Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] we W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.OG/41.12/187/2025/11386 w przedmiocie odmowy czasowego odbioru psów 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy G. z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz strony skarżącej 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem nadanym dnia 17 września 2025 r. Stowarzyszenie "[...]" z siedzibą we W. (dalej: Skarżące Stowarzyszenie), reprezentowane przez fachowego pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.OG/41.12/187/2025/11386 w przedmiocie odmowy czasowego odbioru psów.

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym.

Decyzją z dnia 30 czerwca 2025 r. nr [...] Wójt Gminy G. (dalej: organ pierwszej instancji), na podstawie art. 7 ust. 1 i 3 w zw. art. 6 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1580 z późn. zm., dalej: u.o.z.), odmówił czasowego odbioru przez Skarżące Stowarzyszenie. dwóch psów: jednego rasy [...] oraz jednego rasy mieszanej.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 25 marca 2025 r. został poinformowany przez Stowarzyszenie o czasowym odebraniu wymienionych zwierząt z posesji znajdującej się w C. przy ul. [...]. Wobec ustalenia w toku kontroli, że pod ww. adresem nie doszło do odebrania zwierząt, organ wezwał Stowarzyszenia o złożenie wyjaśnień, które pozostało bez odpowiedzi.

W dniu 8 maja 2025 r. Komisariat Policji w G. poinformował o prowadzonym postępowaniu w sprawie odebrania dwóch psów na szkodę właściciela nieruchomości położonej przy ul. [...]. Organ stwierdził błędne podanie adresu przez Stowarzyszenie. Następnie w sprawie przeprowadzono oględziny przy udziale właścicieli odebranych zwierząt oraz Inspektora Powiatowego Inspektoratu Weterynarii. Właściciel potwierdził odebranie psów w dniu 22 marca 2025 r. i przedłożył aktualne książeczki zdrowia zwierząt. Organ dokonał oględzin warunków bytowych. Inspektor Weterynaryjny nie stwierdził nieprawidłowości w utrzymaniu zwierząt. W odpowiedzi na pismo organu, Lekarz Weterynarii, u którego przeprowadzono ostatnią kontrolę psów, podał, że stan utrzymania i kondycja zwierząt były dobre. Przy tych ustaleniach oraz uwzględniając, że Stowarzyszenie nie przedstawiło żadnych dowodów pozwalających na stwierdzenie zagrożenia zdrowia i życia psów, organ stwierdził brak przesłanek pozwalających na czasowe odebranie psów, brak przesłanek z art. 6 ust. 2 u.o.z. oraz obligatoryjnego warunku przypadku niecierpiącego zwłoki.

Decyzję doręczono pełnomocnikowi Stowarzyszenia w dniu 7 lipca 2025 r.

W odwołaniu od tej decyzji, pełnomocnik Stowarzyszenia podniósł zarzuty naruszenia przepisów postępowania polegające na niepełnym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, niewezwaniu w charakterze świadków przedstawicieli Stowarzyszenia obecnych podczas interwencji, dowolną ocenę materiału dowodowego przez oparcie rozstrzygnięcia o oględziny dokonane po interwencyjnym odebraniu zwierząt, gdy stan posesji mógł ulec zmianie.

Zaznaczył, że psy trzymane były w niewłaściwych warunkach bytowania, które nie były odpowiednie do potrzeb gatunku, rasy płci i wieku, w stanie rażącego zaniedbania. Z przedstawionej dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej wynika, że: pies rasy [...] był niedożywiony, żebra i inne kości były łatwo wyczuwalne, wystające struktury kostne pokryte skórą z małą ilością tłuszczu podskórnego, na skórze stwierdzono świąd uogólniony, utratę połysku, łamliwość włosa, zakołtunienie sierści, przekrwienia, pchły, kleszcze, brudne uszy i wyłysienie na końcach uszu, zapalenie jamy ustnej, zaczerwienienie, obrzęk i zmiany w wolnym brzegu dziąsła, umiarkowany kamień nazębny, stwierdzono zaniki masy mięśniowej, zwyrodnienie prawej kończyny piersiowej, prawostronną przepuklinę kroczową, guz w lewym kącie pyska, kaszaka z prawej strony ostatniego żebra, łagodny nowotwór nabłonka mieszków włosowych, natomiast drugi pies rasy mieszanej był nadpobudliwy, nerwowy lub rozdrażniony, stwierdzono przekrwienia na skórze, łamliwość włosa, utratę połysku, pchły i kleszcze, grzybicę i wyłysienie końcówek uszu, nieznaczny kamień nazębny.

Ponadto wskazał też na, brak wody i pokarmu, zbyt małe miski, bytowanie w zbyt małych, nieocieplonych i zaśmieconych kojcach.

Wyniki badań, zdaniem strony odwołującej się, poddają w wątpliwość wnioski z oględzin oraz informacje lekarza weterynarii, u którego prowadzona była ostatnia kontrola psów. W sprawie doszło do naruszenia zdrowia [...], a w przypadku drugiego psa co najmniej zagrożenie dla jego zdrowia i życia. Zarzucono również niezwrócenie się przez organ o wskazanie osób uczestniczących w interwencyjnym odebraniu zwierząt oraz o przedłożenie dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej. Pełnomocnik wskazał też na nieprawidłowe pouczenie co do terminu wniesienia odwołania. Wniósł o przeprowadzenie dowodów z załączonej dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej oraz przesłuchanie trzech świadków obecnych podczas czynności interwencyjnego odebrania zwierząt.

Zaskarżoną obecnie, a przywołaną na wstępie decyzją z dnia 26 sierpnia 2025 r. nr SKO.OG/41.12/187/2025/11386, organ odwoławczy działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U z 2024 r., poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Uzasadniając to rozstrzygniecie organ odwoławczy po przywołaniu stanu sprawy stwierdził wadliwe pouczenie o terminie wniesienia środka odwoławczego, zaznaczając, że nie kwestionuje wniesienia odwołania z zachowaniem terminu. Dalej wyjaśnił, że postępowanie toczy się w trybie art. 7 ust. 3 u.o.z., organ powinien zatem ustalić, czy zwierzę traktowane było w sposób określony w art. 6 ust. 2 u.o.z. i czy zachodziła okoliczność przemawiająca za niezwłocznym odebraniem zwierzęcia.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że Stowarzyszenie dokonując zawiadomienia nie przedłożyło żadnej dokumentacji zdjęciowej lub medycznej (weterynaryjnej). Taka dokumentacji także nie została przedłożona mimo wezwania organu. Również mimo zawiadomienia, Stowarzyszenie nie wzięło udziału w oględzinach, podczas których zgromadzono dokumentację weterynaryjną odebranych psów, dokonano oględzin miejsca ich wcześniejszego przetrzymywania, wykonano dokumentację fotograficzną, oraz zapoznano się z zapisem monitoringu wizyjnego posesji z dnia zatrzymania psów, stwierdzając brak oznak świadczących o konieczności odebrania zwierząt. Zapoznano się z oświadczeniami właścicieli co do sposobu prowadzonej opieki oraz dodatkowymi pisemnymi oświadczeniami lekarza weterynarii sprawującego bieżący nadzór i opiekę weterynaryjną nad zwierzętami. Na tej podstawie stwierdzono brak przesłanek wydania decyzji następczej o czasowym odebraniu zwierząt. Stowarzyszenie bez odpowiedzi pozostawiło również zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. W związku z nieprzedłożeniem do zgłoszenia jakichkolwiek materiałów, organ pierwszej instancji był uprawniony do żądania wyjaśnień i przedłożenia dowodów, przeprowadzenia oględzin przy udziale przedstawiciela Powiatowej Inspekcji Weterynaryjnej. Odnosząc się do zarzutów odwołania, wskazał, że organ pierwszej instancji wielokrotnie wzywał Stowarzyszenie do przedłożenia wszelkich dowodów, Stowarzyszenie natomiast nie brało udziału w czynnościach dowodowych, ale także nie odniosło się do zgromadzonego materiału dowodowego.

Organ odwoławczy ocenił, że dołączona do odwołania dokumentacja weterynaryjna nie wnosi do sprawy niczego nowego. Karty informacyjne z Centrum Leczenia Interwencyjnego w W. wskazywały na ogólnie dobry stan zdrowotny psów, a tym samym brak przesłanki zdrowotnej do ich natychmiastowego odebrania od właścicieli. Wniosek o przesłuchanie świadków nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie, służyłby przedłużeniu postępowania, w sytuacji gdy w posiadaniu organu są inne wiarygodne dowody dotyczące stanu zdrowotnego zwierząt i warunków ich przetrzymywania na posesji. Zaznaczył, że Stowarzyszenie mimo licznych możliwości udziału w postępowaniu dowodowym nie brało w nim udziału, w tym nie wnosiło o przesłuchanie przedstawicieli Stowarzyszenia dokonujących czynności. Zgromadzony materiał dowodowy zdaniem Kolegium nie zawiera informacji potwierdzających znęcanie się nad psami, i to w stopniu kwalifikowanym jako bezpośrednie zagrożenie życia i zdrowia tych zwierząt.

Decyzja została doręczona pełnomocnikowi w dniu 1 września 2025 r.

Z rozstrzygnięciem nie zgodziło się Skarżące Stowarzyszenie. W skardze pełnomocnik sformułował zarzuty naruszenia:

1) art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 1a w zw. z ust. 2 pkt 10, 17 i 19 w zw. z art. 4 pkt 11 u.o.z., poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż nie zachodzą przesłanki do interwencyjnego odbioru psów, gdy z dowodów wynika, iż zwierzęta znajdowały się w stanie zagrożenia zdrowia lub życia, nadto zachodził przypadek niecierpiący zwłoki,

2a) art. 7, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i 2 k.p.a. i art. 80 k.p.a. przez niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, która spowodowała błędne oddalenie wniosku dowodowego, na podstawie art. 78 § 2 k.p.a., polegającą na uznaniu, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie zachodziły podstawy do interwencyjnego odbioru psów, gdy z materiału dowodowego, wynikają wnioski przeciwne, psy trzymane były w stanie naruszającym ich zdrowie, tj. w stanie nieleczonych chorób oraz w stanie stanowiącym zagrożenie dla ich życia,

2b) art. 7 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę materiału w postaci dokumentacji lekarsko-weterynaryjnej polegającą na uznaniu, że dokumenty te nie wnoszą do sprawy niczego nowego oraz że wskazują na ogólny dobry stan zdrowotny psów, gdy z dokumentacji wynika, iż jeden z psów trzymany były w stanie nieleczonych chorób, tj. przepukliny i nowotworu, zaś drugi z psów cierpiał z powodu m.in. pcheł, kleszczy, wyłysiałych końcówek uszu oraz grzybicy, co powinno prowadzić do wniosku, że odbiór interwencyjny, jest w tych okolicznościach zasadny i konieczny.

Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. W przypadku uchylenia także o zobowiązanie organu do przeprowadzenia dowodu z załączonych do skargi materiałów audiowizualnych ukazujących warunki bytowania psów oraz stan ich zdrowia.

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik zaznaczył, że wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, dokumentacja weterynaryjna przedłożona do odwołania nie wskazuje na ogólnie dobry stan zdrowia psów, następnie ponowił argumentację przedstawioną na etapie wniesionego odwołania. Wskazał, że dolegliwości, na które cierpiały psy, wskazywały na konieczność odbioru interwencyjnego. Nieprzesłuchanie wnioskowanych świadków, świadczy natomiast w ocenie strony skarżącej o wybiórczym gromadzeniu materiału dowodowego. W sytuacji gdy strona zgłasza dowód, który ma znaczenie dla sprawy, ponieważ jest zgłoszony na tezę odmienną, dowód powinien być dopuszczony. Podkreślił ponownie, że w sprawie doszło do konkretnego naruszenia stanu zdrowia, a nie tylko wymaganego przez ustawodawcę zagrożenia. Psy cierpiały z powodu nieleczonych poważnych chorób, które wprost stanowiły naruszenie stanu ich zdrowia, taki stan uprawniał do odbioru w trybie interwencyjnym.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zakwestionowanej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi, organ odwoławczy podkreślił, że wymienione w skardze stany chorobowe nie stanowiły przesłanek do zastosowania sankcji natychmiastowego odebrania zwierząt, gdy możliwe są inne możliwości ewentualnej poprawy sytuacji bytowej zwierząt. Zauważył też, że na str. 4 kart informacyjnych podano "zwierzę nie wykazuje żadnych oznak chorobowych, zostało zaszczepione na choroby zakaźne".

Pismem z dnia 27 stycznia 2026 r., organ poinformował, że zapis z monitoringu, na który powołano się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, nie jest częścią akt sprawy, został udostępniony do wglądu przez właścicieli nieruchomości podczas oględzin.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Przystępując do rozpoznania sprawy, Sąd miał na uwadze, iż zgodnie z regulacją art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a.

Przedmiotem oceny sądowoadministracyjnej w oparciu o wymienione powyżej kryteria, uczyniona została decyzja w przedmiocie czasowego odebrania zwierząt - psa rasy [...] oraz psa rasy mieszanej. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy o ochronie zwierząt.

Uwzględniając wskazaną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia decyzji organów administracji publicznej, Sąd dopatrzył się uchybienia dającego podstawy do zastosowania kompetencji kasatoryjnych.

W pierwszej kolejności należy poczynić kilka uwag ogólnych.

Podstawowy cel, a jednocześnie dyrektywa interpretacyjna przy dokonywaniu wykładni przepisów ustawy o ochronie zwierząt zawarta została w art. 1 ust. 1 tej ustawy. Zgodnie z brzmieniem przywołanej regulacji zwierzę jako istota żyjąca, zdolna do odczuwania cierpienia, nie jest rzeczą. Człowiek jest mu winien poszanowanie, ochronę i opiekę. Przepis ten winien być odczytywany przy uwzględnieniu treści art. 5 u.o.z. zgodnie z którym każde zwierzę wymaga humanitarnego traktowania. Humanitarne traktowanie zwierzęcia jest pojęciem zdefiniowanym w art. 4 pkt 2 u.o.z., przez które ustawa rozumie traktowanie zwierzęcia, które uwzględnia jego potrzeby, zapewnia mu opiekę i ochronę. Adresatem normy art. 5 jest bowiem każdy człowiek, którego zachowanie związane jest z postępowaniem wobec zwierzęcia (zob. K. Kuszlewicz, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2021, Lex el.).

Każde zwierzę ma zatem prawo oczekiwać od ludzi należnego, zgodnego z normami obyczajowymi traktowania, a nawet szacunku. Wszelkie środki prawne, podejmowane w stosunku do zwierząt powinny mieć na względzie ich dobro, a przede wszystkim prawo do istnienia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 165/13).

Z tego względu w art. 6 ust. 2 ustawy zamieszczony został obszerny katalog niezgodnych z prawem zachowań względem zwierząt. W myśl art. 6 ust. 2 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień. Wskazana regulacja zawiera również otwarty katalog zachowań kwalifikowanych jako znęcanie się nad zwierzętami. Ustawodawca w ramach tego katalogu wymienił m.in. (wskazane również przez stronę skarżącą):

- w pkt 10 - utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (przez rażące zaniedbanie rozumie się drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie - art. 4 pkt 11 u.o.z., natomiast przez właściwe warunki bytowania zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku - art. 4 pkt 15 u.o.z. ),

- w pkt 17 - wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu;

- w pkt 19 - utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku.

Przechodząc do podstawy normatywnoprawnej rozstrzygnięcia, odnotować należy przewidziane przez ustawę o ochronie zwierząt dwa tryby odebrania zwierzęcia.

Pierwszy z nich, określany "trybem zwykłym" wynika z art. 7 ust. 1, stosownie do którego, zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe (pkt 1).

Drugi, wynikający z art. 7 ust. 3 omawianej ustawy, tzw. "tryb interwencyjny", znajduje zastosowanie w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu. W takich okolicznościach policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia.

Wymienione tryby różnią się kolejnością czynności formalnych i faktycznych w sprawie. W trybie zwykłym najpierw wydana zostaje decyzja wójta, zaś dopiero w oparciu o nią – zwierzę zostaje faktycznie odebrane właścicielowi lub opiekunowi. Kolejność jest odwrotna, gdy odebranie zwierzęcia odbywa się w trybie interwencyjnym – wówczas najpierw dochodzi do fizycznego odebrania zwierzęcia, jeżeli dalsze jego pozostawanie u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża zdrowiu lub życiu zwierzęcia, a dopiero następczo, na podstawie zawiadomienia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta przez podmiot, który zwierzę odebrał, wszczynane jest postępowanie administracyjne celem wydania decyzji w przedmiocie odebrania. Dodatkowym warunkiem skorzystania z trybu interwencyjnego jest stan niecierpiący zwłoki.

Czasowe odebranie zwierzęcia może więc nastąpić zarówno w stosunku do zwierzęcia, na którego ciele widoczne są ślady związane z fizycznym dręczeniem zwierzęcia (art. 6 ust. 2 pkt 1, 1a, 4, 8, 12), jak i w stosunku do zwierzęcia, które pozostaje zaniedbane, np. utrzymywane jest w nadmiernej ciasnocie, w stanie nieleczonej choroby, wystawione jest na warunki atmosferyczne zagrażające jego życiu lub zdrowiu lub pozbawione jest odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 10, 17, 19; zob. K. Kuszlewicz, Ustawa o ochronie zwierząt. Komentarz, WKP 2021, Lex el. 2021). Decyzja wydana w trybie art. 7 ust. 3 omawianej ustawy jest decyzją następczą, ponieważ stanowi szczególny rodzaj decyzji, która zostaje wydana, gdy zwierzę zostało już faktycznie odebrane. Organ zobligowany jest do oceny, czy w momencie odebrania zwierzęcia właścicielowi, wystąpiły ustawowe przesłanki tej czynności (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2020 r. sygn. akt II OPS 2/19, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 965/19). Zasadnicze znaczenie mają zatem stwierdzone warunki bytowania zwierząt oraz ich stan fizyczny istniejący w momencie odebrania zwierzęcia. A dodatkowo, w przypadku trybu interwencyjnego, zaistnienie przypadku niecierpiącego zwłoki.

Ustalenie tych okoliczności winno mieć oparcie w kompletnym i rzetelnie ocenionym materiale dowodowym.

Należy mieć na względzie, że organ podejmując rozstrzygnięcie ma obowiązek kierować się zasadą prawdy obiektywnej. Zgodnie bowiem z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Organy prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 § 1 k.p.a.). Przepisy te znajdują doprecyzowanie m. in. w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, by dalej w ramach swobodnej oceny dowodów, w świetle art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona.

Jednocześnie, jednym z głównych wyrazów realizacji zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest uregulowane w art. 78 k.p.a. uprawnienie procesowe strony wystąpienia przez nią z inicjatywą dowodową w toku postępowania wyjaśniającego, a więc prawo zgłoszenia organowi administracji prowadzącemu daną sprawę żądania przeprowadzenia określonego dowodu. Uprawnienie to wpisuje się też w kontekst przywołanej wyżej zasady ogólnej prawdy obiektywnej oraz wiąże się z obowiązkiem organu uwzględnienia żądania dowodowego strony, o ile przedmiotem dowodu jest okoliczność istotna dla sprawy.

Niewątpliwie wniosek dowodowy strony skarżącej o przesłuchanie świadków, obecnych w dniu interwencyjnego odebrania zwierząt na przedmiotowej posesji, został zgłoszony na okoliczność mogącą mieć istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.

Jak zasadnie zwraca się uwagę w literaturze przedmiotu, sam fakt, iż organ uważa, że dowiódł już daną okoliczność za pomocą innych środków, nie stanowi przesłanki do odmowy uwzględniania żądania dowodowego strony. Inicjatywa strony może dotyczyć przeprowadzenia dowodu na daną okoliczność jednak wbrew tezie, którą organ przyjmuje już za udowodnioną. Należy więc odróżnić sytuacje, kiedy żądanie strony dotyczy dowodu jedynie dodatkowo wspierającego już udowodnioną okoliczność korzystną dla strony od żądania służącego wykazaniu przez stronę, że przyjęta przez organ teza dowodowa jest błędna i dotyczy okoliczności istotnej dla sprawy. W takim przypadku negowanie przez organ wniosków dowodowych strony ograniczałoby jej gwarancje procesowe. Wnioski takie powinny zostać więc uwzględnione, ponieważ ustalenie prawdy obiektywnej powinno mieć prymat nad szybkością postępowania (zob. W. Chróścielewski (red.), A. Krawczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2025 za: Z. Janowicz, Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Komentarz, Warszawa 1996, art. 78, i powołana tam dalsza literatura).

W rozpoznawanej sprawie, zgłoszony wniosek z osobowych źródeł dowodowych, przywołanych świadków ze wskazaniem ich danych osobowych oraz adresów (str. 2 odwołania) został powołany na okoliczność warunków bytowych zwierząt oraz ich stanu w chwili odbioru, z argumentacją, że ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji nie są zgodne z rzeczywistym stanem w dniu interwencyjnego odebrania zwierząt, co mogło rzutować na ocenę przesłanek z art. 7 ust. 3 u.o.z.

Jak wielokrotnie zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, zaniechanie przez organ administracji państwowej podjęcia czynności procesowych, zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i ważne dla niej okoliczności, jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, skutkującym wadliwością decyzji (zob. wyroki z dnia 19 marca 1981 r., sygn. akt SA 234/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 23; z dnia 7 października 1997 r. sygn. akt III SA 521/96; także: P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2025).

W kwestii argumentacji organu zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, niezgłoszenia wskazanych wyżej wniosków dowodowych na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, przypomnienia wymaga, że Kodeks postępowania administracyjnego nie ogranicza żadnym terminem ostatecznego momentu, do którego strona mogłaby wystąpić z wnioskiem dowodowym, ponieważ ustawodawca nie wprowadził do postępowania administracyjnego prekluzji dowodowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 września 2019 r., sygn. akt II GSK 2345/17). Zgłoszenie konieczności przeprowadzenia środka dowodowego strona może zatem dokonać w toku postępowania, niezależnie od aktualnej instancji, w której jest ono prowadzone (zob. P. Dańczyk w: W. Chróścielewski (red.), A. Krawczyk (red.), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, WKP 2025).

Jako nieuzasadnione należało zatem ocenić ograniczenie inicjatywy dowodowej strony skarżącej z powołaniem na brak wcześniejszego zgłoszenia wniosków dowodowych oraz szybkość postępowania. Wobec poczynionych powyżej rozważań, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podzielił w powyższym zakresie zarzut skargi.

Sprawując kontrolę sądowoadministracyjną Sąd stwierdził, że w sprawie doszło do naruszenia zasad procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 k.p.a. przez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia dowodów z zeznań świadków. Sąd zauważa także, że organ odwoławczy uzasadniając rozstrzygnięcie odwoływał się m.in. do ustaleń poczynionych w oparciu o zapisy z monitoringu z dnia interwencyjnego zatrzymania zwierząt, w sytuacji, gdy akta sprawy nie zawierają tego dowodu.

Wskazane powyżej uchybienia przepisom postępowania stały się podstawą do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz poprzedzającego go rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego.

Sąd wyraźnie zaznacza, że nie wskazuje rozstrzygnięcia. W sprawie pozostaje bowiem uzupełnienie postępowania wyjaśniającego. Na tym etapie kontroli nie podlegała prawidłowość oceny przez organ przesłanek z art. 7 ust. 3 u.o.z.

Stosownie do treści art. 153 p.p.s.a. organ winien mieć na uwadze wskazania wynikające wprost z niniejszego uzasadnienia. Organ obowiązany będzie do ponownej analizy przesłanek art. 7 ust. 3 u.o.z., po uprzednim uzupełnieniu materiału dowodowego, i w zależności od tych ustaleń wydania stosownego rozstrzygnięcia. Przeprowadzona analiza powinna znaleźć pełen wyraz w uzasadnieniu decyzji organu stosownie do treści art. 107 § 3 k.p.a.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd przyznał od organu na rzecz strony skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 680 zł (pkt 2 sentencji wyroku), na który składa się uiszczony wpis sądowy w wysokości 200 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 z późn. zm.).

Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.