Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 221/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi W. M. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie skierowania wniosku egzekucyjnego przez wierzyciela postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 23 października 2025 r., sygn. akt III SA/Wr 221/25 po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi w sprawie ze skargi W. M. na czynność Prezydenta Wrocławia w przedmiocie skierowania wniosku egzekucyjnego przez wierzyciela: odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi.

Sąd I instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III z 6 czerwca 2025 r. wezwano W. M. (dalej: skarżący) do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis powyższego wezwania doręczono skarżącemu 18 czerwca 2025 r. (dowód: zwrotne potwierdzenie odbioru, doręczenie dorosłemu domownikowi – k. 9 akt sąd.).

Skarżący uzupełnił braki pismem nadanym w placówce Poczty Polskiej w dniu 3 lipca 2025 r., w którego treści zawarł wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zaś pismem z 7 lipca 2025 r. – uzupełnił treść złożonego wniosku.

Uzasadniając, skarżący wskazał, że w czasie, w którym doręczono pismo sądowe, przebywał w Lubaniu, gdzie opiekował się matką znajdującą się w ciężkim stanie zdrowotnym. Pismo w dniu 16 czerwca 2025 r. odebrała żona skarżącego, która przesłała je skarżącemu w dniu 20 czerwca 2025 r., a skarżący odebrał je z poczty w Lubaniu 28 czerwca 2025 r. gdy wrócił ze szpitala w Ś.-Z., gdzie przebywał z matką i dopiero tego dnia miał możliwość podjęcia stosownych czynności procesowych. Do pisma załączono kopię zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego przebywanie skarżącego oraz jego matki na Oddziale R. w Ś.-Z. w dniach 24-28 czerwca 2025 r.

Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi ponieważ uznał, że do uchybienia terminu doszło z winy skarżącego, który zaniechał wykonania obowiązku zawiadomienia sądu o zmianie adresu zamieszkania bądź adresu do doręczeń (art. 70 § 1 p.p.s.a.).

Sąd I instancji zwrócił uwagę, że na mocy art. 70 § 1 p.p.s.a. strony i ich przedstawiciele mają obowiązek zawiadamiać sąd o każdej zmianie miejsca zamieszkania, adresu do doręczeń, w tym adresu elektronicznego, lub siedziby. Zaniechanie w tym zakresie powodować będzie doręczanie pism przez Sąd na dotychczas podany w sprawie adres. Natomiast zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było - zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Taka okoliczność zachodzi zaś w niniejszej sprawie, bowiem pismo pod podanym w skardze adresem zostało doręczone dorosłemu domownikowi tj. małżonce skarżącego.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. W jego treści wskazał, że w okresie czerwiec i lipiec 2025 r. nie przebywał pod adresem stałym we Wrocławiu, lecz tymczasowo mieszkał w Lubaniu, gdzie sprawował opiekę na ciężko chorą matką. Jej stan zdrowia wymagał całodobowej opieki. Skarżący wskazał, że nie miał wiedzy o nadaniu pisma, a jego nieobecność pod adresem była niezależna od niego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej, jest instytucja przywrócenia terminu. W art. 86 i następnych p.p.s.a. prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu, określając jednocześnie przesłanki, których wystąpienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których zaistnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym.

W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych.

Wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku.

Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Oznacza to, że strona składająca wniosek, celem uprawdopodobnienia braku swojej winy w uchybieniu terminu, powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (postanowienie SN z 6 października 1998 r., sygn. akt II CKN 8/98, Lex nr 50679; postanowienie NSA z 21 maja 2014 r., sygn. akt II GZ 211/14).

Naczelny Sąd Administracyjny podnosi, że w odniesieniu do strony, która w trakcie toczącego się w jej sprawie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego całą swą uwagę koncentruje na innych czynnościach, nie można twierdzić, że dochowała szczególnej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Obowiązkiem strony postępowania jest bowiem takie zorganizowanie spraw osobistych, rodzinnych, zawodowych, aby jej interesy procesowe nie doznały uszczerbku. Dbający o własne interesy skarżący winien liczyć się z możliwością wystąpienia normalnych zdarzeń procesowych, takich jak w niniejszej sprawie - wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi. Tym samym podmiot skarżący powinien podjąć czynności gwarantujące właściwe prowadzenie spraw sądowych. Niepodjęcie takich kroków zapobiegawczych bądź uczynienie tego nieudolnie, w konsekwencji może doprowadzić do uchybienia terminowi wyznaczonemu do dokonania określonej czynności procesowej i wina za powstałe uchybienie wywoła negatywne skutki procesowe dla strony postępowania. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu należy zatem brać pod uwagę nie tylko okoliczności które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu skutecznych działań, mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

W sytuacji gdy skarżący przebywał pod innym adresem, w innej miejscowości celem sprawowania opieki nad chorą matką powinien był skorzystać z pomocy w zakresie swoich powinności procesowych ewentualnie poinformować Sąd pierwszej instancji o zmianie adresu do korespondencji stosownie do art. 70 § 1 p.p.s.a. Lekkomyślnie postępuje osoba, która mając świadomość uczestnictwa w postępowaniu sądowym jako strona, a jednocześnie będąc zobowiązana do długotrwałego wyjazdu w tym samym czasie, nie informuje Sądu o kierowaniu korespondencji na adres pobytu lub nie uczula domownika o konieczności pilnego informowania o korespondencji sądowej chociażby telefonicznie. Nie organizując swoich spraw życiowych w taki sposób, by żadna ze sfer życia nie doznała uszczerbku i by żadne ciążące na jednostce powinne zachowania nie zostały pominięte lub przeoczone, skarżący wziął na siebie ryzyko uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej.

Należy również zauważyć, że przesyłka zawierająca wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi została doręczona na adres skarżącego wskazany w skardze i doręczona w trybie art. 72 § 1 p.p.s.a. - do rąk dorosłego domownika. Skarżący w tej sytuacji winien liczyć się z konsekwencjami odbioru przez żonę (dorosłego domownika) przesyłek pochodzących od Sądu pierwszej instancji, w tym odbioru przedmiotowej korespondencji. Staraniom strony postępowania pozostawić bowiem należy zapewnienie takiego odbioru korespondencji, który pozwala uniknąć negatywnych konsekwencji upływu terminów procesowych. W rezultacie okoliczność zaniechania lub zwłoki domownika w przekazaniu przesyłki adresatowi nie może mieć wpływu na wykazanie przesłanki braku winy adresata.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu właściwie ocenił, że podniesione przez skarżącego okoliczności nie mogą świadczyć o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, bowiem skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wystarczający, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu.

Oceniając zachowanie skarżącego i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżący nie mógł w żaden sposób usunąć, ani której nie mógł zapobiec. Okoliczności powołane przez skarżącego nie stanowią wyjątkowych i nagłych okoliczności, które uniemożliwiły dochowanie uchybionego terminu i nie świadczą o dochowaniu należytej staranności. Brak więc było podstaw do przywrócenia skarżącemu terminu do usunięcia braku formalnego skargi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.