Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic (spr.) Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 lipca 2022 r. sygn. akt III SA/Po 145/22 w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 grudnia 2021 r. nr BP.500.282.2021.0165.PO15.152801 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od J. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 20 lipca 2022 r., sygn. akt III SA/Po 145/22, po rozpoznaniu skargi J. S. uchylił decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 20 grudnia 2021 r. nr BP.500.282.2021.0165.PO15.152801 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.

Sąd I instancji orzekał w następujących okolicznościach sprawy:

Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z 20 grudnia 2021 r. utrzymał w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z 7 września 2021 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Naruszenie to stwierdzono w trakcie kontroli przedsiębiorstwa, w którym skarżący był zarządzającym transportem. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 92 a ust. 1 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (dalej: u.t.d.), wysokość określono w kwocie 200 zł na podstawie załącznika nr 4 do tej ustawy.

Jak wynika z uzasadnienia powołanego na wstępie wyroku WSA w Poznaniu, zdaniem Sądu prawidłowe były ustalenia organu co to tego, że w sprawie należało stwierdzić naruszenie polegające na wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego. Ponadto Sąd zaakceptował stanowisko organu odnośnie do braku w okolicznościach sprawy przesłanek z art. 92c u.t.d. Zaskarżona decyzja winna być jednak zdaniem Sądu uchylona, albowiem organ II instancji niezasadnie odstąpił od rozpatrzenia możliwości zastosowania w sprawie przepisów art. 189f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., dalej: k.p.a.) W ocenie Sądu do postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia administracyjnych kar pieniężnych o których mowa w ustawie o transporcie drogowym stosuje się przepis art. 189f k.p.a. Uregulowania z art. 92 c ustawy o transporcie drogowym nie są zbieżne z art. 189f k.p.a. W tym aspekcie art. 189f k.p.a. stanowić może uzupełnienie regulacji wskazanych w art. 92 c u.t.d. Dlatego też Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił decyzję organu II instancji.

Od powyższego wyroku organ wniósł na podstawie art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a. skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., art. 133 § 1 p.p.s.a., art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, art. 189f k.p.a., polegające na uchyleniu decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego w wyniku niepełnej oceny materiału dowodowego, w szczególności poprzez mylne przyjęcie, że organy nie ustaliły należycie kwestii związanych z możliwością uzupełniającego zastosowania regulacji z art. 189f k.p.a. w stosunku do art. 92c u.t.d., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podczas gdy organ w decyzji odniósł się do przepisów działu IVa k.p.a. i wyjaśnił podstawy ich niezastosowania, w tym art. 189f k.p.a. regulującego przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, wskazując na uregulowanie tej kwestii w przepisach odrębnych - ustawie o transporcie drogowym;

2) obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 189f k.p.a. w zw. z art. 92c u.t.d. i 189a § 2 k.p.a. i poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie organy błędnie nie zastosowały art. 189f k.p.a. i winny przy badaniu przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary uzupełniająco zastosować art. 189f k.p.a., podczas gdy wbrew ocenie Sądu I instancji, nie było podstaw do jego zastosowania i uznania, że poza przesłankami określonymi w art. 92c u.t.d. należy również rozpatrzeć przesłanki określone w art. 189f k.p.a., tym samym mając na uwadze literalne brzmienie przepisu art. 189a § 2 k.p.a. jak również jego wykładnię systemową prawidłowo organ przy badaniu możliwości odstąpienia od wymierzenia kary wziął pod uwagę tylko przesłanki z art. 92c k.p.a., a w konsekwencji trafnie nie zastosowano art. 189f k.p.a. w niniejszej sprawie.

W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu; 2) zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych; 3) rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Z treści skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 200 zł za wykonywanie przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym ważnego aktualnego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego, uchylił decyzje organów obu instancji. Sąd potwierdzając prawidłowość ustalenia stanu faktycznego w rozpatrywanej sprawie i tym samym prawidłowość nałożenia na skarżącego kary pieniężnej uznał, że organy powinny były rozważyć możliwość zastosowania w tej sprawie instytucji odstąpienia od wymierzenia kary na podstawie art. 189f k.p.a.

Mając na uwadze podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty, które stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. wyznaczają granice, w jakich Naczelny Sąd Administracyjny dokonuje kontroli orzeczenia sądu I instancji, stwierdzić należy, że zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i zarzuty naruszenia prawa materialnego sprowadzają się do kontroli prawidłowości stanowiska Sądu I instancji odnośnie do stwierdzenia możliwości zastosowania w sprawie art. 189f k.p.a.

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. wyroki NSA z: 22 maja 2025 r., sygn. akt II GSK 2451/21; 12 lutego 2025 r., sygn. akt II GSK 1777/21; 28 stycznia 2025 r., sygn. akt II GSK 1601/21; 26 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1054/21, 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GSK 109/21, 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 847/20). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko zawarte we wskazanych orzeczeniach oraz powołaną tam argumentację.

Podkreślić należy, że zakres stosowania przepisów Działu IVa "Administracyjne kary pieniężne" Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym art. 189f wyznacza art. 189a, stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, zaś w § 2, że przepisów tego działu w tym zakresie nie stosuje się w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych:

1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej,

2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia,

3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej,

4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej,

5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej,

6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej.

Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w odrębnych przepisach zagadnień wymienionych w art. 189a § 2 k.p.a. oznacza, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania. Nie jest przy tym konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach Działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach Działu IVa. Jeżeli zatem zakres normowania w przepisach odrębnych zagadnienia prawnego określonego w § 2 jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny, podobny lub zbliżony albo odmienny, to dany przepis Działu IVa nie ma zastosowania (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, [w:] Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, LEX/el.).

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że nie jest zasadny pogląd skarżącego przewoźnika o możliwości zastosowania art. 189f k.p.a. w niniejszej sprawie. Z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a., a mianowicie z art. 92c u.t.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Skoro z przywołanego przepisu wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, to znaczy, że stanowi on przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a., regulując zagadnienia, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Jego konsekwencją jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się.

Zastosowanie art. 92c u.t.d. ma więc w istocie rzeczy ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana. Ponownie podkreślić należy, że dla przyjęcia, że przepisy Działu IVa k.p.a. nie mają zastosowania, istotne jest to, aby zagadnienie uregulowane w art. 189a § 2 k.p.a. zostało uregulowane w przepisach odrębnych, a nie jest istotne to, że zakres normowania tego zagadnienia w przepisach odrębnych jest węższy lub szerszy od zakresu normowania tego samego zagadnienia w przepisach Działu IVa lub czy przepisy odrębne regulują je w sposób identyczny. Przepisy Działu IVa k.p.a., w tym art. 189f k.p.a. nie miały zatem w niniejszej sprawie zastosowania.

Uwzględniając powyższe trzeba więc stwierdzić, że stanowisko Sądu I instancji odnośnie do potrzeby rozważenia możliwości zastosowania w rozpatrywanej sprawie art. 189f k.p.a. nie może być uznane za prawidłowe, podobnie jak i osadzona na jego gruncie ocena o wydaniu zaskarżonej decyzji z naruszeniem tego przepisu prawa przez jego niezastosowanie.

Mając na uwadze powyższe i uznając istotę sprawy za dostatecznie wyjaśnioną Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1a oraz § 14 ust. 1 pkt 2a) w związku z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.), zasądzając od skarżącego na rzecz skarżącego kasacyjnie organu 340 zł tytułem zwrotu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (100 zł) oraz wynagrodzenia pełnomocnika (240 zł) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.