Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Zieliński Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Edyta Podrazik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. J. na decyzję Wojewody z dnia [...] grudnia 2019 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zadłużenia oddala skargę

Starosta [...] decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 76 ust. 7 i art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1482; dalej: "u.p.z.i.r.p.") oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej: "K.p.a."), po rozpoznaniu wniosku A. J., odmówił umorzenia całości zadłużenia w kwocie [...]zł wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji, zgodnie z umową z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...]

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że w dniu [...] kwietnia 2016 r. zawarł z A. J. prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą A. J. Kancelaria Prawno Finansowa [...] umowę nr [...] o refundację pracodawcy przez okres 12 miesięcy części kosztów poniesionych na wynagrodzenia, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanych bezrobotnych do 30 roku życia na zasadach określonych w art. 150f u.p.z.i.r.p., która następnie została zmieniona aneksami nr [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. i z dnia [...] maja 2017 r. W ramach przyznanej refundacji A. J. zatrudniła z dniem [...] kwietnia 2016 r. na czas określony do dnia [...] maja 2018 r. skierowaną przez urząd pracy osobę bezrobotną - A. D., na stanowisku pracownika biurowego.

Zgodnie z § 1 ust. 2 tej umowy, pracodawca zobowiązany był do zatrudnienia skierowanego bezrobotnego na okres 24 miesięcy, w tym w okresie objętym refundacją, tj. od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r. (12 miesięcy) oraz w okresie po refundacji, od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r. (12 miesięcy). Ponadto zgodnie z § 6 ust. 3 i 4 umowy, pracodawca zobowiązany był do informowania na piśmie Urzędu o każdym przypadku wygaśnięcia umowy lub rozwiązania umowy o pracę ze skierowanym bezrobotnym do pracy, w terminie 7 dni od zaistnienia tego faktu, przedkładając kopię świadectwa pracy oraz niezwłocznego zgłoszenia krajowej oferty pracy i zatrudnienia kolejnego bezrobotnego skierowanego przez Urząd na zwolnione stanowisko pracy, jednak zatrudnienie nie mogło nastąpić później niż w terminie do 1 miesiąca od daty rozwiązania umowy o pracę.

Powiatowy Urząd Pracy w [...] zgodnie z zawartą umową dokonywał refundacji w okresach miesięcznych na wniosek pracodawcy części kosztów poniesionych na wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanej bezrobotnej A. D. od dnia [...] kwietnia 2016 r. do dnia [...] kwietnia 2017 roku. Łączna kwota przekazanych refundacji wyniosła [...] zł.

W dniu [...] listopada 2017 r. urząd zwrócił się do pracodawcy o dostarczenie dokumentów potwierdzających utrzymanie w zatrudnieniu A. D. po okresie refundacji. W związku z faktem, iż do dnia [...] lutego 2018 r. A. J. nie dostarczyła wymaganych dokumentów, PUP ustalił, że w dniu [...] lutego 2017 r. dokonano z dniem [...] lutego 2017 r. wykreślenia wpisu działalności A. J. z rejestru Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, jak również w CEIDG pojawił się zapis o zakazie prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu usług prawnych na okres 2 lat. Ponadto urząd ustalił, że A. D. zatrudniona była w Kancelarii Prawno Finansowej [...] A. J. do dnia [...] kwietnia 2017 r.

Tym niemniej, w okresie obowiązującego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, tj. od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r. wpływały wnioski składane przez A. J. Kancelaria Prawno Finansowa [...] o zwrot części poniesionych kosztów w związku z zatrudnieniem A. D.. Na ich podstawie dokonano wypłaty wyżej wskazanych refundacji.

Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że A. J. nie wywiązała się z § 1 ust. 2 pkt 2 umowy z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], zgodnie z którym pracodawca po okresie refundacji zobowiązany był do utrzymania w zatrudnieniu skierowanego bezrobotnego do dnia [...] kwietnia 2018 r. A. D. podlegała bowiem ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu do dnia [...] kwietnia 2017 r.

Mając powyższe na uwadze, Starosta [...] pismem z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...] wystąpił do A. J. z żądaniem zwrotu refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania pierwszej refundacji, tj. od dnia [...] czerwca 2016 r. w wysokości [...] zł (odsetki były naliczone do dnia [...] lutego 2018 r.) w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania. Ponieważ A. J. nie dokonała zwrotu żądanej kwoty refundacji, Powiatowy Urząd Pracy w [...] w dniu [...] kwietnia 2018 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w [...] z pozwem o zapłatę. Spór sądowy nie został jeszcze prawomocnie zakończony.

W dniu [...] czerwca 2018 r. A. J. złożyła wniosek o umorzenie zadłużenia w kwocie [...]zł wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji motywując go "ważnym interesem dłużnika, interesem publicznym, względami gospodarczymi lub społecznymi lub innymi przyczynami zasługującymi na uwzględnienie w szczególności w razie całkowitej nieściągalności zobowiązania" oraz trudną sytuacją zdrowotną, finansową i zawodową. W dniu [...] sierpnia 2019 r. A. J. złożyła wypełniony formularz "Oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej" do którego załączyła: rachunek ze Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w [...] z dnia [...] marca 2019 r., fakturę VAT za energię elektryczną z dnia [...] lutego 2019 r., 5 faktur VAT z aptek, zawiadomienie [...] z dnia [...] lipca 2019 r., decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. o przyznaniu dodatku mieszkaniowego, decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r. o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego oraz decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialno-Socjalnej Studentów Wydziału [...] Uniwersytetu [...] przyznającą stypendium socjalne.

W toku postępowania wyjaśniającego organ I instancji ustalił, że dłużniczka jest osobą rozwiedzioną i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z pełnoletnią córką. Z raportu Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że dłużniczka od dnia [...] kwietnia 2019 r. podjęła działalność gospodarczą pod nazwą Kancelaria Prawno Finansowa [...]. W danych adresowych, jako stałe miejsce wykonywania działalności gospodarczej podano adres: [...], ul. [...]. Jednak w oświadczeniu dłużniczka podała, że nie osiąga przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo prowadzenia działalności gospodarczej, A. J. nie wskazała również kosztów związanych z prowadzeniem powyższej działalności, chociażby opłat związanych z ZUS. Oświadczyła również, że nie pracuje od [...] lutego 2017 r., tj. od dnia wykreślenia z rejestru CEIDG poprzedniej działalności gospodarczej A. J. Kancelaria Prawno Finansowa [...]. Ostatnie świadczenie z opieki społecznej otrzymała w miesiącu kwietniu br., a dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł przysługiwał jej od [...] stycznia 2019 r. do [...] czerwca 2019 r. Nie posiada zasobów pieniężnych, papierów i przedmiotów wartościowych. Nie jest właścicielem, ani współwłaścicielem lokalu mieszkalnego. A. J. posiada zadłużenie z tytułu kredytu/pożyczki w banku [...] na kwotę [...]zł. Nie spłaca zadłużenia. Dłużniczka wyjaśniła, że córka [...] otrzymuje alimenty z funduszu alimentacyjnego w wysokości [...] zł/m-c (przyznane decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] października 2018 r. na okres od [...] października 2018 r. do [...] września 2019 r. oraz stypendium socjalne z Uniwersytetu [...] w wysokości [...] zł/m-c i z tych świadczeń utrzymuje się wraz z córką od miesiąca maja 2019 r. Miesięczne wydatki A. J. wynoszą [...] zł, w tym: [...] zł opłata za czynsz (w tym woda i kanalizacja, energia C.O., śmieci i telewizja), [...] zł opłata za energię elektryczną, ok. [...] zł opłata za leki, [...] zł opłata za wyżywienie na 2 osoby.

Odnosząc się do wystąpienia w sprawie przesłanki z art. 76 ust. 7 ust. 1 u.p.z.i.r.p. organ I instancji wskazał, że co prawda dłużniczka nie wykazała żadnego majątku, to od dnia [...] kwietnia 2019 r. podjęła wykonywanie działalności gospodarczej pn. Kancelaria Prawno Finansowa [...] na terenie miasta [...]. Zdaniem organu teren [...] jest rynkiem dużo większym, mimo większej konkurencji, niż teren powiatu [...], dlatego rokuje, że w przyszłości dłużniczka pozyska klientów i będzie osiągała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Poza tym osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą zakłada, że będzie ona źródłem dochodu. A. J. jest osobą stosunkowo młodą wiekiem ([...] lat), posiada wykształcenie wyższe, jak również doświadczenie zawodowe, gdyż od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] stycznia 2017 r. prowadziła własną działalność gospodarczą pn. A. J. Kancelaria Prawno Finansowa [...]. Zdaniem organu dłużniczka ma jeszcze wiele lat, aby być aktywną na rynku pracy.

W opinii organu I instancji w sprawie nie występuje również przesłanka z punktu 2, albowiem nawet jeśli jednorazowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić A. J. niezbędnych środków utrzymania, to zgodnie z art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. na wniosek dłużniczki starosta może odroczyć termin płatności zadłużenia lub rozłożyć na raty zadłużenie, które byłaby w stanie regulować. Pozwoliłoby to na uregulowanie zadłużenia wobec organu i nie pozbawiło jej niezbędnych do utrzymania środków.

Ponadto oczywistym jest, że nie zachodzi przesłanka z punktu 3 oraz przesłanka z punktu 4, bowiem roszczenie o zwrot zadłużenia nie było jeszcze przedmiotem postępowania sądowego i egzekucyjnego, które wykazałoby prognozę co do wyników postępowania wykonawczego.

W ocenie organu zła sytuacja materialna dłużniczki i brak dochodu obecnie nie może być jedyną przesłanką do umorzenia zadłużenia. Ponadto Powiatowa Rada Rynku Pracy w [...] negatywnie zaopiniowała wniosek A. J. o umorzenie całości zadłużenia wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji.

W odwołaniu z dnia [...] listopada 2019 r. do Wojewody A. J. wniosła o zmianę decyzji poprzez umorzenie należności wobec Powiatowego Urzędu Pracy w [...] z uwagi na ziszczenia się przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 u.p.z.i.r.p. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 u.p.z.i.r.p., a także art. 7, 77 i 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że w toku postępowania organ I instancji nie ustalił, że dłużniczka posiada jakikolwiek majątek pozwalający na zaspokojenie roszczenia. Sam fakt zarejestrowania działalności nie stanowi, że jest to składnik majątkowy, który pozwoli na zaspokojenie roszczenia. Skoro na dzień wydania decyzji organ nie stwierdził istnienia majątku pozwalającego na zaspokojenie roszczenia to nie mógł wydać decyzji odmownej powołując się na okoliczność, że być może sytuacja majątkowa dłużniczki się poprawi.

Zdaniem odwołującej organ naruszył również przepis art. 76 ust. 7 pkt 2 u.p.z.i.r.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że dochodzenie należności nie pozbawi dłużniczki niezbędnych środków na utrzymanie. Analiza materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wskazuje, że dłużniczka ma bardzo ciężką sytuację materialną, zdrowotną i życiową. W ostatnim czasie korzystała z pomocy państwa żeby móc się utrzymać, a obecnie korzysta z pomocy córki, z którą wspólnie się utrzymuje. Sytuacja taka trwa od dłuższego czasu i nie na chwilę obecną perspektyw na jej poprawę. Propozycja organu, że można wnosić o odroczenie terminu, czy rozłożenia na raty jest propozycją nie znajdującą podstaw w okolicznościach faktycznych sprawy. W zakresie pierwszego z nich ani organ, ani sama dłużniczka nie może przewidzieć kiedy i w ogóle czy sytuacja finansowa ulegnie poprawie co sprawia, że odroczenia terminu płatności nie może zostać zastosowane, gdyż będzie instytucją iluzoryczną i spowodować może, że termin upłynie, a dłużniczce sytuacja finansowa nie zmieni się. Także rozłożenia na raty nie ma racji bytu w związku z tym, że dłużniczka nie ma możliwości poczynić oszczędności na spłatę rat zaległości. Skoro dłużniczka zgodnie z oświadczeniem wydatkuje całość środków na utrzymanie siebie i córki to nie ma możliwości płacić dodatkowo rat zadłużenia. Należałoby te zwrócić uwagę, że ewentualne raty musiałby być ustalone na minimalnym poziomie co powodowałoby, że dłużniczka płacąc raty byłaby w stanie spłacić wciąż rosnących odsetek, a tym samym nie wyszłaby z zadłużenia.

Ponadto organ naruszył art. 76 ust. 1 pkt 4 u.p.z.i.r.p. poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że koniecznym do jego zastosowania musi być istnienie postępowania sądowego i egzekucyjnego. Zgodnie z brzmieniem tego przepisu ma bowiem zaistnieć uzasadnione przypuszczenie. Sytuacja materialna odwołującej wskazuje na uzasadnione przypuszczenie, że nie uzyska się nawet środków na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego skoro dłużniczka nie posiada żadnego majątku, która można byłoby spieniężyć i nie posiada też źródła utrzymania, a utrzymuje ją faktycznie córka, z którą mieszka. Fakt, że dłużniczka czerpie środki na utrzymanie od córki nie może uzasadniać obciążenia córki długiem matki. Tak więc nawet wskazanie, że dłużniczka ma środki na utrzymanie miesięcznie to nie może umknąć z pola widzenia instancji odwoławczej, że nie są to jej środki, a środki rodziny, która nie ma statusu dłużniczki w sprawie.

Wojewoda decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r., nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podkreślił, że odwołująca była w pełni świadoma i poinformowana, jakie konsekwencje wynikają z niewywiązania się z umowy z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] Pomimo tego do Powiatowego Urzędu Pracy w [...] w okresie obowiązującego zakazu prowadzenia działalności gospodarczej, tj. od dnia [...] lutego 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2017 r. wpływały wnioski składane przez A. J. o zwrot części poniesionych kosztów w związku z zatrudnieniem osoby bezrobotnej.

W opinii organu odwoławczego w sprawie nie występuje przesłanka z art. 76 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p., gdyż co prawda strona nie wykazała żadnego majątku, ale od dnia [...] kwietnia 2019 r. podjęła wykonywanie działalności gospodarczej pn. Kancelaria Prawno Finansowa [...] na terenie miasta [...]. Zdaniem organu teren [...] jest rynkiem dużo większym, mimo większej konkurencji, niż teren powiatu [...], dlatego rokuje, że w przyszłości A. J. pozyska klientów i będzie osiągała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Poza tym osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą zakłada, że będzie ona źródłem dochodu. Odwołująca jest osobą stosunkowo młodą wiekiem ([...] lat), posiada wykształcenie wyższe, jak również doświadczenie zawodowe, gdyż od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] stycznia 2017 r. prowadziła własną działalność gospodarczą pn. A. J. Kancelaria Prawno Finansowa [...]. Zdaniem organu odwoławczego strona ma jeszcze wiele lat, aby być aktywną na rynku pracy.

Nie występuje również przesłanka z punktu 2, albowiem nawet jeśli jednorazowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić odwołującą niezbędnych środków utrzymania, to zgodnie z art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. na wniosek strony Starosta może odroczyć termin płatności zadłużenia lub rozłożyć na raty zadłużenie, które byłaby w stanie regulować. Pozwoliłoby to na uregulowanie zadłużenia wobec organu i nie pozbawiło jej niezbędnych do utrzymania środków.

W opinii organu odwoławczego jest również oczywiste, ze nie zachodzi przesłanka z punktu 3 oraz przesłanka z punktu 4, bowiem roszczenie o zwrot zadłużenia nie było jeszcze przedmiotem postępowania sądowego i egzekucyjnego, które wykazałoby prognozę co do wyników postępowania wykonawczego.

Końcowo organ odwoławczy podkreślił, że środki z Funduszu Pracy są środkami publicznymi i zgodnie z art. 44 ust. 3 pkt 1 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 869) powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad: uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów i optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, dlatego należy gospodarować nimi w sposób celowy i oszczędny. W ocenie organu zła sytuacja materialna strony i brak dochodu obecnie, nie może być jedyną przesłanką do umorzenia zadłużenia. Ponadto Powiatowa Rada Rynku Pracy w [...] negatywnie zaopiniowała wniosek A. J. o umorzenie całości zadłużenia wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji.

W skardze z dnia [...] stycznia 2020 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu A. J. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji z uwagi na ziszczenia się przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt. 1, 2, 4 u.p.z.i.r.p. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 u.p.z.i.r.p., a także art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a.

W uzasadnieniu skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Dodatkowo organ odwoławczy podniósł, że choć skarżąca nie wskazała w oświadczeniu żadnego majątku, to jest ona wspólnikiem w przedsiębiorstwie [...] Sp. z o.o. ([...]) i posiada 96 udziałów o łącznej wartości [...] zł. Ponadto jest również wspólnikiem w przedsiębiorstwie Doradztwo i Pośrednictwo [...] Sp. z o.o. ([...]) i posiada 50 udziałów o łącznej wartości [...] zł, a także wspólnikiem w przedsiębiorstwie Kancelaria Prawna [...] Sp. z o.o. ([...]) i posiada 96 udziałów o łącznej wartości [...] zł. Udziały w tych spółkach są majątkiem, którego A. J. nie wykazała, natomiast można z niego dochodzić należności.

Ponadto wskazano, że przedsiębiorstwo Kancelaria Prawno-Finansowa [...] mieści się w [...] przy ul. [...] lokal [...]. A. J. korzysta więc z płatnych usług tzw. "wirtualnego biura" czyli pełnego outsourcingu obsługi biurowej bez fizycznej obecności przedsiębiorstwa w danym miejscu. Środki, którymi skarżąca dysponuje są przeznaczane nie tylko na utrzymanie swojej osoby jak i córki, ale również na prowadzenie działalności gospodarczej.

Wojewoda podniósł także, że przedsiębiorstwo Doradztwo i Pośrednictwo [...] Sp. z o.o. ([...]), w którym skarżąca posiada 50 udziałów o łącznej wartości [...] zł., zostało założone w dniu [...] kwietnia 2019 r., zatem A. J. posiadała fundusze, aby wnieść wkład do spółki w celu pokrycia kapitału zakładowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygania w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2019 r., poz. 1482). Spór dotyczy zasadności odmowy umorzenia zadłużenia z tytułu zwrotu otrzymanej przez skarżącą refundacji części kosztów poniesionych na wynagrodzenia oraz składki na ubezpieczenie społeczne bezrobotnego do 30 roku życia, skierowanego do pracy w prowadzonym przez skarżącą zakładzie pracy. Powyższa refundacja przyznana została na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], zawartej pomiędzy skarżącą a Starostą [...], w której zobowiązała się ona m.in. do utrzymania w zatrudnieniu w pełnym wymiarze czasu pracy skierowanego bezrobotnego na okres refundacji oraz przez okres 12 miesięcy po zakończeniu refundacji, tj. od dnia [...] kwietnia 2017 r. do dnia [...] kwietnia 2018 r.. Niesporne w sprawie pozostaje, że zobowiązania tego skarżąca nie dopełniła, albowiem z dniem [...] lutego 2017 r. dokonano wykreślenia wpisu z rejestru CEIDG działalności gospodarczej skarżącej, a wyniki raportu ZUS wskazują, że A. D. była zatrudniona w Kancelarii Prawno – Finansowej [...] do dnia [...] kwietnia 2017 r. Powyższe stanowiło naruszenie warunków umowy nr [...], co zgodnie z § 7 ust. 1 umowy i z korespondującym z tym zapisem art. 150f ust. 4 u.p.z.i.r.p., skutkowało wezwaniem skarżącej do zwrotu uzyskanej pomocy w kwocie proporcjonalnej do okresu, w którym nie utrzymano zatrudnienia skierowanej osoby, wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia otrzymania refundacji za pierwszy miesiąc, tj. [...] czerwca 2016 r., w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania, według stanu na dzień [...] lutego 2018 r. w łącznej wysokości [...] zł, w tym [...] zł refundacji i [...] zł odsetek ustawowych (k. 1 – 4 akt adm.). W dniu [...] grudnia 2019 r. Sąd Rejonowy w [...] I Wydział Cywilny po rozpoznaniu sprawy z powództwa Powiatu [...] Powiatowego Urzędu Pracy przeciwko A. J. o zapłatę, zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę [...]zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia [...] kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty (k. 26 akt adm.).

Stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. stanowi, że starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiła jedna z przesłanek:

1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;

2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;

3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;

4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne.

Jak wynika z treści przedstawionej wyżej regulacji, rozstrzygnięcie w sprawie umorzenia należności zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, co wynika z użytego w tym przepisie sformułowania "może umorzyć". Orzekanie przez organy administracji w ramach tego uznania nie oznacza dowolności w rozstrzyganiu sprawy, ale musi wynikać z okoliczności tej sprawy, ustalonych w trakcie postępowania administracyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny legalności działań organów w ramach uznania sprowadza się zatem do tego, czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sam wybór rozstrzygnięcia przez organy pozostaje już poza kontrolą sądową.

W sprawach o umorzenie należności prowadzonych na podstawie art. 76 ust. 7 ustawy postępowanie wyjaśniające koncentruje się na wyjaśnieniu okoliczności określonych w art. 76 ust. 7 pkt 1-4. Ustawodawca wyraźnie bowiem zastrzegł, że starosta może umorzyć należności w razie wystąpienia jednej z przesłanek enumeratywnie wskazanych w tym przepisie. Okoliczności warunkujące dopuszczalność umorzenia należności zostały określone przez ustawodawcę w sposób wyczerpujący, co wyklucza jakąkolwiek dowolność organów. Obowiązkiem organów jest dokonanie ustaleń i oceny w zakresie zaistnienia przesłanek umorzenia. Dopiero stwierdzenie wystąpienia jednej z nich może stanowić podstawę do rozważenia w ramach uznania administracyjnego zasadności i celowości zastosowania ulgi w postaci umorzenia należności. Ustalenie z kolei, że nie zaistniała żadna z przesłanek, wyklucza stosowanie uznania i uniemożliwia pozytywne rozstrzygnięcie wniosku o umorzenie.

Zauważyć przy tym również należy, że nawet spełnienie przez dłużnika kryteriów określonych w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. nie gwarantuje pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych należności. Ustawodawca wskazując, że organ "może" umorzyć przedmiotowe należności, pozostawił w tym zakresie uznanie organowi (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 15 września 2010 r., sygn. akt II SA/Bd 733/10– wszystkie powołane w niniejszym wyroku orzeczenia dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza uzasadnienia decyzji organu I instancji potwierdza, że odmawiając skarżącej umorzenia refundacji organy obu instancji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego.

W pierwszej kolejności odnosząc się do występowania w sprawie przesłanki z art. 7 ust. 7 pkt 1 u.p.z.i.r.p. wskazać należy, że z przedłożonych przez skarżącą dokumentów wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe wraz z córką. Jest ono utrzymywane ze świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kwocie [...]zł miesięcznie oraz stypendium córki w wysokości [...] zł miesięcznie. Skarżąca nie wykazała żadnego majątku, z którego można dochodzić należności. Tym niemniej Sąd uznał za racjonalną argumentację organu I instancji wskazującą na okoliczności świadczące o przyszłych możliwościach zarobkowych skarżącej. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca od dnia [...] kwietnia 2019 r. podjęła wykonywanie działalności gospodarczej pn. Kancelaria Prawno Finansowa [...] A. J. na terenie miasta [...], który jest rynkiem dużo większym, mimo większej konkurencji, niż teren powiatu [...], dlatego rokuje, że w przyszłości skarżąca pozyska klientów i będzie osiągała dochód z prowadzonej działalności gospodarczej. Jak słusznie przy tym wskazał organ I instancji, osoba rozpoczynająca działalność gospodarczą zakłada, że będzie ona źródłem dochodu, co zresztą niejako potwierdził pełnomocnik skarżącej wskazując w skardze, że przymusowe ściągnięcie należności będzie generować dodatkowe koszty, które obciążą skarżącą, co może spowodować, że nie będzie miała środków na skuteczne podjęcie działalności gospodarczej, które może dla niej stanowić źródło dochodu.

Co przy tym istotne, już na etapie postępowania sądowego organ odwoławczy wskazał, że skarżąca jest wspólnikiem w trzech spółkach, i posiada w nich łączne udziały na kwotę [...]zł, czego skarżąca nie wykazała w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątkowym i o sytuacji materialnej. Z ogólnodostępnych informacji wynika, że skarżąca posiada: (1) 50 udziałów o wartości [...] zł w spółce Doradztwo i Pośrednictwo [...], założonej [...] kwietnia 2019 r., (2) 96 udziałów o wartości [...] w spółce [...] oraz (3) [...] udziałów o wartości [...] w Kancelarii Prawnej [...]. Wbrew twierdzeniu skarżącej zawartemu we wniosku o przyznanie prawa pomocy, spółki, w których skarżąca posiada udziały, są aktywne na rynku – Doradztwo i Pośrednictwo [...] w dniu [...] maja 2020 r. otrzymało [...] zł pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane z [...], udzielanej w ramach limitu [...] euro na przedsiębiorcę, natomiast [...] otrzymało w 2020 r. kwotę [...]tys. zł refundacji (subsydiowanie wynagrodzeń na rekrutację pracowników niepełnosprawnych), w 2017 r. kwotę [...] zł, a w 2016 r. kwotę [...] zł.

Jak słusznie przy tym zauważono, wniosek o umorzenie zadłużenia skarżąca złożyła w dniu [...] czerwca 2018 r., natomiast w dniu [...] kwietnia 2019 r. założyła Doradztwo I Pośrednictwo [...] i w tym terminie musiała dysponować kwotą [...] na pokrycie kapitału zakładowego. Kancelaria Prawno Finansowa [...] A. J., która działa ponownie od dnia [...] kwietnia 2019 r. mieści się w [...] przy ul. [...], co oznacza, że A. J. korzysta z płatnych usług tzw. "wirtualnego biura" (zob. [...]), przeznaczając na ten cel część znajdujących się w jej dyspozycji środków pieniężnych.

Zauważenia wymaga, że ustawodawca w art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p. wprowadził gradację środków w niej przewidzianych, w pierwszym rzędzie wskazując na odroczenie terminu, następnie rozłożenie na raty, a na końcu umorzenie. Wydanie decyzji umarzającej w rozpoznawanej sprawie, wobec niewykorzystania ulg w postaci odroczenia terminu płatności i rozłożenia na raty zaległości, pozostawałaby w sprzeczności z interesem społecznym. Przede wszystkim zasadność umorzenia należności musi być oceniona z uwzględnieniem całokształtu sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o umorzenie. Ograniczone środki finansowe i przejściowo trudna sytuacja materialna nie oznaczają całkowitej nieściągalności zobowiązania finansowego i nie stanowią wystarczającego uzasadnienia dla zastosowania wobec strony tak daleko idącej instytucji pomocowej jaką jest umorzenie w całości uzyskanej refundacji, tym bardziej w sytuacji, gdy strona nie podjęła starań chociażby częściowej spłaty powstałego zobowiązania.

Odnosząc się natomiast do przesłanki wskazanej w art. 76 ust. 7 pkt 2 wskazać należy, że redakcja art. 76 ust. 7 ustawy nie nastręcza trudności interpretacyjnych. Przepis ten w pkt 1-4 wymienia cztery odrębne przesłanki mogące być podstawą umorzenia należności. Każda z nich określa inną sytuację faktyczną uzasadniającą umorzenie i odnosi się do ściśle określonej kategorii podmiotów wymienionych w tym przepisie. Zasadniczo przesłanki te można podzielić na dwie grupy: 1) istniejące po stronie osób bezrobotnych, które otrzymały dofinansowanie na podjęcie działalności gospodarczej i 2) istniejące po stronie podmiotów, które otrzymały refundację. Do pierwszej z tych grup odnoszą się wszystkie przesłanki wymienione w pkt 1-4 art. 76 ust. 7, co wprost wynika z treści tego przepisu. Przesłanki istniejące po stronie podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji ustawodawca ograniczył zaś do przypadków wymienionych w pkt 1 i 4 omawianego przepisu. Tylko bowiem w tych jednostkach redakcyjnych art. 76 ust. 7 ustawy, przesłanki umorzenia odniesione zostały do sytuacji podmiotów zobowiązanych do zwrotu refundacji. Oznacza to, że możliwość zastosowania instytucji przewidzianej w art. 76 ust. 7 w odniesieniu do tych podmiotów, ograniczono do przypadków wskazanych w pkt 1 i 4 (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I OSK 93/16), co zresztą zaakcentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Po 954/18, wydanym w przedmiocie zawieszenia postępowania przez Starostę do czasu rozstrzygnięcia pozwu Starosty [...] przeciwko A. J..

Wprawdzie w niniejszej sprawie organy dokonały oceny możliwości zastosowania przepisu art. 76 ust. 7 pkt 2 i wystąpienia przesłanki w nim wymienionej, jednakże – jak wskazano wyżej – przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku zwrotu refundacji, stąd rozważania organów w tym zakresie pozbawione są doniosłości prawnej, a zarzuty skarżącej odnoszące się do tej kwestii są nietrafne.

Co się zaś tyczy przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 4 u.z.p.i.r.p. to stwierdzić należy, że o ile organ odwoławczy mylnie uzależnił możliwości badania komentowanej przesłanki od okoliczności uprzedniego wszczęcia postępowania egzekucyjnego w sprawie, to jednak nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Komentowana przesłanka zasadniczo ma znaczenie w sytuacji, gdy przypuszczenie o bezskuteczności egzekucji podlegającej zwrotowi refundacji jest przez organ uzasadnione. Zdaniem Sądu trudno zaś w sprawie niniejszej mówić o uzasadnionym podejrzeniu bezskuteczności ewentualnej egzekucji, jeżeli ogólna sytuacja majątkowa skarżącej, aczkolwiek trudna, nie wskazuje na brak możliwości spłaty spornego zobowiązania.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że odmawiając stronie skarżącej umorzenia wskazanych należności organy administracji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, na podstawie których w granicach uznania administracyjnego uznały, że brak jest przesłanek do zastosowania umorzenia zadłużenia wynikającego z wezwania z dnia [...] lutego 2018 r. do zwrotu uzyskanej refundacji części kosztów poniesionych przez pracodawcę przez okres 12 miesięcy na wynagrodzenie, nagrody oraz składki na ubezpieczenia społeczne skierowanej przez urząd pracy osoby bezrobotnej A. D., zatrudnionej na stanowisku pracownika biurowego, zgodnie z umową z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], na podstawie art. 76 ust. 7 u.p.z.i.r.p.

Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), oddalił skargę.

Niniejsza sprawa została rozpoznania na posiedzeniu niejawnym na mocy zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II z dnia [...] lipca 2020 r., wydanego w oparciu o art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych.