Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi "A. " Spółki z o.o. w S. na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., w związku ze zgłoszeniem podejrzenia choroby zawodowej u A.L., dalej również jako "wnioskodawczyni", skierował ww. do Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy

w K., który w dniu [...] października 2018 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku poz.19.4 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1367).

W uzasadnieniu ww. orzeczenia lekarskiego wskazano, że u A.L. wykonującej pracę szwaczki, krawcowej oraz pracownika produkcji nie stwierdzono czynników szkodliwych, mających wpływ na zgłoszone podejrzenie choroby zawodowej - przewlekłego zapalenia okołostawowego barku. Zaznaczono, że wydatek energetyczny w "A. " Sp. z o.o. w S. przy obróbce materiału drzewnego został zakwalifikowany jako umiarkowany, a sporadyczna praca szlifierką jako praca lekka. Dostosowanie tempa pracy do możliwości przerobowych pracownika oraz stosowane ochronniki na nadgarstek i przedramię pozwalały zapobiec przeciążeniu kończyn górnych. Stąd stwierdzone schorzenie - zapalenie okołostawowe barku uznane zostało za chorobę zwyrodnieniową stawów uogólnioną u osoby ze skoliozą piersiową i zaznaczoną ciasnotą podbarkową oraz zwyrodnieniem kręgosłupa szyjnego, co wyklucza zawodowy charakter schorzenia.

Nie zgadzając się z treścią orzeczenia wnioskodawczyni wystąpiła z wnioskiem

o badanie w jednostce orzeczniczej II stopnia, tj. Instytucie Medycyny Pracy Klinice Chorób Zawodowych i Zdrowia Środowiskowego w L., który w dniu [...] lipca 2019 r. wydał orzeczenie lekarskie nr [...] o rozpoznaniu choroby zawodowej - przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku poz. 19.4 wykazu chorób zawodowych.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że według wywiadu i dokumentacji dotyczącej narażenia zawodowego, uzupełnionego przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o ocenę stanowiska pracy wraz z dokumentacją fotograficzną ustalono, że wnioskodawczyni w latach 2010-2018 pracowała jako pracownik produkcyjny w "A. " Sp. z o.o. w S., dalej również jako "Skarżąca". Badana wykonywała pracę w systemie zmianowym, w akordowym tempie, w pozycji stojącej. Wpuszczanie/odbiór materiału drzewnego przy pilarce do cięcia wzdłużnego i poprzecznego wymagał pracy obu kończyn górnych, sporadyczna obsługa szlifierki pneumatycznej (o masie do 0,9kg) w większym stopniu angażowała kończynę górną. Odbiór materiału drzewnego z palety i ułożenie na stole roboczym, odłożenie materiału na paletę (do łącznej wysokości 120 cm, jak podał pracodawca), było wykonywane przez pracownicę ręcznie. Wzdłużne cięcie materiału drzewnego wymagało pchania materiału kończyną górną, prawą jak podała badana. Deski do cięcia poprzecznego OPTICUT miały różną długość (do 143 cm) i masę (do 1,2 kg). Blaty robocze usytuowane były na wysokości 55-90 cm. Ponadto jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, iż w trakcie hospitalizacji ww. podawała, że jest praworęczna. We wrześniu 2016 r. zaczęła odczuwać silny ból prawego barku promieniujący do ramienia, łokcia, nadgarstka i ręki. Z powodu nasilenia dolegliwości w grudniu 2016 r. zgłosiła się do lekarza pierwszego kontaktu, ale ponieważ dolegliwości nie ustąpiły w wyniku zastosowania leczenia zachowawczego, została skierowana do poradni ortopedycznej. W badaniu radiologicznym prawego barku z dnia [...] lutego 2017 r. opisano zwężenie szpary stawu barkowo-obojczykowego. W badaniu ultrasonograficznym prawego barku z dnia [...] kwietnia 2017 r. opisano zachowaną ciągłość włókien ścięgna głowy długiej bicepsa, wokół której zobrazowano rąbek płynu do 2mm, zmiany przeciążeniowe przyczepu proksymalnego z obecnością drobnych zrostów; umiarkowaną degenerację śródścięgnistą ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego z obecnością entez/zmian bliznowatych w sąsiedztwie przyczepu guzkowego, rozpoczynające się zmiany entezopatyczne ścięgna mięśnia podgrzebieniowego, zrosty bez wysięku w kaletce ponadramienno-barkowej, nierówności krawędzi powierzchni stawowych/zaostrzenia w stawie barkowo-obojczykowym z towarzyszącym obrzękiem więzadła barkowo-obojczykowego (bez cech przerwania). W końcowej fazie badania dynamicznego opisano ponadto dyskretne cechy konfliktu podbarkowego. Pozostałe struktury barku prawego w granicach normy.

Z kolei, w badaniu radiologicznym metodą rezonansu magnetycznego barku prawego z dnia [...] czerwca 2017 r. opisano zmiany artrotyczne stawu obojczykowo-barkowego z przystawowym obrzękiem szpiku z niewielkim wysiękiem dostawowym, pochyłe ustawienie wyrostka barkowego z zaznaczoną ciasnotą podbarkową, niewielką ilością płynu w kaletce podbarkowo-ramiennej, podkurczej oraz w zachyłkach stawu ramiennego, pogrubienie i niejednolity sygnał więzadła obrąbkowo-ramiennego górnego (SGHL), bez cech uszkodzenia stożka rotatorów.

Dodatkowo, jak wskazał Instytut Medycyny Pracy w L., wnioskodawczyni została zakwalifikowana do leczenia zabiegowego, w dniu [...] stycznia 2018 r. wykonano artroskopię prawego stawu barkowego z dekompresją przestrzeni podbarkowej.

Od czasu zabiegu ustąpiły znacznie dolegliwości bólowe prawego barku, ale utrzymuje się przykurcz. Wskazano również, iż ww. zgłaszała bóle prawego nadgarstka, drętwienie palców III-V ręki prawej, bóle lewego barku (przy przeciążeniu) oraz szyjnego i piersiowego odcinka kręgosłupa. Podczas hospitalizacji w Klinice IMP w L. konsultacja ortopedyczna wraz z oceną dostępnych wyników badań obrazowych układu ruchu, pozwoliła rozpoznać u wnioskodawczyni zapalenia okołostawowe barku prawego z zapaleniem nadkłykcia bocznego kości ramiennej i chorobą Dupuytrena I stopnia.

Ponadto, jednostka orzecznicza II stopnia wskazała, że z analizy sposobu wykonywania pracy przez A.L. należy wnioskować, że zakres ruchów w obrębie obręczy barkowej wymagający wielokrotnego podnoszenia, pchania i przenoszenia materiału drzewnego miał charakter monotypii i z wysokim prawdopodobieństwem mógł przyczynić się w istotny sposób do rozwoju przewlekłego okołostawowego zapalenia barku na tle przeciążeniowym.

Podsumowano, iż istnieją podstawy do rozpoznania u ww. przewlekłej choroby układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią przewlekłego zapalenia okołostawowego barku.

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S., po przeprowadzeniu dodatkowego postępowania dowodowego na wniosek Skarżącej, decyzją z dnia

[...] lipca 2020 r. nr [...] na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a., art. 5 pkt 4 a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 59 ze zm.), § 8.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz.U. z 2013 r. poz. 1367- j.t.), dalej również jako "rozporządzenie", stwierdził u A.L. chorobę zawodową – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku poz.19.4 wykazu chorób zawodowych określonych

w rozporządzeniu.

Nie zgadzając się z treścią ww. decyzji "A. " Sp. z o.o. w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawczyni, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 78 § 1 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i nie podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

- art. 80 k.p.a., polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się stwierdzeniem choroby zawodowej pomimo braku wskazania związku przyczynowego pomiędzy schorzeniem, a warunkami pracy oraz wyłącznie w oparciu o opinie Instytutu Medycyny Pracy w L., pomimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy w postaci orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. oraz zeznania świadków prowadzą do wniosku, iż brak jest podstaw do stwierdzenia występowania choroby zawodowej u A.L.;

- art. 75 § 1 k.p.a. w zakresie w jakim organ I instancji zaniechał przeprowadzenia innych środków dowodowych, w tym zwłaszcza dowodów uzupełniających z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii, jak również zwrócenia się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o sporządzenie uzupełniających kart narażenia zawodowego;

- art. 8 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnikowych stwierdzeń, niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej i faktycznej decyzji, co uniemożliwia realizację pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji.

Ponadto, odwołująca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

- art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu i przyjęcie, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej pracownika, pomimo, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, iż istnieje związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem A.L., a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi w środowisku pracy, albo w związku ze sposobem wykonywania pracy;

- naruszenie § 8 ust. 2 rozporządzenia, poprzez wydanie decyzji administracyjnej w niniejszej sprawie, bez uprzedniego podjęcia czynności niezbędnych do uzupełnienia materiału dowodowego, pomimo, że materiał dowodowy w momencie wydawania zaskarżonej decyzji był niewystarczający do jej wydania.

Jednocześnie Spółka wniosła o przeprowadzenie dodatkowego postępowania

w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym:

przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii Instytutu Medycyny Pracy w Ł.;

udzielenie odpowiedzi na pytania m.in. czy A.L. po pojawieniu się pierwszych objawów podjęła leczenie adekwatne do występujących problemów zdrowotnych ; czy leczenie zostało podjęte w odpowiednim czasie; czy prowadzone było zgodnie ze sztuką medyczną;

zwrócenie się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o sporządzenie uzupełniających kart oceny narażenia zawodowego w oparciu o zarzuty wskazane we wcześniejszych pismach odwołującej się;

zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i poprzednich pracodawców A.L. o udzielenie informacji czy korzystała ona ze zwolnień lekarskich w okresie zatrudnienia u tych podmiotów, a jeżeli tak z jakich powodów.

Dodatkowo wskazała, że wprawdzie nie można zarzucić organowi I instancji, iż nie podejmował żadnych prób rzetelnego poczynienia ustaleń faktycznych, na co wskazuje znajdująca się w aktach administracyjnych dokumentacja, to jednak zdaniem Spółki nie doprowadziły one do satysfakcjonujących rezultatów z punktu widzenia zasady prawdy obiektywnej. Ponadto, organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania całkowicie pominął kwestie dotyczące ewentualnego wcześniejszego leczenia się A.L., tj. w okresie przed zatrudnieniem w firmie "A. " Sp. z o.o. w S..

Decyzją z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy obszernie opisując stan faktyczny sprawy wskazał, że podstawę decyzji stanowi orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej właściwej do rozpoznawania chorób zawodowych oraz ocena narażenia zawodowego pracownika.

Organ wyjaśnił, że w ocenie Instytutu Medycyny Pracy w L. - jednostki orzeczniczej, z analizy sposobu wykonywania pracy przez A. L. należy wnioskować, że zakres ruchów w obrębie obręczy barkowej wymagający wielokrotnego podnoszenia, pchania i przenoszenia materiału drzewnego miał charakter monotypii i z wysokim prawdopodobieństwem mógł przyczynić się w istotny sposób do rozwoju przewlekłego okołostawowego zapalenia barku na tle przeciążeniowym. Ponadto, Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. pismem znak: [...] z dnia [...] września 2020 r. poinformował, że uwzględniając nowe informacje dotyczące narażenia zawodowego i oceny stanowiska pracy wnioskodawczyni wraz z dokumentacją fotograficzną dokonaną przez PPIS w S. można uznać za chorobę zawodową - przewlekłe zapalenie okołostawowe barku, wywołane sposobem wykonywania pracy.

Odnosząc się do kwestii zatrudnienia A.L. u poprzednich pracodawców oraz zarzutów strony odwołującej, że Instytut Medycyny Pracy w L. dysponował protokołami zeznań świadków, jednak w wydanej opinii nie odniósł się do twierdzeń świadków organ II instancji wyjaśnił, że jednostka orzecznicza poddała szczegółowej analizie przesłaną przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. dokumentację (w tym protokoły z przesłuchań świadków z dnia [...] września 2020 r. oraz karty oceny narażenia zawodowego w związku z podejrzeniem choroby zawodowej dot. "B. " Sp. z o.o., Zakładu Produkcyjno - Odzieżowy Eksport - Import, Zakładu Produkcyjno-Odzieżowego Handlowo-Usługowego "S. " Eksport- Import [...] oraz "I. " ) i wskazała, że świadkowie potwierdzili, że wnioskodawczyni nie zgłaszała przełożonemu dolegliwości zdrowotnych.

Organ podkreślił, że jednostka orzecznicza II stopnia uznała, że - biorąc pod uwagę początek dolegliwości ze strony barku prawego u A.L. w 2016 r., ich udokumentowanie wpisem w styczniu 2017 r. w NZOZ "M. " Przychodni Lekarskiej w S., a następnie w badaniach obrazowych w 2017 r., należy wiązać rozwój schorzenia ze sposobem wykonywania pracy w "A. " Sp. z o.o. w S., nie zaś w miejscach pracy, w których była zatrudniona wcześniej (tj. przed 2015 r.)

Ponadto organ wywiódł, że według obowiązujących przepisów okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej, pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym, wynosi dla przewlekłego zapalenia okołostawowego barku poz. 19.4 jeden rok. W żaden sposób nie można więc łączyć przyczynowo choroby, której początek dolegliwości ze strony barku prawego wystąpił w A.L. w 2016 r., z domniemanym narażeniem związanym z zatrudnieniem u poprzednich pracodawców, gdzie ww. pracowała w okresie od [...] września 1989 r. do [...] marca 2010 r.

Organ II instancji podkreślił, że żaden przepis nie nakłada na orzecznicze jednostki medyczne lub organy orzekające w sprawie chorób zawodowych wykazania, co konkretnie było przyczyną danego schorzenia. Jednostka orzecznicza, czy organ, ustalają jedynie, czy schorzenie aktualnie istnieje oraz czy powstało w związku z warunkami pracy.

Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutów odwołania wskazał, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w S. zajął stanowisko wobec całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz uzasadnił jasno i należycie swoje zdanie, w szczególności na jakiej podstawie uznał pewne fakty za udowodnione. Rozstrzygnięcie oparte zostało o orzeczenie lekarskiego Instytutu Medycyny Pracy w L. nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., pisma wyjaśniającego ww. jednostki orzeczniczej z dnia [...] maja 2020 r. oraz oceny narażenia zawodowego, w której szczegółowo opisano czynności jakie A.L. wykonywała podczas swojej pracy zawodowej.

Z kolei, w kwestii wniosku strony odwołującej się o przeprowadzenie dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie, w tym przeprowadzenia dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii Instytutu Medycyny Pracy w L., Inspektor Sanitarny wyjaśnił, że powyższy wniosek strony podlega oddaleniu, bowiem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych organ wydając decyzję w sprawie choroby zawodowej związany jest orzeczeniami lekarskimi wydanymi przez jednostki orzecznicze medycyny pracy. Orzeczenia te, mające walor opinii biegłego, podlegają ocenie organu z punku widzenia wymogów formalnych dla tego środka dowodowego i jeżeli w ocenie organu są one jasne, wyjaśniają w sposób przekonywujący w oparciu o wyniki przeprowadzonych badań i warunki pracy badanego, to nie można znaleźć podstaw do tego, by organ zobowiązany był do dalszych poszukiwań celem potwierdzenia stanowiska prezentowanego przez stronę.

Organ odwoławczy podkreślił, że orzeczenie lekarskie jednostki orzeczniczej

II stopnia oraz jej dodatkowe wyjaśnienia są przekonujące i czytelne, uzasadnione w sposób wyjaśniający wszelkie wątpliwości z odniesieniem zarówno do wyników przeprowadzonych badań, jak i innych zebranych dowodów w sprawie.

Niniejsze orzeczenie zostało wydane na podstawie przeprowadzonych badań specjalistycznych oraz dokumentacji przedłożonej m.in. przez stronę odwołującą się i nie wymagają uzupełnienia. Instytut Medycyny Pracy w L. jest jednostką naukową i posiada szerokie możliwości diagnostyczne.

Ponadto, wobec twierdzenia strony, iż nie wskazano dlaczego organ I instancji odmówił przymiotu wiarygodności orzeczeniu lekarskiemu jednostki orzeczniczej I instancji, ani też dlaczego organ uznał, iż opinia Instytutu Medycyny Pracy w L. ma istotniejsze znaczenie dla sprawy od orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., organ II instancji wskazał, że Instytut Medycyny Pracy w L. jako jednostka ma prawo do weryfikacji rozpoznań dokonanych w jednostce orzeczniczej pierwszego stopnia.

Skargę na decyzję Inspektor Sanitarny z dnia [...] listopada 2020 r. wniosła "A. " Spółka z o.o. w S., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z § 8 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r.

w sprawie chorób zawodowych, polegające na utrzymaniu w mocy decyzji organu

I instancji, pomimo, że w sprawie na skutek nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącej organy I i II instancji nie miały możliwości rzetelnego zbadania sprawy stanu i wydały decyzję bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, co skutkowało tym, że orzekły, nie wyjaśniając wszystkich okoliczności, które należało wziąć pod uwagę, tj. nie miały możliwości rzetelnego zbadania całokształtu okoliczności, co w konsekwencji doprowadziło do niepodjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawy oraz sporządzeniu uzasadnienia niezgodnie z wymogami wynikającymi z art. 107 § 1 k.p.a.;

- art. 9 i 11 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji;

- art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 80 k.p.a. i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w sytuacji, gdy organ ten nie wskazał w uzasadnieniu pełnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji;

- art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego przez organ odwoławczy zmierzającego do całościowego rozpoznania analizowanej sprawy, w szczególności poprzez:

- nieprzeprowadzenie uzupełniającego dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii Instytutu Medycyny Pracy [...] przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia badanej i o dokładne ustalenie (z wskazaniem jakie badania zostały wykonane, bądź też ewentualne dokonanie kolejnych badań, z wskazaniem wniosków i wiadomości specjalnych) czy stwierdzone u A.L. schorzenie może mieć inne pochodzenie nie związane w wykonywaną pracą, ustalenie ewentualnej przyczyny wystąpienia choroby, a w szczególności czy schorzenie takie zostało wywołane sposobem wykonywania pracy w "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w S. w okresie zatrudnienia, a także związku pomiędzy schorzeniem, a wykonywaną przez A.L. pracą u poprzednich pracodawców, w tym także ustalenia czy występowanie u A.L. przewlekłej choroby układu nerwowego, zapalenia okołostawowego barku, nie jest wynikiem schorzenia tkwiącego w jej organizmie bez względu na rodzaj wykonywanej pracy;

- niezwrócenie się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o sporządzenie uzupełniającej kart narażenia zawodowego w oparciu o zarzuty wskazane we wcześniejszych pismach procesowych odwołującej znajdujących się w aktach sprawy;

- niezwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak i poprzednich pracodawców A.L. o udzielenie informacji czy korzystała ona ze zwolnień lekarskich w okresie zatrudnienia u tych podmiotów, a jeżeli tak z jakich powodów;

Spółka zarzuciła również naruszenie art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy poprzez niewłaściwe zastosowanie ww. przepisu i przyjęcie, że zachodzą przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej pracownika, pomimo że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala przyjąć, że istnieje związek przyczynowy pomiędzy schorzeniem A.L., a czynnikami szkodliwymi dla zdrowia, występującymi w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy.

Wskazując na powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającą ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenie na jej rzecz od Inspektor Sanitarny kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Dodatkowo Spółka wniosła o:

- dopuszczenie i przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z opinii biegłych z zakresu neurologii i ortopedii Instytutu Medycyny Pracy [...] przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach sprawy w celu ustalenia aktualnego stanu zdrowia badanej i o dokładne ustalenie (z wskazaniem jakie badania zostały wykonane, bądź też ewentualne dokonanie kolejnych badań, z wskazaniem wniosków i wiadomości specjalnych) czy stwierdzone u A.L. schorzenie może mieć inne pochodzenie nie związane w wykonywaną pracą, ustalenie ewentualnej przyczyny wystąpienia choroby, a w szczególności, czy schorzenie takie zostało wywołane sposobem wykonywania pracy w "A. " sp. z o.o. z siedzibą w S. w okresie zatrudnienia, a także związku pomiędzy schorzeniem a wykonywaną przez A.L. pracą u poprzednich pracodawców, w tym także ustalenia czy występowanie u A.L. przewlekłej choroby układu nerwowego, zapalenia okołostawowego barku, nie jest wynikiem schorzenia tkwiącego w jej organizmie bez względu na rodzaj wykonywanej pracy.

Skarżąca wniosła aby w uzupełniającej opinii znalazły się odpowiedzi zwłaszcza na następujące pytania:

a) Czy A.L. po pojawienia się pierwszych objawów podjęła leczenie adekwatne do występujących problemów zdrowotnych?,

Czy leczenie zostało podjęte w odpowiednim czasie?,

Czy prowadzone było zgodnie ze sztuką medyczną?,

d) Czy w przypadku dostosowania się przez A.L. do instrukcji BHP obowiązujących w "A. " Sp. z o.o. z siedzibą w S., a tym samym dopasowania własnego tempa pracy (na które wpływ mają m.in. doświadczenie pracownika, wiek, jego siła fizyczna) u A.L. wystąpiłyby problemy zdrowotne związane z przewlekłym okołostawowym zapaleniem barku na tle przeciążeniowym?,

- zwrócenie się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w S. o sporządzenie uzupełniającej kart narażenia zawodowego w oparciu o zarzuty wskazane we wcześniejszych pismach procesowych Odwołującej, znajdujących się w aktach sprawy;

- zwrócenie się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jak i poprzednich pracodawców A.L. o udzielenie informacji czy korzystała ona ze zwolnień lekarskich w okresie zatrudnienia u tych podmiotów, a jeżeli tak z jakich powodów - na okoliczność przyczyn schorzeń A.L. oraz ich okresu wystąpienia.

Inspektor Sanitarny

w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje:

Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137 – j.t.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – j.t. ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.) sprawa mogła być rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonej decyzji, dokonana według kryterium zgodności z prawem wykazała, że nie narusza ona prawa.

Przedmiotem skargi w badanej sprawie jest decyzja Inspektor Sanitarny, którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego

w S., w stwierdzającą u Skarżącej chorobę zawodową – przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy tj. przewlekłe zapalenie okołostawowe barku poz.19.4 wykazu chorób zawodowych określonych

w rozporządzeniu Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych.

Zgodnie z art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy

(Dz. U. z 2018 r. poz. 917 – j.t. ze zm.), dalej również jako "k.p.", za chorobę zawodową uważa się chorobę, wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Stosownie do art. 2352 Kodeksu pracy rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych.

Wykaz chorób zawodowych i sposób postępowania w przypadku podejrzenia choroby zawodowej określa przywołane wyżej rozporządzenie. Najogólniej rzecz ujmując, zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, czy to przez pracownika, czy to przez lekarza wymaga przeprowadzenia postępowania i zgromadzenia niezbędnej dokumentacji w sposób wskazany w rozporządzeniu.

Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Jeżeli właściwy państwowy inspektor sanitarny przed wydaniem decyzji uzna, że materiał dowodowy, o którym mowa w ust. 1, jest niewystarczający do wydania decyzji, może żądać od lekarza, który wydał orzeczenie lekarskie, dodatkowego uzasadnienia tego orzeczenia, wystąpić do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację lub podjąć inne czynności niezbędne do uzupełnienia tego materiału (ust. 2).

Wyjaśnić należy, że ustawodawca w art. 2351 k.p. wprost wskazał na dopuszczalność stwierdzenia choroby zawodowej nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, że chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia występujących

w środowisku pracy, albo sposób wykonywania pracy, ale również wtedy, gdy taki związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem".

Przesłanka stwierdzenia z "wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji z konieczności badania wszystkich możliwych pozazawodowych czynników, które mogą wywołać przedmiotowe schorzenia, tym bardziej, jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby (patrz wyroki NSA z dnia 26 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2492/16 i z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, dostępne z CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na gruncie art. 2351 Kodeksu pracy pojęcie "wysokie prawdopodobieństwo" należy, zdaniem sądu, interpretować w ten sposób, że praca w określonych warunkach narażenia powoduje wyższe aniżeli przeciętne ryzyko rozwoju choroby zawodowej. Rzeczą organu prowadzącego postępowanie z wniosku o stwierdzenie choroby zawodowej jest zatem ustalenie danych dotyczących środowiska pracy wnioskodawcy, występujących czynników ryzyka, określenie wykonywanych przez pracownika czynności i ich ewentualnego wpływu na powstanie choroby zawodowej,

a konsekwencji ustalenie związku pomiędzy stwierdzonym schorzeniem i wykonywaną pracą.

W badanej sprawie postępowanie zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł, o których mowa w rozporządzeniu. Choroba stwierdzona u wnioskodawczyni znajduje się w wykazie chorób zawodowych i została zgłoszona w terminie przewidzianym w rozporządzeniu. W toku postępowania uzyskano dwa orzeczenia dotyczące stwierdzenia i kwalifikacji choroby zawodowej u wnioskodawczyni o odmiennej treści, to jest orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K., z dnia [...] października 2018 r., w którym uznano, iż brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u wnioskodawczyni i orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...] lipca 2019 r., w którym istnienie choroby zawodowej stwierdzono.

Dało to organowi asumpt, do przeprowadzenia postępowania dowodowego z uwzględnieniem części wniosków dowodowych Skarżącej, która związek choroby zawodowej wnioskodawczyni z wykonywaniem pracy w jej zakładzie kwestionuje, celem wyjaśnienia powyższych rozbieżności.

W oparciu o uzupełniony materiał dowodowy organ zwrócił się do Instytutu i dodatkowe wyjaśnienia i uzyskał – w piśmie z dnia [...] maja 2020 r., obszerne i rzeczowe wyjaśnienie, w którym Instytut wyczerpująco ustosunkował się do zgłaszanych przez Skarżącą wątpliwości. Należy przy tym podkreślić, że wyjaśnienie, o którym mowa zawiera odwołania do zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentów, zeznań świadków i dokumentacji fotograficznej.

W tym miejscu wskazać należy, że orzeczenia lekarskie, o których mowa w § 5 i 6 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych stanowią dowód w rozumieniu

art. 75 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a., podlegający ocenie organu administracji właściwego do stwierdzenia choroby zawodowej. Okoliczność, że organ administracji nie może we własnym zakresie, bez uzyskania orzeczenia lekarskiego, dokonać rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych, nie zwalnia organu od oceny tego orzeczenia, stosownie do art. 80 k.p.a. Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do złożonej przez stronę dokumentacji lekarskiej. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów, zwłaszcza gdy wynikają z nich odmienne oceny (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 listopada 2017 r. II SA/Lu 862/17 dostępny w CBOSA na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Godzi się również dodać, że orzeczenia jednostek właściwych do rozpoznania choroby zawodowej mają charakter opinii biegłego, są dowodem w sprawie i podlegają ocenie jak każdy inny dowód. Z racji tego, że orzeczenie jest dowodem specyficznym, bowiem do jego sporządzenia wymagane są wiadomości specjalne, nie ulega – zdaniem sądu, wątpliwości, że organ dokonując oceny takiego dowodu nie może wkraczać w jego merytoryczną zawartość w tym sensie, że nie może kwestionować stanowiska wyrażonego przez biegłego z punktu widzenia jego poprawności.

W tym znaczeniu organ jest stanowiskiem wyrażonym w opinii związany.

Nie oznacza to jednak, że organ zmuszony jest do bezkrytycznego przyjęcia tez opinii w sytuacji, gdy pozostają one w sprzeczności ze zgromadzonym materiałem dowodowym, bądź gdy opinia nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości.

Sytuacja taka jednak w badanej sprawie nie zachodzi. Analiza akt postępowania prowadzi bowiem do wniosku, że organ zadośćuczynił obowiązkowi krytycznej i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, z uwzględnieniem opinii sporządzonych przez uprawnione podmioty . Ocena ta została, zdaniem Sądu, dokonana prawidłowo.

Jakkolwiek należy przyznać, że przywołane wyżej orzeczenia Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. i Instytutu Medycyny pracy [...] zawierały odmienną ocenę etiologii stwierdzonego w wnioskodawczyni schorzenia i jego kwalifikacji, to jednak szczegółowe i wyczerpujące wyjaśnienie złożone przez Instytut usunęło wątpliwości co do istnienia choroby zawodowej i jej związku

z zatrudnieniem u Skarżącej. Podkreślenia przy tym wymaga, że uzupełnienie opinii zawiera szczegółowe wskazanie z jakich względów Instytut uznał, że schorzenie należy zakwalifikować jako chorobę zawodową jak również odniesienie do materiału dowodowego i wskazanie dlaczego przyjęto, że choroba ta ma związek z pracą wykonywaną w zakładzie Skarżącej. Nie zasługiwał zatem na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 2351 k.p.

Należy podzielić zapatrywanie, iż nie ma podstaw do badania, czy schorzenie stwierdzone u wnioskodawczyni mogło mieć związek z zatrudnieniem u poprzednich pracodawców, skoro zatrudnienie to miało miejsce sześć lat przed podjęciem pracy

u Skarżącej. Zaznaczenia przy tym wymaga, iż w postępowaniu administracyjnym

w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej ustala się w których zakładach pracy występowało narażenie zawodowe, lecz nie ustala się, czy narażenie zawodowe w określonym zakładzie pracy było przyczyną powstania danej choroby zawodowej.

Jak podkreślano w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie kwestii, który pracodawca ponosi wyłączną (bądź wspólnie z innymi) odpowiedzialność odszkodowawczą za skutki związane z rozpoznaną chorobą, pozostaje poza właściwością inspektora sanitarnego; do rozpoznawania tego rodzaju spraw - w razie powstania sporu w tym zakresie - powołane są sądy powszechne - sądy pracy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia3 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1102/18, dostępny w CBOSA, na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stąd też nie mogły odnieść zamierzonego skutku zarzuty dotyczące nieustalenia przez organ przebiegu zatrudnienia wnioskodawczyni u innych pracodawców. Podobnie należy ocenić zarzut dotyczący nieustalenia przez organ, czy wnioskodawczyni we właściwym czasie podjęła leczenie i czy było ono skuteczne i prawidłowe, a także czy ujawniona choroba może mieć inne, niezwiązane z pracą pochodzenie. Kwestie te pozostają poza zakresem właściwości organów sanitarnych, których zadaniem jest dokonanie oceny warunków pracy, a następnie ustalenie, czy ujawniona choroba nosi znamiona choroby zawodowej w rozumieniu art. 2351 k.p.

Nie ulega wątpliwości, że organ podjął wszelkie niezbędne czynności celem dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, a ocena o której mowa została dokonana rzetelnie, wnikliwie, przy uwzględnieniu wszystkich zebranych w sprawie dowodów. Kluczowe znaczenie miało orzeczenie Instytutu Medycyny Pracy w L. wraz z obszernym uzupełnieniem, w którym szczegółowo opisano warunki i sposób wykonywania pracy przez wnioskodawczynię i wykazano jaki był ich związek

z powstaniem choroby zawodowej. Faktem jest, iż w aktach znajduje się orzeczenie Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy o odmiennej kwalifikacji stwierdzonego

u wnioskodawczyni schorzenia. Zauważyć jednak należy, że zostało ono wydane na bardzo wczesnym etapie postępowania. Kwestionowane przez Skarżącą orzeczenie Instytutu zostało wydane po zgromadzeniu obszernego materiału dowodowego, a jego rozszerzenie – po uzupełnieniu materiału dowodowego. Ocena tego dokumentu została dokonana trafnie. Orzeczenie Instytutu oraz jego uzupełnienie są kompletne, wyczerpujące, rzeczowe i korespondują ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Nie ma podstaw do ich podważenia i wykonywania dodatkowych badań tylko z tego względu, że treść tych dokumentów nie odpowiada Skarżącej.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie było również podstaw do żądania od organów sanitarnych, aby sporządziły uzupełniające karty narażenia zawodowego. Skarżąca składała w toku postępowania wnioski dowodowe i zostały one przez organ rozpoznane. Podkreślenia przy tym wymaga, że karty,

o których mowa stanowiły jeden z elementów obszernego materiału dowodowego podlegającego ocenie przez organ. Ich treść nie miała kluczowego znaczenia, bowiem pod uwagę zostały wzięte wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, w tym zeznania świadków oraz dokumentacja fotograficzna. Z tego względu sformułowany w tym zakresie zarzut, jak również zarzuty dotyczące niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności należało uznać za niezasadne.

Odnosząc się do sformułowanego w skardze wniosku dowodowego wyjaśnić należy, że dopuszczalność i zakres prowadzenia postępowania dowodowego przez sąd administracyjny określa art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z przywołanym przepisem, sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające

z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe ma zatem ograniczony zakres i nie obejmuje powoływania biegłych, czy też zwracania się do instytucji o sporządzenie dokumentów.

Sąd badając sprawę również poza granicami skargi (art. 134 p.p.s.a), nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z tych względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu skargi.