VII SA/Wa 523/20 - Wyrok

Data orzeczenia	2020-11-04	
Data wpływu	2020-03-09	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Artur Kuś
Tomasz Stawecki /przewodniczący/
Wojciech Sawczuk /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6361 Rejestr  zabytków	
Hasła tematyczne	Zabytki	
Sygn. powiązane	II OSK 695/21	
Skarżony organ	Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2018 nr 0 poz 2067; art. 9 ust. 1 i 2; Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Artur Kuś, sędzia WSA Wojciech Sawczuk (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi H. Z. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] grudnia 2019 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wpisu do rejestru zabytków oddala skargę	
Uzasadnienie
I.

Decyzją z dnia [...] maja 2019 r. znak [...], po rozpoznaniu wniosku H. Z. (Skarżąca) z dnia [...] listopada 2018 r. będącej właścicielką zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków, [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków działając na podstawie art. 9 ust. 1 i 2, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm. - dalej jako u.o.z.), odmówił wpisania do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] otoczenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków tj. domu mieszkalnego przy ul. [...] w B.

Organ wyjaśnił, że wskazany dom posiada samoistne wartości artystyczne i historyczne. Niewpisanie do rejestru zabytków otoczenia domu nie doprowadzi do tego, że obiekt zatraci cechy świadczące o jego wartościach zabytkowych. Dystans przestrzenny w postaci otoczenia nie jest niezbędny do jego prawidłowej ekspozycji i percepcji. Obiekt jako dwukondygnacyjny budynek mieszkalny nie pełni funkcji widokowej i nie stanowi dominanty architektonicznej w terenie. W związku z tym nie ma potrzeby ochrony jego ekspozycji widokowej w tak szerokim zakresie jak wskazany we wniosku. Obecnie z ul. [...] bardzo dobrze widoczne są dwie elewacje boczne i elewacja frontowa domu. Przeprowadzone oględziny nie wykazały, że teren wskazany przez wnioskodawczynię jako otoczenie zabytku posiada powiązania widokowe z budynkiem. Zdaniem organu konserwatorskiego nawet w przypadku zabudowy terenu dopuszczonej przez obowiązujący plan zagospodarowania przestrzennego, ekspozycja najcenniejszych walorów zabytkowego obiektu będzie wystarczająca. Organ konserwatorski na podstawie zebranego materiału dowodowego nie stwierdził, że istnieją wartości widokowe zabytku zasługujące na szczególną ochronę poprzez wpis do rejestru zabytków.

Organ wskazał także, że trudno znaleźć argumenty na to, że przedmiotowe otoczenie to teren bezpośrednio związany z zabytkiem. Granice obszaru objętego wnioskiem o wpis do rejestru zabytków ustalono w sposób uznaniowy i dowolny, wzdłuż administracyjnego podziału działek. We wniosku nie zostały wskazane merytoryczne przesłanki, dlaczego akurat teren w takich granicach należy uznać za otoczenie zabytku.

Nnie można również mówić o unikalnym ładzie przestrzennym w otoczeniu domu, który wymagałby szczególnej ochrony.

II.

Po rozpatrzeniu odwołania H. Z. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z dnia [...] grudnia 2019 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.

Podtrzymując w całości ustalenia i oceny dokonane przez [...] WKZ organ odwoławczy zwrócił uwagę na definicję otoczenia zabytku, która kładzie nacisk na ochronę wartości widokowych zabytku oraz ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.

W niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka naruszenia wartości widokowych. Budynek położony przy ul. [...] w B. nie wymaga tak odległej ekspozycji, jak wskazano we wniosku o wpisanie do rejestru zabytków otoczenia. Należy podkreślić, że jest to budynek wielorodzinny (kamienica czynszowa), usytuowany kalenicowo w stosunku do ul. [...]. Obiekt położony jest na niewielkiej działce geodezyjnej, ze ślepą ścianą szczytową od zachodu, usytuowaną w ostrej granicy działki, a zatem przystosowaną do dostawienia do niej kolejnego budynku. Właściwa dla tego typu zabudowy jest ekspozycja z niewielkiej odległości (np. z przeciwległej strony ulicy), a co za tym idzie ochrona widoku otwierającego się na ten budynek z oddali jest nieuzasadniona. Wystarczającą ochronę ekspozycji omawianego budynku dają ustalenia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego.

Zgodnie z art. 17 pkt 6 lit b ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wójt, burmistrz albo prezydent miasta po podjęciu przez radę gminy uchwały o przystąpieniu do sporządzania planu miejscowego występuje o uzgodnienie projektu planu z właściwym wojewódzkim konserwatorem zabytków w zakresie kształtowania zabudowy i zagospodarowania terenu. Organ ochrony zabytków może określić dopuszczalne gabaryty planowanej zabudowy w przewidzianej ww. przepisami procedurze uzgodnieniowej. Wpisanie do rejestru zabytków terenu otoczenia budynku położonego przy ul. [...] jest zatem nieuzasadnione. Przedstawiona przez Wnioskodawczynię wizualizacja ustaleń zawartych w ww. projekcie zmiany planu miejscowego jest niezgodna z zawartymi w nim zapisami (m.in. maksymalna wysokość zabudowy wynosi w planie 17 m z dominantą do 35 m, a na wizualizacji przedstawiono wysokość maksymalną 25 m, z obniżeniem wysokości do 17 m w miejscu planowanej dominanty).

Z przedstawionej dokumentacji nie wynika, by występowało zagrożenie dla zabytku generowane sąsiednimi inwestycjami. Cytowana ustawowa definicja otoczenia zabytku ma charakter nieostry, a zatem to od uznania organu w danej sprawie zależy, czy wpisywany obszar powinien zapewniać ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem na zabytek czynników zewnętrznych. Ocena taka nie może oczywiście przekraczać owego uznania administracyjnego, bowiem wpis otoczenia stanowi władczą ingerencję w sferę uprawnień właścicielskich dysponenta rzeczonego terenu. Musi zatem zostać przez organ dostatecznie dowiedziona kwalifikacja danego terenu jako obszaru stanowiącego otoczenie zabytku, a więc takiego obszaru, którego zagospodarowanie jest istotne ze względu na zachowanie wartości zabytku. Ewentualne roboty budowlane winny być bowiem prowadzone z zachowaniem należytej ostrożności, tak by nie uszkodzić istniejącej zabudowy (również tej niezabytkowej), a stan techniczny obiektu w czasie trwania prac może być monitorowany.

Dodatkowo podkreślenia wymaga, że teren otoczenia zgodnie z niniejszą definicją nie posiada cech zabytku, a wpisanie go do rejestru zabytków ma na celu jedynie ochronę wartości zabytku, wokół którego utworzono strefę otoczenia. Stąd argument Wnioskodawczyni wskazujący, że "wartością obiektu zabytkowego z jego zabudową jest ukazanie kontekstu w jakim był osadzony", nie znajduje uzasadnienia w omawianej sprawie.

III.

Skargę na powyższą decyzję wywiodła H. Z. zaskarżając to rozstrzygnięcie w całości i zarzucając mu naruszenie:

I. przepisów prawa materialnego:

1. art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odmowę dokonania wpisu do rejestru zabytków nieruchomych otoczenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków: domu mieszkalnego przy ul. [...] w B. podczas gdy wpis ma na celu zabezpieczenie wartości widokowych oraz odpowiedniej ekspozycji zabytku oraz ma zapobiec naruszeniu jego konstrukcji podczas realizacji inwestycji na działkach sąsiednich, a jego zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną i artystyczną,

2. art. 4 pkt 2 u.o.z. poprzez odmowę dokonania wpisu do rejestru zabytków nieruchomych otoczenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków: domu mieszkalnego przy ul. [...] w B. w sytuacji gdy może to spowodować uszczerbek dla wartości zabytku;

II. przepisów postępowania tj.:

1. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez wydanie decyzji bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, niepodjęcie przez organ odwoławczy działań mających na celu w sposób wyczerpujący zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz dokonanie rozstrzygnięcia nie na podstawie całego materiału dowodowego, tj. stwierdzenie, że wpis do rejestru zabytków nieruchomych otoczenia zabytku wpisanego do rejestru zabytków domu mieszkalnego przy ul. [...] nie jest uzasadniony, ponieważ nie służy ochronie wartości zabytkowej przedmiotowego obiektu;

2. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez błędne uzasadnienie wydanej decyzji ograniczające się do przytoczenia przepisów prawa i stwierdzenia, że nieruchomość określona we wniosku nie spełnia kryteriów przesądzających o zasadności tego wpisu i tym samym nie zasługuje na indywidualną ochronę, bez wskazana faktów i nie wyjaśnienie w sposób jasny i zrozumiały przesłanek w przytoczonych przepisach, których przedmiotowa nieruchomość nie spełnia; poprzez zawarcie w uzasadnieniu zbyt ogólnych stwierdzeń i niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek;

3. art. 8 k.p.a. poprzez działanie w sposób niebudzący zaufania ze względu na odmowę dokonania wpisu otoczenia do rejestru zabytków, pomimo konieczności zachowania na terenie wokół zabytku dotychczasowego, unikalnego ładu przestrzennego oraz istniejącego oddziaływania, które w sytuacji braku wpisu otoczenia doprowadzą do zmiany i zagrożenia stanu chronionego zabytku;

4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo naruszenia przepisów mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 36 § 1 k.p.a., art. 3 pkt 1 u.o.z., art. 9 ust. 2 u.o.z., art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 7 pkt 1 u.o.z.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

Jak wskazała, zmiana planu miejscowego nie uwzględnia w należyty sposób ochrony najbliższego otoczenia obiektów poprzez wprowadzanie na ich przylegających terenach wysokiej zabudowy. Zapisy obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w rejonie ulic [...], [...] i [...] w B. przyjętego uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej B. z dnia [...] sierpnia 2005 r. ustalają na przedmiotowym terenie nieprzekraczalną wysokość nowej zabudowy na 12 m (§ 29 planu). Nowe przepisy w § 37 wprowadzają dopuszczalną wysokość wahającą się od minimum 11 m do 17 m, a na dużej części do 35 m. To trzykrotnie więcej niż dopuszcza obowiązujący plan miejscowy. Wysokość ta pozwala na realizację 10 piętrowych bloków.

Obecnie brak zabudowy na sąsiednich działkach pozwala na ekspozycję budynku przy ul. [...] i jego walorów zabytkowych. Niewątpliwie jest to ekspozycja wystarczająca, ale niemożliwa do utrzymania przy wprowadzeniu wysokiej, intensywnej zabudowy w sąsiedztwie.

Fakt intensywnej zabudowy działek sąsiednich stanowi zagrożenie zniszczeniem lub uszkodzeniem dla zabytkowego budynku przy ul. [...].

Wpisanie do rejestru zabytków otoczenia zabytku ma na celu, poza ochroną wartości widokowych zabytku, ochronę przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych. Dom mieszkalny przy ul. [...] posiada wartości zabytkowe i dobry stan techniczny. Obiekt zachował autentyzm formy i oryginalną substancję budowlaną. W istniejącym stanie zachowania konstrukcji i materiału budowlanego ww. obiektu możliwe jest jego normalne użytkowanie. Natomiast w sytuacji wprowadzenia wysokiej i intensywnej zabudowy w sąsiedztwie nawet przy odpowiedniej dbałości wykazywanej przez właścicieli, niemożliwe może być utrzymanie budynku w dobrym stanie technicznym.

Jest to ostatni pozostały po wielu przebudowach fragment ulicy [...] w jej oryginalnym XIX - wiecznym przebiegu z oryginalną niską zabudową osadzony w kontekście historycznym, urbanistycznym i kulturowym. Ochrona budynku tylko po granicy fundamentów i intensywne zabudowania całego bezpośredniego sąsiedztwa zgodnie z planowaną zmianą planu miejscowego zniszczy ten kontekst całkowicie.

Z uwagi na to, ze decyzja wydawana w sprawie jest decyzją uznaniową, szczególną rolę pełni jej uzasadnienie, które w ocenie Strony nie odpowiada wymaganiom prawa.

Organ odwoławczy nie przeprowadził dowodu z oględzin przedmiotowego budynku, opierając się w całości na oględzinach przeprowadzonych przez organ wojewódzki. Nie powołał także biegłego z dziedziny ochrony zabytków, nie zwrócił się do Narodowego Instytutu Dziedzictwa o przeprowadzenie dodatkowych oględzin i sporządzenie opinii.

IV.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

V.

Skarga jest niezasadna.

Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 9 ust. 1 u.o.z. do rejestru wpisuje się zabytek nieruchomy na podstawie decyzji wydanej przez wojewódzkiego konserwatora zabytków z urzędu bądź na wniosek właściciela zabytku nieruchomego lub użytkownika wieczystego gruntu, na którym znajduje się zabytek nieruchomy.

W myśl z kolei art. 9 ust. 2 u.o.z. w trybie określonym w ust. 1, do rejestru może być również wpisane otoczenie zabytku wpisanego do rejestru, a także nazwa geograficzna, historyczna lub tradycyjna tego zabytku.

Powyższe przepisy statuują istotną zasadę postępowania w kwestii zabytków, mianowicie to, że wpisu do rejestru dokonuje się z urzędu lub na wniosek. Niniejsza sprawa toczyła się na wniosek Skarżącej, która będąc właścicielką zabytku nieruchomego przy ul. [...] w B.(dz. nr ewid. [...]) domagała się, aby sąsiednie działki, nie stanowiące jednak jej własności (nr ewid. [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]) zostały również wpisane (w całości lub w części) do rejestru jako otoczenie jej zabytku (por. mapa k. 18 akt adm. oraz [...]).

Należy zatem wskazać, że każda decyzja o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru (ale także i innych zabytków ujmowanych w rejestrze) ogranicza prawo własności, bowiem nakłada na właściciela obowiązki i wymagania, których będzie musiał przestrzegać, a które przed dokonanym wpisem do rejestru jego nieruchomości nie obciążały. Decyzja o wpisie do rejestru zabytków uwzględniać musi tym samym kontekst konstytucyjny i wynikający z niego zakaz naruszania istoty prawa własności, właśnie z uwagi na to, że rodzi prawne obowiązki właściciela i szereg ograniczeń związanych z dysponowaniem zabytkiem, ergo własną nieruchomością. Wydanie decyzji tego rodzaju wynikać musi zatem m.in. z niespornych ustaleń co do własności ruchomości bądź nieruchomości będących jej przedmiotem, które właścicielowi zabytku dawałyby podstawę do nadania statusu strony postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków.

Nie bez znaczenia jest więc to, że wolą ustawodawcy, o zainicjowaniu postępowania w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków nieruchomych może zdecydować organ, działając z urzędu lub też działając na wniosek właściciela zabytku - por. art. 9 ust. 1 u.o.z. Inaczej mówiąc, jedynie podmiot uprawniony, posiadający prawo własności zabytku, może się domagać od organu ujęcia go w ramach wpisu w rejestrze zabytków nieruchomych.

Sąd nie ma wątpliwości, że analogiczna zasada bez wątpienia obowiązuje w odniesieniu do warunków i procedur rządzących wpisem do rejestru tzw. otoczenia zabytku, będącego w myśl art. 3 pkt 15 u.o.z. terenem wokół lub przy zabytku wyznaczonym w decyzji o wpisie tego terenu do rejestru zabytków w celu ochrony wartości widokowych zabytku oraz jego ochrony przed szkodliwym oddziaływaniem czynników zewnętrznych.

Po pierwsze, wpis otoczenia zabytku nieruchomego możliwy jest tylko w sytuacji uprzedniego bądź jednoczesnego wpisu zabytku nieruchomego do rejestru (jest więc wtórny względem wpisu zabytku i względem niego służebny).

Po drugie, wpis otoczenia zabytku - w myśl art. 9 ust. 2 u.o.z. - następuje w trybie określonym w ust. 1 art. 9 u.o.z. Oznacza to zatem, że o wpisaniu otoczenia zabytku do rejestru decyduje organ działając z urzędu bądź na wniosek. Wniosek musi przy tym pochodzić od właściciela zabytku, który jednakże musi być także właścicielem terenu, który ma zostać wpisany do rejestru jako otoczenie zabytku. Odmienna interpretacja przywołanego odesłania do art. 9 ust. 1 u.o.z., umożliwiająca wpisywanie otoczenia zabytku na wniosek każdoczesnego właściciela zabytku wpisanego do rejestru niebędącego jednak właścicielem terenu mającego zostać wpisanym jako jego otoczenie powodowałaby sytuację, w której to ów nie-właściciel nieruchomości mógłby domagać się na swój wniosek ograniczenia prawa własności innego podmiotu poprzez ustanowienie ochrony w postaci otoczenia zabytku. Należy wskazać na to, że przez wzgląd właśnie na rolę otoczenia zabytku, istotnie ograniczającą własność (por. chociażby art. 36 ust. 1 pkt 2 u.o.z.) jedynie osoba będąca właścicielem danego terenu i jednocześnie zabytku mogłaby domagać się objęcia go ochroną przewidzianą dla otoczenia zabytku. Służebna rola otoczenia względem zabytku ujawnionego w rejestrze nie zmienia tego zapatrywania, a wręcz je wzmacnia. Liczy się bowiem to, że otoczenie mające chronić zabytek jednocześnie wpływa na ograniczenie prawa własności nieruchomości, na których zostanie ustanowione. Uprawnionym do skutecznego złożenia takiego wniosku musi więc w ocenie Sądu być wyłącznie właściciel nieruchomości, na której owo otoczenie ma zostać ustanowione. Właścicielowi zabytku nieruchomego, nie mającemu prawa własności nieruchomości sąsiednich, które chciałby jednak widzieć jako otoczenie jego zabytku, przysługuje co najwyżej uprawnienie do postulowania w organie konserwatorskim o wszczęcie takiego postępowania z urzędu. Nie może być tak, że wpis zabytku do rejestru zabytków wymaga wniosku jego właściciela z uwagi na potrzebę ochrony jego praw, zaś wpis otoczenia zabytku, będący działaniem wtórnym i służebnym względem zabytku już wpisanego, może być dokonany bez względu na kwestię własności terenu, którego dotyczy i osoby wnioskującej.

Jak zatem wskazano, w niniejszej sprawie postępowanie toczy się na wniosek Skarżącej, która nie ma prawa własności działek, o których ograniczenie w korzystaniu w istocie wnosi, poprzez ustanowienie na nich ochrony jaką daje otoczenie zabytku nieruchomego. Już zatem z tej przyczyny wniosek Skarżącej słusznie został rozpatrzony negatywnie, pomimo innych powodów takiego stanowiska organów. Jest nie do zaakceptowania, by postępowanie mające prowadzić do ograniczenia własności innych nieruchomości mogło być prowadzone na skutek żądania podmiotu, który nie ma względem tych nieruchomości jakiegokolwiek prawa rzeczowego, a jedynie własną wizję tego jak powinna wyglądać ochrona zabytku wpisanego do rejestru. Skoro ustawodawca powiązał już samą możliwość żądania wpisania zabytku nieruchomego do rejestru m.in. z wnioskiem pochodzącym od jego właściciela, to tym bardziej wpisanie otoczenia tego zabytku również musi się odbywać na skutek wniosku właściciela nieruchomości mającej(cych) wchodzić w jego skład.

W niniejszej sprawie organy kwestii tej nie dostrzegły, jednakże z uwagi na kontekst sytuacji, możliwość wszczęcia i prowadzenia postępowania zarówno na wniosek jak i z urzędu oraz ze względu na ostateczne rozstrzygnięcie, przy czym też to, że Skarżąca żądała wpisania jako otoczenia również swojej działki, uchybienie to nie ma ostatecznie wpływu na wynik sprawy. Organy winny jednak kwestię własności nieruchomości mających wchodzić w skład zabytku ustalać z większą uwagą.

VI.

Merytoryczna bezzasadność żądania wpisania do rejestru otoczenia zabytku przy ul. [...] w B. wynika również z całokształtu okoliczności sprawy. Należy wskazać, czego organy w należyty sposób i z konieczną uwagą nie odnotowują, że zabytek należący do Skarżącej został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa [...] decyzją [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w B. z dnia [...] września 2018 r. L.dz. [...]. Zgodnie z treścią tej decyzji ochroną konserwatorską został objęty budynek ze względu na posiadane wartości historyczne i architektoniczne. Jednocześnie w decyzji tej wyraźnie odmówiono wpisania do rejestru zabytków otoczenia tego zabytku w postaci działki [...] uznając, że nie ma takiej potrzeby. O ile więc decyzja ta nie może być widziana jako bezwzględnie blokująca wpis otoczenia zabytku do rejestru w późniejszym terminie (nie tworzy bezwzględnie powagi rzeczy osądzonej), o tyle nie może, z uwagi na zasadę trwałości decyzji administracyjnych wynikającą z art. 16 § 1 k.p.a., zostać w ogóle nie zauważona i oceniona. Skoro więc w decyzji o wpisie zabytku jednoznacznie stwierdzono, dając temu wyraz w sentencji i uzasadnieniu, że nie ma potrzeby ustanawiania ochrony w postaci otoczenia zabytku na działce nr ewid. [...], to przełamanie tego twierdzenia organu wymaga, szczególnie gdy żądanie wpisu otoczenia zgłoszone zostało w bardzo krótkim odstępie czasu po tym, jak organ odmówił jego wpisania do rejestru (niespełna dwa miesiące - [...] września 2018 r. wpis, [...] listopada 2018 r. wniosek), wykazania jak bardzo stan sprawy uległ zmianie, że ochrona w postaci ustanowienia otoczenia zabytku jest niezbędna. Pomimo tego uchybienia, zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Sąd zwraca uwagę, że z art. 77 § 1 k.p.a. wynikają nie tylko obowiązki organu. Przepis ten ustanawia zasadę koniecznego współdziałania strony i organu w wyjaśnieniu istoty sprawy. Analiza twierdzeń Skarżącej wskazuje, że w żaden sposób nie wykazała w czym tkwi tak istotna zmiana okoliczności sprawy (nieznana poprzednio organowi), która uzasadnia wystąpienie po dwóch miesiącach od poprzedniej odmowy wpisu otoczenia o jego ponowny wpis.

Niezależnie od powyższego Sąd nie podziela również zarzutów Skarżącej względem wydanych decyzji. Organy w sposób wystarczający oceniły brak potrzeby ustanowienia dodatkowej ochrony zabytku w postaci wpisania jego otoczenia do rejestru. Należy wskazać, że w sprawie mamy do czynienia z zabytkiem w postaci niewielkiej kamienicy czynszowej z początku lat 30-tych XX wieku i nie jest to ani [...], ani [...]., wymagające stosownej ekspozycji, o której pisze Skarżąca. Skala budynku zabytkowego musi i w istocie ma wpływ na to, jak należy rozumieć potrzebę ochrony wartości zabytkowych poprzez wpisanie do rejestru jego otoczenia i wywołanej tym odpowiedniej ekspozycji zabytku.

Sąd, tak jak organy, nie widzi zatem potrzeby dodatkowej ochrony tego zabytku bowiem w wyniku realizacji zabudowy na działkach sąsiednich ani nie dojdzie do przesłonięcia zabytku co nakazywałoby ochronę jego wartości widokowych ani też nie będzie miało miejsce szkodliwe oddziaływanie czynników zewnętrznych. Skarżąca owo szkodliwe oddziaływanie widzi przy tym przez pryzmat procesu budowlanego, który będzie towarzyszył w ramach realizacji w przyszłości ewentualnych zamierzeń inwestycyjnych, także tych jakie będą możliwe na gruncie zmienionego planu miejscowego. Obawia się również zaburzenia stosunków wodnych. Zaznaczyć jednak należy, że brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, by w istocie zakazać zagospodarowania szeregu działek sąsiednich a uwzględnić w to miejsce indywidualny interes Skarżącej. Główna ekspozycja zabytku następuje z ulicy [...] i nie zostanie ona przez brak wpisania otoczenia do rejestru zaburzona, tak jak nie zaburzy jej zmiana planu i jego postanowienia. Sąd podkreśla, że każda nowa zabudowa powstająca w okolicy będzie musiała uwzględniać przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 1095 ze zm.) w tym normy odległościowe od granicy przewidziane w § 12, normy przesłaniania i naświetlenia pomieszczeń § 13 i § 60 oraz normy odległości budynków § 271 i nast. Nadto, wznosząc nową zabudowę roboty budowlane będą musiały być wykonywane w sposób nie naruszający zabudowy istniejącej na sąsiednich nieruchomościach, w tym zabytkowej, co jest rzeczą oczywistą nie tylko w tej sprawie, ale w każdej sprawie budowlanej. Realizacji ochrony w tym zakresie Skarżąca może się domagać w ramach toku prowadzonych ewentualnie w przyszłości robót budowlanych.

W kontekście powyższego Sąd nie widzi podstaw, by interesowi Skarżącej domagającej się objęcia ochroną przewidzianą dla otoczenia zabytku działek, które do niej nie należą, nadać większe znaczenie niż interesom właścicieli tych nieruchomości. Nie przemawia za tym również wzgląd na potrzebę ochrony w ten właśnie sposób zabytku przed wpływem szkodliwego oddziaływania czynników zewnętrznych. Twierdzenia Skarżącej to jedynie przypuszczenia, mające swoje źródło w istocie w niezadowoleniu z trwającej procedury zmieniany planu miejscowego, która nie jest zgodna z jej wizją.

Niezależnie więc od podstawowych uwag sformułowanych w niniejszej sprawie w działaniu organów Sąd nie dostrzega jakiegokolwiek naruszenia art. 3 pkt 1 i 2 u.o.z. w zw. z art. 9 ust. 1 i 2 u.o.z. i art. 4 ust. 2 u.o.z. Twierdzenia Skarżącej, jakkolwiek zrozumiałe z uwagi na troskę właściciela zabytku, nie mogą zostać uwzględnione celem wprowadzenia bardzo istotnych i daleko idących ograniczeń na nieruchomościach, do których nie przysługuje jej jakikolwiek tytuł prawny. Tym bardziej, że nawet organ ochrony konserwatorskiej nie widzi takiej potrzeby, nie wszczynając postępowania z urzędu.

Nie są także zasadne zarzuty procesowe skargi. W odróżnieniu od Skarżącej, Sąd nie dostrzega ani braku wyjaśnienia przez organ istoty sprawy, ani też braku wyjaśnienia zajętego stanowiska. To, co można organom zarzucić, to wyłącznie brak uwzględnienia prawidłowej wykładni art. 9 ust. 2 w zw. z art. 9 ust. 1 u.o.z. Błąd ten został jednak popełniony niejako na korzyść Skarżącej (władającej jedynie działką nr ewid. [...]), zaś pomimo tego ostateczne rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Nie ma zatem potrzeby w sprawie, która toczy się na wniosek osoby faktycznie zainteresowanej rozstrzygnięciem, powoływania biegłych i zasięgania ich opinii. Pozycja organów konserwatorskich, zatrudnianie w nich osób z wykształceniem kierunkowych w ochronie zabytków są w tym przypadku wystarczającą gwarancją prawidłowej oceny istoty sprawy.

Z uwagi na powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) Sąd oddalił skargę.