Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędzia NSA Maria Lorych-Olszanowska WSA Szymon Widłak (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Kamila Perkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2009 r. przy udziale sprawy ze skargi J.W. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] w części odmawiającej przyznania J.W. uzupełniających płatności obszarowych do powierzchni grupy upraw podstawowych i nałożenia sankcji, II. zasądza od Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych, III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. /-/ Sz. Widłak /-/ B. Koś /-/ M .Lorych-Olszanowska

W dniu 15 maja 2007r. J.W., zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2007 roku Nr 35, poz. 217 ze zm.) przekazała wniosek o przyznanie płatności na rok 2007. Łączna powierzchnia zadeklarowanych do udzielenia płatności działek rolnych wyniosła:

* 71,34 ha w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej;

* 39,76 ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej - do powierzchni upraw podstawowych;

* 31,58 ha w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej - do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce).

Po weryfikacji wniosku pod kątem jego kompletności, zgodności z komputerową referencyjną bazą danych działek ewidencyjnych oraz po kontroli administracyjnej Kierownik Biura Powiatowego [...] wydał decyzję w sprawie przyznania płatności do gruntów rolnych na rok 2007.

Strona złożyła odwołanie od powyższej decyzji podnosząc, iż w związku z błędnie zadeklarowanymi przez nią działkami rolnymi do płatności uzupełniającej do traw uprawianych na susz paszowy prosząc o zmianę deklaracji z UPO na JPO motywując to tym, iż nie posiada umowy z firmą, która zatwierdzona jest przez ARR jako przedsiębiorstwo przetwórcze suszu paszowego.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego w dniu [...]. zwrócił się z prośbą o interpretację do Departamentu Płatności Bezpośrednich ARiMR w niniejszej sprawie.

Biorąc pod uwagę odpowiedź Departamentu Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wydał w dniu [...] decyzję o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia.

W dniu [...] r. Kierownik Biura Powiatowego wydał decyzję w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2007. oraz wymierzył producentowi rolnemu sankcje. W uzasadnieniu orzeczenia organ podniósł, że w związku z § 8 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2007 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania tej płatności (Dz. U. Nr 46, poz. 309 ze zm.) oraz zgodnie z art. 51 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli przewidzianych schematów w rozporządzeniu Rady (WE) Nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz. Urz. WE Nr L 141 z 30.04.2004 r., str. 18 ze zm.), jeżeli różnica między powierzchnią zadeklarowaną a powierzchnią stwierdzoną przekracza 50 % rolnikowi odmawia się przyznania płatności i nakłada sankcje w kwocie odpowiadającej różnicy między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią stwierdzoną. Kwota ta będzie potrącana z płatności pomocy, do której producent rolny jest uprawniony z tytułu wniosków składanych podczas trzech lat kalendarzowych następujących po roku dokonania ustalenia.

Orzekając na skutek złożonego przez stronę odwołania Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy m.in. wskazał, iż Departament Płatności Bezpośrednich Centrali ARiMR w Warszawie przekazał do wszystkich Biur Powiatowych ARiMR wykaz zatwierdzonych przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstw przetwórczych suszu paszowego, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1786/2003, wraz z danymi dotyczącymi rolników, z którymi ww. przetwórcy podpisali umowy na dostarczanie zielonki z przeznaczeniem na susz paszowy. W celu weryfikacji poprawności złożonych przez rolników oświadczeń o przeznaczeniu traw uprawianych na trwałych użytkach zielonych na susz paszowy, pracownicy ARiMR zobowiązani zostali do dokonania sprawdzenia, czy rolnicy, którzy we wniosku o przyznaniu płatności do gruntów rolnych na kampanię 2007 roku na działce ewidencyjnej zadeklarowali grupę upraw UPO leżącą na działce ewidencyjnej, dla której zadeklarowano powierzchnię trwałych użytków zielonych oraz którzy złożyli przedmiotowe oświadczenie, znajdują się na wykazie zatwierdzonych przez Agencję Rynku Rolnego przedsiębiorstw przetwórczych suszu paszowego oraz zawartych przez nie umów z rolnikami na dostarczanie zielonki na susz paszowy. W przypadku weryfikacji negatywnej na rolnika, który złożył oświadczenie nakładane są sankcje w ramach grupy Uzupełniającej Płatności Obszarowej. Organ wskazał, że strona nie znajduje się na wykazie sporządzonym przez Agencie Rynku Rolnego. Wobec zaistniałej sytuacji, mając na względzie art. 7 ust, 4 i art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego niniejsza nieprawidłowość ma wpływ na zastosowanie w przedmiotowej sprawie zmniejszenia Uzupełniającej Płatności Obszarowej – do powierzchni upraw podstawowych określonego w art. 50 ust. 3 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników (Dz.U. L 141 z 30.4.2004, z późniejszymi zmianami). W związku z tym na podstawie obowiązujących przepisów prawa unijnego, wysokość udzielonej pomocy w ramach Uzupełniającej Płatności Obszarowej - do powierzchni upraw podstawowych nie może uwzględniać powierzchni upraw przeznaczonych na susz paszowy. Dalej organ odwoławczy uzasadnił, że art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 zakłada iż rolnicy, którzy powiadomią właściwe władze krajowe o nieprawidłowościach występujących we wnioskach pomocowych, nie podlegają zmniejszeniom płatności lub wykluczeniom bez względu na powód nieprawidłowości pod warunkiem, że rolnik ten nie został powiadomiony przez właściwe władze o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, i że władze nie poinformowały go wcześniej o wykrytych we wniosku nieprawidłowościach. W ocenie organu II instancji zgodnie z wytycznymi Departamentu Płatności Bezpośrednich, przepis art. 68 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004, nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż pismo informujące organ o nieprawidłowościach we wniosku zostało złożone już po wydaniu decyzji, która stała się informacją dla producenta o zaistniałych nieprawidłowościach, choćby ze względu na nadmiernie naliczone płatności. Ponadto zgodnie z wytycznymi Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wszyscy rolnicy ubiegający się o płatność do suszu paszowego, na podstawie złożonej umowy, którzy nie znaleźli się na wykazie sporządzonym przez Agencie Rynku Rolnego, karani byli sankcjami z tytułu przedeklarowania powierzchni w ramach grupy Uzupełniająca Płatność Obszarowa. Odstąpienie w analizowanym przypadku od zastosowania sankcji byłoby naruszeniem zasady praworządności wyrażonej w art. 6 K.p.a.

Dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego wskazał jednocześnie, iż Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ administracji działa na podstawie ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r. Nr 98 poz. 634), wykonuje zadania z niej wynikające, a jednoznaczne brzmienie przepisów przedmiotowych rozporządzeń regulujących kwestie płatności bezpośrednich, ich przyznawania oraz stosowania sankcji uniemożliwia Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa stosowanie odstępstw. Ponieważ płatności w ramach Jednolitej Płatności Obszarowej stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej, mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takich przypadkach, w jakich zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższe rozstrzygnięcie złożyła J.W., zarzucając organom naruszenie art. 68 ust. 2 Rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia dla rolników poprzez błędną wykładnie skutkującą całkowitą odmową przyznania UPO oraz nałożeniem sankcji finansowej, oraz naruszenie przepisów postępowania tj., art. 7, 77, 80, 86 i 107 § 3 K.p.a. w zw. z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia pod względem jego zgodności z prawem Sąd stwierdził, że narusza ono prawo, wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Spór, powstały na gruncie niekwestionowanego przez strony stanu faktycznego sprawy sprowadza się do ustalenia, czy w niniejszej sprawie winien być zastosowany art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 r.

Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem w rozpatrywanej sprawie istniały podstawy do zastosowania art. 68 ust. 2 rozporządzenia.

Zgodnie z treścią art. 68 ww. rozporządzenia obniżki i wyłączenia nie mają zastosowania w odniesieniu do tych części wniosku pomocowego, odnośnie co do których rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy lub zdezaktualizował się od czasu złożenia, pod warunkiem że rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że ten organ nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku.

Sąd zważył, iż w świetle poczynionych ustaleń oraz w związku z art. 68 ust. 2 rozporządzenia Komisji nr 796/2004r. w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy organ nie wykrył nieprawidłowości, a wręcz przeciwnie, to skarżąca w swoim piśmie – odwołaniu, poinformowała organy o uchybieniach.

Absolutnie nie można zgodzić się ze stanowiskiem organów administracji obu instancji, iż pismo wpływające po wydaniu decyzji wyklucza możliwość zastosowania art. 68 rozporządzenia, gdyż sam fakt wydania decyzji przez uprawniony organ stanowi dla wnioskodawcy informacje o zaistniałych nieprawidłowościach. Pogląd taki byłby trafny o tyle o ile decyzja organu zawierałaby informacje o zaistniałych nieprawidłowościach, zaś w niniejszej sprawie skarżąca sama dokonała zgłoszenia nieprawidłowości i gdyby nie jej interwencja, zaistniała niezgodność nie zostałaby ujawniona. Sam organ zaś w decyzji z dnia [...] r. nie zawarł żadnych uwag co do wniosku producenta rolnego i powołując się na art. 107 § 4 K.p.a. odstąpił od uzasadnienia decyzji stwierdzając, iż uwzględnia w całości żądanie strony. Z załączonych do sprawy akt administracyjnych wynika, iż do wszystkich Biur Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazano wykaz przedsiębiorstw przetwórczych suszu paszowego zatwierdzonych przez Agencję Rynku Rolnego z obowiązkiem sprawdzenia przez organ, przed wydaniem rozstrzygnięcia, czy rolnicy deklarujący grupę upraw UPO znajdują się na tym wykazie. Bezspornie organy przed wydaniem decyzji nie dokonały w tym zakresie w sposób prawidłowy weryfikacji złożonego przez skarżącą wniosku, a obecnie, zdaniem Sądu próbują naprawiać swój błąd, przerzucając odpowiedzialność na producenta rolnego. Tymczasem to producent rolny w piśmie z dnia [...] r. wskazał, iż w związku z błędnie zadeklarowanymi działkami rolnymi do płatności uzupełniającej do traw uprawianych na susz paszowy, wnosi o zmianę deklaracji z UPO na JPO, uzasadniając, że nie posiada umowy z firmą, która zatwierdzona jest przez ARR jako przedsiębiorstwo przetwórcze suszu paszowego. Firma, z którą producent rolny ma podpisaną umowę nie widnieje w ww. wykazie. Tak więc to rolnik informował właściwy organ na piśmie, że wniosek pomocowy jest nieprawidłowy.

W tym miejscu należy również zauważyć, iż art. 68 ust. 2 omawianego rozporządzanie w żaden sposób nie wskazuje na możliwość jego zastosowania tylko do określonego etapu postępowania administracyjnego, tj. do chwili wydania decyzji, jak w swym uzasadnieniu wywodzą organy. Przeciwnie, przepis ten może być stosowany tak długo, dopóty nie zaistnieją przesłanki negatywne, a więc rolnik nie zostanie powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, oraz że organ ten nie poinformował rolnika o jakichkolwiek nieprawidłowościach we wniosku. Bezwątpienia w przedmiotowej sprawie rolnik nie został powiadomiony o zamiarze właściwego organu co do przeprowadzenia kontroli na miejscu, przez co spełniony został również drugi warunek art. 68 ust. 2 rozporządzenia.

Na zakończenie trzeba dodać, że przepis art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004r. jest podstawą odstąpienia od sankcji wobec rolnika, który sam poinformował odpowiednie organy o nienależnie otrzymanych dopłatach. Zaniechania zastosowania tej regulacji nie mogą uzasadniać otrzymane wytyczne Departamentu Płatności Bezpośrednich, czy powoływanie się na inne podobne sytuacje. W przeciwieństwie do przepisów zawartych w umowach międzynarodowych, ustawach, zarządzeniach, czy rozporządzeniach (również wspólnotowych), wytyczne nie są źródłem prawa. Wyjaśnienia, instrukcje, wytyczne wydawane w sprawach ogólnych lub w przypadkach indywidualnych, nie stanowią źródeł prawa powszechnie obowiązującego i tym samym nie mogą stanowić podstawy prawnej decyzji. Niezależnie od tego Sąd zauważa, iż organy w sposób wybiórczy cytowały w swych decyzjach otrzymane wytyczne Departamentu Płatności Bezpośrednich,

Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia Sąd uznał skargę za uzasadnioną.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy administracji publicznej stosownie do art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zobowiązane są do uwzględnienia przy orzekaniu przedstawionej w niniejszym uzasadnieniu oceny prawnej.

Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a.

/-/ Sz. Widłak /-/ B. Koś /-/ M .Lorych-Olszanowska