I SA/Go 781/07 - Wyrok

Data orzeczenia	2008-03-27	
Data wpływu	2007-07-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp.	
Sędziowie	Alina Rzepecka
Anna Juszczyk - Wiśniewska
Dariusz Skupień /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	II FSK 1213/08	
Skarżony organ	Dyrektor Izby Skarbowej	
Treść wyniku	Uchylono postanowienie I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2005 nr 229 poz 1954; art. 18, 59 par. 3 - 5;  Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - tekst jedn.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Sędziowie Asesor WSA Anna Juszczyk-Wiśniewska Asesor WSA Alina Rzepecka Protokolant Ilona Szyszkowska-Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2008 r. sprawy ze skargi R.M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] r. numer [...]; 2. określa, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonane; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego kwotę 357 (trzystu pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Skarżący R.M. wniósł skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z [...] maja 2007 roku, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] marca 2007 r., nr [...].

Na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...] z dnia [...] czerwca 2001r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wszczął postępowanie egzekucyjne, celem przymusowego wyegzekwowania z majątku R.M. należności celnych, wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] stycznia 1998r., utrzymanej

w mocy decyzją Głównego Urzędu Ceł Departamentu Przeznaczeń Celnych

Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000r.

W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2002r. dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego, wypłacanego Skarżącemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział, a zawiadomieniem Nr [...] z dnia [...] października 2004r. zajął wynagrodzenie za pracę z tytułu zatrudnienia w Zespole Szkół Ogólnokształcących.

W dniu [...] sierpnia 2006r. R.M. złożył w Urzędzie Skarbowym wniosek o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. Przedmiotowe żądanie motywował nieistnieniem obowiązku wskazując, że należności objęte ww. tytułem wykonawczym wynikają z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] stycznia 1998r. i Głównego Urzędu Ceł Departamentu Przeznaczeń Celnych Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000r., które "zostały wydane na PPH »M" spółka cywilna. " Do przedmiotowego wniosku Skarżący dołączył kserokopie: ww. decyzji i tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r.

Pismem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela - Dyrektora Izby Celnej o zajęcie stanowiska w sprawie wniosku R.M.. Odpowiadając na ww. wystąpienie Dyrektor Izby Celnej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2006r. stwierdził brak przesłanek skutkujących umorzeniem postępowania egzekucyjnego.

W oparciu o stanowisko wierzyciela organ egzekucyjny w dniu [...] września 2006r. wydał postanowienie Nr [...], którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku R.M. na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r.

Na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] września 2006r. R.M. w dniu [...] października 2006r. wniósł zażalenie do Dyrektora Izby Skarbowej, w którym zażądał uwzględnienia zażalenia, poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, w celu wyjaśnienia z udziałem wierzyciela, czy w tytule wykonawczym Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. prawidłowo wskazano osobę zobowiązaną do wykonania dochodzonego obowiązku.

Mając na uwadze zalecenia wskazane przez organ odwoławczy

w postanowieniu Nr [...] z dnia [...] grudnia 2006r., Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił pismem Nr [...] z dnia [...] lutego 2007r. do wierzyciela o wyjaśnienie spornej kwestii w zakresie osoby zobowiązanego. Odpowiadając na ww. wystąpienie Dyrektor Izby Celnej w piśmie Nr [...] z dnia [...] lutego 2007r. poinformował, iż R.M. " był prawidłową osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku dochodzonego w tytule wykonawczym nr [...]. "

W związku z wygaśnięciem zobowiązania pieniężnego wykazanego w tytule wykonawczym Nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał w dniu [...] marca 2007r. postanowienie Nr [...], mocą którego umorzył postępowanie w sprawie wniosku R.M. z dnia [...] sierpnia 2006r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z majątku Skarżącego na podstawie ww. tytułu wykonawczego.

Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, pismem z dnia

[...] marca 2007r. R.M. złożył zażalenie, w którym szeroko opisując sposób powstania należności zarzucił, że organ egzekucyjny niezasadnie prowadzi postępowanie egzekucyjne z Jego majątku, gdyż zobowiązanie celne objęte tytułem wykonawczym Nr [...] z dnia [...] czerwca 2001r. dotyczy PPH "M" spółka cywilna R.M. i P.D.. Ponadto w złożonym środku prawnym R.M. zaznaczył, że w świetle art. 83 pkt 3 Prawa celnego zobowiązanie dochodzone na podstawie ww. tytułu wykonawczego uległo przedawnieniu w czerwcu 2005r. Do przedmiotowego zażalenia Skarżący załączył kserokopię pisma Dyrektora Izby Celnej Nr [...] z dnia [...] lutego 2007r.

W wyniku przeprowadzonego postępowania odwoławczego Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2007r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] marca 2007r. Postanowienie organu odwoławczego zostało doręczone Skarżącemu w dniu [...] maja 2007r. za pośrednictwem Poczty Polskiej.

Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] maja 2007r. pełnomocnik Skarżącego złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., w której wniósł o:

- stwierdzenie nieważności postanowień organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącego, lub

- uchylenie zaskarżonych postanowień organu I i II instancji w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarżącego, zarzucił naruszenie art. 156 § l pkt 4, w związku z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000r. Nr 98 póz. 1071 ze zm.), poprzez skierowanie postanowienia do podmiotu nie będącego stroną w sprawie.

Pełnomocnik Skarżącego zaznaczył jednocześnie, że w razie nieuwzględnienia ww. zarzutu z ostrożności procesowej zarzuca:

- naruszenie art. 105 § l, w związku z art. 126 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji, gdy sprawa została rozstrzygnięta w formie postanowienia, do którego powyższe przepisy nie mają, zastosowania,

- naruszenie art. 105 § l Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez niezasadne uznanie, że należało umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość podczas, gdy należało rozstrzygnąć sprawę co do istoty, bowiem możliwe było wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku u R.M..

Uzasadniając zarzut skierowania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej Nr [...] z dnia [...] maja 2007r., jak i poprzedzającego go postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego Nr [...] z dnia [...] marca 2007r., umarzającego postępowanie na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego do osoby nie będącej stroną postępowania pełnomocnik Skarżącego wskazuje, że tytuł wykonawczy Nr [...] obejmuje należności celne wynikające z decyzji Urzędu Celnego Nr [...] z dnia [...] stycznia 1998r. oraz decyzji Głównego Urzędu Ceł Nr [...] z dnia [...] stycznia 2000r., które zostały wydane wobec spółki cywilnej PPH "M" s.c. P.D., R.M., A.P.. Natomiast postępowanie egzekucyjne w związku z wystawionym tytułem wykonawczym prowadzono wobec jednego ze wspólników. W ocenie pełnomocnika Skarżącego skoro spółka cywilna była stroną postępowania administracyjnego zakończonego decyzją, to powinna być również stroną

w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym.

W przedmiotowej skardze pełnomocnik Skarżącego zarzuca nadto, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, a w ślad za nim Dyrektor Izby Skarbowej niezasadnie zastosował w sprawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego i umorzył postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, twierdząc, że analiza treści art. 126 tego Kodeksu wskazuje, iż przepis ten nie ma zastosowania do rozstrzygnięć dokonanych w formie postanowień. Zdaniem pełnomocnika Skarżącego w sprawie nie istniała sytuacja, w której należało umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość, gdyż pomimo tego, że organ egzekucyjny wyegzekwował od strony całą należność dochodzoną na podstawie tytułu wykonawczego, to w dalszym ciągu organ egzekucyjny mógł i powinien orzec w przedmiocie wniosku strony tj. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku u R.M..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zważył co następuje:

Skarga jest zasadna, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zdaniem strony skarżącej organy podatkowe naruszyły regulacje art. 105 § 1 w zw. z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość, w sytuacji gdy sprawę należało rozstrzygnąć co do istoty poprzez umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na brak istnienia obowiązku u skarżącego, a nie umarzać postępowania postanowieniem z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Istotną jednak zdaniem Sądu orzekającego była kwestia dotycząca prawidłowego zastosowania przez organy art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r.

o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, z którego wywiodły możliwość zastosowania umorzenia postępowania egzekucyjnego, ale na podstawie regulacji kodeksu postępowania administracyjnego, a nie wskazanej wyżej ustawy

o postępowaniu egzekucyjnym.

Należy przy tym zauważyć, że organ pierwszej instancji w postanowieniu

z dnia [...] marca 2007 r. jako podstawę prawną wskazał art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z artykułem 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, natomiast organ odwoławczy utrzymujący postanowieniem z [...] maja 2007 r. zaskarżone orzeczenie jako podstawy rozstrzygnięcia nie wskazał art. 105 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego natomiast wskazał art. 59 § 1 pkt 4 i § 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracyjnym, który jest podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego w sytuacji gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego.

Natomiast w uzasadnieniu decyzji, w części dotyczącej zważeń, Dyrektor Izby Skarbowej powołując się na przepis art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazał tak jak organ pierwszej instancji regulację art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Nie odniósł się natomiast do wskazanej przez siebie w rubrum decyzji podstawy z art. 59 § 1 pkt 4 i 5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co jednoznacznie wskazuje, że wydane orzeczenia nie spełnia wszystkich wymogów formalnych z art. 124 § 1 i 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Ponadto poprzednie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z [...] grudnia 2006 r., uchylające zaskarżone postanowienie organu I instancji wskazywało również na podstawę prawną art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Zostało ono także wydane po [...] listopada 2006 r., czyli po dniu, w którym organ egzekucyjny przekazał do wierzyciela środki pieniężne i zdaniem organu I instancji, wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z [...] marca 2007 r. zakończył postępowanie egzekucyjne (k. 76 v akt administracyjnych), co oznacza, że okoliczność faktyczna w postaci przekazania wierzycielowi środków pieniężnych zaistniała już przed wydaniem przez organ odwoławczy kasacyjnego orzeczenia.

Istotny błąd dokonany przez organy obu instancji, mający wpływ na rozstrzygnięcie polegał jednak na przyjęciu, że w tej sprawie zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje automatycznie zakończenie postępowania egzekucyjnego.

Zakończenie egzekucji administracyjnej (co nastąpiło z momentem wyegzekwowania dochodzonej należności) nie zawsze oznacza zakończenie postępowania egzekucyjnego. Z taką sytuacją będziemy mieli do czynienia, gdy pomimo zrealizowania środka egzekucyjnego organ egzekucyjny będzie musiał podjąć jeszcze inne czynności procesowe związane z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. W rozpoznawanej sprawie jest nim rozpoznanie wniosku skarżącego z 8 sierpnia 2006 r. o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, złożonego jeszcze przed wyegzekwowaniem w całości dochodzonej należności

(k.29 akt administracyjnych).

Zwrócić należy także uwagę, że umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym jego stadium, zarówno przed wszczęciem egzekucji administracyjnej jak i po jej zakończeniu. Przepis art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie ustanawia bowiem terminu do wnoszenia żądania wydania postanowienia w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie takie zobowiązany może wnieść na każdym etapie postępowania egzekucyjnego (tak D. Jankowiak w Komentarzu do ustawy o postępowaniu egzekucyjnym

w administracji, Wydawnictwo "UNIMEX", Wrocław 2005, str. 415)

Organy obu instancji w sposób nieprawidłowy w zaistniałym stanie faktycznym zastosowały regulację art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bowiem odpowiednie stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy tego kodeksu mogą być stosowane tylko w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować ustawę o postępowaniu egzekucyjnym. Wynika stąd konieczność selektywnego stosowania przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz niedopuszczalność stosowania przepisów tego kodeksu w takich sprawach, które zostały uregulowane w sposób wyczerpujący w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym (tak Piotr Przybysz w "Komentarzu do postępowania egzekucyjnego w administracji", s 87, Lexis Nexis, Warszawa 2008 r.)

W rozpoznawanej sprawie złożony przez skarżącego wniosek winien być rozpoznany w trybie regulacji z art. 59 § 3-§5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Organ I instancji powinien zbadać, czy w tej sprawie zaszły przesłanki z art. 59 § 1 pkt 4 cytowanej ustawy i wydać stosowne postanowienie, na które przysługuje zażalenie, a nie poszukiwać w tym stanie faktycznej podstawy prawnej do umorzenia postępowania poza regulacjami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Podkreślić też należy, że wyrażony przez organy pogląd o zaistniałej bezprzedmiotowości z powodu wyegzekwowania należności, oceniając całe postępowanie, nie jest spójny . Wobec skarżącego prowadzono od października 2004 r. czynności egzekucyjne (k.18 akt administracyjnych). Z zajętego wynagrodzenia potrącano miesięcznie 650 zł (k.20 akt administracyjnych). Oznacza to, że do momentu złożenia przez skarżącego wniosku z 8 sierpnia 2006 r.

o umorzenie postępowania egzekucyjnego wyegzekwowano już znaczną część dochodzonej należności, zatem skoro organy uznały, że wyegzekwowanie należności skutkuje bezprzedmiotowością postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, to powinny już przy pierwszych rozstrzygnięciach zastosować wnioskowanie z większego na mniejsze (argumentum a maiori ad minus) i umorzyć w części wyegzekwowanej należności to postępowanie, prowadzone na skutek złożonego wniosku. Z pewnością, mając na uwadze powyższe, organ odwoławczy nie powinien postanowieniem z [...] grudnia 2006 r. uchylić w całości zaskarżone postanowienie, gdyż już wówczas, przyjmując ten tok rozumowania, istniała w części wyegzekwowanej bezprzedmiotowość.

Na zakończenie należy stwierdzić, że podniesiony w skardze zarzut dotyczący naruszenia art. 156 § 1 pkt 4, w związku z art. 126 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez skierowanie postanowienia do podmiotu nie będącego stroną w sprawie, nie jest zasadny, albowiem postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego było prowadzone na skutek wniosku skarżącego. Nie można więc uznać, że nie był on stroną tego postępowania skoro je sam zainicjował.

Mając powyższe na uwadze, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylić, albowiem organy zarówno naruszyły prawi materialne, co miało wpływ na wynik sprawy,

tj. art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez jego niezasadne zastosowanie, jak również w sposób nieprawidłowy w zaistniałym stanie faktycznym zastosowały regulację art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.

Na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono również decyzję organu pierwszej instancji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw.

z art. 205 § 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 roku w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. z 15 grudnia 2003 r, Nr 212, poz. 2075 z późn. zm).

Na koszty te składają się wynagrodzenie - 240 zł, koszty wpisu sądowego - 100 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa – 17 zł, łącznie - 357 zł

| |

|Asesor WSA |Sędzia WSA |Asesor WSA |

|Anna Juszczyk-Wiśniewska |Dariusz Skupień |Alina Rzepecka |