II SA/Wa 1222/09 - Wyrok

Data orzeczenia	2009-12-04	
Data wpływu	2009-07-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Andrzej Góraj
Bronisław Szydło /przewodniczący sprawozdawca/
Sławomir Antoniuk	
Symbol z opisem	6319 Inne o symbolu podstawowym 631	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II OSK 578/09	
Skarżony organ	Komendant Policji	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 1999 nr 53 poz 549;  art. 29, art. 30; Ustawa z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji.
Dz.U. 2003 nr 86 poz 789;  art. 59, art. 60; Ustawa z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym
Dz.U. 1997 nr 114 poz 740;  art. 2 pkt 8; Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło (spr.), Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Andrzej Góraj, Protokolant Agnieszka Kolasa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi PKP Polskie Linie Kolejowe, Komendanta Głównego Straży Ochrony Kolei na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej 1, uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji 2, zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości 3, zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego kwotę 440 złotych (czterysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania	
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2009 r. PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Komendant Regionalny Straży Ochrony Kolei w K. wystąpił do [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. o wydanie decyzji administracyjnej w sprawie dopuszczenia B. J. - funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej. Wnioskodawca powołał art. 59 ust. 5 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.). Do wniosku dołączone zostało zaświadczenia lekarskie z dnia [...] marca 2008 r. wskazujące, że wyżej wymieniona osoba jest zdolna do wykonywania pracy na stanowisku określonym w tym dokumencie jako "strażnik SOK- prac. oper. – praca z bronią" oraz zaświadczenie o ukończeniu kursu na stanowisko strażnika straży ochrony kolei, wystawionego przez Komendanta Ośrodka Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu.

Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Policji w K., działając na podstawie art. 17 ust. 4 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.) oraz art. 104 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), odmówił B. J. dopuszczenia do posiadania broni palnej w celu wykonywania zadań ustawowych z tytułu zatrudnienia w straży ochrony kolei.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, że B. J. został wezwana pismem z dnia 21 stycznia 2009 r. do dostarczenia w terminie 7 dni orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez uprawnionego lekarza i psychologa, stwierdzającego, że nie należy ona do kategorii osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 powołanej ustawy o broni i amunicji. Wyjaśnił również, że mimo prawidłowego doręczenia powyższego wezwania w dniu 2 lutego 2009 r. B. J. nie przedstawiła powyższych dokumentów.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. Komendant Regionalny Straży Ochrony Kolei w K.

W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności (Dz. U. Nr 232, poz. 2332), zawiera szczegółowe regulacje dotyczące zakresu koniecznych badań lekarskich, jakim obowiązkowo podlegają kandydaci do służby w szeregach straży ochrony kolei i funkcjonariusze pozostający w tej służbie oraz jednostki uprawnione do orzekania o zdolności do fizycznej i psychicznej służby w straży ochrony kolei. Jednostkami tymi są jednostki organizacyjne Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy i Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej. W zakresie obowiązkowych badań lekarskich, jakim poddawani są kandydaci do służby i funkcjonariusze straży ochrony kolei są m. in. badania psychiatryczne przeprowadzane w celu ustalenia, czy u badanego nie występują zaburzenia psychiczne bądź uzależnienie od alkoholu lub substancji psychoaktywnych oraz badania psychologiczne obejmujące w szczególności ocenę poziomu umysłowego osoby badanej, ocenę osobowości z uwzględnieniem funkcjonowania w sytuacjach trudnych oraz ocenę poziomu dojrzałości społecznej.

W ocenie wnoszącego odwołanie zakres powyższych badań odpowiada badaniom lekarskim wynikającym z rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898).

Ponadto zwrócono uwagę, że zadania i zakres działania poszczególnych struktur straży ochrony kolei, w tym zadania dotyczące szkolenia i doskonalenia zawodowego funkcjonariuszy straży ochrony kolei określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposobu organizacji straży ochrony kolei (Dz. U. Nr 164, poz. 1718). Obowiązuje również rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 28 grudnia 2004 r. w sprawie rodzaju i sposobów ewidencjonowania, przechowywania w straży ochrony kolei broni amunicji, kajdanek i sposobów ewidencjonowania, przechowywania w straży ochrony kolei broni, amunicji, kajdanek, pałek służbowych oraz ręcznych miotaczy gazowych (Dz. U. z 2005 r. Nr 10, poz. 76).

Komendant Główny Policji, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 268a k.p.a., decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ zwrócił uwagę, że choć powołana wyżej ustawa o transporcie kolejowym przyznaje funkcjonariuszom straży ochrony kolei prawo użycia w określonych sytuacjach broni palnej, to w przeciwieństwie do innych państwowych formacji uzbrojonych, możliwość dysponowania przez nich bronią palną podczas wykonywania obowiązków służbowych nie wynika z mocy samego prawa. Z treści art. 59 ust. 3 tej ustawy wynika bowiem, że prawo takie nabywają dopiero po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego przez właściwy organ Policji i wydaniu przez niego decyzji administracyjnej. Podniósł, że ustawa o transporcie kolejowym nie zawiera żadnych szczegółowych regulacji w zakresie warunków dopuszczenia funkcjonariuszy straży ochrony kolei do posiadania broni palnej.

Organ wskazał ponadto, że zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy o broni i amunicji jej przepisy nie dotyczą broni i amunicji stanowiących uzbrojenie Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Biura Ochrony Rządu, Straży Granicznej, Służby Celnej, Służby Więziennej oraz innych państwowych formacji uzbrojonych, w odniesieniu do których dostęp do broni i amunicji regulują odrębne przepisy.

W ocenie organu, straż ochrony kolei nie jest państwową formacją uzbrojoną. Zgodnie bowiem z art. 59 ust. 1 ustawy o transporcie kolejowym jest ona tworzona przez zarządcę infrastruktury kolejowej lub kilku zarządców wspólnie, na podstawie wyrażonej w drodze decyzji zgody ministra właściwego do spraw transportu w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, którzy także powołują komendanta straży, a koszty związane z jej funkcjonowaniem pokrywane są przez zarządcę lub zarządców. Organ podniósł również, że stosownie do treści art. 61 ust. 1 ustawy, minister właściwy do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych mogą cofnąć zgodę na powołanie straży ochrony kolei w przypadku naruszenia przepisów art. 60 tej ustawy.

Zdaniem Komendanta Głównego Policji, straż ochrony kolei jest wyspecjalizowaną komórką organizacyjną spółki PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., która została utworzona przez spółkę PKP S.A. do prowadzenia działalności w zakresie zarządzania liniami kolejowymi. PKP S.A powstała zaś w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" na podstawie ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji , restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. .948 ze zm.). Straż ochrony kolei wykonuje zadania związane z ochroną życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach szynowych, której status odpowiada wewnętrznym służbom ochrony, o których mowa w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 ze zm.). Z tego też względu do jej funkcjonariuszy ubiegających się o dopuszczenie do pracy z bronią zastosowanie mają przepisy ustawy o broni i amunicji.

W dalszej argumentacji organ podał, że nie jest uprawnione stanowisko strony, iż w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków, jakimi powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, uregulowana została kwestia dopuszczenia do broni i amunicji funkcjonariuszy straży ochrony kolei. Regulacja ta, w ocenie organu, nie stawia wymogu przeprowadzenia badań lekarskich i psychologicznych w kierunku potwierdzenia, że badana osoba może dysponować bronią, jak również wymogu zdania egzaminu ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią. Organ stwierdził również, że dla organów Policji nie jest wiążące zaświadczenie, że strona zdała egzamin wewnętrzny, dotyczący posługiwania się bronią palną w związku ze szkoleniem dla funkcjonariuszy straży ochrony kolei, a określony przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposobu organizacji straży ochrony kolei.

Komendant Główny Policji nie zgodził się ze stanowiskiem strony wskazującym, że w powołanym rozporządzeniu w sprawie rodzaju i sposobów ewidencjonowania, przechowywania w straży ochrony kolei broni amunicji, kajdanek i sposobów ewidencjonowania, przechowywania w straży ochrony kolei broni, amunicji, kajdanek, pałek służbowych oraz ręcznych miotaczy gazowych, zostały uregulowane zasady dostępu funkcjonariuszy straży ochrony kolei do broni palnej używanej przy wykonywaniu przez nich zadań służbowych. Organ podniósł, że tą regulują wyłącznie przepisy ustawy o broni i amunicji.

Reasumując organ stwierdził, że B. J. nie spełniła wymogu przedłożenia wymaganego na podstawie art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji orzeczenia lekarskiego i psychologicznego potwierdzającego jej zdolność psychofizyczną do dysponowania bronią. Przedstawione zaś w toku postępowania zaświadczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy funkcjonariusza straży ochrony kolei nie odpowiada wymogom ustalonym przepisami ustawy o broni i amunicji, albowiem nie zostało wystawione przez lekarza i psychologa uprawnionego do dokonywania tych czynności na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.). Nie jest ono również zgodne z wzorem ustalonym dla tego rodzaju dokumentów w załączniku do powyższego rozporządzenia.

W skardze wniesionej na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie PKP Polskie Lnie Klejowe S.A. Komenda Główna Straży Ochrony Kolei wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie art. 3 pkt 1, art. 15 ust. 6, art. 16 ust. 2, art. 29 ust. 1 oraz art. 30 powołanej ustawy o broni i amunicji poprzez przyjęcie, że straż ochrony kolei nie jest państwową formacją uzbrojoną, a co za tym idzie, że w sprawach dopuszczenia do posiadania broni przez jej funkcjonariuszy należy stosować przepisy ustawy o broni i amunicji, a nie odrębne przepisy ustawy o transporcie kolejowym i przepisy wykonawcze do tej ustawy, a także poprzez przyjęcie, że zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 6 tej ustawy broń jest niezbędna funkcjonariuszom straży ochrony kolei do celów ochrony osobistej, co stoi w sprzeczności ze stanem faktycznym i prawnym, zgodnie z którym broń ma służyć głównie do ochrony pasażerów transportu publicznego.,

2. naruszenie przepisów postępowania określonych w art. 7, art. 75 § 1 oraz 77 § 1 k.p.a. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, w tym nieuwzględnienie zaświadczenia lekarskiego złożonego przez stronę.

W uzasadnieniu skargi przywołana został szeroka argumentacja wskazująca, że straż ochrony kolei jest państwową formacją uzbrojoną, do której nie będą miały zastosowania przepisy ustawy o broni i amunicji.

Strona skarżąca wskazała m. in., że funkcjonariusze straży ochrony kolei wykonują zadania publiczne według określonych standardów i reguł prawnych ustalonych przez przepisy powszechnie obowiązujące, pod nadzorem organów administracji publicznej. Broń w tym przypadku służy do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, a nie do ochrony osobistej. Straż ochrony kolei jest obowiązana działać na zasadach określonych w rozdziale 10 ustawy o transporcie kolejowym oraz przepisach wykonawczych wydanych na podstawie tej ustawy. Zasady działania straży ochrony kolei zostały określone w rozporządzeniu z dnia 14 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposobu organizacji straży ochrony kolei (Dz. U. Nr 164, poz. 1718). Strona skarżąca podniosła także, że funkcjonariusze straży ochrony kolei są uprawnieni do stosowania przymusu bezpośredniego oraz nakładania grzywny w drodze mandatu karnego.

Ponadto zwrócono uwagę, że przekształcenie Polskich Kolei Państwowych w spółkę akcyjną PKP S.A. nie odbiera jej statusu jednostki państwowej z tej przyczyny, że Skarb Państwa jest w tej spółce jedynym akcjonariuszem.

Ponadto strona skarżąca wskazała, że orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei, wydawane na podstawie § 15 rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków, jakimi powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, uwzględnia specyfikę służby w formacjach straży ochrony kolei i zadań wykonywanych przez ich funkcjonariuszy. Dodatkowo wskazano, że zakres badań lekarskich, a także zakres szkoleń, jakim podlegają kandydaci do służby w straży ochrony kolei oraz jej funkcjonariusze, jest znacznie szerszy niż wymaga tego ustawa o broni i amunicji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie procesowym z dnia 31 sierpnia 2009 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał ponadto na naruszenie przez organ zasady praworządności i prawdy obiektywnej, albowiem odrzucony został dowód w postaci zaświadczenia lekarskiego, bez wskazania dlaczego odmawia mu się mocy dowodowej. Podniósł nadto, że organ nadał moc dowodową zaświadczeniu o ukończeniu szkolenia, które to zaświadczenie spełniło wymogi ustawy o transporcie kolejowym, a nie ustawy o broni i amunicji. Ponadto, zdaniem pełnomocnika organ naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i zasadę równości wobec prawa. Wskazał przy tym, że w sprawie pozwolenia na posiadanie broni palnej dla funkcjonariuszy straży ochrony kolei została wydana znaczna ilość decyzji dopuszczających do wykonywania zadań z użyciem broni palnej przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei.

W replice na powyższe pismo (pismo z dnia 16 października 2009 r.) pełnomocnik organu podniósł argumentację zbieżną z zawartą w zaskarżonej decyzji. Wskazał również, że zakres, jak i cel oraz podmioty upoważnione do wykonywania badań w przypadku osób ubiegających się o pozwolenie na broń oraz wykonywanych na potrzeby pełnienia funkcji funkcjonariusza straży ochrony kolei są zasadniczo różne. Wyjaśnił także, że organ Policji badając i oceniając wystąpienie przesłanek do wydania decyzji w przedmiocie dopuszczenia określonej osoby do dysponowania bronią palną, nie jest uprawniony do oceny prawidłowości innych zakończonych postępowań i zapadłych w nich rozstrzygnięć.

W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2009 r. pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że straż ochrony kolei należy do instytucjonalnego systemu ochrony osób i mienia, obok takich formacji jak Policja, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Państwowa Straż Pożarna, Straż Graniczna, Służba Więzienna, Służba Celna, Centralne Biuro Antykorupcyjne, organy porządkowe Sił Zbrojnych, oraz straże miejskie.

Ponadto podniósł, że art. 59 ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym stanowiący, iż dopuszczenie funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej następuje na wniosek komendanta straży ochrony kolei w drodze decyzji, wydanej przez właściwy organ Policji, nie wskazuje jednocześnie według jakich przepisów postępowanie takie ma się toczyć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.

Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.

Istota sporu sprowadza się w niniejszej sprawie do określenia, czy organy Policji prowadząc na wniosek komendanta straży ochrony kolei postępowanie w sprawie dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej winny uwzględnić przepisy określające zakres działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei zawarte w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16 poz. 94 ze zm.) i przepisach wykonawczych do tej ustawy.

Problematyka dopuszczenia do posiadania broni w celu wykonywania zadań służbowych uregulowana jest w art. 30 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (t. j. Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zm.). Przepis ten stanowi, że osoby fizyczne zatrudnione przez podmioty, o których mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, przy wykonywaniu zadań wymienionych w tym przepisie, z zachowaniem zasad określonych w art. 15 ust. 1-5 i art. 16 ust. 1, mogą zostać dopuszczone do posiadania broni w czasie wykonywania tych zadań. Dopuszczenie do posiadania broni następuje w drodze decyzji administracyjnej, wydawanej przez właściwy organ Policji (art. 30 ust. 2 cytowanej ustawy).

Artykuł 29 ust. 1 powołanej ustawy o broni i amunicji stanowi natomiast, że świadectwo broni może być wydane:

1) przedsiębiorcom i jednostkom organizacyjnym, którzy na podstawie odrębnych przepisów powołali wewnętrzne służby ochrony, jeżeli broń jest niezbędna do wykonywania przez te służby zadań wynikających z planu ochrony;

2) przedsiębiorcom, którzy uzyskali koncesje na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług ochrony osób i mienia, jeżeli broń jest im niezbędna w zakresie i formach określonych w koncesji;

3) podmiotom prowadzącym strzelnicę;

4) szkołom, organizacjom sportowym i łowieckim, stowarzyszeniom obronnym w celu szkolenia i realizacji ćwiczeń strzeleckich lub innym placówkom oświatowym oraz organizatorom kursów, kształcącym w zawodzie pracownika ochrony;

5) podmiotom wykonującym zadania związane z realizacją filmów i innych przedsięwzięć artystycznych;

6) urzędom, instytucjom, zakładom, przedsiębiorcom i innym podmiotom, których pracownikom broń jest niezbędna do ochrony osobistej w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków pracowniczych związanych ze szczególnym narażeniem na zamach przeciwko życiu lub zdrowiu;

7) podmiotom, którym broń jest niezbędna w celach wzywania pomocy, ratowniczych, poszukiwawczych oraz sygnalizowania rozpoczęcia konkurencji w zawodach sportowych.

Niewątpliwie warunkiem koniecznym do uzyskania w drodze decyzji dopuszczenia do posiadania broni w celu wykonywania zadań służbowych jest, w przypadku osób fizycznych zatrudnionych przez wymienione wyżej podmioty, przedstawienie właściwemu organowi Policji orzeczenia lekarskiego i psychologicznego wydanego przez upoważnionego lekarza i psychologa, stwierdzającego, że nie należy ona do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4, i potwierdzające, że może ona dysponować bronią (wymóg określony w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji), a także zdanie egzaminu przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią (wymóg określony w art. 16 ust. 1 ustawy o broni i amunicji).

Do oceny, czy funkcjonariusz straży ochrony kolei powinien spełnić powyższe warunki niezbędne jest określenie, czy straż ochrony kolei należy do podmiotów wymienionych w art. 29 ust. 1 ustawy o broni i amunicji. Odpowiedzi na to pytanie należy szukać w przepisach regulujących funkcjonowanie straży ochrony kolei.

Straż ochrony kolei jest podmiotem działającym na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.), w Rozdziale 10 "Ochrona porządku na obszarze kolejowym".

Zgodnie z art. 59 ust. 1 tej ustawy zarządca lub kilku zarządców wspólnie w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw transportu wydaną w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych tworzą straży ochrony kolei oraz powołują komendanta straży ochrony kolei.

Stosownie do treści art. 60 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym do zadań straży ochrony kolei należy kontrola przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych.

Wykonując wyżej określone zadania straż ochrony kolei ma prawo m. in. do: legitymowania osób podejrzanych o popełnienie przestępstwa lub wykroczenia, jak również świadków przestępstwa lub wykroczenia, w celu ustalenia ich tożsamości (art. 60 ust. 2 pkt 1 ustawy o transporcie kolejowym; ujęcia, w celu niezwłocznego doprowadzenia do najbliższej jednostki Policji, osób, w stosunku do których zachodzi uzasadniona potrzeba podjęcia czynności wykraczających poza uprawnienia straży ochrony kolei (art. 60 ust. 2 pkt 2 ustawy); nakładania grzywien, w drodze mandatu karnego, na zasadach określonych w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy); przeprowadzania czynności wyjaśniających, występowania do sądu z wnioskiem o ukaranie, oskarżania przed sądem i wnoszenia środków odwoławczych w trybie określonym w Kodeksie postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 60 ust. 2 pkt 5 ustawy); a także stosowania środków przymusu bezpośredniego: siły fizycznej w postaci chwytów obezwładniających oraz podobnych technik obrony, miotacza gazowego, pałki służbowej, kajdanek i psa służbowego art. 60 ust. 2 pkt 4 ustawy).

Artykuł 60 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym przewiduje również, że jeżeli zastosowanie środków przymusu bezpośredniego, określonych w art. 60 ust. 2 pkt 6 ustawy jest niewystarczające, funkcjonariusz straży ochrony kolei ma prawo użycia broni palnej. Przepis ten w pkt 1-6 określa dodatkowe warunki użycia broni palnej.

Należy także zauważyć, że zgodnie z art. 60 ust. 8 cytowanej ustawy do wykonywania przez funkcjonariusza straży ochrony kolei czynności, o których mowa w ust. 2 pkt 1, 2 i 6 oraz w ust. 4-7, stosuje się odpowiednio przepisy o Policji, oraz że na mocy art. 63 tej ustawy przy wykonywaniu czynności służbowych funkcjonariusz straży ochrony kolei korzysta z ochrony prawnej przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych.

Szczegółowy zakres działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 14 lipca 2004 r. (Dz. U. Nr 164, poz. 1718) w sprawie szczegółowego zakresu działania oraz sposób organizacji straży ochrony kolei.

Biorąc pod uwagę powyższe regulacje nie sposób się zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym w zaskarżonej decyzji, że status straży ochrony kolei odpowiada wewnętrznym służbom ochrony, o których mowa w ustawie z dnia 22 sierpnia 1997 r. o ochronie osób i mienia (Dz. U. z 2005 r. Nr 145, poz. 1221 ze zm.) i wymienionych w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o broni i amunicji.

Sposób tworzenia, choć z udziałem podmiotu będącego spółką działającą w oparciu o Kodeks spółek handlowych, oraz uprawnienia straży ochrony kolei wskazują, że jest ona szczególnego rodzaju instytucją, dla której ustawodawca przewidział zadania polegające na kontroli przestrzegania przepisów porządkowych na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych oraz ochronie życia i zdrowia ludzi oraz mienia na obszarze kolejowym, w pociągach i innych pojazdach kolejowych. Określając wymogi co do osób mogących być funkcjonariuszami straży ochrony kolei (art. 59 ust. 4 ustawy o transporcie kolejowym), a także regulując w drodze rozporządzenia szczegółowy zakres działania oraz sposób jej organizacji, ustawodawca dał wyraz specjalnemu znaczeniu, jakie posiada ta instytucja.

Przeciw uznaniu straży ochrony kolei za wewnętrzną służbę ochrony przemawia także fakt, że stosownie do treści art. 2 pkt 8 powołanej ustawy o ochronie osób i mienia przez tego typu podmioty rozumie się zbrojone i umundurowane zespoły pracowników przedsiębiorców lub jednostek organizacyjnych, powołane do ich ochrony. Zakres zadań straży ochrony kolei, które określa ustawa o transporcie kolejowym, znacząco wykracza poza ochronę przedsiębiorcy PKP Polskie Linie Kolejowe S. A. Ponadto należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 8 ust. 2 cytowanej ustawy o ochronie osób i mienia, wewnętrzne służby ochrony, powołane przez przedsiębiorców, mogą wykonywać usługi w zakresie ochrony osób i mienia po uzyskaniu przez nich koncesji, o której mowa w art. 15 tej ustawy. W ocenie Sądu, wykonywane przez straż ochrony kolei ustawowe zadania nie sposób uznać za usługi wykonywane na rzecz przedsiębiorcy. Aby straż ochrony kolei mogła wykonywać swoje zadania nie jest również zobowiązana do uzyskania koncesji.

Nie można również stwierdzić, że straż ochrony kolei jest instytucją, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji. Broń palna może być bowiem użyta przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei nie tylko do ochrony osobistej w związku z wykonywaniem przez nich obowiązków pracowniczych związanych ze szczególnym narażeniem na zamach przeciwko życiu lub zdrowiu. Przykładowo należy wskazać, że zgodnie z art. 60 ust. 6 pkt 4 powołanej ustawy o transporcie kolejowym broń może być użyta przez funkcjonariuszy straży ochrony kolei również w celu odparcia zamachu na mienie, znajdujące się na obszarze kolejowym, stwarzającego jednocześnie bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi.

Nie sposób również zaliczyć straży ochrony kolei do innych podmiotów wymienionych w art. 29 ust. 1 w pkt 2-5 oraz 7 ustawy o broni i amunicji.

Powołane wyżej argumenty pozwalają przyjąć, że straż ochrony kolei jest podmiotem tworzącym osobną, swoistą kategorię, którego funkcjonariusze z woli ustawodawcy wyrażonej w art. 59 ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym, dopuszczani są do wykonywania zadań z użyciem broni palnej, określonych w tej ustawie, w drodze decyzji wydanej przez właściwy organ Policji. Zgodnie bowiem z tym przepisem dopuszczenie funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej następuje na wniosek komendanta straży ochrony kolei, w drodze decyzji, wydanej przez właściwy organ Policji.

Należy zwrócić uwagę, że ustawa o transporcie kolejowym stanowi w art. 59 ust. 1 pkt 6, że funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być osoba, która m. in. posiada zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach uzbrojonych. Artykuł 59 ust. 6 pkt tej ustawy przewiduje natomiast, że szczegółowe warunki, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasady oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz tryb i jednostki uprawnione do orzekania o tej zdolności - biorąc pod uwagę zadania oraz zasady działania straży ochrony kolei, zostaną określone w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw transportu, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych i administracji. Na podstawie tej delegacji ustawowej zostało wydane rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 października 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności (Dz. U. Nr 232, poz. 2332).

Zgodnie z § 2 ust. 1 i ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, jednostkami uprawnionymi do orzekania o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei są jednostki organizacyjne Kolejowego Zakładu Medycyny Pracy i Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej. Na podstawie przeprowadzonych profilaktycznych badań lekarskich wydaje się orzeczenie o zdolności fizycznej i psychicznej do służby w straży ochrony kolei albo o braku takiej zdolności (§ 15 ust. 1 powołanego rozporządzenia).

Uzyskanie powyższego orzeczenia potwierdza, że osoba jest zdolna, bądź nie do służby w straży ochrony kolei. Orzeczenie to potwierdza zatem, że osoba taka spełnia warunek określony w art. 59 ust. 4 pkt 6 ustawy o transporcie kolejowym, tj. warunek posiadania zdolności fizycznej i psychicznej do służby formacjach uzbrojonych.

Wymaganie w tej sytuacji od funkcjonariusza straży ochrony kolei orzeczenia lekarskiego i psychologicznego, o którym mowa w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, tj. orzeczenia wydanego przez upoważnionego lekarza i psychologa, stwierdzającego, że dana osoba nie należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 tej ustawy, i potwierdzającego, że może ona dysponować bronią, powodowałoby, że całość regulacji dotyczącej oceny zdolności do służby w straży ochrony kolei, zawarta w powołanym wyżej rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, byłaby zbędna.

Ponadto należy zauważyć, że z woli ustawodawcy funkcjonariuszem straży ochrony kolei może być wyłącznie osoba, która posiada zdolność do służby w formacjach uzbrojonych. Ocena zdolności funkcjonariuszy straży ochrony kolei do służby w formacjach uzbrojonych dokonywana jest w oparciu o badania lekarskie, psychiatryczne i psychologiczne przeprowadzane na podstawie przepisów rozporządzenia wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w ustawie o transporcie kolejowym. Zakładając racjonalność ustawodawcy nie sposób przyjąć, że warunkiem koniecznym wydania decyzji o dopuszczeniu funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej jest przedstawienie odrębnego, ponownego orzeczenia, które by potwierdzało, że dana osoba może dysponować bronią.

Stąd też w ocenie Sądu, organy Policji prowadząc postępowanie w sprawie dopuszczenia funkcjonariusza straży ochrony kolei do wykonywania zadań z użyciem broni palnej winne są uwzględniać przepisy ustawy o transporcie kolejowym oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków, jakim powinni odpowiadać funkcjonariusze straży ochrony kolei, zasad oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby oraz trybu i jednostek uprawnionych do orzekania o tej zdolności, stanowiące w tym przypadku lex specjalis w stosunku do ustawy o broni i amunicji oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.).

W toku tego postępowania organy Policji zobowiązane są natomiast badać, czy funkcjonariusz straży ochrony kolei spełnia pozostałe warunki do uzyskania pozytywnej decyzji w sprawie dopuszczenia do wykonywania zadań z użyciem broni palnej, takie jak przykładowo, czy osoba ta nie należy do kręgu osób określonych w art. 15 ust. 1 pkt 6 ustawy o broni i amunicji.

Biorąc pod uwagę powyższe, należy stwierdzić, że organ poprzez przyjęcie, iż w postępowaniu w sprawie dopuszczenia do wykonywania zadań z użyciem broni palnej funkcjonariusza straży ochrony kolei, orzeczeniem potwierdzającym możliwość dysponowania przez niego bronią jest wyłącznie orzeczenie lekarskie i psychologiczne określone w art. 15 ust. 3 ustawy o broni i amunicji, naruszył art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o broni i amunicji w związku z art. 59 ust. 5 ustawy o transporcie kolejowym w sposób mający wpływ na wynik sprawy.

Nieuwzględnienie przedstawionego przez stronę w toku postępowania zaświadczenia lekarskiego wskazującego, że B. J. jest zdolna do wykonywania pracy na stanowisku określonym w tym zaświadczeniu jako "strażnik SOK- prac. oper. – praca z bronią", stanowi również naruszenie art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Ponadto organ naruszył także art. 80 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo należy wskazać, że choć w zaskarżonej decyzji organ zawarł rozważania dotyczące przesłanki określonej w art. 16 ust. 1 ustawy o broni i amunicji, tj. konieczności zdania egzaminu przed komisją powołaną przez właściwy organ Policji ze znajomości przepisów dotyczących posiadania i używania danej broni oraz z umiejętności posługiwania się tą bronią, to treść uzasadnienia nie wskazuje, iż okoliczność niespełnienia tej przesłanki miała wpływ na rozstrzygnięcie. W ocenie Sądu, również w tym przypadku organ winien jednak zbadać, mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, jakie znaczenie ma przedstawione w toku postępowania zaświadczenie o ukończeniu przez B. J. kursu na stanowisko strażnika Straży Ochrony Kolei, wystawione przez Komendanta Ośrodka Szkolenia Zawodowego Straży Ochrony Kolei oraz Hodowli i Tresury Psów Służbowych w Zbąszyniu.

Ponowne rozpoznanie sprawy winno nastąpić z uwzględnieniem poczynionych przez Sąd uwag.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz lit. c) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 ww. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. W przedmiocie kosztów Sąd orzekł na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy.