II SA/Po 785/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-19	
Data wpływu	2025-10-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Jacek Rejman
Robert Talaga
Wiesława Batorowicz /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6059 Inne o symbolu podstawowym 605	
Hasła tematyczne	Ewidencja ludności	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 274; art. 46 ust. 2 pkt 1; Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t. j.)
Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Robert Talaga Asesor WSA Jacek Rejman Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agata Tyll-Szeligowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2026 r. sprawy ze skargi F. G. na decyzję Wojewody z dnia 1 września 2025 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych z rejestru PESEL oddala skargę.	
Uzasadnienie
Burmistrz [...] decyzją z dnia 4 lipca 2025 r. nr [...] działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) oraz art. 46 ust. 2 pkt 1, art. 47 ust.3 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2025 r., poz. 274 dalej jako u.e.l.) odmówił F. G. (dalej też jako skarżący lub strona) udostępnienia danych dotyczących adresu zameldowania oraz nr PESEL J. N..

W uzasadnieniu decyzji wskazano, że wnioskiem z dnia 7 listopada 2024 r. skarżący zwrócił się do Burmistrza [...] o udostępnienie z rejestru PESEL informacji na ta temat adresu zameldowania i numeru PESEL J. N., ponieważ dane osoby poszukiwanej są niezbędne w związku z zamiarem wniesienia do sądu powództwa, celem skutecznego dochodzenia roszczeń przysługujących wnioskodawcy względem osoby poszukiwanej.

Burmistrz pismem z dnia 18 listopada 2024 r. wezwał stronę do nadesłania dokumentów potwierdzających interes prawny lub interes faktyczny w udostępnieniu z rejestru PESEL wnioskowanych informacji.

Dnia 26 listopada 2024 r. skarżący ponownie złożył wniosek o udostępnienie danych jednostkowych z rejestru PESEL J. N. powielając wcześniejszą argumentację.

Dnia 2 czerwca 2025 r. organ wystąpił o zgodę na udostępnienie danych do J. N.. Dnia 18 czerwca 2025 r. J. N. odebrał korespondencję. Do dnia wydania decyzji organ nie otrzymał w formie pisemnej zgody na udostępnienie jego danych.

Wobec tego Burmistrz [...] uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż aktualnie posiada interes prawny jak również interes faktyczny w uzyskaniu informacji o adresu zameldowania J. N.. Strona we wniosku wskazała jako podstawę swojego żądania, zamiar wszczęcia postępowania sądowego przeciwko J. N.. Organ wskazał, że skuteczna realizacja tej czynności nie wymaga legitymowania się adresem zameldowania oraz nr PESEL, ponieważ przepisy k.p.c. nie wymagają powyższych danych do skutecznego wszczęcia postępowania. Ponadto zgodnie z art. 2081 k.p.c. Sąd z urzędu ustala adres pozwanego będącego osobą fizyczną, jeżeli jest on obowiązany do jego posiadania. Treść zacytowanego przepisu wskazuje jednoznacznie, iż w toku prowadzonego postępowania procesowego ustalenie numeru PESEL pozwanego jest obowiązkiem Sądu, a nie powoda. To zaś dodatkowo potwierdza brak interesu prawnego do uzyskania informacji o adresie zameldowania osoby wskazanej we wniosku.

Mając na względzie powyższe oraz fakt, iż w przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie uczynił zadość wezwaniu organu do uzupełnienia braków w zakresie wykazania aktualnego interesu prawnego w odniesieniu do adresu zameldowania Pana J. N., żądanie udostępnienia ww. informacji uznać należy za nieudokumentowane, a w takim stanie sprawy pozytywne załatwienie wniosku strony mogłoby spowodować naruszenie dóbr osobistych osoby wskazanej we wniosku.

Burmistrz stwierdził, że zamiarem strony jest dochodzenie roszczenia odszkodowawczego za szkody wyrządzone przez funkcjonariusza publicznego J. N. (Prezesa UODO) w okresie wykonywania przez niego tego mandatu. Organ wskazał, że sentencje obu przedłożonych przez skarżącego wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 5 kwietnia 2024 r. o sygnaturze akt II SAB/Wa 464/23 oraz wyroku z dnia 22 października 2022 r. o sygnaturze akt II SA/Wa 722/22 jednoznacznie stwierdzają, iż to Prezes Urzędu Ochro Danych Osobowych dopuścił się bezczynności podczas wykonywania władzy publicznej. Nie ma tam mowy o personaliach osoby piastującej ten urząd, a zatem wnioskodawca nie może z braku interesu prawnego, domagać się udostępnienia z rejestru PESEL adresu zameldowania osoby fizycznej, jaką - jego zdaniem - wykonywała władzę publiczną w imieniu organu Państwa o nazwie: "Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych". Co do adresu siedziby tego Urzędu oraz statystycznego numeru identyfikacyjnego w systemie REGON tego organu czego od osoby dochodzącej swoich roszczeń w trybie i na zasadach określonych w powołanym art. 417 § 1 Kodeksu cywilnego, art. 126 § 2 pkt 1 i 3 k.p.c. to są one powszechnie dostępne na stronach internetowych tego organu.

F. G. odwołał się od tej decyzji, nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu.

Wojewoda decyzją z dnia 1 września 2025 r. nr [...] działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W ocenie Wojewody Burmistrz [...] prawidłowo odmówił udostępnienia danych z rejestru PESEL, ponieważ wskazany przez wnioskodawcę cel nie stanowi interesu prawnego w rozumieniu przepisów. Wnioskodawca domagał się danych J. N. (adres zameldowania i numer PESEL), powołując się na zamiar wniesienia pozwu o odszkodowanie i zadośćuczynienie za bezczynność Prezesa UODO stwierdzoną prawomocnym wyrokiem WSA. Organy uznały jednak, że ewentualne roszczenia dotyczą organu administracji publicznej (Skarbu Państwa), a nie osoby fizycznej pełniącej funkcję. Do wniesienia pozwu wystarczające są dane siedziby i identyfikacyjne urzędu, które są publicznie dostępne.

Zdaniem organu odwoławczego zamiar wszczęcia postępowania sądowego ma charakter przyszły i niepewny, a więc nie spełnia cech interesu prawnego, który musi być konkretny, aktualny i oparty na normie prawa materialnego. Interes taki powstaje dopiero po wniesieniu pozwu i ewentualnym wezwaniu sądu do uzupełnienia danych pozwanego. Udostępnienie danych z PESEL bez spełnienia tych przesłanek naruszałoby konstytucyjne prawo do prywatności osoby której te dane dotyczą.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu F. G. zaskarżył w całości decyzję Wojewody z dnia 1 września 2025 r. nr [...], domagając się jej uchylenia.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej także jako "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli Sąd doszedł do przekonania, że skarga F. G. nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest decyzja Wojewody 1 września 2025 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrz [...] decyzją z dnia 4 lipca 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia skarżącemu z rejestru PESEL danych dotyczących numeru Pesel i adresu zamieszkania J. N..

Materialnoprawną podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U. z 2024 r. poz. 736 – w skrócie u.e.l.). Stosowanie do art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy, dane z rejestru PESEL, rejestrów mieszkańców oraz rejestrów zamieszkania cudzoziemców, w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań, mogą być udostępnione osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. Zgodnie zaś z art. 47 ust. 3 ustawy, organ rozpatrujący wniosek o udostępnienie danych odmawia, w drodze decyzji administracyjnej, udostępnienia danych jednostkowych, jeżeli nie zostały spełnione warunki określone w art. 46.

Istota sporu w sprawie sprawdzała się zatem do oceny, czy organy administracji zasadnie odmówiły skarżącemu udostępnienia z rejestru PESEL wnioskowanych danych, celem wystąpienia przeciwko J. N. z powództwem, uznając, że skarżący nie wykazał interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych.

Posiadanie interesu prawnego w postępowaniu jest równoznaczne z ustaleniem przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Co więcej, musi to być taki przepis, z którego dla danego podmiotu wynikają prawa lub obowiązki pozostające w związku z konkretnym rozstrzygnięciem. Innymi słowy, o tym, czy w konkretnej sprawie wnioskodawca ma interes prawny decydują przepisy prawa materialnego. Stwierdzenie istnienia interesu prawnego sprowadza się do ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającą na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego.

Gdy chodzi zaś o postępowanie w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności, to o interesie prawnym strony mogą świadczyć tylko takie okoliczności, w których sytuacja prawna strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne wnioskodawcy do zrealizowania jego uprawnień lub poddania się obowiązkom. Wykazać zatem należy bezpośredni związek między sytuacją danego podmiotu a wspomnianą normą prawa, na której oparty jest interes prawny. Przy czym w orzecznictwie przyjmuje się, że wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 cyt. ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 286/16) . Najistotniejszą kwestią jest zatem posiadanie owego interesu, aby w dalszej kolejności czy to go wykazać czy udowadniać.

Legitymację do uzyskania danych z rejestru PESEL, na podstawie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, można wywodzić z norm prawa materialnego należących do różnych gałęzi prawa, w tym również prawa cywilnego. Sąd w składzie orzekającym podziela jednak pogląd, że organ, badając interes prawny w sytuacji, gdy strona powołuje się na zamiar sądowego dochodzenia roszczeń, powinien ograniczyć swoje działania do ustalenia istnienia sporu sądowego pomiędzy wnioskodawcą a osobą poszukiwaną. Zamiar zainicjowania postępowania sądowego nie wypełnia istotnych podstawowych wartości, na jakich oparty jest interes prawny. Nie jest to bowiem interes prawny konkretny, aktualny, obiektywnie istniejący. Samo deklarowanie zainicjowania w przyszłości postępowania sądowego, zwłaszcza w okolicznościach faktycznych sprawy, w której na gruncie materialnoprawnym nie występuje relacja łącząca skarżącą z osobami, których żądanie ujawnienia danych z rejestrów ewidencji ludności obejmuje, przesądza o braku uzasadnionych podstaw prawnych i faktycznych wykazania interesu prawnego.

Podmiot zainteresowany uzyskaniem danych adresowych z rejestru PESEL ma bowiem interes prawny w uzyskaniu danych osoby przeciwko której wytoczył powództwo przed sądem powszechnym, gdy sąd ten zobowiąże go, jako powoda, do podania adresu zamieszkania pozwanego (por. wyrok NSA z 29 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 417/11; podobnie: wyrok NSA z 9 września 2016 sygn. akt II OSK 2644/14).

W ocenie Sądu zamiar wytoczenia powództwa przeciwko innej osobie nie dowodzi samodzielnie istnienia interesu prawnego po stronie skarżącej. Interes prawny musi bowiem mieć charakter realny, a więc musi rzeczywiście istnieć w dacie stosowania danych norm prawa administracyjnego. Co więcej, nie może mieć on charakteru hipotetycznego. Sąd w składzie orzekającym podziela przy tym stanowisko, że podmiotowi, któremu przysługuje prawo dochodzenia określonych roszczeń, przepisy prawa powinny przyznawać uprawnienia związane z koniecznością nadania temu prawu skuteczności. Interes prawny nie może być uzasadniony zdarzeniami i okolicznościami mającymi nastąpić w przyszłości, do których wnioskodawca dąży lub zamierza podjąć w przyszłości.

Ponownie podkreślić trzeba, że z art. 46 ustawy o ewidencji ludności jasno wynika, że to na wnioskującym o udostępnienie danych z rejestru PESEL spoczywa ciężar wykazania interesu prawnego w udostępnieniu danych. Jak wyżej wskazano, o interesie prawnym strony w sprawie o udostępnienie danych z ewidencji ludności mogłyby świadczyć takie okoliczności, w których sytuacja prawna tej strony byłaby zależna od danych uzyskanych z ewidencji, a więc gdyby te dane były potrzebne do zrealizowania przez wnioskodawcę swoich uprawnień lub poddania się obowiązkom. Interes prawny mają tylko te podmioty, których sytuacja prawna wynika wprost z normy prawa materialnego. Z taką sytuacją w tym przypadku nie mamy do czynienia.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że w orzecznictwie przyjmuje się, iż wykazanie interesu prawnego w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy jest tożsame z udowodnieniem (por. wyrok NSA z 26 lipca 2016r. sygn. akt II OSK 286/16, z 15 lipca 2016r. sygn. akt II OSK 2679/14). Sąd w niniejszym składzie akceptuje rozumienie pojęcia "wykazania" interesu prawnego jak w powołanych wyżej wyrokach. Sam zamiar zainicjowania postępowań przed właściwymi organami czy sądami jest jedynie interesem faktycznym, nie poddającym się regulacji art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy. Nie kreuje bowiem żadnego stosunku zarówno procesowego, a tym bardziej materialnego.

W szczególności w sprawie istotnym jest to, że J. N. sprawował w latach 2019-2024 funkcję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Skarżący domaga się z jednej strony danych "prywatnych" J. N. tj. adresu zamieszkania i numeru PESEL, z drugiej zaś swoje roszczenia łączy z funkcją publiczną jaką sprawował J. N. będąc prezesem UODO i szkodami jakich doznał na skutek działania organu. Co do pierwszej kwestii zgodzić się należało z organami, że skarżący nie wykazał interesu prawnego do uzyskania tych danych. Co do drugiego aspektu to dane UODO są powszechnie dostępne, chociażby na stronie internetowej organu www.uodo.gov.pl. Nic nie stoi więc na przeszkodzie by skarżący wytoczył powództwo, a nawet kierując je przeciwko J. N., może to zrobić bez uzyskania danych z ewidencji PESEL, z wykorzystaniem do tego mechanizmów przewidzianych w k.p.c. i kompetencjach sądu powszechnego.

Z powyższych względów Sąd uznał, że w tym zakresie organy obu instancji dokonały prawidłowej wykładni przepisu art. 46 ust. 2 pkt 1 u.e.l. oraz prawidłowo przepis ten zastosowały, co w konsekwencji spowodowało odmowę udzielenia danych J. N. wnioskującemu podmiotowi.

Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.