II GSK 1139/22 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-01-11	
Data wpływu	2022-07-04	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Skoczylas /przewodniczący/
Małgorzata Rysz
Urszula Wilk /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6030 Dopuszczenie pojazdu do ruchu	
Hasła tematyczne	Ruch drogowy	
Sygn. powiązane	II SA/Sz 138/22	
Skarżony organ	Komendant Policji	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 329; art. 146 § 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2021 nr 0 poz 450; art. 66 ust 1 pkt 1 i 5, art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a; Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - t.j.
Dz.U. 2019 nr 0 poz 2141; § 5 ust 7 pkt 2; Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji  z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego
Dz.U. 2016 nr 0 poz 2022; § 8 ust. 5 pkt 1; Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego  wyposażenia - tekst jedn.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Urszula Wilk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 7 kwietnia 2022 r. sygn. akt II SA/Sz 138/22 w sprawie ze skargi S. Sp. z o.o. w P. na czynność Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie w przedmiocie zatrzymania dowodu rejestracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie na rzecz S. Sp. z o.o. w P. 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 kwietnia 2022 r. sygn. II SA/SZ 138/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi S. Spółki z o.o. w P. na czynność Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie z dnia 13 grudnia 2021 r. w przedmiocie zatrzymania dowodu rejestracyjnego, stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności i zasądził od Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie na rzecz S. Spółki z o.o. w P. kwotę 697 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok ten wydano w następującym stanie sprawy:

S. Spółka z o.o. w P., wniosła skargę na czynność zatrzymania dowodu rejestracyjnego autobusu SOLARIS nr rej. [...], przez funkcjonariusza Komendy Miejskiej Policji w Szczecinie, w dniu 13 grudnia 2021 r. W uzasadnieniu skargi Spółka wyjaśniła, że jako powód zatrzymania dowodu rejestracyjnego wskazano art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, a w skierowaniu na dodatkowe badanie techniczne pojazdu wskazano także pkt 3.2.a załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego oraz art. 81 ust. 11 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Dokonana przez pracowników Spółki ocena lewej szyby czołowej wykazała faktycznie jej niewielkie pęknięcie (odprysk) poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej.

W odpowiedzi na skargę Komendant Miejski Policji wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności.

Sąd wskazał, że w pokwitowaniu zatrzymania dokumentu, funkcjonariusz jako powód zatrzymania wskazał art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2021 r., poz. 450 ze zm.; dalej: p.r.d.). Ponadto - w stanowiącym integralną część pokwitowania - skierowaniu / wniosku o skierowanie na dodatkowe badania techniczne, funkcjonariusz w miejscu przeznaczonym na wyszczególnienie stwierdzonych usterek wpisał numer pozycji, zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 5 listopada 2019 r. w sprawie kontroli ruchu drogowego (Dz.U. z 2019 r., poz. 2141) – 3.2 lit. a), a także art. 81 ust. 11 pkt 1 p.r.d.

Z treści sporządzonej przez funkcjonariusza notatki służbowej z 21 grudnia 2021 r. wynika, że zatrzymania dokumentu dokonano w związku z "pęknięciem szyby czołowej" znajdującym się w jej dolnej części. W notatce podano, że miejsce pęknięcia było zabrudzone, a po rozmowie z kierującą ustalono, że nie powstało w dniu kontroli. Jak wskazał funkcjonariusz, "decyzja o zatrzymaniu dokumentu podyktowana była tym, że od pęknięcia odchodziło wiele ramion o kilkucentymetrowej długości, co może wskazywać na osłabienie konstrukcji szyby oraz na jej postępową degradację. W związku z powyższym zachodzi wysokie prawdopodobieństwo nagłego powiększenia przedmiotowego pęknięcia co z kolei może stanowić realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób". Dodatkowo w notatce zapisano, że "kontrolowany pojazd to autobus komunikacji publicznej, pęknięta szyba ma znaczący wpływ na bezpieczeństwo nie tylko kierującego ale przede wszystkim przewożonych pasażerów, a według rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, jej powierzchnia powinna zapewniać kierującemu pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu".

Sąd pierwszej instancji przywołał treść art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 81 ust. 11 pkt 1 p.r.d. oraz podniósł, że wskazywany w pokwitowaniu załącznik nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, określa sposób identyfikowania pojazdu, zakres i metody kontroli jego stanu technicznego. Pozycja 3.2 lit a) tego załącznika dotyczy stanu szyb i jako kryteria uznania stanu pojazdu za niezadowalający wskazuje:

- pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej lub z tworzywa (o ile jest dozwolone), poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej (kategoria usterki – drobna),

- ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne (kategoria usterki – poważna).

Natomiast pozycja 3.1 tego załącznika dotyczy pola widzenia i jako kryteria uznania stanu pojazdu za niezadowalający wskazuje:

- przeszkody w polu widzenia kierowcy znacząco ograniczające widoczność do przodu lub na boki (poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej) – kategoria usterki - drobna,

- ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne – kategoria usterki – poważna.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, analiza przytoczonych przepisów załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego prowadzi do wniosku, że usterkę poważną stanowią takie uszkodzenia szyby przedniej, których skutkiem jest ograniczenie widzenia w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki. Natomiast pęknięcia lub przebarwienia znajdujące się poza tym obszarem stanowią jedynie usterki drobne.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie dołączona do akt sprawy oraz akt administracyjnych dokumentacja nie potwierdza by na szybie przedniej pojazdu, w polu oczyszczanym przez wycieraczki, w dacie przeprowadzania jego kontroli, znajdowały się takie uszkodzenia, które ograniczałyby pole widzenia kierowcy.

Dokumentacja fotograficzna (k. 4 i 5 akt administracyjnych) jednoznacznie wskazuje, że odprysk wraz z pęknięciami znajduje się w dolnej części szyby poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki. Jednocześnie pęknięcia te nie są na tyle rozległe by do tego obszaru chociażby zbliżały się.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w tej sytuacji nie może być mowy o usterce poważnej wymienionej w pozycji 3.2 lit. a) załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia – wskazywanej jako powód zatrzymania dowodu rejestracyjnego w skierowaniu pojazdu na dodatkowe badania techniczne zawartym w pokwitowaniu z dnia 13 grudnia 2021 r. Z tych samych względów uszkodzenie to nie może być uznane za usterkę poważną wymienioną w pozycji 3.1 tego załącznika – dotyczącej pola widzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wywodził, że o ile można zgodzić się z zawartym w notatce służbowej z 21 grudnia 2021 r. stwierdzeniem, że powierzchnia szyby w autobusie komunikacji miejskiej powinna zapewniać kierującemu pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu, o tyle nie sposób stwierdzić, że w tym konkretnym przypadku (autobusu SOLARIS nr rej [...]), widoczność ta była w jakikolwiek sposób ograniczona.

Zdaniem Sadu pierwszej instancji, pomijając okoliczność, że notatka ta została sporządzona dopiero tydzień po zdarzeniu i nie wspomina o jakimkolwiek odprysku szyby (a jedynie o pęknięciu), to jej treść jest niejednoznaczna i w istocie nie pozwala stwierdzić jakie były rzeczywiste przyczyny zatrzymania dowodu rejestracyjnego wspomnianego wyżej pojazdu. Z jednej strony w notatce wskazano na potrzebę zapewnienia kierującemu dobrej widoczności, z drugiej zaś strony na hipotetyczne niebezpieczeństwo powiększenia się istniejącego pęknięcia. Sąd pierwszej instancji wskazał, że powyższe może sugerować, że funkcjonariusz uznał ewentualną możliwość powiększenia się tego pęknięcia za "realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób".

W ocenie Sądu pierwszej instancji, taka argumentacja jest jednak oderwana od realiów sprawy jak również nie znajduje odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wywodził, że niewątpliwie każde pęknięcie szyby – teoretycznie - może z czasem się powiększyć, jednak w żadnym razie nie oznacza to, że stanowi "realne i bezpośrednie zagrożenie dla przewożonych osób". Przede wszystkim, gdyby tak było, pęknięcie szyby zostałoby w cytowanym załączniku do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego wskazane jako usterka poważna bądź niebezpieczna. Poza tym, wskazany jako podstawa zatrzymania dowodu rejestracyjnego art. 132 ust. 1 pkt 1 p.r.d., stanowi o zatrzymaniu wspomnianego dowodu rejestracyjnego w wypadku stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu a nie, że być może kiedyś takiemu bezpieczeństwu będzie zarażał.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, sam fakt, że na szybie wystąpiło pęknięcie o takim zagrożeniu jeszcze nie świadczy, zwłaszcza, że jak słusznie zauważyła strona, szyby autobusów są klejone i nie ma możliwości by "rozpadły się na kawałki".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, za nietrafną uznał argumentację organu, zgodnie z którą, okoliczność, że przepisy dotyczące usterek pojazdów stanowiących podstawę do zatrzymania dowodu rejestracyjnego nie obejmują odprysków a jedynie pęknięcia szyb, co oznacza, że ustawodawca nie przewidział wszystkich możliwych usterek wobec czego oceny pod względem zagrożenia dla bezpieczeństwa ruchu drogowego dokonuje funkcjonariusz na podstawie doświadczenia i wiedzy zdobytej na szkoleniach. Zdaniem Sądu pierwszej instancji cytowane przepisy wskazują jako kryterium uznania stanu pojazdu za niezadowalający pęknięcia szyb, poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej (a więc pęknięcia z jakim mamy do czynienia w niniejszej sprawie), jednak traktują je jako usterki drobne. Okoliczność, że uregulowania te nie wskazują na inne usterki niż pęknięcia lub przebarwienia, nie powoduje, że w wypadku ich wystąpienia, funkcjonariusz kontrolujący stan pojazdu może nijako "dostosowywać" te uregulowania do danej sytuacji. Sposób sformułowania kryteriów uznania stanu pojazdu za niezadawalający (w zakresie stanu szyb), pozwala na zaliczenie różnego rodzaju usterek – w tym pęknięć czy odprysków – do kategorii usterek poważnych czy nawet niebezpiecznych, ale tylko wtedy gdy powodują ograniczone lub znacząco ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał, że z treści § 5 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego, jednoznacznie wynika, że usterki drobne są to usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu. Tego typu usterki z pewnością nie mogą być uznane za zagrażające bezpieczeństwu w rozumieniu art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.r.d. Tym samym, brak było także podstaw do zastosowania w tym wypadku art. 81 ust. 11 pkt 1 lit. a) p.r.d., który przewiduje możliwość skierowania na dodatkowe badania techniczne pojazdu w razie uzasadnionego przypuszczenia, że zagraża on bezpieczeństwu lub narusza wymagania ochrony środowiska.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł Komendant Miejski Policji w Szczecinie zaskarżając go w całości i wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, tj. oddalenie skargi lub ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postepowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d. w zw. z § 5 ust 7 pkt 2 oraz pkt 3.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż autobus marki Solaris o nr rej. [...] z uszkodzoną szybą czołową nie zagrażał bezpieczeństwu w ruchu drogowym, a w konsekwencji zatrzymanie dowodu rejestracyjnego w dniu 13 grudnia 2021 r. przez Policję było bezskuteczne, podczas gdy z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że pęknięcie szyby czołowej oraz odprysk na szybie przedniej stanowiły w istocie usterkę poważną, a co za tym idzie zagrożenie w ruchu drogowym, zwłaszcza, że przedmiotem działalności skarżącego jest zbiorowy przewóz osób;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 ust 1 pkt 1 i 5 p.r.d. w zw. z § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2016 r., poz. 2022 z poźn. zm.) poprzez ich niezastosowanie;

3) naruszenie przepisów postępowania, co miało istotny wpływ na wynik postępowania, tj. art. 146 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że czynność w przedmiocie zatrzymania dowodu rejestracyjnego autobusu marki Solaris o nr rej. [...] jest bezskuteczna, podczas gdy z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że odprysk i odchodzące od niego pęknięcia na szybie przedniej stanowiły w istocie usterkę poważną i zagrożenie w ruchu drogowym, a co za tym idzie działanie funkcjonariusza Policji było prawidłowe.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie przytoczonych zarzutów.

S. Spółka z o.o. w P. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący kasacyjnie organ zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony - w tym przypadku skarżąca Spółka - w terminie czternastu dni od doręczenia odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądała przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z dyspozycją art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.

W postępowaniu kasacyjnym obowiązuje wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami i granicami zaskarżenia, wskazanymi w skardze kasacyjnej. Wskazane w tym środku zaskarżenia przyczyny wadliwości kwestionowanego orzeczenia determinują zakres jego kontroli przez Sąd drugiej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest do podjęcia działań z urzędu jedynie w sytuacjach określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., które w niniejszej sprawie nie występują. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi - zgodnie z art. 174 p.p.s.a. – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna jako sformalizowany środek zaskarżenia powinna zawierać m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie (art. 176 § 1 pkt 2) p.p.s.a.). Przytoczenie podstaw kasacyjnych to wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w ocenie skarżącego zostały naruszone przez Sąd pierwszej instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało niewłaściwe zastosowanie lub błędna wykładnia prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd pierwszej instancji. Konieczne jest przy tym wskazanie konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega bowiem na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest zatem władny badać, czy Sąd pierwszej instancji nie naruszył również innych przepisów, niedostrzeżonych lub pominiętych przy formułowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Pominięcie określonych zagadnień w skardze kasacyjnej czy odniesienie się do nich w sposób wybiórczy i ogólnikowy skutkuje niemożnością zakwestionowania przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska wyrażonego w ich zakresie przez wojewódzki sąd administracyjny czy działające w sprawie organy.

Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo określać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa doszło w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, że to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez Sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu. Podkreślenia wymaga, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

Wobec związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, prawidłowe sformułowanie zarzutów kasacyjnych jest warunkiem niezbędnym dla uznania, że zarzut jest usprawiedliwiony.

Poczynienie powyższych uwag o charakterze ogólnym było konieczne ze względu na sposób w jaki zostały zredagowane zarzuty rozpatrywanej skargi kasacyjnej.

Skarżący kasacyjnie organ zarzuca naruszenie art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d. w zw. z § 5 ust 7 pkt 2 oraz pkt 3.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, iż autobus marki Solaris o nr rej. [...] z uszkodzoną szybą czołową nie zagrażał bezpieczeństwu w ruchu drogowym, a w konsekwencji zatrzymanie dowodu rejestracyjnego w dniu 13 grudnia 2021 r. przez Policję było bezskuteczne, podczas gdy z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że pęknięcie szyby czołowej oraz odprysk na szybie przedniej stanowiły w istocie usterkę poważną, a co za tym idzie zagrożenie w ruchu drogowym, zwłaszcza, że przedmiotem działalności skarżącego jest zbiorowy przewóz osób.

Zgodnie z art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d. Policjant, funkcjonariusz Straży Granicznej albo funkcjonariusz Służby Celno-Skarbowej zatrzyma dowód rejestracyjny (pozwolenie czasowe) w razie stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu w szczególności po wypadku drogowym, w którym zostały uszkodzone zasadnicze elementy nośne konstrukcji nadwozia, podwozia lub ramy.

Zgodnie z § 5 ust 7 pkt 1-3 rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego usterki stwierdzone podczas drogowej kontroli technicznej pojazdu dzieli się na trzy kategorie:

1) usterki drobne - usterki bez znaczącego wpływu na bezpieczeństwo pojazdu lub wymagania ochrony środowiska, które nie powodują ograniczenia w dalszym używaniu pojazdu;

2) usterki poważne - usterki mogące zagrażać bezpieczeństwu ruchu drogowego lub naruszać wymagania ochrony środowiska albo inne istotne nieprawidłowości, które dają podstawę do ograniczenia dalszego używania pojazdu oraz określenia warunków tego używania;

3) usterki niebezpieczne - usterki powodujące bezpośrednie zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego lub naruszające wymagania ochrony środowiska, w stopniu uniemożliwiającym używanie pojazdu w ruchu drogowym, które powodują niedopuszczenie do dalszego używania pojazdu.

W załączniku nr 1 do tego rozporządzenia określono kategorie usterek i ich kwalifikację.

Zgodnie z punktem 3.2. a) tego załącznika (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie) pęknięcia lub przebarwienia szyby szklanej lub z tworzywa (o ile jest dozwolona), poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej - stanowią usterkę drobną, natomiast ograniczone widzenie w obszarze oczyszczanym przez wycieraczki szyby przedniej lub niewidoczne lusterka zewnętrzne - stanowi usterkę poważną.

Sąd pierwszej instancji stwierdził bezskuteczność czynności w postaci zatrzymania dowodu rejestracyjnego pojazdu, uznał bowiem, że dołączona do akt sprawy oraz akt administracyjnych dokumentacja nie potwierdza by na szybie przedniej pojazdu, w polu oczyszczanym przez wycieraczki, w dacie przeprowadzania jego kontroli, znajdowały się takie uszkodzenia, które ograniczałyby pole widzenia kierowcy. Dokumentacja fotograficzna (k. 4 i 5 akt administracyjnych) jednoznacznie wskazuje, że odprysk wraz z pęknięciami znajduje się w dolnej części szyby poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki. Jednocześnie pęknięcia te nie są na tyle rozległe by do tego obszaru chociażby zbliżały się.

Tymczasem argumentacja przedstawiona w uzasadnieniu zarzutu błędnego zastosowania przytoczonych przepisów sprowadza się do twierdzenia, że "z zebranej w sprawie dokumentacji wynika, że pęknięcie szyby czołowej oraz odprysk na szybie przedniej stanowiły w istocie usterkę poważną, a co za tym idzie zagrożenie w ruchu drogowym".

Odwołując się do wywodów przedstawionych na wstępie, stwierdzić należy, że tak skonstruowany zarzut naruszenia prawa materialnego nie może zostać uznany za usprawiedliwiony. Organ kwestionuje bowiem dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę materiału zgromadzonego w sprawie.

W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych (por. wyrok NSA z 28 stycznia 2014 r., sygn. akt I OSK 178/13, LEX nr 1501745). Niedopuszczalne jest zatem postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd pierwszej instancji nie może bowiem nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.). Ewentualnie może być ona skuteczna tylko w ramach podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 654/12, LEX nr 1487732).

Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący kasacyjnie uznaje za prawidłowy.

Wobec powyższego zarzut niewłaściwego zastosowania art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d. w zw. z § 5 ust 7 pkt 2 oraz pkt 3.2 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie kontroli ruchu drogowego nie może zostać uznany za usprawiedliwiony. Zarzuty wywiedzionej przez organ skargi kasacyjnej nie podważają bowiem dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny materiału zgromadzonego w sprawie i nie kwestionują skutecznie oceny Sądu pierwszej instancji zgodnie, z którą dokumentacja przedstawiona przez organ nie potwierdziła tego, aby na szybie przedniej pojazdu, w polu oczyszczanym przez wycieraczki, w dacie przeprowadzania jego kontroli, znajdowały się takie uszkodzenia, które ograniczałyby pole widzenia kierowcy.

Omawianego zarzutu nie może również usprawiedliwiać podniesiony w uzasadnieniu skargi kasacyjnej argument dotyczący przyszłej, potencjalnej możliwości rozszerzenia się pęknięcia znajdującego się na szybie kontrolowanego pojazdu, poza obszarem oczyszczanym przez wycieraczki. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sadu pierwszej instancji wskazujące, że art. 132 ust. 1 pkt 1 p.r.d., stanowi o zatrzymaniu dowodu rejestracyjnego w wypadku stwierdzenia lub uzasadnionego przypuszczenia, że pojazd zagraża bezpieczeństwu a nie, że być może kiedyś takiemu bezpieczeństwu będzie zarażał. Zatem stwierdzenie lub uzasadnione przypuszczenie, że pojazd zagraża bezpieczeństwu, o którym mowa w tym przepisie musi być aktualne w chwili zatrzymania dowodu rejestracyjnego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie jest usprawiedliwiony również zarzut naruszenia art. 66 ust 1 pkt 1 i 5 p.r.d. w zw. z § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia poprzez ich niezastosowanie.

Zgodnie z art. 66 ust 1 pkt 1 i 5 p.r.d. pojazd uczestniczący w ruchu ma być tak zbudowany, wyposażony i utrzymany, aby korzystanie z niego: 1) nie zagrażało bezpieczeństwu osób nim jadących lub innych uczestników ruchu, nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę; 5) zapewniało dostateczne pole widzenia kierowcy oraz łatwe, wygodne i pewne posługiwanie się urządzeniami do kierowania, hamowania, sygnalizacji i oświetlenia drogi przy równoczesnym jej obserwowaniu.

W wydanym na podstawie art. 66 ust. 5 p.r.d. rozporządzeniu z dnia 31 grudnia 2002 r. Minister Infrastruktury określił warunki techniczne pojazdów oraz zakres ich niezbędnego wyposażenia.

Zgodnie z § 8 ust. 5 pkt 1 tego rozporządzenia szyby pojazdu nie powinny dawać ostrych odprysków w razie rozbicia; przednia szyba powinna zapewnić kierowcy pełną i wyraźną widoczność bez zniekształcenia obrazu, a w razie rozbicia - zapewniać jeszcze dostateczną widoczność drogi.

Przepisy te odnoszą się do warunków technicznych pojazdów oraz ich wyposażenia. Nie stanowiły zatem podstawy ocenianej przez Sąd pierwszej instancji czynności, którą stanowił art. 132 ust. 1 pkt 1 lit. a p.r.d. Podobnie w sprawie nie miało zastosowania powoływane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej w sprawie zakresu i sposobu przeprowadzania badań technicznych pojazdów oraz wzorów dokumentów stosowanych przy tych badaniach (Dz.U. z 2015 r. poz 776 z późn.zm.).

Wobec uznania za nieusprawiedliwione zarzutów ujętych w punkcie 1 i 2 petitum skargi kasacyjnej, zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. również nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Wskazany przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej. Jego zastosowanie stanowi jedynie wynik kontroli zaskarżonego aktu lub czynności dokonanej przez sąd administracyjny (por wyrok NSA z 2 października 2018 r. sygn. II OSK 1907/18; LEX nr 2577858). Skoro pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej nie podważyły skutecznie dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny czynności Komendanta Miejskiego Policji w Szczecinie, to również zarzut naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. nie może zostać uznany za trafny.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej za nieusprawiedliwione i na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 265). Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił to, że pełnomocnik skarżącej Spółki, który występował wcześniej w sprawie, sporządził w terminie określonym w art. 179 p.p.s.a. odpowiedź na skargę kasacyjną.