Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie WSA Monika Sawa (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. [...]), oznaczoną jako "[...]" hip. [...], dz. nr [...], w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej [...] kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] (dalej jako "skarżąca") pismem z [...] sierpnia 2019 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] (dalej jako "Prezydent" lub "organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] grudnia 2010 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (d. [...]), oznaczoną jako "[...]" hip. [...], dz. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazała, że mimo wystosowania przez organ pism informujących, że decyzja kończąca postępowania wydana zostanie do 30 listopada 2011 r., a następnie do 31 lipca 2012 r., sprawa do dnia dzisiejszego nie została zakończona. Z uwagi na powyższe skarżąca wniosła ponaglenie, które uznane zostało postanowieniem Wojewody [...] z [...] października 2018 r. za uzasadnione, zaś organ zobowiązany został do zakończenia postępowania w terminie 4 miesięcy. Również ten termin nie został dochowany. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w terminie 30 dni; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych oraz wymierzenie organowi grzywny.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że postępowanie w sprawach odszkodowawczych polega m.in. na gromadzeniu dokumentów potwierdzających prawa podmiotowe wnioskodawcy do ubiegania się o odszkodowanie, ustaleniu wszystkich osób uprawnionych, określeniu aktualnego właściciela gruntu, pozyskaniu map sytuacyjnych, występowaniu do sądu wieczystoksięgowego po zaświadczenia hipoteczne i do biegłych po opinie, oraz sprawdzeniu, czy przedmiotowa nieruchomość spełnia przesłanki z art. 215 ust. 2 u.g.n. Z uwagi zatem na wynikający z art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy, a także z uwagi na bardzo dużą liczbę wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 K.p.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia.

Organ administracji publicznej pozostaje zatem w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a., jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. W sprawie ze skargi na bezczynność organu Sąd zobowiązany jest nie tylko do ustalenia, że organ nie podjął w terminie przewidzianym dla załatwienia sprawy czynności, do których był zobowiązany, lecz także do ustalenia i wyjaśnienia przyczyn, z powodu których ich nie wykonał. Należy przy tym wziąć pod uwagę zarówno charakter sprawy, jak i specyfikę obowiązującego trybu jej załatwienia.

W rozpoznawanej sprawie należało uznać, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, bowiem od 5 stycznia 2011 r., kiedy to do organu wpłynął wniosek skarżącej z [...] grudnia 2010 r., do dnia wyrokowania nie wydał decyzji w przedmiocie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że Prezydent nie wywiązał się z ustawowego obowiązku rozstrzygnięcia sprawy bez zbędnej zwłoki, a zatem koniecznym było wydanie wyroku zobowiązującego organ do rozpoznania powyższego wniosku. Wyznaczając, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy, Sąd miał na względzie możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Zdaniem Sądu w tej sytuacji realnym terminem, w jakim możliwe jest rozpoznanie wniosku, jest termin trzech miesięcy od daty zwrotu do organu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Sąd wziął przy tym pod uwagę, że już pismem z [...] lutego 2013 r. organ informował strony postępowania, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji merytorycznej i powiadomił o możliwości zapoznania się z nim i składania ewentualnych wniosków.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał również, że w przedmiotowej sprawie bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, bowiem Prezydent po otrzymaniu wniosku skarżącej, tj. 5 stycznia 2011 r. jedyne czynności podjął w 2011 r. i 2013 r. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych organ wystąpił: pismem z [...] lutego 2011 r. do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] o nadesłanie akt własnościowych nieruchomości (akta te otrzymał w dniu 4 marca 2011 r.); pismem z [...] lutego 2011 r. do Delegatury Biura Geodezji i Katastru w Dzielnicy [...] o nadesłanie mapy z granicami hipotecznymi nieruchomości i wydruku z ewidencji gruntów (dokumenty te wpłynęły w dniu 24 maja 2011 r.); w dniu 15 lipca 2011 r. do Dyrektora Archiwum Państwowego [...] o przesłanie dokumentacji dotyczącej zniszczeń nieruchomości oraz materiałów dotyczących jej przeznaczenia w planie zabudowania miasta (dokumenty nadesłano w dniu 27 września 2011 r.); w dniu 15 lipca 2011 r. do Delegatury Biura Administracji i Spraw Obywatelskich w Dzielnicy [...] o udzielenie informacji, od jakiej daty w budynku na przedmiotowej nieruchomości meldowani byli pierwsi lokatorzy (dokumenty wpłynęły w dniu 29 lipca 2011 r.). Przez kolejne półtora roku nie podejmowano już w sprawie żadnych działań, a następnie pismem z [...] lutego 2013 r. poinformowano strony, że zebrany materiał dowodowy daje podstawę do wydania decyzji merytorycznej. Mimo powyższego w dniu 11 marca 2013 r. wezwano pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie wniosku o ustalenie odszkodowania poprzez złożenie oryginałów lub odpisów postanowień spadkowych po byłych właścicielach gruntu oraz wskazanie adresu jednego z nich (dokumenty nadesłano w dniu 28 marca 2013 r.) oraz wystąpiono do sądu wieczystoksięgowego o przesłanie zaświadczenia z księgi hipotecznej przedmiotowej nieruchomości (zaświadczenie wpłynęło w dniu 28 marca 2013 r.). Z kolei w dniu 30 września 2013 r. uzyskano odpis postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po jednej ze stron postępowania. Od tej daty nie podjęto już żadnej czynności zmierzającej do wydania decyzji rozpoznającej wniosek skarżącej. Z sekwencji działań organu i czynności podejmowanych jedynie w 2011 i 2013 r. wynika, że postępowanie niniejsze prowadzone było z rażącym naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 12 i art. 35 K.p.a. Organ w sprawie działa opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin jej załatwienia. Organ nie tylko przy tym nie dotrzymał terminów załatwienia sprawy wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, ale również nie zastosował się do obowiązku wynikającego z przepisu art. 36 K.p.a., bowiem przez okres ośmiu lat od otrzymania wniosku jedynie trzykrotnie informował strony o przyczynach zwłoki i nowym terminie załatwienia sprawy (por. pisma z [...] lipca 2011 r., [...] kwietnia 2012 r. i [...] marca 2018 r.).

Sąd nie znalazł natomiast podstaw do wymierzenia organowi grzywny (art. 149 § 2 p.p.s.a.) i w tej części skargę oddalił. Grzywna, o jakiej mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a., ma charakter przede wszystkim prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca sądowi administracyjnemu pozostawił ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności. Zasądzenie grzywny nie jest zatem bezpośrednią konsekwencją stwierdzenia bezczynności (przewlekłego prowadzenia postępowania), lecz jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, a zatem możliwością, z której należy korzystać, jeżeli realia rozpoznawanej sprawy to uzasadniają. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie funkcję represyjną i prewencyjną wobec organu w wystarczającym stopniu spełni instytucja zwrotu kosztów postępowania.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W pkt 3 wyroku orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 4 wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika skarżących w kwocie 480 zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 100 zł.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 p.p.s.a., który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu z urzędu do spraw wywołanych skargą na bezczynność lub przewlekłe poprowadzenie postępowania.