Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie NSA Mirosław Wincenciak del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Weiher po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2020 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Towarzystwa Ogrodniczego w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 810/17 w sprawie ze skargi Towarzystwa Ogrodniczego w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek uczestnika postępowania Uniwersytetu [...] w K. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 16 stycznia 2018r. sygn. akt I SA/Wa 810/17 oddalił skargę Towarzystwa Ogrodniczego w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2007r. nr [...] stwierdził, że nieruchomość ziemska położona w G. gm. Z., oznaczona aktualnie jako działka nr [...]/2, objęta dawnym wykazem hipotecznym Lwh tab. [...] gm. kat. G. i nieruchomość ziemska położona w B., oznaczona aktualnie jako działka nr [...], objęta dawnym wykazem hipotecznym Lwh tab. [...] gm. kat. B., podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu PKWN z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. z 1945r. nr 3, poz. 13 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanego jako: "dekret o reformie rolnej". Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] maja 2008r. nr [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/08, uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...], a następnie Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09, oddalił skargę kasacyjną Uniwersytetu [...] w K. od ww. wyroku.

Ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2013r. nr [...] umorzył postępowanie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2014r. nr [...] uchylił w całości powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wyrokiem z dnia 14 listopada 2014r. sygn. akt I SA/Wa 1595/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Uniwersytetu [...] w K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2014r. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Uniwersytetu [...] w K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15 uchylił wyrok z dnia 14 listopada 2014r. oraz decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2014r. Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] marca 2017r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. w przedmiocie umorzenia postępowania. Rozpatrując sprawę ponownie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wskazał, że postępowanie wszczęte na wniosek Towarzystwa Ogrodniczego w K. dotyczy stwierdzenia, że określone nieruchomości nie podpadają pod art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Tego typu postępowanie może być prowadzone wyłącznie na wniosek dawnego właściciela, a więc osoby, której przysługiwało prawo własności do nieruchomości w dniu przejęcia, tj. w dniu 13 września 1944r., bądź jego następcy prawnego. W związku z tym zbadać należy interes prawny wnioskodawcy do wystąpienia z żądaniem dotyczącym ww. nieruchomości w G. i B. Minister podniósł, że wydane w tej sprawie decyzje były przedmiotem oceny sądów administracyjnych, a zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Organ odwoławczy stwierdził, że na obecnym etapie sprawy do rozpatrzenia pozostaje odwołanie Towarzystwa Ogrodniczego w K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 2013r. umarzającej postępowanie z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawcy do wystąpienia z żądaniem. W stosunku do nieruchomości położonej w B. brak interesu wynikał z tego, że wnioskodawca nie nabył własności tej nieruchomości przed przejęciem jej na własność Państwa, a to ze względu na brak intabulacji tego prawa w wykazie hipotecznym, wymaganej treścią § 431 Kodeksu cywilnego austriackiego (ABGB). Natomiast w stosunku do nieruchomości położonej w G. brak tożsamości wnioskodawcy, tj. Towarzystwa Ogrodniczego w K. (wpisanego do Krajowego Rejestru Sądowego - rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod numerem [...]) z Towarzystwem Ogrodniczym w K. powstałym w 1893r., będącym poprzednim właścicielem tej nieruchomości.

Odnosząc się do nieruchomości w B. organ wskazał, że do 1 stycznia 1947r. na terenie, na którym położona była ta nieruchomość, problematykę przeniesienia własności nieruchomości regulował § 431 Kodeksu cywilnego austriackiego (ABGB), stanowiący, że do przeniesienia własności nieruchomości konieczne było aby tytuł nabycia wniesiony był do ksiąg publicznych przeznaczonych do tego. Wniesienie to nazywano wpisem hipotecznym (intabulacją). Organ potwierdził, że wnioskodawca był wprawdzie stroną umowy sprzedaży przewidującej nabycie od Klasztoru [...] prawa własności parcel pochodzących z dóbr B. (akt notarialny z dnia 26 czerwca 1935r.), jednak nie dokonano intabulacji prawa własności Towarzystwa Ogrodniczego w K., a tym samym jako właściciel owej nieruchomości w dacie wejścia w życie dekretu o reformie rolnej figurował Klasztor [...]. Organ podkreślił, że stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 stycznia 2010r. (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), a przedstawiona ocena prawna wiąże organy orzekające w sprawie. Wnioskodawca nie ma zatem interesu prawnego aby ubiegać się o stwierdzenie, że nieruchomość położona w B. nie podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. W odniesieniu zaś do nieruchomości położonej w G. organ wskazał, że z przeprowadzonej analizy wynika, że wnioskodawca wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego - rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej pod numerem [...] nie jest tożsamy z Towarzystwem Ogrodniczym w K. powstałym w 1893r., będącym poprzednim właścicielem przejętej nieruchomości w G. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że zobowiązany jest podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016r. (vide: wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), wskazującej, że wnioskodawca nie posiada więc interesu prawnego w domaganiu się stwierdzenia, że nieruchomość ta nie podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. W konkluzji organ podniósł, że brak interesu prawnego po stronie wnioskodawcy powoduje, że postępowanie pozbawione jest elementu podmiotowego, a więc jednej z konstytutywnych cech sprawy administracyjnej i nie może się dalej toczyć. W tym stanie rzeczy postępowanie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a.

Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Towarzystwo Ogrodnicze w K. zarzucając jej:

I. naruszenie prawa procesowego, tj.:

1. art. 170 i art. 171 w związku z art. 153 P.p.s.a. polegające na ich niezastosowaniu i zapoznaniu mocy wiążącej orzeczeń Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/08 oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09, przyznających istnienie interesu prawnego Towarzystwa Ogrodniczego w K. w stwierdzeniu, że nieruchomości położone w G. i B. są wyłączone z postanowień dekretu o reformie rolnej, w sytuacji gdy orzeczenia te wprost przesądzają, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności przejęcia powyższych nieruchomości;

2. art. 28 K.p.a. polegające na oczywiście błędnej jego wykładni i przyjęciu, że Towarzystwu Ogrodniczemu w K. nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy domaga się restytucji mienia, a jego interes został stwierdzony i wykazany zarówno w tym, jak i innych postępowaniach, oraz przesądzony zarówno w postępowaniu przed Ministrem Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz w postępowaniu przed Sądem Rejonowym [...] w K. Krajowym Rejestrze Sądowym, w którym wnioskodawca został zarejestrowany jako następca prawny Towarzystwa Ogrodniczego powstałego w 1893r., który to wpis ma moc powszechnie obowiązującą i wiążącą wszystkie organy państwowe, w tym także organy i sądy administracyjne orzekające w tej i wszystkich innych sprawach, w konsekwencji są nimi związane,

3. art. 7 w związku z art. 77 i art. 80 K.p.a., przez dokonanie ustaleń całkowicie dowolnych i sprzecznych z treścią zaoferowanych w sprawie dowodów, które organ bądź pominął bądź błędnie ocenił, gdyż:

a) jest poza sporem to, że cały majątek Towarzystwa Ogrodniczego w K., tak nieruchomy jak i ruchomy objęty niniejszym postępowaniem stanowił własność Towarzystwa Ogrodniczego w K. zlikwidowanego decyzją Prezydium Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1965r. nr [...], i nigdy własność ta nie była przez Skarb Państwa kwestionowana;

b) pominięto dowody zgłoszone przez wnioskodawcę, a w szczególności:

- czasopismo "O.", lipiec - grudzień 1938r., nr [...], oraz z lat 1935 i 1936;

- statut Towarzystwa Ogrodniczego w K. z 1938r. przedłożony w 1945r. z pieczęcią Urzędu Wojewódzkiego w K., będący podstawą ponownej rejestracji w 1945r.;

- protokół Walnego Zebrania Towarzystwa Ogrodniczego w K. z dnia [...] lutego 1945r.;

- protokół Walnego Zebrania Towarzystwa Ogrodniczego w K. z dnia [...] września 1946r.;

- list prezesa Towarzystwa prof. dr S. Z. z dnia 10 czerwca 1948r. skierowany do Urzędu Wojewódzkiego w K.;

- pismo Prezydium Rady Narodowej w K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 22 października 1963r. nr [...];

- zarządzenie Sądu Okręgowego w K. z dnia 30 kwietnia 1934r.;

- akt notarialny z dnia 24 lutego 1965r. zdziałany w Państwowym Biurze Notarialnym w K. przed notariuszem K. C., Nr Rep. [...],

- pismo Prezydium Rady Narodowej w K. Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia 28 września 1964r. [...], w którym udzielono zgody J. K. - kuratorowi Towarzystwa Ogrodniczego w K. na sprzedaż Wydziałowi Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej w K. części nieruchomości lwh [...] ks. grt. gm. kat. K. dzielnica [...], będącej własnością Towarzystwa Ogrodniczego w K.;

- orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] lutego 1954r. nr [...] stwierdzające wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w K., gm. kat. P., lwh [...], pgr. lkat. [...]/7, stanowiącą własność Towarzystwa Ogrodniczego w K.;

- akta MSWiA znak sprawy : [...];

- akta rejestrowe Sądu Rejowego [...] w K. sygn. akt [...], z których wynika, że przed likwidacją Towarzystwa jego przymusowy kurator mgr J. K. dokonywał transakcji cywilno-prawnych zbywając majątek nieruchomy należący do Towarzystwa, co dowodzi, że stanowił on jego własność, w sytuacji gdy cały majątek został nabyty przez Towarzystwo przed dniem 1 września 1939r.;

- pisma Polskiej Akademii Umiejętności z dnia 3 lutego 2017r., które w sposób dobitny dowodzi, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. nigdy nie zostało zlikwidowane, gdyż w takim przypadku jego majątek zgodnie z § 22 statutu z 1938r. przypadły na własność tej instytucji naukowej;

- pisma sądu rejestrowego z dnia 8 czerwca 2011r. stwierdzającego ciągłość bytu prawnego Towarzystwa Ogrodniczego w K. od 1893r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaskarżonym wyrokiem oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a. wskazując, że sprawa była dwukrotnie przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie i Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z 19 listopada 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że na terenie miejscowości B., do dnia 1 stycznia 1947r. obowiązywał przepis § 431 Kodeksu cywilnego austriackiego, który do przeniesienia własności nieruchomości wymagał aby tytuł nabycia wniesiony został do ksiąg publicznych na to przeznaczonych (intabulacja). Tym samym wpis do księgi wieczystej prawa własności nieruchomości nabytego w drodze umowy był konieczny do skutecznego przeniesienia prawa własności nieruchomości na nabywcę. W odniesieniu do umowy kupna-sprzedaży przedmiotowej nieruchomości położonej w B., która zawarta została w formie aktu notarialnego w dnia [...] czerwca 1935r. intabulacja nie nastąpiła i Towarzystwo Ogrodnicze w K. nie zostało ujawnione w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Towarzystwo Ogrodnicze w K. nie stało się zatem właścicielem owej nieruchomości, a więc nie posiada legitymacji do wszczęcia postepowania o stwierdzenie, że nieruchomość ta nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej. Sąd I instancji stwierdził, że jest związany, podobnie jak organy orzekające w niniejszej sprawie, powyższym prawomocnym wyrokiem.

Jeśli zaś chodzi o legitymację wnioskodawcy do wszczęcia tego rodzaju postępowania w odniesieniu do nieruchomości położonej w G., to kwestia ta została przesądzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, w którym stwierdzono, że w postępowaniu przez Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie sygn. akt IV SA/Wa 1296/08, żadna ze stron nie podniosła zagadnienia legitymacji czynnej Towarzystwa Ogrodniczego w K., a Sąd ten nie badał tego zagadnienia z urzędu. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrując skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, wobec związania zarzutami skargi kasacyjnej, w których zagadnienie legitymacji wnioskodawcy nie było podniesione, nie mógł badać tego zagadnienia. Także dlatego, że nie mieściło się ono w przesłankach nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu (art. 183 § 2 P.p.s.a.). W tym stanie rzeczy, skoro w uzasadnieniach zarówno wyroku z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/08, jak i wyroku z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09, Sądy obu instancji nie zawarły w tej materii oceny prawnej, to Wojewoda [...] ponownie rozpoznając sprawę miał prawo i obowiązek badać legitymację czynną Towarzystwa Ogrodniczego w K., skoro uprzednio legitymacja ta nie została zbadana ani przez organy administracji publicznej, ani przez Sądy obu instancji, a stanowi ona materialnoprawną przesłankę żądania.

Sąd I instancji podkreślił, że trafnie wskazał Wojewoda [...] w decyzji z dnia [...] sierpnia 2013r., powołując wyrok Sądu Apelacyjnego w K. z dnia wyrok Sądu Apelacyjnego grudnia 2011r. sygn. akt [...], że o tym, czy wnioskujący jest podmiotem tożsamym ze stowarzyszeniem podlegającym restytucji, decyduje skład osobowy. Ciągłość korporacyjna podmiotu wymaga zachowania tożsamości osobowej jego członków. Za podmiot uprawniony można uznać tylko taki, którego skład osobowy sprowadza się do członków przedwojennego stowarzyszenia w liczbie, która zgodnie z przepisami ustawy pozwala na jego funkcjonowanie. W dawnym zaborze austriackim do dnia 31 grudnia 1932r. obowiązywała ustawa o stowarzyszeniach z dnia 15 listopada 1967r. (Austr. Dz. Ust. P. Nr 134), zmieniona ustawą z dnia 3 kwietnia 1925r. o zmianie niektórych przepisów prawa o stowarzyszeniach z r. 1867, obowiązującego na obszarze b. zaboru austriackiego (Dz.U. nr 43, poz. 297), która wskazywała, że do założenia stowarzyszenia nie potrzeba było zezwolenia władzy, ale władza miała prawo je zakazać. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 października 1932r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. nr 94, poz. 808 ze zm.), "osoby w liczbie co najmniej 15, względnie stowarzyszenie zwykłe, liczące co najmniej 15 członków, pragnące założyć stowarzyszenie", mogły skutecznie założyć stowarzyszenie rejestrowe. Warunek ilości członków miał zastosowanie także do stowarzyszeń istniejących w chwili wejścia w życie owego rozporządzenia. Także art. 9 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz.U. z 2001r. nr 79, poz. 855 ze zm.) stanowił, że osoby w liczbie co najmniej piętnastu, pragnące założyć stowarzyszenie, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają komitet założycielski. W art. 52 ust. 1 tej ustawy wskazano, że działające w dniu wejścia ustawy w życie stowarzyszenia zarejestrowane i stowarzyszenia wyższej użyteczności stają się stowarzyszeniami w rozumieniu jej przepisów. Statuty tych stowarzyszeń, stanowiące podstawę ich działania, co do zasady zachowują moc. W ocenie Sądu I instancji Wojewoda [...] trafnie uznał, że zgromadzone dowody nie pozwoliły na potwierdzenie tego, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. powstałe w 1945r. było tożsame z Towarzystwem powstałym w 1893r. z uwagi na brak ciągłości korporacyjnej. Sąd wskazał, że oceny tej nie podważa fakt rozwiązania przez niemieckie władze okupacyjne Generalnego Gubernatorstwa, z naruszeniem prawa międzynarodowego, stowarzyszeń polskich (prócz Rady Głównej Opiekuńczej) z dniem 8 sierpnia 1940r., bowiem powojenne władze wymagały ponownej rejestracji stowarzyszeń. Sąd I instancji wskazał, że powyższa ocena prawna Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie legitymacji Towarzystwa Ogrodniczego w K. do wszczęcia niniejszego postępowania nie budzi wątpliwości.

Sąd uznał także, że dowody zgłoszone przez skarżącego po wydaniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, pozostają bez wpływu na wyrażoną powyżej ocenę, bowiem istotne dla sprawy dowody tj. dowody dotyczące: postępowania prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji likwidującej Towarzystwo Ogrodnicze w K., postępowania rejestrowego, w tym postanowienia o wpisaniu Towarzystwa w Krajowego Rejestru sądowego, były znane Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z uwagi na to, że znajdowały się w aktach sprawy w dacie wydania wyroku. Znana była w związku z tym także wzmianka w postanowieniu Sądu Rejonowego [...] z dnia [...] grudnia 2004r. o wpisie Towarzystwa do KRS o pierwszym statucie pochodzącym z 1893r. Sąd i instancji podkreślił, że tego rodzaju informacja nie może stanowić podstawy do uznania tożsamości obu stowarzyszeń. W aktach administracyjnych znajduje się także od 2012r. statut Towarzystwa z 1938r., a więc był on również znany Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Pozostałe dokumenty znajdują się w aktach sprawy albo dotyczą potwierdzenia własności przedmiotowej nieruchomości Towarzystwa Ogrodniczego w K. zlikwidowanego decyzją z dnia [...] lutego 1969r. Jednak Sąd I instancji wskazał, że kwestia ta nie jest sporna w niniejszej sprawie. Bez wpływu na wynik sprawy pozostają również dowody dotyczące transakcji cywilnoprawnych czy też wywłaszczenia majątku Towarzystwa. Nie wskazują one bowiem, wbrew twierdzeniom skargi, na tożsamość przedwojennego stowarzyszenia i obecnego, co najwyżej na tożsamość obecnego stowarzyszenia ze stowarzyszeniem zarejestrowanym w 1945r. Także czasopismo "Ogrodnictwo" zawierające sprawozdanie z Walnego Zebrania członków stowarzyszenia nie może stanowić dowodu na tożsamość stowarzyszeń. Przede wszystkim nie posiada ono żadnej doniosłości prawnej, a nadto nie wymienia członków stowarzyszenia w wymaganej liczbie 15 osób tożsamych z członkami stowarzyszenia założonego w 1893r.

W związku z powyższym Sąd I instancji uznał zarzuty skargi za bezzasadne.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Towarzystwo Ogrodnicze w K., zaskarżając go w całości. Wskazanemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj.:

a. art. 133 § 1 P.p.s.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy i poniechanie przeprowadzenia zaofiarowanych przez wnioskodawcę dowodów, sprowadzenie rozstrzygnięcia wyłącznie do całkowicie bezkrytycznego przyjęcia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku NSA z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, iż "trafnie Wojewoda uznał, że zgromadzone dowody nie pozwoliły na uznanie, że Towarzystwo powstałe w 1945r. było tożsame z Towarzystwem, powstałym w 1983r. z uwagi na ciągłość korporacyjną" oraz nierozpoznanie w toku postępowania przedstawionych w skardze zarzutów, w sytuacji, gdy Towarzystwo zaoferowało istotne dowody stanowiące novum w sprawie, m.in. dowód z kompletnych i oryginalnych akt NSA, który zbadał i ustalił tożsamość skarżącego z Towarzystwem Ogrodniczym z 1893r. oraz akt Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji w Warszawie (znak: [...]), w których znajdują się dokumenty potwierdzające nie tylko wznowienie działalności przez Towarzystwo Ogrodnicze w K. z 1893r., lecz także całe postępowanie, którego istota polegała na badaniu tożsamości Towarzystwa. Wnioskodawca wskazywał również na dowód z oryginalnych akt rejestrowych Sądu Rejowego [...] w K., sygn. akt [...], który badał ex officio Towarzystwo Ogrodnicze w K. z 1893r. z zarejestrowanym na nowo Towarzystwem - w pełnym zakresie, w tym także w oparciu o ww. decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdzającą nieważność likwidacji Towarzystwa z 1965r. i uznał jego tożsamość, co w niniejszej sprawie powinno być wiążące, o ile reżim porządku sądów administracyjnych i sądów powszechnych odnośnie zakresu i kategorii rozpoznawanych spraw uznać za elementarną zasadę porządku prawnego,

b. art. 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. przez zaniechanie kontroli sposobu czynienia ustaleń faktycznych przez organ administracji, a w konsekwencji błędne ustalenie, że skarżący nie jest następcą prawnym Towarzystwa Ogrodniczego w K. powstałego w 1893r., na podstawie nieprawidłowych ustaleń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, które de facto nie zostały przez Sąd i instancji poddane żadnej krytyce, oraz w oparciu o błędną argumentację wyroku NSA z dnia 13 kwietnia 2016r., którą WSA przyjął bez przeprowadzenia koniecznej argumentacji prawnej bądź posługując się argumentacją niezwykle powierzchowną, nierespektującą odpowiednio art. 77 K.p.a. Autor kasacji wskazał, że należyte rozpoznanie zarówno przedłożonych przez wnioskodawcę dowodów, jak i podniesionych w skardze zarzutów, powinno doprowadzić do diametralnie odmiennych ustaleń, tj. że zlikwidowane w 1965r. Towarzystwo Ogrodnicze w K., a założone w 1893r., miało w istocie ten sam skład osobowy na pierwszym walnym zebraniu w 1945r. co przed wojną oraz, że od dnia 1 września 1939r. do czasu likwidacji Towarzystwo Ogrodnicze w K. nie nabyło żadnej nieruchomości. Za to od zakończenia wojny nieruchomości nabyte jeszcze przed 1939r. były traktowane jako własność Towarzystwa, co wynika wprost z treści decyzji likwidacyjnej oraz z działań kuratora – J. K., który dokonywał transakcji cywilno-prawnych zbywając majątek nieruchomy należący do Towarzystwa, co eo ipso dowodzi, że stanowił on własność Towarzystwa Ogrodniczego w K. i powinno dowodzić jego tożsamości. Ponadto pismo Polskiej Akademii Umiejętności z dnia 3 lutego 2017r. w sposób dobitny dowodzi, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. nigdy nie zostało zlikwidowane, gdyż w takim przypadku jego majątek zgodnie z § 22 statutu z 1938r. przypadły na własność tej instytucji naukowej, co nigdy nie nastąpiło.

c. naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a., poprzez, niewyjaśnienie w uzasadnieniu zaskarżanego orzeczenia podstawy i przyczyn nierozpoznania w toku postępowania zarzutów skarżących na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 28 marca 2017r., a w szczególności brak odniesienia się w sposób rzetelny i pełny do zarzutu naruszenia przez organ administracyjny art. 28 K.p.a. oraz art. 153 P.p.s.a.

d. art. 134 § 1 P.p.s.a przez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu za nierozsądzoną legitymację procesową w rozumieniu art 28 K.p.a., w sytuacji gdy była ona przedmiotem kognicji sądu ex officio we wszystkich uprzednio toczących się postępowaniach, a Sąd rozpoznający sprawę przyjął już (ustalił) konkludentnie, że ona istnieje.

e. art. 28 K.p.a. polegające na oczywiście błędnej jego wykładni i przyjęciu, że Towarzystwu Ogrodniczemu w K. nie przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy domaga się restytucji mienia, a jego interes został stwierdzony i wykazany zarówno w tym, jak i innych postępowaniach administracyjnych, oraz w postępowaniu rejestrowym przed Sądem Rejonowym [...]w K. (sygn. akt [...]), w którym Towarzystw zostało zarejestrowane jako następca prawny Towarzystw Ogrodniczego w K. powstałego w 1893r., a wpis ten ma moc powszechnie obowiązującą i wiążącą wszystkie organy państwowe, w tym także organy i sądy administracyjne orzekające w tej i innych sprawach.

f. art. 153 P.p.s.a. przez przyjęcie, iż zarówno Sąd I instancji jak i Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest przy rozpatrywaniu tej sprawy związany stanowiskiem NSA wyrażonym w wyroku z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, podczas gdy ocena prawna o charakterze wiążącym musi dotyczyć właściwego zastosowania konkretnego przepisu, czy też prawidłowej jego wykładni, w odniesieniu do ściśle określonego rozstrzygnięcia podjętego w konkretnej sprawie, a żadnego przepisu in concreto w ww. wyroku NSA nie wskazał.

g. art. 153 P.p.s.a. polegające na niezastosowaniu i zapoznaniu mocy wiążącej orzeczeń WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2008r. sygn. akt IV SA/Wa 1296/08 oraz wyroku NSA z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09, przyznających istnienie interesu prawnego Towarzystwu Ogrodniczemu w K. w stwierdzeniu, że nieruchomości położone w G. i B. są wyłączone z postanowień dekretu o reformie rolnej w sytuacji, gdy orzeczenia te wprost przesądzają, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. jest stroną postępowania administracyjnego w przedmiocie stwierdzenia nieważności przejęcia powyższych nieruchomości,

h. art. 365 K.c. przez jego niezastosowanie i prowadzenie ustaleń na okoliczność, czy wnioskujący jest tożsamy ze stowarzyszeniem - Towarzystwem Ogrodniczym powstałym w 1893r. w sposób sprzeczny z ustaleniami dokonanymi przez Sąd Rejonowy [...] w K., który jednoznacznie stwierdził, że zachodzi tożsamość podmiotu zgłaszającego się do rejestracji z podmiotem uprzednio zarejestrowanym na zasadzie art. 10 pkt 5 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz.U. nr 121, poz. 770) i dokonał jego wpisu. Autor kasacji wskazał, że kwestia badania tożsamości Towarzystwa stanowiła przedmiot kognicji Sądu rejestrowego dokonującego wpisu Towarzystwa w Rejestrze Stowarzyszeń pod numerem KRS [...]. Orzeczenie tego Sądu jest wiążące po myśli art. 365 § 1 K.p.c. Ponadto ww. Sąd w piśmie z dnia 8 czerwca 2011r. nie pozostawił żadnych wątpliwości wskazując, iż: "W ślad za rejestrem, Sąd informuje jedynie, że Towarzystwo Ogrodnicze w K. zostało zarejestrowane w KRS Rejestrze Stowarzyszeń w dniu 27.12.2004 r. pod nr [...], pierwszy statut pochodzi z 1893r., wcześniejsza rejestracja miała miejsce w rejestrze Urzędu Spraw Wewnętrznych Prezydium Rady Narodowej w mieście K. pod nr [...].", co zostało całkowicie zapoznane przez organ administracyjny.

Nadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że w związku z tym, że Sąd I instancji czuł się związany poglądem wyrażonym przez NSA w wyroku z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15, a w związku z tym de facto i de iure nie przeprowadził rzeczywistej kontroli decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017r., pomimo tego, że NSA nie wskazał, jaka została naruszona norma in concreto, strona skarżąca kasacyjnie złożyła wniosek o rozważenie możliwości skierowania sprawy do rozpoznania przez poszerzony skład NSA w celu wydania uchwały po myśli art. 264. § 1 P.p.s.a.:

1. Czy w przypadku, gdy sprawa była przedmiotem rozpoznania przez WSA i NSA, to czy w tej samej sprawie i między tymi samymi stronami dopuszczalne jest ponowne badanie legitymacji procesowej ?

2. Czy sąd administracyjny jest związany rozstrzygnięciem sądu powszechnego, co do tożsamości strony postępowania?

3. Jaki jest zakres zapatrywania prawnego, co do stanowiska zajętego przez NSA przy ponownym rozpoznaniu sprawy, w sytuacji gdy nie jest wskazane naruszenie żadnej normy prawnej in concreto, a zapatrywanie to dotyczy kwestii faktycznych "ocennych"?

Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającej decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Uniwersytet [...] w K. wniósł o jej oddalenie, oddalenie wniosków dowodowych oraz o zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.

Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy wskazać, iż kluczowe znaczenie dla uznania ich zasadności ma kwestia poprawności zastosowania się organów administracji i Sądu I instancji do oceny prawej wyrażonej w prawomocnych orzeczeniach sądowych podjętych w granicach niniejszej sprawy. Przepis art. 135 P.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej i wskazaniom co do dalszego postępowania wyrażonym w wyroku sądu administracyjnego ciążący na organie i sądzie administracyjnym, w tym na Naczelnym Sądzie Administracyjnym i może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, a także po wzruszeniu wyroku, w którym owa ocena prawna lub wskazanie co do dalszego postępowania zostały wyrażone (vide: wyrok NSA z dnia 16 października 1997r. sygn. akt I SA/Po 263/97, LexPolonica nr 341405). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej i wskazań co dalszego postępowania wyrażonych wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 21 marca 2014r. sygn. akt I GSK 534/12; wyrok NSA z dnia 24 czerwca 2015r. sygn. akt II FSK 1404/13, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Związanie sądu administracyjnego, o którym mowa w art. 153 P.p.s.a. nakłada na sąd dwojaki obowiązek w razie orzekania w przyszłości w tej samej sprawie. Po pierwsze sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, które byłyby sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz jest zobowiązany do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Po drugie winien konsekwentnie reagować w razie stwierdzenia braku zastosowania się do oceny prawej lub wskazań w zakresie dalszego postępowania (vide: wyrok NSA z dnia 21 marca 2014r. sygn. akt I GSK 534/12, LEX nr 1487724). Oznacza to, że organ administracji i sąd pozostają zobowiązani rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wydanego w granicach tej sprawy, bez względu na poglądy prawne zawarte w orzeczeniach sądowych i organów administracji wyrażone w innych sprawach (vide: T.Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016 wydanie VI, uwagi do art. 153).

W okolicznościach niniejszej sprawy należy dostrzec, iż wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 435/09 uznano, że wnioskodawca na gruncie art. 28 K.p.a. nie ma interesu prawnego aby ubiegać się o stwierdzenie, że nieruchomość położona w B. nie podlegała przejęciu na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o reformie rolnej, bowiem nie był jej właścicielem w dniu wejścia w życie dekretu o reformie rolnej ani następcą prawnym dawnego właściciela. Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2016r. sygn. akt I OSK 1305/15 wyrażona została generalna ocena w zakresie braku interesu prawnego wnioskodawcy w inicjowaniu przedmiotowego postępowania, bowiem wnioskodawca nie jest podmiotem tożsamym z Towarzystwem Ogrodniczym w K. powstałym w 1893r., będącym poprzednim właścicielem nieruchomości w G., przejętej na cele reformy rolnej, i także z tego powodu nie ma interesu prawnego, o którym mowa w art. 28 K.p.a., aby ubiegać się o stwierdzenie, że ww. nieruchomość nie podlegała przejęciu w trybie dekretu o reformie rolnej. Powyższe zapatrywania prawne wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowią ocenę prawną, o której mowa w art. 153 P.p.s.a., bowiem pojęcie to obejmuje nie tylko szeroko pojętą wykładnię prawa ale także subsumpcję oraz wybór konsekwencji prawnej faktu uznanego za udowodniony (vide: M.Łochowski, Wiążąca sądowa wykładnia prawa, ocena prawna, wskazania co do dalszego postępowania, Przegląd Sądowy 1997/10/24-25; wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2014r. sygn. akt II GSK 1762/12, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ).

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną oznacza, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną, a tym samym nie mogą być skuteczne próby podważania przez autora skargi kasacyjnej oceny prawnej wyrażonej w ww. wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Do takiego skutku prowadzi natomiast domaganie się przez autora skargi kasacyjnej ponownego przeprowadzenia dowodów stanowiących podstawę faktyczną rozstrzygnięcia (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), w sytuacji gdy na tej podstawie dokonana już została ocena wskazująca konsekwencje prawne owych faktów. Ta ocena prawna uznaje, że wnioskodawca nie jest tożsamy z dawnymi właścicielami nieruchomości położonych w B. i G. i nie jest też ich następcą prawnym, a zatem na gruncie art. 28 K.p.a. nie ma interesu prawnego w niniejszej sprawie. Niedopuszczalne jest także domaganie się przez autora kasacji zweryfikowania oceny dokonanych już ustaleń (art. 80 K.p.a.), stanowiących podstawę faktyczną dla wyrażonych w orzeczeniach sądowych konsekwencji prawnych.

Jest poza dyskusją, iż istotne zmiany w stanie faktycznym sprawy mogą powodować nieaktualność oceny prawnej wyrażonej w wyroku sądu (vide: wyrok NSA z dnia 1 października 2001r. sygn. akt SA/Rz 434/00, Palestra 2002/9–10/199; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006r. sygn. akt I FSK 506/05, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Z tego rodzaju sytuacją nie mamy jednak do czynienia w okolicznościach badanej sprawy, bowiem jedynym dowodem w sprawie, na który powołuje się skarżące Towarzystwo, a który nie był znany podczas wyrokowania Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 13 kwietnia 2016r., jest pismo Polskiej Akademii Umiejętności z dnia 3 lutego 2017r. wskazujące, iż nie stało się ono właścicielem majątku Towarzystwa Ogrodniczego w K., co zgodnie z § 22 statutu tegoż Towarzystwa z 1938r., winno nastąpić jako skutek jego zlikwidowania. Mając na uwadze, iż podstawą oceny prawnej o braku następstwa prawnego pomiędzy Towarzystwem Ogrodniczym w K. utworzonym w 1893r., a Towarzystwem Ogrodniczym w K. wpisanym w dniu 16 listopada 1945r. do rejestru stowarzyszeń Urzędu Wojewódzkiego K. pod nr [...], był brak ciągłości korporacyjnej wynikający z braku tożsamości osobowej obu stowarzyszeń, to dokument z dnia 3 lutego 2017r., przez to, że nie odnosi się do kwestii tożsamości osobowej stowarzyszeń, nie wprowadzał zmian w stanie faktycznym sprawy, istotnych z punktu widzenia zaprezentowanej oceny prawnej.

Nie można także potwierdzić zarzutu kasacyjnego wskazującego na naruszenie art. 153 P.p.s.a. przez niedopuszczalną zmianę oceny prawnej dokonaną w toku postępowania, z akceptującej ciągłość korporacyjną wnioskodawcy i Towarzystwa Ogrodniczego w K. utworzonego w 1893r., na podważającą ową ciągłość. Nie ulega wątpliwości, że wskazania co do dalszego postępowania powinny zostać sformułowane i przekazane przez sąd w sposób niewątpliwy oraz niewymagający i niedopuszczający domysłów czy też interpretacji. Wskazania te powinny być konkretne i jednoznacznie sformułowane, tak aby w ponowionym na skutek wyroku postępowaniu umożliwić organowi administracji usunięcie wszystkich uchybień prawa, z powodu których sąd uchylił zaskarżoną decyzję (vide: wyrok NSA z dnia 9 września 2005r. sygn. akt FSK 2033/04; wyrok NSA z dnia 15 marca 2012r. sygn. akt II OSK 2562/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl ). Trafnie wskazuje Sąd I instancji, iż w toku niniejszego postępowania nie zastało uzewnętrznione zapatrywanie któregokolwiek z Sądów, które akceptowałoby ciągłość korporacyjną wnioskodawcy i Towarzystwa Ogrodniczego w K. utworzonego w 1893r. Okoliczność, iż kwestia posiadania przez wnioskodawcę interesu prawnego we wszczętym postępowaniu pojawiła się dopiero na określony jego etapie, wynikała wyłącznie z tego, że nie została ona wcześniej dostrzeżona, co w przekonywujący sposób zrelacjonowano w zaskarżonym wyroku. Nie można zatem zgodzić się z autorem kasacji co do wyrażenia w toku badanego postępowania takiej oceny prawnej, która akceptowałaby ciągłość korporacyjną wnioskodawcy i Towarzystwa Ogrodniczego w K. utworzonego w 1893r. Nie można także podzielić zapatrywania autora kasacji, że ocena ta wynikała w sposób konkludentny z samego faktu prowadzenia postępowań administracyjnych i sądowych z udziałem wnioskodawcy.

Związanie oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu wiąże organ administracji w sposób bezwzględny (vide: T.Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, WK 2016 wydanie VI, uwagi do art. 153), co oznacza, że organ jest obowiązany rozpatrzyć sprawę stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wydanego w granicach tej sprawy, bez względu na poglądy prawne zawarte w orzeczeniach sądowych i organów administracji, wyrażone w innych sprawach. Z tego punktu widzenia nieuprawnione jest oczekiwanie zdezawuowania oceny prawnej wyrażonej w niniejszej sprawie w oparciu o sposób prowadzenia innych postępowań, czy też treść rozstrzygnięć podjętych poza granicami niniejszej sprawy. Zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące na naruszenie art. 28 K.p.a. i art. 365 K.p.c., jednoznacznie zmierzają do podważenia oceny prawnej wyrażonej w wyrokach sądowych wydanych w niniejszej sprawie, a przez to w istocie postulują naruszenie normy art. 153 P.p.s.a. Zresztą stawiając zarzut naruszenia tegoż przepisu autor skargi kasacyjnej wprost domaga się zaniechania uwzględnienia owej oceny prawnej. Taki sposób dowodzenia racji strony skarżącej skazany jest na niepowodzenie tak długo jak ocena ta pozostawać będzie aktualną, w tym także z tego powodu, że orzeczenia sądowe, w których została wyrażona pozostają w obrocie prawnym.

Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a. Przyjmuje się, że naruszenie określonej w tym przepisie zasady orzekania na podstawie akt sprawy może stanowić podstawę kasacyjną wskazaną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. jeżeli polega ono na: oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy; pominięciu istotnej części tych akt; oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu nie znajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy (vide: K.Radzikowski, Orzekanie przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy, ZNSA 2009, nr 2, s. 56 – 60.). Żadna z powyższych okoliczności nie jest przywoływana w skardze kasacyjnej na uzasadnienie postawionego zarzutu. Natomiast zarzucanie "bezkrytycznego przyjęcia stanowiska wyrażonego w uzasadnieniu wyroku", wskazującego na brak interesu prawnego wnioskodawcy w inicjowaniu i prowadzeniu przedmiotowej sprawy i jednoczesne pominięcie dowodów zaoferowanych przez autora kasacji, nie stanowi uzasadnienia dla postawienia zarzutu naruszenia art. 133 § 1 P.p.s.a.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi oznacza, że sąd ten ma prawo, a jednocześnie i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nawet wówczas, gdy w skardze dany zarzut nie został podniesiony. Nie jest przy tym skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także zgłoszonymi wnioskami, zarzutami i żądaniami (vide: wyrok NSA z dnia 27 lipca 2004r. sygn. akt OSK 628/04, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Dla skuteczności zarzutu skargi kasacyjnej opartego na tym przepisie należy wykazać, że sąd I instancji rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym) lub z przekroczeniem granic danej sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1580/11, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), a także w przypadku gdy powinien był wyjść poza granice zakreślone zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, a tego nie uczynił, i że owo zaniechanie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (vide: wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2014r. sygn. akt II GSK 1560/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl ). Autor kasacji nie wskazuje na tego rodzaju okoliczności, natomiast podaje, że błędnie uznano za "nierozsądzoną legitymację procesową w rozumieniu art 28 K.p.a., w sytuacji gdy była ona przedmiotem kognicji sądu ex officio we wszystkich uprzednio toczących się postępowaniach a Sąd rozpoznający sprawę przyjął już (ustalił) konkludentnie, że ona istnieje". Należy wyraźnie wskazać, iż powyższe okoliczności nie mogą stanowić uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 134 § 1 P.p.s.a., bowiem tyczą okoliczności pozostających poza dyspozycją tego przepisu.

Nie jest także trafny zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej jedynie wówczas gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia (vide: J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011, uwaga 7 do art. 141). Z sytuacją taką nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem brak interesu prawnego wnioskodawcy w sprawie wyłączenia określonych nieruchomości spod przepisów dekretu o reformie rolnej wynikał z oceny prawnej wyrażonej w wyrokach sądowych, którą były związane organy administracji i Sąd I instancji. Odwołanie się do owej oceny i brak odrębnej analizy tej kwestii w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odpowiada wymogom art. 153 P.p.s.a. i nie stanowi naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a.

Odnosząc się z kolei do wniosku o przedstawienie zagadnienia prawnego składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 187 P.p.s.a.) należy wskazać, że zagadnienie prawne zaprezentowane w niniejszej sprawie nie budzi poważnych wątpliwości w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych. Kwestia związania oceną prawną i wskazaniami do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądowym, także w stanie prawnym obowiązującym przed wejściem w życie przepisów P.p.s.a., była wielokrotnie przedmiotem analizy w orzecznictwie, które konsekwentnie opowiada się za bezwzględnym charakterem obowiązku podporządkowania się owym ocenom i wskazaniom (vide: J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2011 wydanie V, uwagi do art. 153). Tym samym nie jest spełniony podstawowy warunek przedstawienia zagadnienia prawnego. Ponadto wypada dostrzec, że autor skargi kasacyjnej w żaden sposób nie umotywował przedstawionego wniosku i nie wskazał w jakich konkretnych okolicznościach upatruje istnienia poważnych wątpliwości. Tym samym wniosek zgłoszony w powyższym zakresie uznać wypada za bezzasadny.

Z tych względów skarga kasacyjna jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.

Wniosek o zwrot kosztów postępowania pochodzący od uczestnika postępowania nie mógł zostać uwzględniony, bowiem nie odpowiadał hipotezie art. 204 P.p.s.a.