drukuj    zapisz    Powrót do listy

6320 Zasiłki celowe i okresowe, Pomoc społeczna, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, Oddalono skargę, II SA/Gd 226/26 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2026-06-10, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

II SA/Gd 226/26 - Wyrok WSA w Gdańsku

Data orzeczenia
2026-06-10 orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-03-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku
Sędziowie
Diana Trzcińska
Justyna Dudek-Sienkiewicz
Katarzyna Krzysztofowicz /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 639 art. 39
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j)
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 roku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 9 stycznia 2026 roku, nr SKO Gd/3787/25 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę.

Uzasadnienie

M.T. (dalej jako: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku (dalej jako: Kolegium, SKO) z 9 stycznia 2026 r.,

nr SKO Gd/3787/25, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Dzielnicowego Ośrodka Pomocy Społecznej nr 2 w Gdyni (dalej jako: Kierownik DOPS), działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni (dalej jako: Prezydent)

z 19 kwietnia 2022 r., nr 8141/REJON2/2022, w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

Skarga została wniesiona w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

M.T. wnioskiem z 29 września 2020 r. zwróciła się do organu pomocowego o przyznanie zasiłku celowego z przeznaczeniem na żywność

z programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

Wniosek ten kilkukrotnie był rozpatrywany przez organ I instancji – za każdym razem odmownie. Również decyzją z 19 kwietnia 2022 r., Kierownik DOPS odmówił wnioskodawczyni przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na żywność z programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania".

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z zebranej dokumentacji wynika, iż po stronie wnioskodawczyni zachodzi brak współdziałania z pracownikiem socjalnym

w rozwiązywaniu sytuacji, w której znalazła się rodzina strony. Pomimo wielokrotnych prób podjęcia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego przez pracownika socjalnego, wywiadu nie przeprowadzono. Organ podkreślił, że również na etapie wcześniej wydanych decyzji nie było możliwe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, możliwy był jedynie kontakt telefoniczny, choć sporadyczny, bowiem strona często nie odbierała telefonu lub zbywała pracownika socjalnego twierdząc, że nie może teraz rozmawiać, lub nie udzielała odpowiedzi na zadawane pytania. Natomiast w ponownie prowadzonym postępowaniu nie przeprowadzono wywiadu środowiskowego, a druk wywiadu posłużył jedynie do uzupełnienia

i zebrania informacji o rodzinie. Zdaniem organu w sprawie zachodzi sytuacja odpowiadająca dyspozycji art. 107 ust. 4a ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej jako: "u.p.s."), tj. niewyrażenie zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, które uzasadnia odmowę przyznania świadczenia. Organ przedstawił też jakie działania podjął w celu ustalenia faktycznej i finansowej sytuacji rodziny wnioskodawczyni.

Na skutek rozpoznania odwołania od tej decyzji skarżącej, Samorządowe Kolegium Odwoławcze - decyzją z 2 kwietnia 2025 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi.

W uzasadnieniu zwrócono uwagę, że w aktach I instancji brak jest całości materiału dowodowego na jaki powołuje się organ w zaskarżonej decyzji. Akta składają się bowiem z: zaskarżonej decyzji oraz decyzji Kolegium z 28 stycznia 2022 r. uchylających sprawę do ponownego rozpatrzenia, recept i zaświadczeń o stanie zdrowia K.T. oraz pism organu do strony: o ponownym rozpatrywaniu sprawy (mylnie nazwanym zawiadomieniem o wszczęciu postępowania), wezwaniu do stawiennictwa w celu zapoznania się z aktami i zawiadomienia o przedłużeniu rozpatrzenia sprawy. W niniejszej sprawie organ jednak nie wezwał strony do wykazania czy spełnia przesłanki do przyznania zasiłku celowego na żywność z programu rządowego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Zdaniem Kolegium, konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie i ponowna ocena materiału dowodowego przez organ orzekający, skutkują koniecznością uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.

` Ponadto, jak wyjaśniło SKO, w aktach brak jest skutecznie doręczonego wezwania do kontaktu z organem w celu ustalenia terminu wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania skarżącej oraz brak jest skutecznie doręczonej informacji

o terminie przeprowadzenia wywiadu w miejscu zamieszkania skarżącej w przypadku braku aktywności strony i dobrowolnego ustalenia terminu wywiadu. Przedwczesne jest więc twierdzenie, że w sprawie zachodzi brak współdziałania wnioskodawczyni

z organem. Zdaniem Kolegium, konieczne jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni i jej matki, bowiem wywiad ten jest niezbędny w celu ustalenia aktualnej – jak i z daty złożenia wniosku – sytuacji rodzinnej, zdrowotnej i majątkowej rodziny. Ponownie rozpoznając sprawę należy też zapewnić stronie czynny udział zgodnie z art. 10 § 1 ustawy z dnia

14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r.,

poz. 572), dalej: "k.p.a." oraz ewentualnie pouczyć o uprawnieniach wynikających

z art. 79a k.p.a.

Sprzeciw od tej decyzji wniosła M.T., zaś na skutek jego rozpoznania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, wyrokiem z 2 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 347/25, uchylił decyzję Kolegium.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że w sprawie istnieje konieczność nadesłania całości akt sprawy. Ponadto Sąd stwierdził, że znajdujący się w aktach formularz wywiadu z 18 lutego 2022 r., przeprowadzonego w formie telefonicznej, był dopuszczalny z mocy obowiązującego wówczas art. 15o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Tym samym, zadaniem Sądu, dowód ten powinien zostać uwzględniony i poddany ocenie w kontekście przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Jednocześnie Sąd stwierdził, że brak było podstaw do wezwania wnioskodawczyni o wykazanie czy spełnia przesłanki do przyznania zasiłku celowego, o który się ubiega. Okoliczności faktyczne i spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia ustalane są w oparciu o wniosek i załączone do niego dokumenty oraz wywiad środowiskowy. Organ ewentualnie może wezwać do złożenia dodatkowych wyjaśnień, lecz konieczne jest wskazanie zakresu tych wyjaśnień - o to czego nie ustalono podczas wywiadu i czego strona nie wykazała. Sąd uznał więc, iż okoliczności wskazane w decyzji kasacyjnej nie stanowiły o tym, że konieczne jest przeprowadzenie postępowania w całości lub w znacznym zakresie wykraczającym poza kompetencje organu odwoławczego

W związku z wytycznymi Sądu, w toku ponownie prowadzonego postępowania, Kolegium zwróciło się do organu I instancji o uzupełnienie akt poprzez nadesłanie całości akt sprawy, w tym:

wniosku skarżącej inicjującego postępowanie z 29 września 2020 r.,

-wcześniejszych decyzji wydanych w sprawie z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni z 21 grudnia 2020 r.; 30 sierpnia 2021 r.,

zawiadomienia kierowanego do wnioskodawczym z prośbą o kontakt telefoniczny z 23 października 2020 r. ( odebrane przez stronę),

dokumentów z interwencji przeprowadzonej przez pracowników MOPS 3 sierpnia 2021 r.,

dokumentów dotyczących hospitalizacji wnioskodawczyni w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 29 lipca 2021 r.,

dokumentów, na podstawie których organ stwierdził, iż wnioskodawczyni nie chodzi do lekarza, nie podejmuje terapii, nie przyjmuje leków,

dokumentów, na podstawie których organ ustalił dochód rodziny wnioskodawczyni na dzień złożenia wniosku ( A.T., I.T., K.T., M.T.) oraz w chwili orzekania 19 kwietnia 2022 r.

Materiał dowodowy został uzupełniony w żądanym przez Kolegium zakresie, o dokumenty znajdujące się w posiadania organu I instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium - decyzją z 9 stycznia 2026 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Prezydenta o odmowie przyznania skarżącej pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego na żywność.

W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z wnioskiem skarżącej w skład jej 4-osobowej rodziny wchodzą osoby przewlekle chore, w tym 2 niepełnosprawne

w stopniu znacznym, wymagające stałego leczenia i stałej opieki. Dochód rodziny wynosi 530,75 zł, tj. 132,68 zł na osobę. Na dochód składają się: zasiłek pielęgnacyjny mamy I. 215,84 zł, dodatek mieszkaniowy ojca K.

299,72 zł, dodatek energetyczny 15,19 zł. Opłaty mieszkaniowe to czynsz 431,43 zł, gaz 40,87 zł, prąd 47,79 zł. Do wniosku strona nie dołączyła żadnych dokumentów,

w związku z czym pismem z 23 października 2020 r. organ zwrócił się do wnioskodawczyni o pilny kontakt telefoniczny z pracownikiem socjalnym w terminie

3 dni w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W powyższym wezwaniu wskazano dane pracownika socjalnego do kontaktu oraz podkreślono, iż sprawę należy potraktować jako pilną. Powyższe wezwanie skarżąca otrzymała za pośrednictwem poczty 13 listopada 2020 r., lecz nie odpowiedziała na nie, nie skontaktowała się także z organem w innej formie np. telefonicznej.

Z notatki służbowej pracownika socjalnego z 23 sierpnia 2021 r. wynikało następnie, że 27 października 2020 r. pracownik socjalny wraz z opiekunem prawnym całkowicie ubezwłasnowolnionej A.T., K.G., nie zostali wpuszczeni do mieszkania skarżącej, nikt nie otworzył drzwi. Pracownik socjalny wskazał, iż prawny opiekun A.T. nie był wpuszczany do mieszkania, nie poznał podopiecznej - mimo wielokrotnych prób wejścia, opiekun prawny nie miał możliwości przekazania środków finansowych na utrzymanie A.T. Pracownik socjalny oświadczył także, iż w mieszkaniu 7 czerwca 2021 r. doszło do zatrzymania K.T. pod zarzutem znęcania się nad osobami najbliższymi: M., A. i I. K.T. naraził córkę A. na niebezpieczeństwo utraty życia, uniemożliwienie leczenia, przerywanie leczenia, podawanie leków niezgodnych z zaleceniem lekarza. A.T. została umieszczona w domu pomocy społecznej zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w Gdyni. Podczas zatrzymania stwierdzono, iż mieszkanie jest zagracone, jest w nim pełno ubrań, kartonów. Brak możliwości swobodnego poruszania się.

Dalej w notatce podano, że skarżąca była hospitalizowana w okresie od

7 czerwca 2021 r. do 29 lipca 2021 r. Zwrócono się z prośbą o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, lecz szpital takowego nie przeprowadził.

W notatce wskazano, że z informacji uzyskanych od pracownika socjalnego Szpitala Psychiatrycznego w Gdańsku, I.G. wynika, że I.T. w trakcie pobytu w szpitalu miała przy sobie dużą sumę pieniędzy w kwocie 11.000 zł. Pracownik socjalny wskazała także, iż M.T. 3 sierpnia 2021 r. pojawiła się w ośrodku pomocy społecznej. Chciała wywrzeć presję na pracownikach oraz wymusić, aby wywiad środowiskowy został przeprowadzony w siedzibie ośrodka. Klientka poinformowała pracownika socjalnego, że nie wykupiła leków zalecanych przy wypisie ze szpitala, nie odpowiadała rzeczowo na pytania.

Ponadto, pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania skarżącej, jednak nie zostali wpuszczeni do mieszkania, nikt nie otworzył drzwi, wobec czego pozostawiono kartkę z prośbą o kontakt w dniu 6 sierpnia 2021 r.

Kolegium wskazało, że ustalenie pracownika socjalnego z notatki służbowej

z 23 sierpnia 2021 r. co do hospitalizacji skarżącej, potwierdziło pismo dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Psychiatrycznego w Gdańsku z 15 lipca 2021 r. Wynikało

z niego też, że pacjentka nie ponosiła kosztów za leczenie i za leki. Stwierdzano m.in. iż skarżąca podczas pobytu w szpitalu otrzymała pomoc rzeczową od organu pierwszej instancji - Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej.

W dalszej kolejności Kolegium powołało się na kartę informacyjną leczenia szpitalnego skarżącej wskazującą, że była ona hospitalizowana od 7 czerwca 2021 r. do 29 lipca 2021 r. w Wojewódzkim Szpitalu Psychiatrycznym w Gdańsku.

U skarżącej rozpoznano uporczywe zaburzenia urojeniowe oraz dokonano obserwacji w kierunku schizofrenii paranoidalnej. Opisując stan psychiczny przy wypisie skarżącej lekarz prowadzący stwierdził, iż utrzymują się u niej urojeniowe treści myślenia oraz występuje brak krytycyzmu co do konieczności leczenia.

W zaleceniach lekarskich wskazano, iż konieczne jest dalsze leczenie w poradni zdrowia psychicznego, a najbliższa wizyta powinna odbyć się w ciągu 2 tygodni od wypisu. Wskazano także na konieczność podjęcia regularnej stałej psychoterapii, dokonania badań oraz zapisano jej leki. Z kolei z pisma Narodowego Funduszu Zdrowia z 9 września 2021 r. wynikało, że od stycznia 2021 r. brak jest informacji

o zrealizowanych świadczeniach zdrowotnych dla skarżącej.

W aktach znały się także informacje o leczeniu szpitalnym I.T.,

w okresie od 30 lipca 2021 .r do 30 września 2021r. oraz kopie faktur za leki I.T. i K.T. na łączną kwotę 274,76 zł.

Dokonując oceny wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w formie telefonicznej w dniu 18 lutego 2022 r., zgodnie z zaleceniami Sądu, Kolegium podało, że w jego toku skarżąca stwierdziła, iż: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i siostrą; jej dochody są takie jak w we wniosku o pomoc; opłaty z tytułu czynszu za mieszkanie 3 pokojowe wynoszą 431,43 zł, prąd 47,79 zł, gaz 40.87 zł; nie pamięta czy były regulowane należności i jak. Odnośnie sytuacji zawodowej skarżąca oświadczyła, iż nikt nie pracował, i że nie była zarejestrowana w UP. Odnośnie stanu zdrowia skarżąca oświadczyła, iż matka choruje na RZS, anemię, osteoporozę; siostra (zapis nieczytelny - przypis SKO), ojciec zwyrodnienie kręgosłupa, alergia, zwyrodnienie stawów, choroby wydzielania trzustki. Skarżąca podała, iż raczej jest zdrowa.

Podczas wywiadu pracownik socjalny poczynił uwagi, że skarżąca składała wnioski o pomoc prowadząc wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami i siostrą. Zapytana o aktualną ocenę sytuacji powiedziała, "że nie może rozmawiać na ten okres, że wywiad tego nie dotyczy". Skarżąca po wyjściu ze szpitala nawiązuje kontakt z pracownikiem socjalnym jedynie telefonicznie, nie wyraża zgody na wejście do mieszkania, dlatego też nie ma możliwości postawienia racjonalnej diagnozy przez pracownika socjalnego. Brak możliwości weryfikacji sytuacji materialnej, jakie panują warunki mieszkaniowe, czy jest przejście, czy są warunki do przygotowania posiłków. Sprawa w sądzie karnym dalej się toczy, bark wyroku skazującego K.T. Mimo, iż wnioskodawczyni nie współpracuje z Ośrodkiem, nadal oczekuje przyznania pomocy finansowej. Objęta jest pomocą finansową - od listopada 2021 r. otrzymuje zasiłek celowy na żywność z programu rządowego

- 200 zł do marca 2022 roku. Natomiast na I.T został przyznany zasiłek stały w kwocie 420,08 zł za listopad i grudzień 2022 r. oraz na stałe od stycznia 2022 r. 492 zł miesięcznie, zasiłek celowy na leki marzec 2022 - dofinansowanie.

Podczas wywiadu organ ustalił, iż łączny dochód w rodzinie wynosi

2.771,59 zł, tj. 692,89 zł na osobę (2771,59 zł /4osoby ), tj. 1.525 złotych: (renta A.T.) 215,84 zł (zasiłek pielęgnacyjny A.T.), 500 zł (świadczenie uzupełniające, I.T.), 215,84 zł (zasiłek pielęgnacyjny I.T.). Kryterium dochodowe w chwili złożenia wniosku wynosiło 528 zł, w związku z czym w chwili złożenia wniosku dochód rodziny przekraczał kryterium dochodowe

z art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Natomiast w ramach rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" Gmina Miasta Gdynia podjęła uchwałę

nr V/93/19 z 23.01.2019 r. (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 roku, poz. 781) w której do 150% podwyższono kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 ustawy o pomocy społecznej w przypadku spraw rozpatrywanych w ramach wieloletniego rządowego programu "Posiłek w szkole i w domu" tj. do kwoty 792 zł na osobę w rodzinie.

W związku z powyższym w przypadku świadczeń z programu "Pomoc państwa

w zakresie dożywiania" dochód na osobę w rodzinie nie przekroczył ww. podwyższonego kryterium dochodowego.

Analizując wniosek i dołączone do niego dokumenty, wywiad środowiskowy

w formie telefonicznej oraz dowody przeprowadzone przez organ I instancji z urzędu Kolegium stwierdziło, że wnioskodawczyni i jej rodzina nie zostali pozostawieni bez wsparcia ze strony organów pomocowych, a jedynie udzielona im pomoc była miarkowana względem zgłoszonych potrzeb. Podkreślono, że matka skarżącej otrzymuje m.in. regularnie wypłacany jej zasiłek stały, a jednocześnie rodzina jest przez Ośrodek wspierana doraźnie. Z kolei K.T. uniemożliwiał prawnemu opiekunowi A.T., wyznaczonemu przez sąd, kontakt z nią. Także skarżąca, składając wnioski o pomoc i w wysyłanych mailach nie poinformowała organu o sytuacji A.T. i aby jej pomóc konieczna była interwencja policji i siłowe wejście do lokalu. Tym samym M.T. nie współpracowała z organem celem pomocy rodzinie. Natomiast pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom

i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości tym samym pomoc społeczna wspiera osoby i ich rodziny w ich wysiłkach mających na celu zaspokojenie ich potrzeb.

Kolegium stwierdziło też, że wnioskodawczyni nie współpracowała z organem pomocowym w celu poprawy sytuacji zdrowotnej I.T.. Wskazywała, iż matka posiada znaczny stopień niepełnosprawności, jednakże w ramach opieki, którą - jak wskazuje – sprawuje, nie podjęła kroków w celu polepszenia jej sytuacji zdrowotnej m.in. przez podjęcie przez I.T. rehabilitacji lub też chociażby poprzez poinformowanie organu I instancji o takiej konieczności. Powyższe wynika z pisma Kierownika MOPS - Gdańskiego Ośrodka Wsparcia z 15 listopada 2021 r., w którym wskazano, iż po kilku dniach korzystania przez I.T. z dostępnych form terapii zajęciowej, wychodzenia na spacery, podejmowania działań rehabilitacyjnych zaobserwowało poprawę jej stanu zdrowia, zwłaszcza w zakresie mobilności.

Także sama wnioskodawczyni nie korzystała z pomocy medycznej zapewnionej jej podczas pobytu w szpitalu psychiatrycznym. Z pisma NFZ

z 9 września 2021 r. wynika, iż skarżąca nie zrealizowała recept zapisanych jej podczas pobytu w szpitalu, nie zgłosiła się także do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, mimo wytycznych zawartych w wypisie ze szpitala. Skarżąca odmówiła także poddaniu się badaniu dotyczącemu ustalenia jej ewentualnej niepełnosprawności.

Dalej Kolegium wytknęło, że wnioskodawczyni zataiła, iż ojciec skarżącej posiada uprawnienie do świadczenia emerytalnego od 1 października 2019 r. (przyznane 12 lutego 2020 r.), choć wypłata świadczenia została zawieszona na wniosek uprawnionego. Niemniej, skarżąca nie poinformowała organu o możliwości otrzymywania przez ojca emerytury m.in. z uwagi na wiek, ilość przepracowanych lat.

Odnośnie potrzeb zdrowotnych Kolegium stwierdziło, m.in. na podstawie faktur za leki, że w tym obszarze nie pozostają niezaspokojone potrzeby rodziny. Pomoc

w postaci zasiłku celowego udzielana jest zaś wyłącznie "na przyszłość". Przyznanie w tym przypadku pomocy w związku ze zwrotem wydatków, które wnioskodawca już poniósł oznaczałby przyznanie stronie zasiłku w związku z potrzebą, która już została zaspokojona.

Z całości akt sprawy nie wynika także, iż "niezbędne potrzeby bytowe" rodziny związane z zakupem leków, kosztami leczenia, środkami higienicznymi, rachunkami za gaz i prąd, zakupami posiłku zostały niezaspokojone i w tym celu należy przyznać pomoc społeczną.

Reasumując, Kolegium uznało, że skarżąca nie współdziała z organem

I instancji w celu poprawy swojej sytuacji jak i sytuacji jej rodziny, w tym niepełnosprawnej siostry A.T. jak i matki I.T.. Skarżąca nie przedstawiła uczciwie swojej i rodziny sytuacji majątkowej, rodzinnej, zdrowotnej innych członków rodziny (m.in. krzywdy jakiej doświadczała A.T.), co zdaniem Kolegium należy zakwalifikować jako brak współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

Skarżąca zarzuciła, że organ wysyłał jej wezwania do kontaktu na adres domowy podczas jej pobytu w szpitalu, o czym organ wiedział, gdyż pracownicy MOPS byli obecni podczas wywożenia strony do szpitala. Także jej matka została wywieziona do szpitala, ojciec do aresztu, a siostra do domu pomocy społecznej.

W domu nie został więc nikt, kto mógłby odebrać korespondencję, i organ o tym wiedział. Organ sfałszował też dochody rodziny w formularzu wywiadu środowiskowego, jak też nieprawdziwie podaje, że strona zataiła dochody rodziny zawyżając je. Tymczasem nikomu z rodziny nie była wypłacana renta socjalna, zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające siostry, które to dochody pobiera opiekun prawny siostry, a nie przekazuje ich jej. Z kolei świadczenia uzupełniającego matki nie wlicza się do dochodu, jak stanowi ustawa. Tak więc rodzina nie przekroczyła kryterium dochodowego.

Odnośnie stanu zdrowia matki skarżąca zarzuciła, że organ nieprawdziwie podaje, że poprawił się on po jej wyjściu ze szpitala, tymczasem stan ten jeszcze się pogorszył. Nieprawdą jest też to, że strona nie informowała o sytuacji zdrowotnej rodziny, gdyż strona pisała, że są osoby przewlekle chore, w tym niepełnosprawne

w stopniu znacznym, przedkładała też dokumentację o chorobach, co przecież Kolegium potwierdza wymieniając nazwy chorób, zaś MOPS miał orzeczenia

o znacznym stopniu niepełnosprawności członków rodziny. Nieprawdą jest jakoby skarżąca nie informowała o sytuacji siostry, o jej krzywdach, gdyż strona pisała o jej znacznej niepełnosprawności, a MOPS miał jej orzeczenie w toku różnych spraw np. o zasiłki. Ponadto to MOPS zawnioskował do Prokuratury o jej ubezwłasnowolnienie, więc nieprawdą jest, że MOPS nie znał jej stanu zdrowia i nie był o nim informowany.

Zdaniem skarżącej Kolegium też błędnie uważa, że złe warunki bytowe są przeszkodą do uzyskania zasiłku. Jest bowiem wręcz odwrotnie, gdyż im są one gorsze, tym bardziej zasiłek przysługuje. Organ natomiast nie honoruje przedkładanych opłaconych rachunków, jak też nie honoruje rachunków nieopłaconych, gdyż gdy strona przedłożyła nieopłacony rachunek za prąd na ponad 700 zł, to organ chciał, aby opłaciła ten rachunek i przedłożyła opłacony rachunek, by mógł przyznać na niego zasiłek. Skarżąca nie opłaciła rachunku, gdyż nie było ją na to stać, a organ odmówił zasiłku na opłacenie tego rachunku. Z kolei Kolegium

w decyzji uznaje, że skoro jest coś opłacone, to zasiłku na to nie można przyznać. Gdy zaś strona przedkłada opłacone rachunki, to MOPS też ich nie honoruje, gdyż tym razem twierdzi, że skoro zostały opłacone, to nie trzeba przyznawać już na to zasiłku. Takie działanie organów jest nieuczciwe i za każdym razem zmierzające do odmienienia zasiłku.

Zdaniem skarżącej Kolegium, odmawiając środków do podstawowej egzystencji niepełnosprawnej rodzinie, nie pozwoliło na jej rozwój i stabilizację rodzinną, zaszkodziło zdrowiu, a nawet narażało na utratę życia. Kolegium nieprawdziwie twierdzi, że zostały zaspokojone niezbędne potrzeby bytowe. Pozbawienie rodziny podstawowych środków do życia oznacza niezaspokojenie tych potrzeb. Tymczasem rodzina skarżącej spełniła wszystko czego wymaga prawo do otrzymania zasiłków, więc stanowisko o braku współpracy z MOPS-em jest niezgodne z prawem, gdyż prawo nie wymaga innej współpracy, niż tej jakiej dopełniła rodzina. Kolegium nie wskazało przepisu prawnego na niedokonanie przez skarżącą tego, czego wymaga ustawa.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby

w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności stanowiących podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1

lit. a, b i c p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddala skargę.

Przeprowadzona przez Sąd kontrola decyzji Kolegium z 9 stycznia 2026 r. wykazała, że nie jest ona dotknięta takimi naruszeniami prawa materialnego lub procesowego, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, wobec czego brak było podstaw do wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego.

W pierwszej kolejności trzeba wskazać, że decyzja ta została wydana

w warunkach związania prawomocnym wyrokiem tut. Sądu wydanego w sprawie o sygn. akt II SA/GD 347/25 i zawartymi w tym wyroku wskazaniami co do dalszego postępowania Kolegium przy rozpoznawaniu odwołania skarżącej od decyzji Prezydenta Miasta Gdyni (dalej jako: Prezydent) z 19 kwietnia 2022 r., nr 8141/REJON2/2022. Kolegium bowiem pierwotnie decyzją kasatoryjną

z 2 kwietnia 2025 r. uchyliło rozstrzygnięcie organu I instancji o odmowie przyznania zasiłku celowego ze względu na braki w materiale dowodowym, w szczelności brak wezwania wnioskodawczyni do wykazania czy spełnia przesłanki przyznania zasiłku celowego oraz brak wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w miejscu zamieszkania strony. Uchylając tę decyzję kasatoryjną Sąd uznał, że to organ odwoławczy, stwierdzając niekompletność akt sprawy, był zobowiązany do wezwania organu I instancji o ich nadesłanie. Brak wystosowania takiego zobowiązania i wydanie decyzji oznaczał, że została ona wydana w sytuacji, gdy organ odwoławczy nie dysponował całością akt administracyjnych. W konsekwencji nie była możliwa prawidłowa ocena przez organ odwoławczy, czy organ I instancji naruszył przepisy postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Ponadto Sąd stwierdził, że brak było podstaw do wzywania strony o wykazanie, że spełnia ona przesłanki przyznania wnioskowanego zasiłku, jak wskazywało Kolegium, gdyż okoliczności faktyczne i spełnienie przesłanek do przyznania danego świadczenia ustalane są przez organy w toku postępowania w oparciu o zebrany materiał dowodowy. Z kolei w zakresie braku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego Sąd zauważył, że w aktach znajduje się formularz takiego wywiadu przeprowadzonego w formie telefonicznej, na co zezwalał art. 15o ustawy szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem

i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych wobec czego dowód ten powinien zostać poddany ocenie.

Wypełniając wskazania Sądu Kolegium w ponownie prowadzonym postępowaniu pozyskało: wniosek inicjujący postępowanie z 29 września 2020 r., wcześniejsze decyzje wydane w sprawie z upoważnienia Prezydenta Miasta Gdyni

z: 21 grudnia 2020 r., 30 sierpnia 2021 r.; zawiadomienie kierowane do wnioskodawczyni z prośbą o kontakt telefoniczny z 23 października 2020 r.

(odebrane przez stronę); dokumenty z interwencji przeprowadzonej przez pracowników MOPS 3 sierpnia 2021 r.; dokumenty dotyczące hospitalizacji wnioskodawczyni w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 29 lipca 2021 r.; dokumenty, na podstawie których organ I stwierdził, iż wnioskodawczyni nie chodzi do lekarza, nie podejmuje terapii, nie przyjmuje leków; dokumenty, na podstawie których organ I ustalił dochód rodziny wnioskodawczyni na dzień złożenia wniosku (rodzina: A.T., I.T., K.T., M.T.) oraz w chwili orzekania 19 kwietnia 2022 r..

Zdaniem SKO tak uzupełniony materiał dowodowy doprowadził do kompletności akt niniejszej sprawy i pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia. Oceniając zaś całość zebranej dokumentacji Kolegium trafnie uznało, że brak jest podstaw do przyznania jej wnioskowanego zasiłku celowego ze względu na brak współdziałania strony z organami pomocowymi w rozwiązywaniu swojej sytuacji życiowej.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2026 r., poz. 639 ze zm. ), dalej jako: "u.p.s.", pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom

i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka

(art. 3 ust. 1), przy czym rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (ust. 3), a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (ust. 4). Co zaś szczególnie istotne dla niniejszej sprawy, w art. 4 u.p.s. ustawodawca zobowiązał osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej do współdziałania

w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Natomiast brak takiego współdziałania może być, zgodnie z art. 11 ust. 2 pkt 1 ustawy, podstawą do ograniczenia wysokości lub rozmiaru świadczenia, odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji

o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Tak więc, z woli ustawodawcy, pomoc społeczna nie działa na zasadzie automatyzmu, lecz - po pierwsze - jest obwarowana koniecznością spełnienia przesłanek danego świadczenia, po drugie - musi uwzględniać możliwości systemu do pomocy dużej liczbie zgłaszających, a po trzecie - jest ona wyłączana lub ograniczana tam, gdzie osoba lub rodzina korzystająca bądź ubiegająca się o pomoc nie współdziała w rozwiązaniu swojej trudnej sytuacji materialnej. Pomoc społeczna nie może być bowiem traktowana jako stałe i jedyne źródło utrzymania dla występujących o nią osób, gdyż jej celem jest jedynie wspomożenie osób i rodzin

w trudnych sytuacjach oraz w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb tak, aby umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (por. m.in. wyrok NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt

I OSK 812/18; z 18 września 2019 r., sygn. akt I OSK 1132/19; z 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 980/21, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Odnosząc się do samej kwestii współdziałania, o którym mowa w art. 4 i art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.s. należy wskazać, że w orzecznictwie podkreśla się, iż pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną, jest udzielenie organowi wszelkiej pomocy w ustaleniu sytuacji faktycznej. Jednoznaczna odmowa zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, obliguje organ do odmownego załatwienia wniosku, zgodnie z art. 107 ust. 4a u.p.s. (zob. wyrok NSA z 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1966/19, CBOSA). Rodzinny wywiad środowiskowy jest bowiem szczególnym rodzajem dowodu przewidzianym w u.p.s. i pełni on

w sprawach pomocowych niezwykle ważną rolę. Przeprowadza się go w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. Jest on ustawowo określonym sposobem zbierania informacji, rozmową z osobą starającą się

o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej (i jej rodziną), szczególnym rodzajem postępowania dowodowego. Rodzinny wywiad środowiskowy ma ukazać w sposób wszechstronny sytuację osoby i rodziny starającej się o przyznanie świadczenia lub korzystającej z pomocy. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy

i oceny sytuacji określonego podmiotu i formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Ponieważ zaś istotne ustalenia wywiadu pochodzą od strony, ich wiarygodność gwarantuje i wzmacnia wymóg jego podpisania. Są one bowiem obwarowane rygorem odpowiedzialności karnej za składanie nieprawdziwych oświadczeń (zob. m.in. wyrok NSA z 20 maja 2026 r., sygn. akt I OSK 1371/25, CBOSA). W konsekwencji utrudnianie lub uniemożliwianie przez wnioskodawcę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego lub jego aktualizacji może być potraktowane jako brak jego współdziałania z pracownikiem socjalnym, a przez to może prowadzić do odmowy przyznania świadczenia. Nie można czynności wywiadu środowiskowego zastąpić innymi środkami dowodowymi, co oznacza, że strona musi liczyć się z koniecznością ścisłej aktywności podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego. (zob. wyrok NSA z 5 października

2021 r., sygn. akt I OSK 502/21, CBOSA).

Z akt niniejszej sprawy wynika (całość akt dotyczących przedmiotowego wniosku, w których wydano wcześniej decyzje nr 17769/REJON2/2020

i 12776/REJON2/2020), że pracownicy socjalni mieli problemy z tym, aby przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni i jej niepełnosprawnej matki, którą wnioskodawczyni się opiekuje. W dacie wszczęcia niniejszego postępowania w skład rodziny wnioskodawczyni wchodzili jeszcze: siostra A.– całkowicie ubezwłasnowolniona, która po interwencji policji

z 7 czerwca 2021 r. została umieszczona w domu pomocy społecznej, oraz ojciec K.T. – zatrzymany w dniu 7 czerwca 2021 r. pod zarzutem znęcania się nad osobami najbliższymi i umieszczony w areszcie śledczym. Podczas zatrzymania obecni byli pracownicy socjalni, którzy stwierdzili, że mieszkanie jest zagracone

i trudno jest się w nim przemieszczać.

Pracownicy socjalni podejmowali próby kontaktu telefonicznego ze stroną, m.in. wzywając ją do takiego kontaktu pismem z 23 października 2020 r., które zostało skutecznie doręczone i pismem z 9 sierpnia 2021 r. (pismo

nr MOPS.DOPS2.422.20.T.4./2020), doręczonym skutecznie stronie. Z notatki służbowej z 9 sierpnia 2021 r. wynika dodatkowo, że w dniu 3 sierpnia 2021 r. strona przyszła do siedziby Ośrodka prosząc, aby wywiad został przeprowadzony

w Ośrodku. Strona została poinformowana, że wywiad musi być przeprowadzony

w miejscu zamieszkania i pracownicy przyjdą do niej tego dnia w godzinach 11-12. Z notatki wynika także, że pracownicy, którzy 3 sierpnia 2021 r. udali się do mieszkania wnioskodawczyni nie zostali wpuszczeni, nikt nie otworzył drzwi. Pozostawiono w skrzynce na listy prośbę o kontakt w dniu 6 sierpnia 2021 r. W dniu 6 sierpnia 2021 r. pracownicy udali się do mieszkania i ponownie nie zostali wpuszczeni, a wnioskodawczyni nie nawiązała kontaktu telefonicznego.

Powyższe okoliczności wyraźnie wskazywały, że w niniejszej sprawie konieczne było przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni w celu ustalenia m.in. warunków, w jakich żyje rodzina, w tym niepełnosprawna matka, stanu ich zdrowia, przyjmowania leków, potrzeb bytowych, które nie mogą być samodzielnie zrealizowane, co pozwoliłoby ocenić zasadność i wymiar wsparcia w kontekście wysiłków podejmowanych przez stronę i jej rodzinę w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Tymczasem z całości akt dotyczących przedmiotowego wniosku, obejmujących także postępowania poprzedzające wydanie wcześniejszych decyzji w sprawie nr 17769/REJON2/2020 i 12776/REJON2/2020 wynika, że zarówno wnioskodawczyni, jak i jej rodzina uniemożliwiali pracownikom socjalnym dostęp do mieszkania i przeprowadzenie w nim wywiadu środowiskowego.

Na obstrukcję w tym zakresie wskazuje m.in. fakt, że wnioskodawczyni w dniu

3 sierpnia 2021 r. udała się do siedziby Ośrodka, aby tam przeprowadzić wywiad i choć została poinformowana o tym, że taki wywiad należy przeprowadzić w miejscu zamieszkania i pracownicy przyjdą tego dnia w godzinach 11-12, po ich przybyciu nikt nie otworzył im drzwi. Z kolei z wywiadu telefonicznego przeprowadzonego w dniu 18 lutego 2022 r. wprost wynika, że od czasu wyjścia wnioskodawczyni ze szpitala w dniu 29 lipca 2021 r., skarżąca utrzymuje z Ośrodkiem wyłącznie kontakt telefoniczny i odmawia wpuszczenia pracowników socjalnych do mieszkania. Także Sądowi z urzędu wiadomym jest, że w sprawach pozostałych wniosków skarżącej

i jej matki o pomoc społeczną organowi nie udało się przeprowadzić wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony, a podczas wywiadów telefonicznych strona wprost odmawiała wyrażenia zgody na przyjście pracowników socjalnych do mieszkania (m.in. notatka urzędowa z wywiadu telefonicznego przeprowadzonego w dniu 24 stycznia 2022 r., k. 99 akt postępowania

nr 29/REJON2/2022).

Należy wskazać, że pracownikom socjalnym znana jest rodzina państwa T., której członkowie regularnie ubiegają się o pomoc społeczną. Pracownicy socjalni wiedzą, że rodzina uniemożliwiała kontakt opiekunowi prawnemu ubezwłasnowolnionej A.T. z ww., że ojciec K.T. pobierał świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad A., a ostatecznie córka interwencyjnie została umieszczona w domu pomocy społecznej, zaś K.T. umieszczony w areszcie śledczym pod zarzutem znęcania się nad osobami najbliższymi (M., A. i I.). Organ miał wiedzę, że w mieszkaniu przebywa niepełnosprawna I.T. oraz, że zarówno ona, jak

i wnioskodawczyni były hospitalizowane i mają zalecenia przyjmowania leków, zaś skarżąca dodatkowo powinna podjąć leczenie w poradni zdrowia psychicznego

i regularnie uczęszczać na psychoterapię. Konieczne więc było ustalenie, czy rodzina funkcjonuje w bezpiecznych warunkach, czy realizuje wskazania lekarskie, których przestrzeganie mogłoby przyczynić się do poprawy dobrostanu i sytuacji członków rodziny.

Słusznie też Kolegium podnosiło, że strona nie przedstawiała w sposób pełny sytuacji rodziny od chwili złożenia wniosku, w szczególności w odniesieniu do jej siostry i matki. Strona nie informowała o krzywdach siostry, ani nie wystąpiła

o interwencję do właściwych władz. Z akt wynika, że kontakt opiekuna prawnego

z ubezwłasnowolnioną A.T. był utrudniany, wobec czego opiekun prawny nie wypłacał jej środków. W skardze strona kwestionuje ten zarzut podnosząc, że informowała organ o niepełnosprawności siostry, więc organ miał wiedzę o jej sytuacji. Czym innym jednak jest sama informacja o niepełnosprawności, a czym innym informowanie o tym, że siostra nie ma kontaktu ze swoim opiekunem prawnym. Ostatecznie też dopiero w wyniku interwencji policji siostra została umieszczona w domu pomocy społecznej, a ojciec, któremu postawiono zarzut znęcania się nad członkami rodziny, umieszczony w areszcie śledczym. Powyższe wskazuje, że sytuacja rodziny była trudna, lecz wnioskodawczyni nie widziała nic nieprawidłowego w tym, że siostra nie ma kontaktu z opiekunem prawnym, a ojciec ostatecznie został zatrzymany pod zarzutem znęcania się. Jedyny zarzut jaki w tej kwestii czyni strona to to, że opiekun prawny nie przekazywał rodzinie środków przeznaczonych dla A.T., co tylko potwierdza ocenę, iż rodzina nie chce przezwyciężyć trudnej sytuacji życiowej (np. zgłaszając przemoc domową), a zależy jej wyłącznie na uzyskaniu od państwa środków finansowych.

W tych okolicznościach uniemożliwianie organom przeprowadzenia wywiadu środowiskowego bezpośrednio w miejscu zamieszkania rodziny należy uznać za brak współdziałania. Organ bowiem nie może zweryfikować twierdzeń strony co do sytuacji jej i rodziny oraz zgłaszanych potrzeb. Taki brak współdziałania, jak już wskazano, może stanowić podstawę odmowy świadczenia (art. 11 ust. 2 pkt 1 u.p.s.). a w kontekście jawnej odmowy wnioskodawczyni odnośnie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania ustawodawca wprost przewiduje, że jest to przeszkoda do przyznania wnioskowanego świadczenia (art. 107 ust. 4a u.p.s.).

Należy też wskazać, że brak współdziałania wnioskodawczyni i jej rodziny przejawia się w jeszcze jednym aspekcie. Strona nie tylko uniemożliwia pracownikom socjalnym bezpośredni wgląd w środowisko rodzinne, ale jednocześnie - czyniąc te obstrukcje regularnie, występuje o przyznanie jej pomocy finansowej, odrzucając propozycje udzielenia pomocy społecznej w formie niematerialnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest natomiast stanowisko, z którym Sąd w składzie orzekającym się zgadza, że przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych propozycji pracownika socjalnego pomagających osobie przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe, w jakich się znalazła, w celu "wyjścia" wnioskodawcy z systemu pomocy społecznej i umożliwienia mu samodzielnego i odpowiedzialnego życia w społeczeństwie. Egzekwowanie od podopiecznych pomocy społecznej obowiązku współdziałania z organem pomocowym jest istotne również z tego powodu, że pomoc ta nie może się sprowadzać do prostego rozdawnictwa świadczeń i tym samym wykształcania nieprawidłowych nawyków. W związku z tym uzasadnione jest stwierdzenie, że bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotów objętych pomocą społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia (zob. wyrok NSA z 29 czerwca 2016 r., sygn. akt I OSK 1055/16, CBOSA).

W rozważanym wypadku strona, od 2020 r. do czasu wydania zaskarżonej decyzji nie podjęła żadnych kroków w celu polepszenia swojej sytuacji zdrowotnej i życiowej – nie podjęła zalecanego po jej pobycie w szpitalu psychiatrycznym leczenia; nie zgłosiła się do poradni zdrowia psychicznego i nie podjęła stałej psychoterapii. Również jej matka nie podjęła rehabilitacji, co byłoby dla niej korzystne w świetle pisma MOPS z 15 listopada 2021 r. podsumowującego pobyt matki

w Ośrodku w okresie od 30 lipca 2021 r. do 30 września 2021 r. Żadna z nich nie skorzystała z oferowanej pomocy w formie usług opiekuńczych. Dodatkowo skarżąca - choć nie podejmuje pracy, ze względu na – jak twierdzi – opiekę nad matką, to jednocześnie nie zarejestrowała się w urzędzie pracy, co umożliwiłoby jej znalezienie zatrudnienie w okresie oczekiwania na rozpatrzenie sprawy świadczenia pielęgnacyjnego, o które również się ubiegała. Powyższe potwierdza ocenę, że celem skarżącej i jej rodziny nie jest przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej przy wsparciu systemu pomocy społecznej, ale uczynienie z tego systemu stałego źródła finasowania, natomiast jeszcze raz podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s., potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.

Mając to wszystko na uwadze Sąd doszedł do przekonania, że wydane

w sprawie decyzje odpowiadają prawu. Organ odwoławczy zobowiązał Prezydenta do uzupełnienia materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami wyroku WSA o sygn. akt II SA/Gd 347/25, zaś tak sporządzone akta pozwalały na wydanie rozstrzygnięcia. Z akt tych niespornie wynika, że organ wielokrotnie podejmował próby kontaktu ze skarżącą i jej rodziną w środowisku. Strona miała świadomość konieczności zapoznania się przez pracowników socjalnych z warunkami bytowymi rodziny i weryfikacji twierdzeń wnioskodawczyni, lecz mimo to stanowczo odmawiała ona zgody na wejście do mieszkania. Wobec obstrukcji wnioskodawczyni organ pomocowy podjął szereg działań zmierzających do pełnego ustalenia istotnych okoliczności – dochodu rodziny, stanu zdrowia jej członków, podejmowanych przez nich samodzielnie działań w celu poprawy swojej sytuacji życiowej. Czynności te znalazły odzwierciedlenie w materiale dowodowym, który został poddany ocenie

w kontekście art. 39 u.p.s., dotyczącego zasiłku celowego, ale także w kontekście ogólnych zasad przyznawania pomocy społecznej wyrażonych w art. 3 i art. 4 ustawy. Ocena ta doprowadziła zaś do prawidłowych, zdaniem Sądu wniosków, że nie zachodzą podstawy do przyznania skarżącej wnioskowanego świadczenia. Oceny tej nie zdołały też podważyć zarzuty skargi, które koncentrują się na podkreślaniu, że organ pomocowy nie udziela rodzinie skarżącej wsparcia finansowego.

Należy przy tym dodać, że - wbrew zarzutom skargi, organy uznały, iż skarżąca nie przekracza kryterium dochodowego, podwyższonego w tej konkretnej sprawie, a zatem również zarzut dotyczący tej kwestii był bezzasadny. Jak wynika bowiem z akt, w przypadku świadczenia z programu "Pomoc państwa

w zakresie dożywiania" (dochodzonego w tej sprawie) Gmina Miasta Gdynia podjęła uchwałę nr V/93/19 z 23 stycznia 2019 roku (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2019 roku poz. 781) w której do 150% podwyższono kryterium dochodowe o którym mowa w art. 8 u.p.s. i tego kryterium, w ocenie organów, dochód na osobę w rodzinie skarżącej nie przekroczył.

Tak więc, w ocenie Sądu, przeprowadzone przez organy postępowanie nie narusza art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 39 u.p.s., a wydane decyzje odpowiadają prawu. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę jako bezzasadną oddalił.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie

art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek organu i brak sprzeciwu skarżącej.



Powered by SoftProdukt