Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Inga Gołowska Sędziowie: sędzia WSA Piotr Głowacki (spr.) sędzia WSA Stanisław Grzeszek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 lipca 2021r. sprawy ze skargi I. K. - D. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 kwietnia 2021 r., nr[...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek za listopad 2020 r.; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w Ch. na rzecz skarżącej kwotę 497 zł (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 16 kwietnia 2021 r., nr[...], utrzymał w mocy decyzję z dnia 20 stycznia 2021r. nr[...], odmawiającą I. K.-D. prawa do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r.

Wskazano, że zgodnie z art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm., dalej: "ustawa"), płatnikowi składek prowadzącemu na dzień 30 września 2020r., działalność oznaczoną według Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD) 2007, jako rodzaj przeważającej działalności kodami 47.71.Z, 47.72.Z, 47.81.Z, 47.82.Z, 47.89.Z, 49.32.Z, 49.39.Z, 56.10.A, 56.10.B, 56.21.Z, 56.29.Z, 56.30.Z, 59.11.Z, 59.12.Z, 59.13.Z, 59.14.Z, 59.20.Z, 74.20.Z, 77.21.Z, 79.90.A, 79.90.C, 82.30.Z, 85.51.Z, 85.52.Z, 85.53.Z, 85.59.A, 85.59.B, 86.10.Z w zakresie działalności leczniczej polegającej na udzielaniu świadczeń w ramach lecznictwa uzdrowiskowego, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych, lub realizowanej w trybie stacjonarnym rehabilitacji leczniczej, 86.90.A, 86.90.D, 90.01.Z, 90.02.Z, 90.04.Z, 91.02.Z, 93.11.Z, 93.13.Z, 93.19.Z, 93.21.Z, 93.29.A, 93.29.B, 93.29.Z, 96.01.Z, 96.04.Z, przysługuje prawo do zwolnienia z obowiązku opłacania należnych składek na ubezpieczenia społeczne, na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych lub Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od 1 listopada 2020r. do 30 listopada 2020r., wykazanych w deklaracjach rozliczeniowych złożonych za ten okres, jeżeli był zgłoszony, jako płatnik składek do dnia 30 czerwca 2020r. i przychód z tej działalności w rozumieniu przepisów podatkowych uzyskany w listopadzie 2020r. był niższy, co najmniej o 40% w stosunku do przychodu uzyskanego w listopadzie 2019r.

We wniosku z dnia 19 stycznia 2021r. wnioskodawca oświadczył, iż prowadzi przeważającą działalność gospodarczą oznaczoną kodem PKD 56.10.A, a zgodnie z bazą CEiDG wg stanu na 30.09.2020r., przeważającą działalnością był kod PKD 69.20.Z, który nie uprawnia do zwolnienia. Zmiana kodu została dokonana dopiero 6.11.2020r. i nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, nawet uczynienie zmiany z datą wsteczną.

I. K.-D. złożyła skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie:

- art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 8 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r. poz. 374, zwana dalej jako "ustawa covidowa") poprzez jego błędną wykładnię polegające na przyjęciu, że z powyższego przepisu wynika wyłącznie konieczność figurowania/ujawnienia w CEIDG działalności gospodarczej o przeważającym kodzie 56.10.A na dzień 30 września 2020 r., w sytuacji gdy z powyższego przepisu wynika jedynie wymóg prowadzenia na dzień 30 września działalności gospodarczej o przeważającym kodzie 56.10.A;

- art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646, ze zm., dalej: "Prawo przedsiębiorców") poprzez jego niezastosowanie polegające na nierozstrzygnięciu na korzyść skarżącej-przedsiębiorcy nie dających się usunąć wątpliwości, co do stanu faktycznego, skutkujące wydaniem decyzji zobowiązującej skarżącą do uiszczenia składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, mimo spełnienia ustawowych przesłanek jej zwolnienia z takiego obowiązku;

- art. 11 ust. 1 Prawa przedsiębiorców w zw. z art. art. 31zo ust. 10 ustawy covidowej poprzez jego niezastosowanie polegające na nierozstrzygnięciu na korzyść skarżącej-przedsiębiorcy wątpliwości co do treści normy prawnej - art. art. 31zo ust. 10 ustawy covidowej w zakresie odnoszącym się do prowadzenia działalności gospodarczej o przeważającym kodzie PKD 56.10.A, co doprowadziło do decyzji odmownej w przedmiocie zwolnienia z obowiązku opłacenia należnych składek za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.;

- art. 22 oraz art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej: "Konstytucja RP") oraz art. 2 w zw. z art. 11 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 6 marca 2018 roku - Prawo Przedsiębiorców (Dz.U. z 2018 r. poz. 646, dalej: "Prawo Przedsiębiorców") poprzez stosowanie wewnętrznej, subiektywnej zinterpretowanej normy prawnej, upoważniającej dzięki temu do wydania negatywnej decyzji organu rentowego w przedmiotowym zakresie, polegające na prowadzeniu do wyeliminowania, a co najmniej znacznego ograniczenia możliwości prowadzenia działalności gospodarczej w czasie pandemii COVID-19, jak również istotnego ograniczenia pomocy finansowej dla przedsiębiorców;

- art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez:

pominięcie w ustaleniach istotnego faktu dla sprawy, a to prowadzenia przez skarżącą działalności gospodarczej o wiodącym rodzaju PKD 56.10.A, tj. w zakresie restauracji i innych placówek gastronomicznych (kod PKD - 56.10.A) od co najmniej lipca 2019 r., a dokładnie lokal gastronomicznego - Sali bankietowej z możliwością organizacji przyjęć okolicznościowych z obsługą gastronomiczną oraz osiągania dochodu co najmniej od lipca 2019 r. z prowadzenia ww. lokalu gastronomicznego, a jedynie dorywczo w usług rachunkowości;

pominięcie w ustaleniach faktycznych istotnego faktu dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy a to zatrudniania przez skarżącą od lipca 2019 r. kucharzy oraz kelnerek w ramach obsługi lokalu gastronomicznego, a zarazem braku zatrudniania przez skarżącą pracowników z zakresu rachunkowości, co świadczy o prowadzeniu przez skarżącą, jako wiodącego rodzaju działalności gospodarczej -lokalu gastronomicznego zaliczanego pod zakres kodu PKD 56.10.A; a tym samym

zaniechanie zebrania i rozpatrzenia wyczerpującego materiału dowodowego w przedmiotowej prawie oraz dowolną ocenę zgromadzonego ww. materiału w trakcie postępowania, polegającą na stwierdzeniu, iż w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopad 2020 r. do 30 listopada 2020 r., w sytuacji gdy skarżąca prowadziła na dzień 30 września 2020 r., a co najmniej od lipca 2019 r. działalność gospodarczą w przeważającym zakresie restauracji i obiektów gastronomicznych (kod PKD 56.10.A);

- art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. poprzez brak wskazania w uzasadnieniu decyzji faktów, które organ rentowy uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także brak wyjaśnienia podstawy prawnej decyzji, a w szczególności brak wskazania w uzasadnieniu przepisu prawa, z którego wynika "brak znaczenia" zmiany kodu PKD z datą wsteczna na dzień 13 lutego 2020 r. przez skarżąca w dniu 6 listopada 2020 r.. a w konsekwencji uniemożliwienie sprawdzenia prawidłowości toku rozumowania organu rentowego wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia decyzji odmownej;

- art. 79a § 1 k.p.a. poprzez brak poinformowania skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, jak również brak wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały spełnione lub wykazane, co skutkowało wydaniem decyzji odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2020 r. do 30 listopada 2020 r.

Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów.

W odpowiedzi na skargę ZUS podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019r. poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania.

Z kolei zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodnoszone w skardze, które są związane z materią zaskarżonych aktów administracyjnych.

Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt. 2 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).

Materialnoprawną podstawą rozstrzygnięcia był przepis art. 31zo ust. 10 ustawy z dnia 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842 z późn. zm.).

Spór zaistniał w zakresie prawidłowości zastosowania powyższego przepisu w ustalonym stanie faktycznym.

Poddając kontroli zaskarżoną decyzję wskazać należy na uchybienie proceduralne organu rozpoznającego sprawę, które skutkowało tym, że uzasadnienie rozstrzygnięcia sprawy – tak w zakresie uzasadnienia faktycznego i uzasadnienia prawnego – musiałby przejąć sąd administracyjny. Tymczasem, zasadą postępowania administracyjnego jest, że sąd administracyjny nie ma kognicji do merytorycznego rozpatrywania sprawy administracyjnej i formułowania uzasadnienia rozstrzygnięcia, a tylko do kontroli prawidłowości działań organu na podstawie kryterium legalności.

W myśl art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a., decyzja musi zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, na które składają się w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa.

Uzasadnienie decyzji powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. Jednocześnie uzasadnienie powinno umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Zasada przekonywania nie jest zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla danej sprawy. Wszelkie okoliczności i zarzuty strony, a zwłaszcza te, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, muszą być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane.

Z istoty samego uzasadnienia wynika, że powinno ono wskazywać przesłanki, którymi kierował się organ wydając dane orzeczenie, a więc powinno w sposób wyczerpujący wyjaśniać podstawę rozstrzygnięcia i okoliczności, które za takim, a nie innym rozstrzygnięciem przemawiają. Celem uzasadnienia jest przedstawienie procesów myślowych, które doprowadziły organ do wydania danego aktu, wskazanie motywów będących podstawą podjętego przez niego rozstrzygnięcia i wreszcie wskazanie argumentów tłumaczących, dlaczego takie, a nie inne stanowisko było prawidłowe w określonym stanie faktycznym. Argumentacja zawarta w uzasadnieniu powinna pozwolić - zarówno podmiotowi, którego rozstrzygnięcie bezpośrednio dotyczy, jak i ewentualnie sądowi kontrolującemu następnie tę decyzję - odczytać kierunek rozważań oraz tok rozumowania organu. Uzasadnienie aktu administracyjnego, stanowiąc jego integralną część, wpływa na jego treść. Sporządzenie uzasadnienia jest nie tylko wymogiem formalnym - wynikającym wprost z brzmienia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. - ale także ma istotne znaczenie merytoryczne. Przedstawienie toku rozumowania organu administracyjnego wpływa na kontrolę rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowo-administracyjnym.

W zaskarżonej decyzji opisanych wyżej elementów zabrakło. Jak wynika z akt sprawy, decyzja zawiera prawidłowo zredagowaną sentencję. W uzasadnieniu zacytowano pełną treść art. 31zo ust 10 ustawy covidowej, a następnie wskazano, że skoro we wniosku, jako kod przeważającej działalności na 30 września 2020 r. wskazano kod PKD 56.10.A., który jednak nie jest zgodny z danymi zawartymi w rejestrze CEiDG w/g stanu na 30.09.2020r., a przeważającą działalnością był kod PKD 69.20.Z, to brak jest uprawnienia do zwolnienia. Ponadto dodano, że zmiana kodu nawet dokonana z datą wsteczną nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Taki sposób uzasadnienia nie spełnia wyżej opisanych kryteriów, co uniemożliwia sądowi ocenę prawidłowości i legalności działań organu. Aby rozstrzygnąć sprawę sąd musiałby najpierw opisać jej stan faktyczny ustalony na podstawie dokumentów i wniosku skarżącej, a następnie dokonać jego subsumpcji pod mający zastosowanie w sprawie przepis art. 31zo ust. 10 ustawy covidowej, którego treść nie jest oczywista i jednoznaczna. Przyjęty na tle wykładni tego przepisu pogląd musiałby też zostać połączony ze stosowną argumentacją. To jednak – jak wyżej wskazano – nie jest rolą sądu administracyjnego. Wskazywanie w odpowiedzi na skargę dalszych argumentów prawnych nie może zastępować uzasadnienia decyzji administracyjnej.

Mając na uwadze powyższe sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrując ponownie sprawę, organ będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko przedstawione w niniejszym wyroku i wydać stosowne rozstrzygnięcie z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom art. 107 § 3 k.p.a.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawie do art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.