Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Miron (spr.) sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w N. przy ul. [...] na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1896/20 ze skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej w N. przy ul. [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 845/19 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej w N. przy ul. [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2019 r. znak: DOA.7110.465.2018.MMS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

W dniu 25 kwietnia 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęła skarga Wspólnoty Mieszkaniowej w N. przy ul. [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 27 lutego 2019 r., znak: DOA.7110.465.2018.MMS w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 października 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 845/19 oddalił tę skargę.

W dniu 3 marca 2020 r. Wspólnota Mieszkaniowa w N. przy ul. [...] wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku. Skarga ta została przekazana do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 6 sierpnia 2020 r. (zarejestrowano pod sygn. akt II OSK 1896/20).

W dniu 2 sierpnia 2022 r. skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa w N. przy [...] wniosła skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, żądając: stwierdzenia przewlekłości przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w tej sprawie, wydania Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu zalecenia rozpoznania sprawy, przyznania od Skarbu Państw a na rzecz skarżącego kwoty 15000 zł oraz zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi na przewlekłość postępowania wskazano, że od dnia złożenia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego do chwili obecnej (tj. na dzień złożenia skargi na przewlekłość postępowania przez Naczelnym Sądem Administracyjnym) skarga nie została rozpoznana. Skarżący podkreślił, że wobec powyższego zostało naruszone prawo własności skarżącego, którego został pozbawiony bez odszkodowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga Wspólnoty Mieszkaniowej w N. przy ul. [...] na naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu sądowym toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt II OSK 1896/20 nie zasługuje na uwzględnienie.

Strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych (art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. z 2018 r., poz. 75 ze zm. dalej: ustawa). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ust. 2 powołanej ustawy dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy, nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w tej sprawie toczy się od dnia 6 sierpnia 2020 r., tj. od przekazania skargi kasacyjnej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęły prawie 24 miesiące.

Wprawdzie czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył 12 miesięcy, lecz jest to spowodowane bardzo dużym wpływem spraw do Naczelnego Sądu Administracyjnego, przekraczającym możliwości ich szybszego rozpoznawania przez ten Sąd. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do § 26 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 1202 ze zm.), przewodniczący wydziału w zarządzeniu o wyznaczeniu posiedzenia jawnego albo niejawnego w składzie trzech sędziów przydziela sprawy sędziom wydziału według kolejności ich wpływu, z wyłączeniem wymienionych w tym przepisie kategorii spraw, które podlegają rozpoznaniu poza kolejnością. Zgodnie z § 26 ust. 5 Regulaminu NSA Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych sprawy poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. W kategorii spraw, do której należy przedmiotowa sprawa, przepisy ustaw szczególnych ani przepisy Regulaminu NSA nie nakładają na Sąd obowiązku rozpoznania sprawy poza kolejnością. Również wnoszący skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania nie składał wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy, a tym samym nie wykorzystał środka prawnego pozwalającego na szybsze rozpoznanie sprawy, bez konieczności oczekiwania na rozpoznanie sprawy według kolejności wpływu. Nie zmienił również stanowiska w przedmiocie rozpoznania sprawy na rozprawie. W związku z powyższym, mając na uwadze dużą liczbę spraw wpływających do Naczelnego Sądu Administracyjnego i konieczność ich rozpoznawania według kolejności ich wpływu, nie można uznać, że zwłoka w prowadzeniu postępowania przez ten Sąd była nieuzasadniona.

Ponadto podkreślić trzeba, że Wspólnota Mieszkaniowa w N. przy ul. [...] w skardze kasacyjnej zawarła wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Czas oczekiwania na termin rozprawy uległ zaś wydłużeniu z uwagi na wprowadzony w marcu 2020 r. stan epidemii w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 i działanie Naczelnego Sądu Administracyjnego w reżimie sanitarnym. Na podstawie zarządzenia nr 7 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2020 r. i zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w związku z istotnym zagrożeniem zakażenia wirusem SARS-CoV-2 oraz ogłoszeniem stanu epidemicznego w Polsce, odwołane zostały wszystkie rozprawy, a działalność orzecznicza Sądu była kontynuowana na posiedzeniach niejawnych (zarządzenia straciły moc z dniem 20 maja 2021 r.). Jednocześnie na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 3 lipca 2021 r. (nadanym ustawą nowelizującą z dnia 28 maja 2021 r., Dz. U. z 2021 r., poz. 1090), Przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Powyższe oznacza, że czas rozpoznawania spraw uległ znacznemu wydłużeniu, bowiem przed wyznaczeniem terminu rozprawy w sprawach, w których strony nie zrzekły się jej przeprowadzenia, Sąd był zobowiązany poinformować strony postępowania, że w okresie obwiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 oraz w ciągu roku od odwołania ostatniego z nich Naczelny Sąd Administracyjny przeprowadza rozprawę wyłącznie zdalnie przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie rozprawy na odległość, jeżeli wszystkie strony wyrażą na to zgodę. Sam więc fakt ustalania, czy każda ze stron posiada możliwości techniczne umożliwiające jej udział w rozprawie zdalnej, także zajmował czas, przez co rozpoznawanie spraw uległo opóźnieniu.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez uzasadnionej zwłoki, oddalił skargę na przewlekłość postępowania.