Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi T. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 23 grudnia 2025 r. nr 2201-IEE.7191.2.2.374.2025.WK w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.

1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 grudnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1691, dalej "K.p.a.") oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 54 § 1-7, art. 67 § 1-6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., dalej "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia T.C. (dalej "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku (dalej "Dyrektor Oddziału ZUS") z dnia 28 października 2025 r. oddalające skargę na czynność egzekucyjną, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

Organ egzekucyjny Dyrektor Oddziału ZUS, będący jednocześnie wierzycielem, prowadzi do majątku Skarżącego postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych nr od [...] do [...] z 30 października 2007 r. z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczenie zdrowotne za okres 7/2001, 09-12/2001 oraz 01/2002, które doręczono Skarżącemu 8 listopada 2007 r. wraz z zawiadomieniem o zajęciu wynagrodzenia za pracę z 30 października 2007 r.

W toku trwającego postępowania na podstawie ww. tytułów wykonawczych organ egzekucyjny zawiadomieniem z 22 września 2025 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w M. S.A. Zawiadomienie doręczono Skarżącemu 29 września 2025 r.

Pismem z 1 października 2025 r. Skarżący złożył skargę na ww. czynność egzekucyjną zajęcia rachunku bankowego, wskazując na przedawnienie należności, naruszenie ustawy oraz uciążliwość zastosowanego środka. Skarżący wniósł o uchylenie czynności egzekucyjnych oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Postanowieniem z 28 października 2025 r. organ egzekucyjny oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną.

3. W wyniku rozpatrzenia zażalenia, Dyrektor IAS postanowieniem z dnia 23 grudnia 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu Dyrektor IAS wskazał, że organ egzekucyjny dokonując zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zastosował jeden ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważniła go u.p.e.a., wskazany w art. 1a pkt 12 lit. a tej ustawy. W ramach zastosowanego środka egzekucyjnego organ egzekucyjny doręczył zawiadomienie dłużnikowi zajętej wierzytelności 22 września 2025 r., zaś wydruki tych zawiadomień (w oparciu, o które dokonano zajęcia) doręczono Skarżącemu skutecznie i prawidłowo 29 września 2025 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki. W ocenie organu zostały wykonane wszystkie czynności przewidziane w ustawie, a organ egzekucyjny dopełnił wszystkich wymogów wynikających z treści art. 80 § 1 - § 3. Zawiadomienie z 22 września 2025 r. spełnia wszystkie wymogi określone w art. 67 § 2 u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego Dyrektor IAS, przytaczając art. 7 § 2 u.p.e.a., wskazał że organ egzekucyjny mógłby zrezygnować z zastosowania środka egzekucyjnego, który w ocenie Skarżącego jest zbyt uciążliwy, jednak tylko, gdy osiągniecie celu egzekucji byłoby możliwe przy wykorzystaniu innego środka egzekucyjnego o podobnej skuteczności. Jednakże Skarżący nie wskazał innego składnika majątku, z którego organ egzekucyjny mógłby prowadzić skuteczną egzekucję, a który byłby dla Skarżącego mniej uciążliwy. Zatem zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor IAS uznał za niezasadny.

Odnosząc się do kwestii dotyczących egzekwowanego obowiązku, w tym jego wygaśnięcia tj. zarzutu naruszenia art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a., organ wskazał, że zarzuty te nie mogą być przedmiotem rozpoznania w trybie skargi na czynności egzekucyjne. Przedmiotem oceny przy rozpatrywaniu skargi złożonej z art. 54 § 1 u.p.e.a. może być wyłącznie ocena kwestii formalnoprawnych, odnoszących się jedynie do prawidłowości działania organu egzekucyjnego przy zastosowaniu danego środka egzekucyjnego.

3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, uchylenie czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, a także zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie art. 7 i art. 7a u.p.e.a. przez prowadzenie postępowania egzekucyjnego w sposób sprzeczny z prawem, wbrew zasadom praworządności i zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, a także naruszenie art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych przez jej niezastosowanie i uznanie, iż dochodzone przez organ egzekucyjny roszczenie nie jest przedawnione.

4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Badając rozpoznawaną sprawę w ramach swej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS ani poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji.

5.2. Istota sprawy dotyczy oceny, czy wymieniona czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z prawem.

Na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, zaś podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.

Ponadto należy zwrócić uwagę, że w przepisie art. 1a pkt 2 u.p.e.a. zdefiniowano czynności egzekucyjne jako wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Wobec tego, na te właśnie działania przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego.

Skład orzekający w pełni podziela prezentowany w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, że określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma bowiem charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyroki NSA z dnia 17 maja 2022 r. sygn. akt III FSK 583/21, z dnia 4 listopada 2021 r. sygn. akt III FSK 112/21, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne są w CBOSA, dostępnej na stronie internetowej https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarga w tym trybie przysługuje na dokonane przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktyczne podejmowane już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny. Kontroli w omawianym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, których legalną definicję zawarto w art. 1a pkt 2 u.p.e.a. Pojęcie czynności egzekucyjnych obejmuje zatem zarówno czynności o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i czynności o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego.

W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (por. wyroki NSA: z dnia 8 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3048/15; z dnia 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 2 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 778/13; z dnia 24 października 2014 r., sygn. akt II GSK 1377/13).

W ramach skargi na czynności egzekucyjne można zatem podnosić kwestie formalnoprawne, które odnoszą się jedynie do prawidłowego przebiegu postępowania organu egzekucyjnego, w oparciu o przepisy regulujące sposób i formę dokonania tych czynności. Nie jest natomiast możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. lub wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (tak np. NSA w wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; z dnia 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FSK 2966/17, czy z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 1098/18).

W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że do kategorii czynności egzekucyjnych należy zaliczyć zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, wskazane w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., a uregulowane w art. 80 § 1-3 u.p.e.a.

Analiza akt przedmiotowej sprawy wykazała, że w ramach podjętej czynności organ egzekucyjny prawidłowo doręczył Skarżącemu w dniu 29 września 2025 r. zawiadomienie z dnia 22 września 2025 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Odpisy tytułów wykonawczych z 30 października 2007 r., w oparciu o które dokonano czynności, zostały Skarżącemu doręczone na wcześniejszym etapie postępowania egzekucyjnego, tj. 8 listopada 2007 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd podzielił stanowisko organu odnośnie prawidłowości dokonania czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Wszelkie podjęte działania w tym zakresie odpowiadają wymogom określonym w art. 80 § 1-3 u.p.e.a. Ponadto, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 22 września 2025 r. zawiera wszystkie niezbędne elementy, określone w art. 67 § 2 i 2a u.p.e.a., m.in. numery tytułów wykonawczych, kwotę należności głównej oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów upomnienia. Zawiadomienie nie zawiera podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Zgodnie bowiem z treścią art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego. Ponadto, przedmiotowe zawiadomienie sporządzone jest według wzoru określonego przez Ministra Finansów rozporządzeniem z dnia 18 marca 2024 r. (Dz.U. z 2024 r., poz. 426), którym określono m.in. wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Mając zaś na uwadze argumenty podniesione w uzasadnieniu skargi, a dotyczące kwestii przedawnienia dochodzonych należności oraz długości trwającego postępowania egzekucyjnego, w tym naruszenia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Sąd stwierdza, że nie mogą być one przedmiotem oceny w toku postępowania w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjną, jako wychodzące poza jej zakres. Jak już wskazano powyżej, kognicja organów nadzoru przy rozpatrywaniu skargi na czynność egzekucyjną jest ograniczona wyłącznie do oceny prawidłowości i zgodności z prawem dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, a zatem do kwestii formalnoprawnych, na co słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy. Co więcej, kwestia braku upływu terminu przedawnienia dochodzonych należności została rozstrzygnięta w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zakończonym prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 6 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 515/08, od którego skargę kasacyjną oddalił Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 11 czerwca 2010 r. sygn. akt II FSK 269/09.

Organ prawidłowo odniósł się również do podnoszonej przez Skarżącego kwestii uciążliwości środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Przepis art. 7 § 2 u.p.e.a. stanowi, iż organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Zasada ta rządzi wyborem konkretnego środka egzekucyjnego. W przypadku, gdy istnieje możliwość wyboru spośród kilku środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku, należy zastosować te, które są najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Należy jednak zaznaczyć, że przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością.

O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie strony. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ to postępowanie prowadzący powinien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Natomiast wykazanie przez zobowiązanego uciążliwości wymaga nie tylko wskazania, na czym uciążliwość polega, ale wymaga zidentyfikowania innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 maja 2022 r. sygn. akt I SA/Po 621/21).

Zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. Również zobowiązany może wskazać inny środek egzekucyjny, o mniejszej w jego odczuciu uciążliwości (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 12 stycznia 2022 r. sygn. akt IV SA/Po 756/21).

Charakter i specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że podejmowane w nim działania, w tym przeprowadzanie konkretnych czynności egzekucyjnych, zawsze stanowić będzie pewnego rodzaju "uciążliwość" dla strony zobowiązanej.

Podzielić należało stanowisko organu, że wobec braku wskazania przez Skarżącego w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego innego składnika majątku, do którego skierowanie środka egzekucyjnego byłoby - w ocenie Skarżącego – mniej dolegliwe, organ egzekucyjny miał ustawowy obowiązek prowadzenia egzekucji administracyjnej.

W świetle powyższej argumentacji, wbrew zarzutom skargi, zasadnie organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Tym samym bezpodstawny okazał się zarzut naruszenia przepisów u.p.e.a. Jednocześnie zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia przepisów regulujących postępowanie organów egzekucyjnych, ujętych w K.p.a. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Organy zgromadziły wymagany dla rozstrzygnięcia sprawy materiał dowodowy i na tej podstawie dokonały prawidłowej analizy sytuacji faktycznej, którą następnie poddały prawidłowej subsumpcji pod znajdujące zastosowanie w sprawie przepisy prawa. Zaskarżone postanowienie zawiera wszelkie niezbędne wymagane przepisami elementy, zaś jego uzasadnienie faktyczne wskazuje fakty, które organ uznał za udowodnione oraz dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne zawiera wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i rzetelny. Tym samym nie znalazły aprobaty Sądu zarzuty dotyczące naruszenia przez organy zasady praworządności, czy pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.

5.3. Po dokonaniu kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora IAS oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienia odpowiadają prawu, a ocena przeprowadzonego postępowania nie ujawniła wad, o których mowa w art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej "p.p.s.a."), dających podstawę do ich wyeliminowania z obrotu prawnego.

Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako bezzasadną.