Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Monika Nowicka sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi M. T. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1333/20 ze skargi kasacyjnej M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 421/19 w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 6 grudnia 2019 r., sygn. akt IV SA/Wr 421/19, oddalił skargę M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej.

Od powyższego wyroku, skarżący wniósł skargę kasacyjną.

Przy piśmie z dnia 6 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu przekazał akta sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Natomiast w Naczelnym Sądzie Administracyjnym zarządzeniem z dnia 7 lipca 2020 r. sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 1333/20.

Pismem z dnia 22 marca 2022 r. (wpływ do NSA 25 marca 2022 r.) skarżący kasacyjnie wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wnosząc o przyznanie od Skarbu Państwa na jego rzecz kwoty 1000,00 zł oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że od daty wniesienia skargi kasacyjnej upłynęły dwa lata, a skarga nadal nie została rozpoznana. Jedyne działania sądu ograniczyły się do wysłania pisma do strony odnośnie rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Wskazano, że art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, jak i wynikający z niego art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, stwarzał już przeszło rok temu możliwość rozpoznania niniejszej sprawy na posiedzeniu niejawnym, bądź zdalnie. Pomimo jednak istnienia takiej możliwości, Sąd przez dwa lata nie podjął jakichkolwiek działań mających na celu rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Wskazano ponadto, że pełnomocnik skarżącego drogą mailową w dniu 15 lipca 2021 r. zwrócił się do Sądu z pytaniem o udzielenie informacji o podjętych przez Sąd działaniach w przedmiotowej sprawie, jednakże nie udzielono mu informacji zwrotnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2018 r., poz. 75), ustawa reguluje zasady i tryb wnoszenia oraz rozpoznawania skargi strony, której prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone na skutek działania lub bezczynności sądu lub prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze.

Stosownie zaś do treści art. 2 ust. 1 wskazanej ustawy, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne do wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Takie działanie organu państwa zostało w ww. ustawie zdefiniowane jako przewlekłość postępowania. Aby stwierdzić, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy ocenić w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (...). Należy przy tym uwzględnić łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. (art. 2 ust. 2 ustawy).

Ustawa o skardze na naruszenie prawa strony nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 cyt. ustawy, który przewiduje, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. Należy jednak równocześnie zaznaczyć, że z samego faktu, że postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie można wywodzić, że wystąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu cyt. ustawy (por. np. postanowienia NSA: z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19, z 19 sierpnia 2011 r. o sygn. akt II OPP 27/11, z 25 lipca 2013 r. o sygn. akt II OPP 25/13, z 7 marca 2014 r. o sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 3 października 2014 r. o sygn. akt I OPP 101/14; te i kolejne cytowane orzeczenia dostępne w Internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Ponadto, podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że ocena, czy na gruncie konkretnej sprawy wystąpiła przewlekłość postępowania, nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu obowiązujących zasad rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach (por. m.in. postanowienia NSA z: 21 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GPP 9/20, 20 grudnia 2019 r., sygn. akt II FPP 18/19, 5 września 2019 r., sygn. akt II GPP 4/19, 28 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OPP 53/19, 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GPP 1/19).

Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając powyższe okoliczności i poglądy orzecznictwa przywołane powyżej uznał, że w sprawie nie doszło do przewlekłości postępowania.

Skarga kasacyjna została bowiem wniesiona 12 marca 2020 za pośrednictwem WSA we Wrocławiu. Następnie została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego 6 lipca 2020 r. (data wpływu akt), gdzie została zarejestrowana w dniu 7 lipca 2020 r. pod sygn. I OSK 1333/20 i skierowana do rozpoznania według kolejności wpływu.

Z informacji uzyskanych z sekretariatu Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA wynika, że na chwilę obecną czas oczekiwania na rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie wynosi ponad 3 lata od jej wniesienia. Od wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie do dnia wydania wyroku nie upłynęły zaś dwa lata. Skarga kasacyjna została bowiem rozpoznana wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r. Sprawa nie oczekiwała więc na rozpoznanie dłużej niż inne sprawy w Wydziale I Ogólnoadministracyjnej NSA. Podkreślenia przy tym wymaga, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny do sądu, lecz od ilości składanych skarg kasacyjnych.

Zauważyć ponadto należy, że w toku postępowania przed NSA zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej NSA z dnia 25 lutego 2022 r. – na podstawie art. 15 zzs4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem Covid -19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. 2021 r., poz. 2095, ze zm.) po zmianie wynikającej z art. 4 pkt 3 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090), zawiadomiono Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy oraz pełnomocnika skarżącego kasacyjnie o zamiarze skierowania skargi kasacyjnej na posiedzenie niejawne w składzie trzech sędziów w celu przyśpieszenia jej rozpoznania. Poinformowano przy tym strony, że rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym będzie możliwe, jeżeli wszystkie strony w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zamiarze skierowania na posiedzenie niejawne wyrażą na to zgodę. Wskazano, że oświadczenie o wyrażeniu zgody na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym należy złożyć w terminie 7 dni od daty otrzymania niniejszego pisma.

W odpowiedzi, Prezes SKO w Legnicy pismem z dnia 28 lutego 2022 r. (wpływ do NSA 3 marca 2022 r.) wyraził zgodę na rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.

W odpowiedzi na w/w wezwanie Sądu z dnia 25 lutego 2022 r., dotyczące wyrażenia zgody na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym, pismem z dnia 22 marca 2022 r. (wpływ do NSA 28 marca 2022 r. ), pełnomocnik skarżącego kasacyjnie wyraził zgodę na rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym oraz podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2022 r., skierowano sprawę I OSK 1333/20 do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 czerwca 2022 r.

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną M. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2019 r. sygn. akt IV SA/Wr 421/19.

Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy miało istotne znaczenie dla skarżącego. Okoliczność ta została uwzględniona przez sąd przez skierowanie sprawy do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.

Należy także podkreślić, co nie jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie, że czas oczekiwania na termin rozprawy uległ wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działaniem NSA w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzeń Prezesa NSA nr 7 z dnia 12 marca 2020 r. i nr 39 z dnia 16 października 2020 r. (obowiązujących do 20 maja 2021 r.) w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych. Natomiast nowe rozwiązania ustawodawcze wprowadzone w związku ze zmianą ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, uniemożliwiają przeprowadzanie rozpraw w dotychczasowej formie z osobistym i fizycznym udziałem stron w budynku sądu. Obecnie przywołana ustawa zezwala na prowadzenie rozpraw wyłącznie w formie zdalnej, co wymaga użycia urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku i ich rejestracją, co również wymagało odpowiedniego przygotowania technicznego sal sądowych w zakresie zainstalowania urządzeń pozwalających na prowadzenie rozpraw na odległość z bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.

Odnośnie do zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego nie udzielenia odpowiedzi drogą mailową na jego e-mail z dnia 15 lipca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że sposób komunikacji elektronicznej z sądem określa art. 74 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. tj. 2022 r., poz. 329).

Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, złożył wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy wraz ze stosownym uzasadnieniem.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, postanowił jak w sentencji.