Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Barbara Adamiak, Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła, Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Starosty B. z dnia [...] września 2019 r., znak: [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą B. a Marszałkiem Województwa [...] przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej interwencji w zakresie uciążliwości środowiskowych postanawia: wskazać Starostę B. jako organ właściwy w sprawie.

W piśmie z [...] września 2019 r., znak: [...], Starosta B, wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość przez Naczelny Sąd Administracyjny pomiędzy Starostą B. a Marszałkiem Województwa [...] z siedzibą w T. przez wskazanie Marszałka Województwa [...] jako organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej postępowania w trybie art. 362 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wobec A. J., prowadzącego gospodarstwo rolne w miejscowości G., gmina K., w związku ze złożoną interwencją w zakresie uciążliwości środowiskowych (głównie zapachowych), związanych z prowadzoną hodowlą trzody chlewnej.

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta B. wskazał, że [...] września 2018 r. przed Starostą B. zostało złożone pismo datowane na [...] września 2018 r., w którym M. i J. D. wystąpili z żądaniem podjęcia postępowania w trybie art. 362 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wobec A. J., prowadzącego gospodarstwo rolne w miejscowości G., gmina K. Zasadniczym powodem złożenia wniosku M. i J. D. były uciążliwości środowiskowe (głównie zapachowe), jakie zdaniem wnioskodawców są następstwem funkcjonowania hodowli świń prowadzonej przez A. J. Z treści ww. pisma wynikało, że źródłem uciążliwości odorowych są wentylowane budynki (inwentarskie), płyty gnojowe oraz odkryty zbiornik na gnojowicę, jakie funkcjonują w ramach gospodarstwa A. J. Poza uciążliwościami odorowymi, zakres zagadnień poruszonych przez osoby składające interwencję w tej sprawie obejmował również inne kwestie, w tym zagrożenie epidemiologiczne i sprawę potencjalnego skażenia wód podziemnych, spełnianie wymogów budowlanych przez istniejące obiekty związane z hodowlą świń, niewłaściwe stosowanie nawozów naturalnych.

Starosta B. wskazał, że obiekty związane z hodowlą świń, będące w dyspozycji A. J., położone są w trzech lokalizacjach, tj.: a) ul. [...], G. – działki nr [...] i [...]; b) ul. [...], G. – działki [...] i [...] oraz c) G. – działka nr [...]. Starosta B. nie zgadza się ze stanowiskiem Marszałka Województwa [...], że każdy z ww. obiektów powinien być rozpatrywany oddzielnie.

W piśmie z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...], Marszałek Województwa [...] przekazał według właściwości do załatwienia Staroście B. sprawę dotyczącą postępowania w trybie art. 362 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska wobec A. J., prowadzącego gospodarstwo rolne w miejscowości Gościeradz, gmina Koronowo w związku ze złożoną interwencją w zakresie uciążliwości środowiskowych (głównie zapachowych) związanych z prowadzonym chowem trzody chlewnej. Marszałek Województwa [...] powołał się na treść art. 378 ust. 2a p.o.ś. Według tego organu, ponieważ maksymalny próg obsady w każdej z instalacji eksploatowanej przez A. J. nie przekracza 201 DJP, żadna z tych instalacji nie zalicza się do przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego właściwym w załatwieniu sprawy jest marszałek województwa.

W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Marszałek Województwa [...] wskazał, że swoje stanowisko w przedmiotowej sprawie wyraził w piśmie z [...] sierpnia 2019 r., znak: [...]

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje.

W niniejszej sprawie doszło do sporu o właściwość.

W myśl art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spory, o których mowa w art. 4, rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny.

Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Ogólna właściwość organów ochrony środowiska została uregulowana w art. 378 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 1396 ze zm., dalej: p.o.ś.).

W niniejszej sprawie nie jest sporne, że wnioskodawcy są właścicielami działki nr [...] w G., która graniczy bezpośrednio z gospodarstwem rolnym A. J. Starosta B. ustalił, że obsada budynków inwentarskich położonych na działkach nr [...] i [...] (pod adresem ul. [...], G.) wynosi 52 DJP.

Przedmiotem wniosku M. i J. D. z [...] września 2018 r. jest zgłoszenie negatywnego oddziaływania na środowisko instalacji położonej w miejscowości G., graniczącej bezpośrednio z działką nr [...] należącą do M. i J. D. Z treści ww. wniosku wynika, że dotyczy on zgłoszenia negatywnego oddziaływania na środowisko instalacji do chowu trzody, która położona jest w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr [...] należącą do M. i J. D.

Zgodnie z art. 378 ust. 1 p.o.ś., organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 115a ust. 1, art. 149 ust. 1, art. 150, art. 152 ust. 1, art. 154 ust. 1, art. 178, art. 183, art. 237 i art. 362 ust. 1-3, jest starosta.

Według art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś. marszałek województwa jest właściwy w sprawach: 1) przedsięwzięć i zdarzeń na terenach zakładów, gdzie jest eksploatowana instalacja, która jest kwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Z akt sprawy wynika, że maksymalny próg obsady w każdej z instalacji eksploatowanej przez A. J. nie przekracza 210 DJP. W konsekwencji żadna z tych instalacji nie zalicza się do przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego właściwym w załatwieniu sprawy jest marszałek województwa. Przepisy dotyczące ogólnej właściwości organów ochrony środowiska, znajdujące się w art. 378 p.o.ś., nie dają podstaw do sumowania dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) w odrębnych instalacjach "będących w dyspozycji" jednej osoby fizycznej.

Wskazać należy, że w art. 378 ust. 2a pkt 1 p.o.ś. występuje słowo "instalacja", a nie słowo "instalacje". Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma okoliczność, że M. i J. D. w sposób jednoznaczny oparli swoje zgłoszenie na podstawie art. 362 p.o.ś. jako dotyczące jednej instalacji zlokalizowanej w bezpośrednim sąsiedztwie z działką nr [...].

Organem ochrony środowiska właściwym w sprawach, o których mowa w art. 362 ust. 1-3 p.o.ś., jest starosta (a więc w tym przypadku Starosta B.), co wynika jednoznacznie z art. 378 ust. 1 p.o.ś. W przypadku wszczęcia postępowania na wniosek strony, tylko ta strona określa przedmiot swojego żądania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1632/96, LEX nr 47890), a tym samym i przedmiot postępowania, przy czym w razie wątpliwości jego uszczegółowienie należy do strony, nie zaś do sfery ocennej organu administracji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47).

Starosta B. powinien mieć więc przede wszystkim na uwadze stanowisko M. i J. D. przedstawione we wniosku z [...] września 2018 r. Bez znaczenia jest przy tym, że obiekty związane z hodowlą świń, będące w dyspozycji A. J., położone są w trzech lokalizacjach. Treść wniosku złożonego przez M. i J. D. była zatem jednoznaczna, a powołane wyżej przepisy nie budzą wątpliwości w zakresie właściwości organu.

Z tych względów i na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.