Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogdan Wolski Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi J. P., M. K. i S. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania za grunt nieruchomości warszawskiej oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W.

nr [...] z dnia [...] września 2008 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako [...]. W uzasadnieniu decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 2009 r. Wojewoda [...] wskazał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 25 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50 poz. 279). Na chwilę obecną niniejsza nieruchomość wchodzi w skład działki ewidencyjnej nr [...] i [...] z obrębu [...]. Działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i pozostaje w trwałym zarządzie Zarządu Dróg Miejskich w W., a działka nr [...] stanowi własność Skarbu Państwa i jest w użytkowaniu wieczystym P. S.A.

Następnie organ wskazał, że kwestie odszkodowań za niektóre kategorie nieruchomości objętych działaniem dekretu reguluje przepis art. 215 ustawy o z dnia

21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 1997 Nr 115, poz. 741 ze zm.), który w ust. 2 stanowi, że przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust. 1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Badając spełnienie przez skarżących przesłanek do uzyskania odszkodowania – organ w zaskarżonej decyzji podniósł, że przed dniem wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, tj. przed dniem

21 listopada 1945 r. – o przeznaczeniu nieruchomości położonej w W. przy

ul. [...] stanowił "Ogólny Plan Zabudowania W.". Zgodnie z tym dokumentem – opracowanym i zatwierdzonym na podstawie rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanym i zabudowie osiedli (Dz. U. nr 23, poz. 202) dla w/wym. nieruchomości przewidziano zabudowę zwartą pięcio i sześciu kondygnacyjną do 70 % powierzchni zabudowania. Z parametrów tego planu – zdaniem organu jednoznacznie wynika, że przedmiotowa nieruchomość nie mogła być przed dniem 21 listopada 1945 r. przeznaczona pod zabudowę jednorodzinną.

Organ stwierdził także, że poprzedni właściciel przedmiotowej nieruchomości został pozbawiony faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r., na co wskazują następujące okoliczności potwierdzone odpowiednimi dokumentami:

1) zgoda na lokalizację ogólną nr [...] biurowca dla C. Z. P. R. K. na terenie W. przy ul. [...], [...] i [...] wydana na przedmiotową nieruchomość w dniu [...] lutego 1951 r., 2) zgoda na lokalizację szczegółową nr [...] z [...] kwietnia 1951 r. ww. inwestycji na przedmiotowej nieruchomości,

3) pismo z dnia [...] kwietnia 1951 r. zobowiązujące inwestora do odgruzowania i uporządkowania terenu oraz dostarczenia izb zastępczych,

4) protokół zdawczo-odbiorczy z dnia [...] czerwca 1951 r. zawarty pomiędzy Wydziałem Polityki Budowlanej Prezydium Rady Narodowej w W. a C. Z. P. R. K. terenu, w skład którego wchodziła przedmiotowa nieruchomość, w zarząd i użytkowanie,

5) podanie poprzednich współwłaścicieli J. K. i L. P. z dnia 24 czerwca 1952 r. do Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i Terenowej Prezydium Rady Narodowej w W., w którym wnosili o podanie daty ich wywłaszczenia z przedmiotowej nieruchomości oraz daty rozbiórki budynków wzniesionych na tej nieruchomości.

Wojewoda [...] uznając na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, że skarżący nie spełniają enumeratywnie wymienionych w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami warunków do przyznania odszkodowania

– utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako [...]. Od powyższej decyzji J. P., S. K. i M. K. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zaskarżonej decyzji zarzucili niewłaściwe zastosowanie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez odmowę ustalenia odszkodowania oraz art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady zaufania do działań organów administracyjnych, a także niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W ocenie skarżących z dokumentów zgromadzonych w sprawie wynika, iż w dniu wejścia w życia dekretu z dnia 25 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. W. nieruchomość przy ul. [...] była zabudowana i to jeszcze w czerwcu 1951 r.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Analiza zebranego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi, ponieważ zaskarżone decyzje nie naruszyły prawa materialnego ani procesowego.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.). Zgodnie z jego treścią przepisy tej ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio do domu jednorodzinnego, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., oraz do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogłaby być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne , jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W ramach przyznanego odszkodowania poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni mogą otrzymać w użytkowanie wieczyste działkę pod budowę domu jednorodzinnego.

Przepis art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter szczególny w stosunku do ogólnych zasad przyznawania odszkodowania, bez potrzeby sięgania do innych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Szczególny charakter tego przepisu nakazuje ścisłą jego wykładnię (por. wyrok NSA z dnia

26 marca 2003 r., sygn. I SA 2187/01, niepubl.) Gramatyczna wykładnia art. 215 ust. 2 prowadzi do wniosku, że odszkodowanie przysługuje wówczas, gdy działka była objęta działaniem dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, przed datą wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Omawiany przepis przesądza, że chodzi o zaspokojenie roszczeń tylko tych poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, którzy spełniają wszystkie wymienione przesłanki. Niespełnienie którejkolwiek powoduje brak podstaw do odszkodowania.

W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie jest niesporne, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...] podlegała przepisom dekretu z dnia 25 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy.

Niespornym jest także, że jej właściciele zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią przed dniem 5 kwietnia 1958 r. Świadczą o tym dokumenty znajdujące się w aktach sprawy tj. zgoda na lokalizację ogólną m [...] biurowca dla C. Z. P. R. K. na terenie W. przy

ul. [...]., [...]. i [...]. (obejmująca nieruchomość G. nr [...]) wydana w dniu [...] lutego 1951 r.

Zgoda na lokalizację szczegółową nr [...] z dnia [...] kwietnia 1951 r. powyższej inwestycji, pismo z dnia 13 kwietnia 1951 r. zobowiązujące inwestora do odgruzowania terenu oraz dostarczenia izb zastępczych oraz protokół zdawczo – odbiorczy z dnia

[...] czerwca 1951 r. sporządzony pomiędzy Wydziałem Polityki Budowlanej Prezydium Rady Nadzorczej w m. W., a C. Z. P. R. K. (dotyczący między innymi spornego terenu) w związku z oddaniem tej nieruchomości w zarząd i użytkowanie. O utracie władania spornej nieruchomości przed dniem 5 kwietnia 1958 r. świadczy także pismo współwłaścicieli nieruchomości J. K. i L. P. z dnia 24 czerwca 1952 r. skierowane do Wydziału Gospodarki Mieszkaniowej i Terenowej Prezydium Rady Narodowej w m. W. z prośbą o podanie im daty "wywłaszczenia" z przedmiotowej nieruchomości oraz daty rozbiórki budynków znajdujących się na niej.

Ponieważ przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami ma charakter lex specialis i musi być interpretowany dosłownie bez czynienia dodatkowych wymogów Sąd mając na uwadze niespełnienie jednej z kumulatywnych przesłanek niezbędnej do jego zastosowania, nie odniósł się do tego, czy spełniona została druga przesłanka tego przepisu tj. czy sporna działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne oraz czy była ona zabudowana czy też nie, ponieważ ustalenia te wobec powyższego nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy.

Dlatego też Sąd uznał, iż stanowisko organów obu instancji zawarte w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji było prawidłowe. Poprawność przyjętego przez organy rozumienia przepisu ustawy o gospodarce gruntami znajduje bowiem oparcie w wykładni gramatycznej i logicznej, zatem zarzut skargi dotyczącej niewłaściwego zastosowania art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami Sąd uznał za niezasadny.

Zdaniem Sądu organy dokładnie wyjaśniły stan faktyczny sprawy i przeanalizowały zebrany w aktach materiał dokumentacyjny dlatego zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 7 kpa Sąd również uznał za niezasadny.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.