Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.), sędzia WSA Magdalena Durzyńska, asesor WSA Mateusz Rogala, Protokolant referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2023 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr KOA/4304/Go/21 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr KOA/4304/Go/21 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie utrzymało w mocy decyzję tego samego organu z dnia 22 września 2021 r. nr KOC/3782/Go/21 w przedmiocie umorzenia postępowania.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Pismem z dnia 5 maja 2016 r. K. S. działający przez pełnomocnika adwokat M. B. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego

w Warszawie o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Nr [...] dnia 6 czerwca 1980 r. orzekającej, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] róg ul. [...] (ozn. hip. "[...] lit. A") stanowi mienie opuszczone w rozumieniu dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87) i orzekającej o przejściu na własność Skarbu Państwa tej nieruchomości z dniem 1 stycznia 1956 r.

W toku prowadzonego postępowania Kolegium zwróciło się pismem z dnia

23 maja 2018 r. do wnioskodawcy o wykazanie następstwa prawnego po zmarłej byłej właścicielce opisanej wyżej nieruchomości M. S.. W odpowiedzi pełnomocnik wnioskodawcy pismem z dnia 11 czerwca 2018 r. zwrócił się o zawieszenie postępowania do czasu stwierdzenia nabycia spadku po zmarłej M. S. ewentualnie o zawieszenie postępowania na wniosek strony.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z dnia

22 czerwca 2018 r. nr KOA/1696/Go/18, na wniosek K. S., zawiesiło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Nr [...] dnia 6 czerwca 1980 r.

Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia

22 września 2021 r. nr KOC/3782/Go/21, na podstawie art. 98 § 2 k.p.a. w związku

z art. 105 § 1 k.p.a. podjęło postępowanie zawieszone postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr KOA/1696/Go/18 z dnia

22 czerwca 2018 r. i umorzyło postępowanie administracyjne z wniosku K. S. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Nr [...] dnia 6 czerwca 1980 r. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podano, że ponieważ w niniejszej sprawie K. S. w ciągu trzech lat od zawieszenia postępowania nie wystąpił o jego podjęcie, postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć.

Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy złożył K. S..

Rozpatrując sprawę ponownie Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 98

§ 1 k.p.a. organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi

o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane (art. 98

§ 2 k.p.a.). Zgodnie zaś z art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym (art. 105 § 2 k.p.a.).

W orzecznictwie wskazuje się, że zgodnie z art. 98 § 2 k.p.a., jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o jego podjęcie, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Zatem, gdy strona na skutek niezłożenia w ustawowym terminie wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji

o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a.

Przenosząc opisane wyżej uwagi na grunt niniejszej sprawy Kolegium stwierdziło, że w świetle niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, iż w ciągu trzech lat od zawieszenia postępowania wnioskodawca nie wystąpił o jego podjęcie. Stąd niniejsze postępowanie jako bezprzedmiotowe należało umorzyć. Przedmiotowe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie nr KOA/1696/Go/18 z dnia

22 czerwca 2018 r. zawieszające postępowanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawcy 2 lipca 2018 r. Kolegium było zatem uprawnione, aby podjąć zawieszone postępowanie i umorzyć postępowanie administracyjne, ponieważ od daty doręczenia postanowienia zawieszającego do dnia wydania kwestionowanej przez stronę decyzji upłynęło trzy lata i dwa miesiące.

Skargę na decyzję Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Warszawie wniósł K. S. zarzucając jej :

I. naruszenie przepisów postępowania, które miały wpływ na wynik sprawy,

a mianowicie:

- art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 40 § 1 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. i art. 10 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i doręczenie zawiadomienia o wszczęciu postępowania

z urzędu, a następnie decyzji pełnomocnikowi nieustanowionemu w sprawie przy równoczesnym uznaniu doręczeń w ten sposób dokonanych za prawidłowe

i wywołujące skutek prawny w postaci rozpoczęcia biegów terminów;

- art. 6, 7, 9, 11 i 12 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego i nierozważenie przez organ wszystkich okoliczności istotnych dla treści podejmowanego rozstrzygnięcia, a co za tym idzie utrzymanie w mocy decyzji opartej wyłącznie na błędnych ustaleniach organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji jest zobligowany do wszechstronnego zbadania sprawy;

II. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przekroczeniu zasad swobodnej oceny dowodów wyrażonej w przepisie art. 80 k.p.a.

Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji

i zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,

z zastrzeżeniem art. 57a.

Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.

W myśl art. 98 § 2 k.p.a. jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Z brzmienia przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że brak wniosku o podjęcie postępowania obliguje organ

do uznania żądania wszczęcia postępowania za wycofane, co powoduje jego umorzenie. To sama strona, która "spowodowała" zawieszenie postępowania we własnej sprawie ma być inicjatorem jego podjęcia, czyli wyrazić chęć jego kontynuowania. Wyłącznie od woli strony zależy dalszy bieg postępowania. Niezłożenie przez stronę wniosku o podjęcie postępowania w terminie trzech lat od jego zawieszenia, skutkuje umorzeniem postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2020 r. sygn. akt II OSK 2940/19 oraz wyrok NSA z 15 września 2020 r., sygn. akt II OSK 1316/20, CBOSA).

Początek biegu terminu, o którym mowa w art. 98 § 2 k.p.a. rozpoczyna się od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd ten jest dominujący (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 1180/11, z 15 lutego 2011 r., sygn. akt I OSK 543/10, z 11 lipca 2016 r., sygn. akt I OSK 2358/14, z 7 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 1200/15, z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2166/15, z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 1143/19, z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2265/17; CBOSA).

W warunkach rozpoznawanej sprawy istotną okolicznością jest,

że postanowieniem z 22 czerwca 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Warszawie zawiesiło, na podstawie art. 98 § 1 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności opisanej wyżej decyzji Naczelnika Dzielnicy [...] Nr [...] dnia 6 czerwca 1980 r.

Z wnioskiem o zawieszenie postępowania wystąpił działający w imieniu skarżącego profesjonalny pełnomocnik (pismo z 11 czerwca 2018 r.) Dla skuteczności podjęcia postępowania niezbędne było zatem zwrócenie się do organu o podjęcie zawieszonego postępowania. Bezsporne jest, że w sprawie niniejszej od daty wydania postanowienia o zwieszenie postępowania nie wpłynął wniosek o jego podjęcie. Brak aktywności pełnomocnika strony spowodował, że po upływie 3 lat od daty zawieszenia postępowania prawidłowo postępowanie to zostało umorzone. Uznanie bowiem żądania wszczęcia postępowania za wycofane czyni to postępowanie bezprzedmiotowym. Trafne więc było zastosowanie przez organ I instancji przepisu art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art. 98 § 2 k.p.a. Należy podkreślić, że art. 98 § 2 k.p.a. przewiduje fikcję prawną polegającą na uznaniu żądania wszczęcia postępowania za wycofane z mocy prawa na skutek upływu terminu. Postępowanie nie może bowiem toczyć się w sytuacji,

gdy w trakcie postępowania strona wycofa żądanie wszczęcia postępowania, które to postępowanie może być prowadzone wyłącznie na jej wniosek. Skutek ten występuje również, gdy formalnie brak jest co prawda takiego wniosku strony, lecz przepis prawa - art. 98 § 2 k.p.a. - nakazuje uznanie wniosku wszczynającego postępowanie za wycofany. Zatem, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie o określonej treści, postępowanie staje się bezprzedmiotowe, co z kolei skutkuje wydaniem decyzji

o umorzeniu postępowania - zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. (por. wyrok NSA

z 26 września 2001 r., sygn. LEX nr 78917).

Wobec upływu trzech lat od daty zawieszenia postępowania i niezłożenia przez stronę w tym czasie wniosku o podjęcie postępowania, organ był zobligowany

do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. W świetle powyższego podniesione

w skardze zarzuty nie zdołały skutecznie podważyć trafności stanowiska wyrażonego

w zaskarżonej decyzji.

Wprawdzie w dacie wszczęcia postępowania zainicjowanego przez skarżącego brak było pełnomocnictwa dla profesjonalnego pełnomocnika, który złożył wniosek

o wszczęcie postępowania nieważnościowego, jednak już w dacie sporządzania wniosku o zawieszenie postępowania (pismo z dnia 11 czerwca 2018 r.) takie pełnomocnictwo zostało przedstawione z datą również 11 czerwca 2018 r. W tej sytuacji uznać należy, że brak pełnomocnictwa w dacie wszczęcia niniejszego postępowania nie może skutkować, wbrew zarzutom skargi, przyjęciem, że postępowanie to zostało wszczęte nieprawidłowo. Czynności pełnomocnika zostały bowiem konwalidowane. Dodać należy, że postanowienie o zawieszeniu postępowania zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 2 lipca 2018, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia jego odbioru. W dacie tej zaś pełnomocnik dysponował prawidłowo sporządzonym pełnomocnictwem do reprezentowania skarżącego w niniejszym postępowaniu i to on właśnie złożył w imieniu skarżącego wniosek o jego zawieszenie.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo

o postepowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.