 3) rozstrzygnięcie o istocie sprawy (poinformowanie strony o odmownym rozpatrzeniu wniosku, a więc o odmowie udostępnienia żądanych przez wnioskodawcę informacji ze względu na nadużycie prawa, oraz 4) podpis osoby reprezentującej organ.

Ponadto, w okolicznościach niniejszej sprawy uznanie pisma z dnia 17 czerwca 2025 r. za decyzję odmowną wydaną w oparciu o art. 16 u.d.i.p. nie stanowi ograniczania stronie konstytucyjnego prawa do sądu, bowiem skarżący od razu zażądał natychmiastowego przekazania sprawy do tut. Sądu, a więc termin do zaskarżenia decyzji z dnia 17 czerwca 2025 r. (z pominięciem wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy – art. 52 § 3 p.p.s.a.) został zachowany (art. 53 § 1 p.p.s.a.).

Z tych względów nie było podstaw do stwierdzenia bezczynności Prezesa Sądu i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.