Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Wałejko, Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Radosław Kot, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 29 maja 2014 r. sprawy ze skargi V. [...]. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz V. [...] kwotę 2 280 zł (dwa tysiące dwieście osiemdziesiąt złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania.

Zaskarżoną do sądu decyzją z dnia [...] marca 2013 r., Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w B. P. z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] nakładającą na spółkę V. [...] GmbH z siedzibą w S. karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy o transporcie drogowym, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu.

Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

W dniu 23 maja 2012 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę dokumentów okazanych przez N. F. - kierowcę pojazdu marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] z naczepą marki Koegel o numerze rejestracyjnym [...]. Na podstawie analizy przedstawionych dokumentów ustalono, że przewoźnik – austriacka spółka V. wykonywała przewóz towarów w postaci ciągnika siodłowego, naczepy ciężarowej oraz 24 palet płyty pilśniowej podjętych do przewozu w Austrii, Niemczech i Belgii celem dostarczenia do Rosji, przy czym ciągnik i naczepa poruszały się na własnych kołach, zaś płyty pilśniowe stanowiły przewożony ładunek. W toku kontroli stwierdzono brak wymaganego świadectwa kierowcy, co zostało udokumentowane w protokole. Uchybienie to stało się podstawą wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej. W toku postępowania uzyskano informację od właściwych austriackich organów administracyjnych, że spółka V. nie składała wniosku o wydanie świadectwa kierowcy dla N. F.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. nałożył na spółkę V. karę pieniężną w wysokości 8000 zł. Podstawą wymierzenia kary było wykonywanie międzynarodowego przewozu bez wymaganego świadectwa kierowcy, w sytuacji, gdy kierowca jest obywatelem państwa trzeciego (art. 3 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1072/2009 z dnia 21 października 2009 r. dotyczącego wspólnych zasad dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych; Dz. U. UE L z dnia 14 listopada 2009 r. Nr 300, str. 72 ze zm.).

W odwołaniu od powyższej decyzji spółka V. zakwestionowała stanowisko organu wywodząc, że nie wykonuje działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, lecz trudni się dostarczanie nowych i nie zarejestrowanych jeszcze pojazdów samochodowych oraz ewentualnie naczep do nich na własnych kołach z miejsca odbioru do miejsca wskazanego przez nabywcę. Okazjonalnie wraz z zespołem pojazdów przewożone są części zamienne dla tych pojazdów, a także zamienne naczepy. Przewóz ten ma charakter niezarobkowy. Tego typu przejazd nie jest przewozem międzynarodowym w rozumieniu przepisów unijnych i krajowych (polskich), zatem świadectwo kierowcy nie było wymagane.

Decyzją z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że spółka V. wykonywała międzynarodowy transport drogowy, a korzystając z usług rosyjskiego kierowcy powinna była wyposażyć go w świadectwo kierowcy.

W ocenie organu główny cel działalności strony, jakiem jest przewóz nowych pojazdów na własnych kołach nie wpływa na ocenę charakteru przewozu wykonywanego w sprawie. Spółka V. posiada licencję wspólnotową Nr [...] wydaną na podstawie już nieobowiązującego rozporządzenia Rady (EWG) nr 881/92 z dnia 26 marca 1992 r. w sprawie dostępu do rynku drogowych przewozów rzeczy we Wspólnocie, na lub z terytorium Państwa Członkowskiego lub w tranzycie przez jedno lub więcej Państw Członkowskich (Dz. U. UE L z dnia 9 kwietnia 1992 r. Nr 95, str. 1). Nie można zatem zgodzić się ze stwierdzeniem, że nie prowadzi ona działalności gospodarczej w zakresie przewozu rzeczy. Nie można podzielić argumentów spółki, która trudni się dostarczaniem nowych pojazdów (ciągników siodłowych i naczep do nich), a okazjonalnie przewozi wraz z zespołem pojazdów zamienne naczepy i w tym celu zawiera umowy przewozu, że przewóz taki jest wykonywany poza prowadzoną działalnością gospodarczą. Wykonywany przez spółkę przewóz mieścił się w definicji przewozu międzynarodowego zawartej w art. 2 ust. 2 lit. b) rozporządzenia nr 1072/2009 ("przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich albo bez takiego tranzytu"). W sprawie nie miało zastosowania wyłączenie zawarte w art. 3 lit. g rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE L z dnia 11 kwietnia 2006 r. Nr 102, s. 1 ze zm.). Wyłączenie to dotyczy przewozów wykonywanych pojazdami, które w ogóle nie mają numerów rejestracyjnych, a nie pojazdów na tymczasowych numerach, jak w badanej sprawie.

Podsumowując organ stwierdził, że bezsporne jest, że pojazdem samochodowym o numerach rejestracyjnych [...], którym kierował obywatel Rosji N. F., wykonywany był w dniu 23 maja 2012 r. przewóz drogowy dwóch naczep ciężarowych bez wymaganego zgodnie z rozporządzeniem Nr 1072/2009 świadectwa kierowcy. Podmiotem wykonującym przewóz drogowy towaru na trasie z Niemiec i Belgii do Rosji była spółka V., która w myśl art. 87 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r.,

poz. 1414, ze zm.; dalej jako: u.t.d.) była odpowiedzialna za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty. Ponadto spółka przewożąc ładunek w postaci płyty pilśniowej wykonywała również międzynarodowy transport drogowy w ramach działalności gospodarczej, zaś kierowca nie posiadał świadectwa kierowcy.

Wykonując przewóz drogowy bez wymaganego świadectwa kierowcy spółka dopuściła się naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym o wykonywaniu międzynarodowych przewozów drogowych oraz przepisów rozporządzenia nr 1072/2009, za które ustawa o transporcie drogowym przewiduje karę określoną w pkt 3.3 załącznika do ustawy w wysokości 8000 zł.

Spółka V. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła o uchylenie powyższej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji w całości. Skarżąca zarzuciła:

- niezastosowanie art. 2 pkt 1 i 2 rozporządzenia nr 1072/2009, tj. definicji "pojazdu" oraz "przewozu międzynarodowego" w celu ustalenia, czy skarżąca wykonywała przewóz międzynarodowy w myśl rozporządzenia nr 1072/2009 oraz czy w związku z tym była zobowiązana do uzyskania świadectwa kierowcy; błąd ten w konsekwencji doprowadził organ do wadliwego uznania, że skarżąca wykonywała "pojazdem" "przewóz międzynarodowy" i kierowca był obowiązany posiadać świadectwo kierowcy, podczas gdy prawidłowe zastosowanie przepisów powinno było doprowadzić organ do wniosku, że w sprawie art. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 nie znajduje zastosowania w związku z tym, że skarżąca nie wykonywała przewozu międzynarodowego. Skarżąca przewoziła nowy pojazd na własnych kołach celem dostarczenia go nabywcy, a ten pojazd nie może być uznany za "pojazd" w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1072/2009, ponieważ nie był wykorzystywany wyłącznie do przewozu rzeczy;

- błędną wykładnię art. 4 pkt 6a u.t.d. w związku z art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006, poprzez uznanie, że odesłanie z art. 4 pkt 6a u.t.d. do rozporządzenia nr 561/2006 dotyczy jedynie zakresu norm socjalnych dla kierowców, co w konsekwencji doprowadziło organ do niezastosowania art. 3 lit. g rozporządzenia nr 561/2006 i uznania, że przewidziane tam wyłączenie zakresu zastosowania tego rozporządzenia nie znajduje zastosowania przy ustalaniu zakresu definicji "przewozu drogowego" z art. 4 pkt 6a u.t.d. W ocenie skarżącej art. 4 ust 6a u.t.d. ustalający definicję "przewozu drogowego" odsyła do rozporządzenia nr 561/2006 i nie zawęża zakresu tego odesłania jedynie do norm socjalnych dla kierowców, lecz wskazuje na zakres definicji przewozu drogowego w rozumieniu rozporządzenia Nr 561/2006, a zatem także z uwzględnieniem wyłączeń przewidzianych w art. 3 lit. g tego rozporządzenia;

- wadliwą interpretację i zastosowanie art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d. poprzez przyjęcie, że skarżąca wykonywała przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego materiału dowodowego powinna doprowadzić organ do wniosku, że działalność wykonywana przez skarżącą nie jest przewozem drogowym, lecz przewożeniem pojazdów na własnych kołach, w związku z czy, nie ma do niej zastosowania powyższy przepis.

- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego poprzez nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania skarżącej, w tym do argumentów wskazujących na to, że skarżąca nie wykonuje działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy, a także argumentów odnoszących się do interpretacji przepisów Konwencji wiedeńskiej o ruchu drogowym w zakresie wykładni pojęcia "dopuszczenie do ruchu"; brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie organ przyjął, że skarżąca zobowiązana jest do uzyskania świadectwa kierowcy; nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego i w konsekwencji brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy w zakresie działalności prowadzonej przez skarżącą i w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżąca wykonuje przewóz międzynarodowy wymagający świadectwa kierowcy; pominięcie twierdzeń skarżącej popartych orzeczeniami austriackich sądów administracyjnych dostarczonych organowi wraz z tłumaczeniami przysięgłymi, z których wynikało, że zgodnie z uregulowaniami państwa członkowskiego siedziby skarżącej prowadzona przez nią działalność nie jest kwalifikowana jako przewóz międzynarodowy, co w konsekwencji oznacza, że skarżąca nie może otrzymać świadectwa kierowcy; skierowanie zapytania do organów austriackich w kwestiach nie mających istotnego znaczenia dla sprawy.

Spółka wniosła także o wystąpienie przez Sąd do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniami prejudycjalnymi dotyczącymi wykładni pojęcia przewozu drogowego w rozumieniu rozporządzenia nr 561/2006 oraz przewozu międzynarodowego w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o jej oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ podniósł także, że nie został zachowany ustawowy termin do wniesienia skargi.

Postanowieniem z dnia 4 września 2013 r., sygn.. akt III SA/Lu 342/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę spółki, uznając, że została ona wniesiona po terminie. Sąd ustalił, że zaskarżona decyzja została doręczona pracownikowi kancelarii prawnej reprezentującej spółkę w dniu 12 marca 2013 r., zaś skarga została wniesiona przez pełnomocnika spółki w dniu 12 kwietnia 2013 r., a więc dzień po upływie terminu.

W następstwie skargi kasacyjnej wniesionej przez spółkę Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2284/13, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia WSA w Lublinie. W ocenie NSA sąd I instancji nie poczynił właściwych ustaleń odnośnie prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji, a w konsekwencji nie ustalił w wyczerpujący sposób, kiedy i czy w ogóle rozpoczął bieg terminu do wniesienia skargi.

W piśmie procesowym z 17 lutego 2014 r. pełnomocnik spółki wniósł o uznanie, że skarga została wniesiona w terminie, względnie, że termin do jej wniesienia nie rozpoczął biegu. Powołując się na zgromadzony w sprawie materiał pełnomocnik podniósł że nie można przyjąć, aby zaskarżona decyzja została doręczona w dniu 12 marca 2013 r., bowiem osoba, która odebrała pismo nie posiadała umocowania do odbioru przesyłek pocztowych. Prowadzi to do uznania, że zaskarżona decyzja albo nie została zgodnie z prawem doręczona i nie weszła do obrotu prawnego, albo że doręczenie nastąpiło w dniu 13 marca 2013 r., tj. w dniu, kiedy pełnomocnik mógł się zapoznać z decyzją doręczoną wadliwie, tj. osobie nieuprawnionej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Kwestią pierwotną w sprawie, warunkującą przejście do jej merytorycznego rozpatrzenia jest ocena zachowania terminu do wniesienia skargi.

W tej kwestii Wojewódzki Sąd Administracyjny związany jest wykładnią prawa dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 10 grudnia 2013 r. (art. 190 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

W aktach administracyjnych sprawy (k. 190) znajduje się potwierdzenie odbioru zaskarżonej decyzji, na którym widnieje podpis G. G.-T.. Z adnotacji na potwierdzeniu odbioru wynika, że pismo nie zostało odebrane w siedzibę kancelarii prawnej, lecz w Urzędzie Pocztowym W. [...], w dniu 12 marca 2013 r. przez ww. osobę. W skardze do sądu administracyjnego pełnomocnik spółki wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona w dniu 12 marca 2013 r. W późniejszym piśmie procesowym z 23 maja 2013 r. pełnomocnik skorygował to oświadczenie wskazując, że osoba, która odebrała pismo nie była upoważniona do odbioru korespondencji z sądów i organów administracji, lecz jedynie do odbiory zwykłej korespondencji pocztowej. Nie posiadała pełnomocnictwa pocztowego. Oznacza to, że decyzja nie została doręczona zgodnie z prawem. Pełnomocnik przyznał jednak, że zapoznał się ze skargą w dniu 13 marca 2013 r. W oświadczeniu z 21 maja 2013 r. (k. 59 akt sądowych) G. G.-T. potwierdziła, że odebrała przesyłkę we wspomnianej placówce pocztowej w dniu 12 marca 2013 r.

i przekazała ją pełnomocnikowi spółki w dniu 13 marca 2013 r. Z przedłożonej na żądanie sądu informacji o zakresie obowiązków pracowniczych G. G.-T. (k. 72-73 akt sąd.) wynika, że należy do niej głównie wykonywanie tłumaczeń

i przygotowywanie projektów dokumentów, obsługa techniczna spotkań, obsługa centrali telefonicznej oraz obsługa recepcji. We wspomnianym wyżej postanowieniu z 10 grudnia 2013 r. NSA wskazał na złożone na żądanie sądu I instancji pismo dnia 28 czerwca 2013 r. (k. 68 akt sąd.), podpisane przez kierownika zmiany w Urzędzie Pocztowym nr [...] w W., z którego wynika, że G. G.-T. nie miała pełnomocnictwa pocztowego do odbierania przesyłek, wystawionego przez kancelarię prawną pełnomocnika skarżącej spółki. Należy jednak wskazać, że na potwierdzeniu odbioru zaskarżonej decyzji widnieje prezentata innego Urzędu Pocztowego – nr [...] w W. W związku z tym sąd ponownie rozpatrując sprawę zwrócił się o udzielenie informacji w sprawie pełnomocnictwa pocztowego do Urzędu Pocztowego, z którego przesyłka została odebrana, jednak pismem z dnia

10 czerwca 2014 r. uzyskano informację, że ani w Urzędzie Pocztowym W. [...] ani w Urzędzie Pocztowym W. [...] nie odnaleziono pełnomocnictwa G. G.-T. udzielonego przez kancelarie prawną lub radcę prawnego M. C.

W ocenie sądu rozpoznającego ponownie sprawę, uwzględniając wiążącą wykładnię dokonaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z

10 grudnia 2013 r., kwestią kluczową dla oceny prawidłowości doręczenia zaskarżonej decyzji jest miejsce jej odbioru. Jeżeli przesyłka zostałaby doręczona w siedzibie kancelarii prawnej reprezentującej skarżącą spółkę, odebranie jej przez pracownika tej kancelarii, do którego zakresu obowiązków należy m.in. obsługa recepcji, tak jak w przypadku G. G.-T., oznaczałoby skuteczne doręczenie pisma. Kodeks postępowania administracyjnego nie reguluje tej sytuacji wprost, jednak odpowiednią regułę postępowania można wywieść z kilku przepisów dotyczących doręczeń: 1) z art. 42 § 1 k.p.a., w myśl którego pismo można osobie fizycznej doręczyć również w miejscu pracy; 2) z art. 45, który przewiduje doręczenie pisma jednostkom organizacyjnym w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, a także 3) z możliwości doręczenia zastępczego pisma (art. 46 k.p.a.).

W badanej sprawie pismo (zaskarżona decyzja) nie została jednak doręczona w siedzibie kancelarii pełnomocnika, lecz odebrana przez pracownicę w urzędzie pocztowym. W tej sytuacji konieczne jest odwołanie się do przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529; dalej jako: Pr. poczt.). Kluczowy dla sprawy art. 37 Pr. poczt. przewiduje cały katalog trybów doręczeń, w zależności od kategorii adresata i miejsca doręczenia (z zastrzeżeniem, że nie narusza zasad doręczeń określonych w przepisach odrębnych – ust. 3).

Naczelny Sąd Administracyjny w ww. postanowieniu z 10 grudnia 2013 r. wskazał na potrzebę rozważenia art. 37 ust. 2 pkt 2 Pr. poczt. Okoliczności sprawy wskazywałyby na możliwość rozważenia również art. 37 ust. 2 pkt 5 lit. b) Pr. poczt., skoro chodzi o członka kancelarii prawnej działającej w formie spółki komandytowej. Trudno jednak uznać, aby w przypadku pełnomocnika skarżącej chodziło o niebędącą członkiem organu zarządzającego albo pracownikiem danej osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej osobę fizyczną w niej przebywającą. Ponadto cytowany punkt nie przewiduje odbioru przesyłki w placówce pocztowej przez osobę upoważnioną. Pozostałe tryby doręczeń uregulowane w art. 37 z oczywistych względów nie mają zastosowania w badanej sprawie.

W myśl art. 37 ust. 2 pkt 2 Pr. poczt. przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być także wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego: a) pod adresem wskazanym na przesyłce pocztowej, przekazie pocztowym lub w umowie o świadczenie usługi pocztowej, b) w placówce pocztowej.

Treść tego przepisu jest jednoznaczna – osoba odbierająca przesyłkę, działająca w imieniu adresata musi legitymować się pełnomocnictwem ogólnym (uregulowanym w Kodeksie cywilnym) lub pełnomocnictwem pocztowym.

Z wyżej przedstawionych okoliczności sprawy wynika jednoznacznie, że G. G.-T. nie posiadała żadnego takiego pełnomocnictwa do odbierania przesyłek pocztowych w imieniu radcy prawnego M. C., reprezentującego skarżącą spółkę.

Konkluzją tych rozważań musi być stwierdzenie, że doręczenie zaskarżonej decyzji nie nastąpiło zgodnie z prawem.

Konsekwencje takiej konkluzji mogą być dwojakie, na co trafnie zwraca uwagę pełnomocnik spółki w piśmie procesowym z 17 lutego 2014 r. Przy podejściu bardziej formalistycznym trzeba byłoby uznać, że decyzja w ogóle nie weszła do obrotu prawnego, skarga jest więc przedwczesna, a zatem niedopuszczalna, co skutkowałoby koniecznością jej odrzucenia. W ocenie sądu takie stanowisko w okolicznościach badanej sprawie nie byłoby trafne. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że pełnomocnik otrzymał decyzję w dniu 13 marca 2013 r., co sam przyznaje. Przyjęcie formalistycznej interpretacji zaistniałej miałoby niekorzystne skutki również dla skarżącej spółki, oddalałoby bowiem moment rozstrzygnięcia jej sporu prawnego z organem. W ten sposób błąd popełniony przy doręczeniu decyzji obciążyłby stronę skarżącą. Bardziej trafnym rozwiązaniem w tej sytuacji jest zatem uznanie, że doręczenie (choć nieprawidłowe) nastąpiło w dniu 13 marca 2013 r. i w tym dniu zaczął biec termin do wniesienia skargi. Skoro skarga została wniesiona 12 kwietnia 2013 r., termin został zachowany.

Konkluzja ta pozwala na przejście do merytorycznej oceny sprawy.

Oceniając skargę z tego punktu widzenia sąd uznał ją za uzasadnioną, gdyż zaskarżona decyzja jest dotknięta wadami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia.

Zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 4 u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego jest obowiązany mieć przy sobie

i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli, kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku oraz zaświadczenie, o którym mowa w

art. 31 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879, ze zm.), a ponadto w międzynarodowym transporcie drogowym - świadectwo kierowcy, jeżeli jest wymagane.

Istota sporu prawnego w badanej sprawie sprowadza się do oceny, czy wykonywany przez skarżącą spółkę przewóz stanowił międzynarodowy przewóz drogowy, w związku z którym wymagane było posiadanie świadectwa kierowcy.

Nie ulega wątpliwości, że wykonywany przez skarżącą spółkę przewóz stanowi przewóz drogowy w rozumieniu art. 4 ust. 6a) u.t.d. Zgodnie bowiem z tym przepisem przewóz drogowy to transport drogowy (czyli krajowy transport drogowy lub międzynarodowy transport drogowy) lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006. Pojęcie przewozu drogowego jest więc bardzo szerokie i obejmuje wszelkie rodzaje przewozów osób i rzeczy, a także każdą podróż po drogach publicznych przez pojazd, z ładunkiem lub bez, używanym do przewozu osób lub rzeczy (por. art. 4 pkt a) rozporządzenia nr 561/2006).

W sprawie niniejszej istotne jest jednak nie to, czy przewóz wykonywany przez spółkę V. stanowił przewóz drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym, lecz to czy do przewozu tego zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1072/2009, regulującego wspólne zasady dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych. Naruszenie przepisów tego właśnie rozporządzenia zarzucił bowiem organ skarżącej spółce. W ocenie organu do przewozu wykonywanego przez spółkę V. zastosowanie mają przepisy rozporządzenia nr 1072/2009, w szczególności zaś wymóg posiadania świadectwa kierowcy.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w rozpoznawanej sprawie brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że skarżąca spółka wykonywała przewóz drogowy uregulowany w rozporządzeniu nr 1072/2009.

Jest poza sporem, że w dniu kontroli, tj. 23 maja 2012 r. spółka V. wykonywała przewóz z Austri, Belgii i Niemiec do Rosji przez Polskę ciągnika siodłowego oraz jednej naczepy ciężarowej marki Koegel, przy czym naczepa złączona była z ciągnikiem i na nią załadowano 24 palety płyt pilśniowych. Nie jest również sporne, że był to tzw. "przejazd na własnych kołach". Zarówno bowiem ciągnik, jak i naczepa (na której przewożono płyty pilśniowe) zaopatrzone były w tymczasowe numery rejestracyjne i miały być dostarczone od zbywcy do nabywcy w Rosji.

Zgodnie z art. 1 ust. 1 rozporządzenia nr 1072/2009 rozporządzenie ma zastosowanie do międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy w przejazdach na terytorium Wspólnoty (obecnie: Unii Europejskiej).

W przypadku przewozu z państwa członkowskiego do państwa trzeciego i w odwrotnym kierunku rozporządzenie ma zastosowanie do części przejazdu na terytorium dowolnego państwa członkowskiego, przez które odbywa się tranzyt art. 1 ust. 2).

Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009 przewozem międzynarodowym w rozumieniu rozporządzenia jest:

a) przejazd pojazdu z ładunkiem, gdy miejsce wyjazdu i miejsce przyjazdu znajdują się w dwóch różnych państwach członkowskich, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;

b) przejazd pojazdu z ładunkiem z państwa członkowskiego do państwa trzeciego lub w odwrotnym kierunku, z tranzytem przez jedno lub więcej państw członkowskich lub państw trzecich, albo bez takiego tranzytu;

c) przejazd pojazdu z ładunkiem między państwami trzecimi z tranzytem przez terytorium jednego lub więcej państw członkowskich;

d) przejazd bez ładunku w związku z przewozem, o którym mowa w lit. a), b)

i c).

Definicja pojazdu, o którym mowa w powołanym wyżej art. 2 pkt 2 rozporządzenia nr 1072/2009 zawarta została w art. 2 pkt 1. Zgodnie z tym przepisem pojazd oznacza pojazd silnikowy zarejestrowany w państwie członkowskim lub też zespół pojazdów, spośród których przynajmniej pojazd silnikowy jest zarejestrowany w państwie członkowskim i jest wykorzystywany wyłącznie do przewozu rzeczy.

Rozporządzenie nr 1072/2009 dotyczy przewoźników zarobkowo trudniących się międzynarodowym przewozem rzeczy i ma na celu - jak wynika z pkt (2) i (3) preambuły - ustanowienie wspólnej polityki transportowej poprzez określenie wspólnych reguł mających zastosowanie do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy i zapewnienie spójnych ram prawnych dla międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy we Wspólnocie (Unii Europejskiej).

Dla osiągnięcia tego celu rozporządzenie nr 1072/2009 uzależniło wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy od posiadania licencji wspólnotowej i wprowadziło świadectwo kierowcy w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz. Jest to zasada ogólna wyrażona w art. 3 rozporządzenia, który stanowi: "wykonywanie przewozów międzynarodowych wymaga posiadania licencji wspólnotowej oraz, jeśli kierowca jest obywatelem państwa trzeciego, świadectwa kierowcy".

Licencja wspólnotowa wydawana jest, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia, przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi wykonującemu zarobkowo drogowy przewóz rzeczy, który to przewoźnik:

a) ma siedzibę w tym państwie członkowskim zgodnie z prawodawstwem wspólnotowym oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego; oraz

b) jest uprawniony w państwie członkowskim siedziby przewoźnika do wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy zgodnie z przepisami wspólnotowymi oraz krajowymi przepisami tego państwa członkowskiego dotyczącymi dostępu do zawodu drogowego przewoźnika rzeczy.

Należy ponadto zauważyć, że zgodnie z art. 4 ust. 3 rozporządzenia nr 1072/2009 państwo członkowskie siedziby przewoźnika wydaje posiadaczowi oryginał licencji oraz taką liczbę uwierzytelnionych wypisów z licencji wspólnotowej, jaka odpowiada liczbie pojazdów, którymi dysponuje posiadacz licencji wspólnotowej, bez względu na to, czy stanowią one jego własność w całości, czy są w jego dyspozycji na podstawie umowy sprzedaży ratalnej, najmu lub leasingu.

Licencja wspólnotowa wydawana jest zatem przewoźnikowi dysponującemu określoną bazą transportową - pojazdami określonymi w rozporządzeniu, wykorzystywanymi wyłącznie do przewozu rzeczy i zarobkowo trudniącemu się przewozem rzeczy. Ma ona na celu ułatwienie kontroli działalności przewoźnika wykonującego w sposób zorganizowany przewozy międzynarodowe rzeczy.

Natomiast wymóg wyposażenia kierowcy w świadectwo kierowcy wynika z art. 5 ust. 1 rozporządzenia. Zgodnie w powołanym przepisem świadectwo kierowcy jest wydawane przez państwo członkowskie każdemu przewoźnikowi, który:

a) jest posiadaczem licencji wspólnotowej; oraz

b) albo legalnie zatrudnia w tym państwie członkowskim kierowcę, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotyczącej statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi,

albo w sposób legalny korzysta z usług kierowcy, który nie jest obywatelem państwa członkowskiego ani rezydentem długoterminowym w rozumieniu dyrektywy 2003/109/WE, pozostającego w dyspozycji tego przewoźnika zgodnie z warunkami zatrudnienia i kształcenia zawodowego określonymi w tym państwie członkowskim:

(i) na mocy przepisów ustawowych, wykonawczych lub administracyjnych; oraz, w odpowiednich przypadkach,

(ii) na mocy układów zbiorowych, zgodnie z regułami stosowanymi w tym państwie członkowskim.

Świadectwo kierowcy należy do przewoźnika, który przekazuje je do dyspozycji kierowcy wskazanemu w świadectwie, podczas gdy kierowca prowadzi pojazd, korzystając z licencji wspólnotowej wydanej temu przewoźnikowi. Uwierzytelniony wypis ze świadectwa kierowcy wydany przez właściwe organy państwa członkowskiego siedziby przewoźnika jest przechowywany w lokalach przewoźnika. Świadectwo jest okazywane na wniosek każdego upoważnionego funkcjonariusza służb kontrolnych (art. 5 ust. 6 rozporządzenia nr 1072/2009).

Z powołanych przepisów wynika, że świadectwo kierowcy jest ściśle związane z licencją wspólnotową, wydawane jest bowiem tylko posiadaczom licencji wspólnotowych. Świadectwo poświadcza, że kierowca w nim wskazany jest zatrudniony zgodnie z warunkami określonymi w art. 5 ust. 1 rozporządzenia. Zostało ono wprowadzone w celu umożliwienia państwom członkowskim skutecznego sprawdzenia, czy kierowcy z państw trzecich są legalnie zatrudnieni lub pozostają do dyspozycji przewoźnika odpowiedzialnego za dany przewóz (pkt 12 preambuły rozporządzenia nr 1072/2009).

Nie ulega wątpliwości, że chodzi w tym przypadku o kontrolę mającą zapobiegać naruszaniu reguł konkurencji przez przewoźników wykonujących zarobkowo międzynarodowy przewóz drogowy rzeczy.

Z unormowań zawartych w rozporządzeniu nr 1072/2009 nie wynika wprost, czy przejazd pojazdu "na własnych kołach" (przeprowadzenie pojazdu od zbywcy do nabywcy) jest międzynarodowym przewozem drogowym rzeczy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009, podlegającym w związku z tym kontroli pod kątem spełnienia wymogów rozporządzenia, w szczególności wymogu uzyskania licencji wspólnotowej i świadectwa kierowcy.

W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie taki rodzaj przejazdu (przewozu) nie jest wykonywaniem międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy, określonego w rozporządzeniu nr 1072/2009.

Przewóz rzeczy (ładunków), określonych w art. 2 pkt 2 rozporządzenia jest zorganizowaną działalnością. Jak już była o tym mowa, międzynarodowy drogowy przewóz rzeczy wymaga posiadania określonej bazy transportowej i spełnienia przez przewoźnika wymogów przewidzianych w prawie unijnym oraz ustawodawstwie danego państwa członkowskiego.

Natomiast przejazd pojazdu "na własnych kołach" (czyli inaczej mówiąc przeprowadzanie nowo nabytego pojazdu, niezarejestrowanego jeszcze na stałe) do innego państwa członkowskiego lub państwa trzeciego jest działalnością o zupełnie innym charakterze. Jest to rodzaj usługi niewymagającej posiadania określonej bazy transportowej. Przejazd ten ma na celu dostarczenie pojazdu do nabywcy, odbywa się tylko w jedną stronę, jest więc niepowtarzalny.

Pojazd dostarczany "na własnych kołach" nie posiada jeszcze ostatecznej rejestracji, lecz tylko rejestrację tymczasową, służącą przeprowadzeniu pojazdu z miejsca zbycia czy produkcji do innego państwa, nie spełnia więc wymogów definicji pojazdu, zawartej w art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 1072/2009, która to definicja odnosi się do pojazdów służących wykonywaniu zarobkowych przewozów rzeczy.

Specyficzny charakter przejazdów "na własnych kołach" powoduje, że nie mogą być one uznane za międzynarodowe przewozy drogowe rzeczy w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009, które reguluje dostęp do rynku przewozów międzynarodowych. Podkreślić należy, że cel rozporządzenia to stworzenie wspólnej polityki transportowej i zapewnienie przewoźnikom z różnych państw członkowskich niezakłóconego dostępu do rynku międzynarodowych przewozów drogowych rzeczy. Jednorazowe przejazdy pojazdów, których celem jest dostarczenie niezarejestrowanego jeszcze na stałe środka transportu do nabywcy, a nie przewóz ładunków, nie mogą być objęte rozporządzeniem nr 1072/2009.

Uznanie przejazdu pojazdu niespełniającego wymogów rozporządzenia nr 1072/2009, transportowanego "na własnych kołach", za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy, podlegającego przepisom rozporządzenia nr 1072/2009, wymaga wykazania, że celem tego przewozu był przewóz ładunków albo przejazd bez ładunku, ale w związku z przejazdem pojazdu z ładunkiem (art. 2 pkt 2 lit. a-d rozporządzenia).

Z akt sprawy jednoznacznie nie wynika, by celem przejazdu objętych kontrolą w dniu 23 maja 2012 r. ciągnika siodłowego oraz złączonej z nim naczepy ciężarowej był przewóz ładunków w rozumieniu rozporządzenia nr 1072/2009.

Organ ustalił jedynie, że ciągnik siodłowy i jedna z naczep przemieszczały się na własnych kołach, oraz na naczepie znajdowały się palety płyt pilśniowych objęte listami przewozowymi. W ocenie Sądu przejazd pojazdu na "własnych kołach" nie wyklucza jednoczesnego przewozu części zamiennych do tego pojazdu lub części, które z tym pojazdem stanowić mają pewną funkcjonalną całość. Jednakże mając na uwadze zasady logiki i charakter przewożonego towaru, płyt pilśniowych nie można raczej uznać za części zamienne do wyżej wymienionego zespołu pojazdów. Nie można też przyjąć, aby z tym pojazdem stanowiły pewną funkcjonalną całość. Z przedstawionego w aktach administracyjnych materiału dowodowego nie wynika, na podstawie jakiej umowy powierzono ten towar kierowcy N. F. Umowa o przewóz samochodów zawarta pomiędzy N. F. a spółką V. [...] GmbH z siedzibą w S. w paragrafie 1 przewidywała że "podwykonawca na zlecenie firmy V. [...] będzie wykonywał przewozy samochodów. Typ samochodu lub miejsce przeznaczenia przewozu będą podawane w każdym pojedynczym zleceniu. Te ustalenia będą uzupełnieniem niniejszej umowy ramowej."

Tych kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności organ nie ustalił. W szczególności nie wyjaśniono, jaki był cel główny przejazdu w rozpoznawanej sprawie czy też może przedmiotowym przejazdem realizowano różne, równoważne cele; przejazd pojazdu na "własnych kołach" oraz przewóz towarów. Nie wiadomo również kiedy i gdzie załadowano palety z płytami pilśniowymi oraz kto polecił dokonania załadunku. Czy ten zespół pojazdów specjalnie udawał się po nie celem dokonania załadunku, czy też w inny sposób te towary znalazły się na naczepie.

Dokonując ustaleń w tym zakresie organ powinien przeanalizować dokumentację przewozową, której kopie dołączono do protokołu kontroli (k. 1-11 akt administracyjnych) oraz gdy uzna to za niezbędne zażądać od strony odpowiednich innych dokumentów. Na tej podstawie należało ustalić cel przewozu ciągnika

i naczepy oraz palet z płytami pilśniowymi, pod kątem tego, czy można uznać powyższe przewozy za przewozy równorzędne lub przewóz towaru za cel nadrzędny nad przejazdem pojazdu na "własnych kołach". Właściwym dla ustalenia powyższego będzie również wyjaśnienie trasy przejazdu na terenie Rosji i momentu rozładowania naczepy z płyt pilśniowych. Należy wziąć pod uwagę treść rachunków i faktur dotyczących ciągnika, naczep a także płyt pilśniowych. Na rachunku sprzedaży towaru w postaci płyt pilśniowych odnotowany jest odbiorca O. V. M. w Rosji, z kolei co do naczepy widnieje inny odbiorca (K. T. R. O.), podobnie inny odbiorca wskazany jest na fakturze sprzedaży ciągnika (O. "S."). Organ nie dokonał żadnych ustaleń, aby zweryfikować twierdzenia strony, podnoszone w odwołaniu, że przewożono pojazd na własnych kołach i że spółka nie wykonuje działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy. Okazjonalnie wraz z zespołem pojazdów przewożone są części zamienne dla tych pojazdów a także zamiennie naczepy(k. 170 akt adm.).

Lakoniczne stwierdzenie, że spółka V. wykonywała przewóz drogowy przewożąc towar w postaci zespołu pojazdu i ładunku palet nie może być uznane za wystarczające do ustalenia, czy wykonywany był głównie przejazd pojazdu na "własnych kołach" a okazjonalnie zabrano inny towar. Sąd nie jest władny dokonywać własnych ustaleń w tym zakresie, ustalenia te należą bowiem do organu.

Brak wyczerpujących ustaleń co do charakteru przewozu wykonywanego przez spółkę V. stanowi naruszenie przepisów art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.

i doprowadził do błędnego zastosowania przepisów rozporządzenia nr 1072/2009, a w konsekwencji do stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym i nałożenia na skarżącą kary pieniężnej na podstawie art. 92a ust. 1 i 6 ustawy. Zaskarżona decyzja zapadła zatem z naruszeniem przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że istotne dla sprawy dokumenty przewozowe, których kopie dołączono do protokołu kontroli nie zostały przetłumaczone na język polski. Stoi to w sprzeczności z nakazem dokonywania czynności urzędowych w języku polskim (art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim; Dz. U. z 2011 r., nr 43, poz. 224, ze zm.) i w konsekwencji oznacza naruszenie art. 75 § 1 k.p.a. poprzez dopuszczenie w sprawie dowodu sprzecznego z prawem – dokumentu nie przetłumaczonego na język urzędowy, obowiązujący m.in. terenowe organy administracji publicznej (art. 4 pkt 3 ustawy o języku polskim).

Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] marca 2013 r. oraz decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2012 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a)

i c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.).

Rozpoznając sprawę ponownie organ uwzględni przedstawione uwagi oraz interpretację przepisów rozporządzenia nr 1072/2009 i dokona wskazanych ustaleń co do celu i charakteru przejazdu w tej sprawie. Wymaga to uzupełnienia materiału dowodowego, w tym przetłumaczenia na język polski kopii dokumentów przewozowych dołączonych do protokołu kontroli z 23 maja 2012 r. i właściwej ich analizy. Nałożenie kary za naruszenie przepisów rozporządzenia 1072/2009 wymaga ustalenia w sposób niebudzący wątpliwości, że przejazd ma charakter międzynarodowego przewozu drogowego rzeczy w rozumieniu przepisów rozporządzenia, a więc stosować należy wymagania zawarte w tym rozporządzeniu, w szczególności wymóg świadectwa kierowcy. Jak już wyżej była o tym mowa, przejazd pojazdu "na własnych kołach" nie wyklucza jednoczesnego przewozu części zmiennych lub innych części funkcjonalnie związanych z pojazdem o ile zostanie to bezspornie ustalone. Przejazd pojazdu nie traci w tym przypadku charakteru przejazdu "na własnych kołach" niepodlegającego przepisom rozporządzenia nr 1072/2009. Konieczne będzie przy tym ustalenie celów przejazdu w rozpoznawanej sprawie, biorąc pod uwagę konieczne do poczynienia ustalenia co do okoliczności załadunku towarów oraz miejsc ich dostarczenia w Rosji.

Z uwagi na uchylenie zaskarżonej decyzji zbędne jest szczegółowe ustosunkowywanie się do pozostałych zarzutów skargi.

Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji.

Na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 6 pkt 4 w związku z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461).