Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 4 listopada 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 285/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 15 kwietnia 2025 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 18 sierpnia 2025 r., sygn. akt I SA/Ol 285/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił wstrzymania, na wniosek E. J., wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 kwietnia 2025 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2019 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), która uzasadniałaby uwzględnienie wniosku Skarżącej. Zdaniem Sądu za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie mogła przemawiać znaczna wysokość zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją. Skarżąca nie wykazała aby jej sytuacja materialna była na tyle trudna, że w razie wykonania decyzji mogłoby dojść do wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie przedstawiła bowiem żadnej dokumentacji pozwalającej na zweryfikowanie jej sytuacji finansowej i materialnej. Wniosek nie zawiera zatem konkretnych informacji, na podstawie których Sąd mógłby zbadać, czy odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spowodowałaby nieodwracalne skutki.

W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na bezpodstawnym przyjęciu, że w realiach niniejszej sprawy nie zachodzą przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy prawidłowa ocena sytuacji faktycznej i materialnej Skarżącej prowadzi do wniosków zgoła odmiennych;

- art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię polegającą na nałożeniu na Skarżącą ciężaru udowodnienia okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, podczas gdy przepis ten wymaga jedynie ich uprawdopodobnienia - Sąd pierwszej instancji, wymagając "dokumentacji finansowej" i "dokumentów źródłowych", zastosował standardy dowodowe właściwe dla postępowania merytorycznego, a nie dla uproszczonego i pilnego postępowania wpadkowego, niwecząc tym samym gwarancyjny charakter instytucji ochrony tymczasowej;

- art. 133 § 1 w zw. z art. 166 P.p.s.a., przez dokonanie dowolnej i wybiórczej oceny okoliczności faktycznych, w szczególności przez wyprowadzenie nieuprawnionego wniosku o dobrej sytuacji finansowej Skarżącej z faktu uiszczenia wpisu sądowego i korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, przy jednoczesnym zignorowaniu realnego i bezpośredniego zagrożenia dla płynności finansowej i dalszego bytu egzystencjalnego Skarżącej, jakie niesie za sobą wykonanie decyzji opiewającej na kwotę ponad 200 000 zł.

W oparciu o powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia przez uwzględnienie wniosku Skarżącej i wstrzymanie w całości wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z 15 kwietnia 2025 r. do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego oraz zasądzenie od organu na rzecz Skarżącej kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego artykułu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, uzależniając możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch wskazanych w powołanym przepisie przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z nich.

W rozpoznawanej sprawie, jak słusznie przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny, zabrakło uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że Sąd ten nie znalazł podstaw do udzielenia Skarżącej ochrony tymczasowej. Prawidłowo w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że aby Sąd pierwszej instancji mógł ocenić wpływ wykonania zaskarżonej decyzji na sytuację majątkową strony konieczne jest dysponowanie przez ten Sąd aktualnymi i pełnymi danymi o stanie majątkowym strony wnioskującej o wstrzymanie decyzji, o uzyskiwanych dochodach, źródłach dochodu, posiadanym majątku, stanie środków finansowych na rachunkach bankowych i w gotówce. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji spowoduje uszczerbek w majątku Skarżącej, prowadząc do powstania szkody i to znacznej, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki, musi się odbywać z uwzględnieniem szczegółowych informacji o wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatkach i o posiadanym majątku.

Negatywnej oceny wniosku Skarżącej nie zmieniają argumenty o znacznej wysokość zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją, o zagrożeniu płynności finansowej, czy też utracie wiarygodności Skarżącej jako przedsiębiorcy działającego zgodnie z prawem. Za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji nie może bowiem przemawiać sama wysokość zobowiązania podatkowego nałożonego zaskarżoną decyzją. Analizą tego rodzaju argumentacji na tle przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., wielokrotnie zajmowały się sądy administracyjne wyrażając pogląd, że sama tylko wysokość zobowiązania podatkowego ciążąca na wnioskodawcy nie może zostać uznana za warunkującą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jeśli wnioskodawca nie wykaże związku pomiędzy uszczupleniem jego majątku a niebezpieczeństwem wystąpienia przesłanki znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest bowiem normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej.

Mając na względzie powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.