II OSK 2692/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-02-06	
Data wpływu	2021-11-30	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Agnieszka Wilczewska - Rzepecka /sprawozdawca/
Andrzej Jurkiewicz
Tomasz Zbrojewski /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6013 Przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części,	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Sygn. powiązane	II SA/Rz 760/21	
Skarżony organ	Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 329; art. 184; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 1333; art. 71 ust. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 21 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 760/21 w sprawie ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z 21 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 760/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z [...] marca 2021 r., nr [...] w przedmiocie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczeń strychu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na działce nr ew. [...], obr. [...] w R., oddalił skargę.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w R., zaskarżając go w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Sądowi pierwszej instancji zarzucono:

I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a to:

a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewydanie orzeczenia uchylającego zaskarżone rozstrzygnięcia w sytuacji, gdy stan faktyczny w sprawie nie został ustalony w sposób prawidłowy i wyczerpujący, co skutkowało błędnym przyjęciem przez sąd, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w zakresie konieczności przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczenia nr [...] w budynku przy ul. [...] w R., w sytuacji gdy brak jest podstaw do takiego uznania, z uwagi na nieustalenie w sposób niebudzący wątpliwości, że pomieszczenie to wykorzystywane jest jako lokal mieszkalny, jak również braku ustalenia i wyjaśnienia, w czym organ upatruje zmianę warunków, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co skutkowało błędnym przyjęciem, że doszło do zmiany funkcji tego pomieszczenia, a przez to miało istotny wpływ na wynik sprawy,

b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art 80 k.p.a. poprzez niewydanie orzeczenia uchylającego zaskarżone rozstrzygnięcie, w sytuacji gdy organy pierwszej i drugiej instancji dokonały błędnej oceny oświadczenia I. P., zgodnie z którym przedmiotowe pomieszczenie nie jest wykorzystywane jako lokal mieszkalny, lecz wyłącznie na cele gospodarcze, a w konsekwencji błędne uznanie, że przedmiotowe pomieszczenie jest zamieszkiwane, co miało istotny wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia,

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewydanie orzeczenia uchylającego zaskarżone rozstrzygnięcie w sytuacji, gdy organ drugiej instancji pominął w ocenie i nie uwzględnił dowodów załączonych do odwołania przez skarżącą, a to umowy o budowę domu jednorodzinnego i protokołu zdawczo-odbiorczego, jak również nie przeprowadził z urzędu dowodów, wnioskowanych przez skarżącą, w celu wyczerpującego ustalenia, czy na dzień wydania decyzji pomieszczenie strychowe jest zamieszkiwane, a zatem czy aktualna w stanie faktycznym sprawy jest przesłanka zmiany funkcji z gospodarczej na mieszkalną, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

d) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art.. 10 k.p.a. poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu wskutek braku zawiadomienia przez organ drugiej instancji o zebraniu materiału dowodowego, o którym mowa w tym przepisie, a przez to uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,

e) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia w sposób nieodpowiadąjący wymogom, o którym mowa w tym przepisie, a to niewyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, w szczególności w kontekście, w czym konkretnie sąd upatruje zmianę warunków, o których mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem wskutek tego uchybienia rozstrzygnięcie to nie poddaje się kontroli,

f) art. 151 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, które skutkowało niepełnym, a przez to wadliwym ustaleniem stanu faktycznego sprawy, skarga powinna zostać uwzględniona na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

II. z ostrożności, w przypadku uznania przez sąd, że stan faktyczny w sprawie został ustalony w sposób prawidłowy, zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, a to:

a) art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że przy ustaleniu przesłanki zmiany funkcji pomieszczenia z funkcji strychowej na mieszkalną przedmiotem ustaleń organów nie muszą być objęte okoliczności związane z czasowym lub osobowym zakresem faktycznego korzystania z pomieszczenia strychowego, a ponadto poprzez błędne uznanie, że umieszczenie w pomieszczeniu strychowym elementów wyposażenia mieszkania lub rzeczy codziennego użytku nie jest dopuszczalne i stanowi samoistną podstawę do uznania, że doszło do zmiany warunków bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, warunków zdrowotnych, hignieniczno-sanitarnych, ochrony środowiska bądź wielkości lub układu obciążeń w obiekcie, co skutkowało nieprawidłowym zastosowaniem tego przepisu, a w konsekwencji doprowadziło do oddalenia skargi,

b) art. 61 w zw. z art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że adresatem obowiązku o którym mowa w tym przepisie powinna być Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w sytuacji, gdy dokonała ona wydania pomieszczenia na rzecz jego użytkowników w wykonaniu zawartej umowy o jego budowę, którym przysługuje ekspektatywa pomieszczenia strychowego, co uniemożliwia adresatowi tej decyzji jej faktyczne wykonanie wobec przeniesienie posiadania pomieszczenia na rzecz osób, z którymi zawarła umowę o budowę pomieszczenia, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu powinna doprowadzić sąd do wniosku, że adresatem przedmiotowej decyzji powinna być osoba, której przysługuje ekspektatywa prawa do pomieszczenia strychowego.

Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i uchylenie rozstrzygnięcia organu drugiej i pierwszej instancji oraz o zwrot od organu na jej rzecz kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna, powielająca w części zarzut poniesione w skardze przed Sądem wojewódzkim, nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie i 2) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Należy dodać, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że strona wnosząca ten środek odwoławczy, zarzucając naruszenie konkretnych przepisów prawa w określonej formie, sama wyznacza obszar kontroli kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny bierze zaś pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie.

Na wstępie przypomnieć należy, że art. 151 p.p.s.a. to przepis wynikowy, który reguluje jedynie sposób rozstrzygnięcia skargi i dla jego skuteczności wymagane jest powiązanie z nim naruszenia innego przepisu (postępowania czy prawa materialnego). Nie może on zatem stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, jak to uczyniono w skardze kasacyjnej.

Z kolei na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Naruszenie tego przepisu jest więc możliwe wtedy, gdy uzasadnienie nie zawiera wszystkich elementów w nim wymienionych, przy czym skarżący musi wskazać, jakich konkretnie elementów w nim brakuje oraz wykazać ich wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji zawiera wszystkie wymagane art. 141 § 4 p.p.s.a. elementy. Pisemne motywy zaskarżonego wyroku zawierają również wyczerpujące wyjaśnienie przyczyn oddalenia skargi, a więc zastosowania art. 151 p.p.s.a.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 10 § 1 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów – art. 80 k.p.a.). Po przeprowadzonym postępowaniu, jeśli sprawa jest dostatecznie wyjaśniona oraz taką formę rozstrzygnięcia przewidują odpowiednie przepisy, organ wydaje decyzję, uwzględniając wytyczne co do jej elementów składowych, wskazanych w art. 107 k.p.a., przedstawiając m.in. przyjęty w sprawie stan faktyczny (art. 107 § 3 k.p.a.).

W niniejszej sprawie organy nadzoru budowlanego ustaliły, na podstawie przeprowadzonych czynności kontrolnych w sprawie użytkowania pomieszczeń strychu nr [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym zlokalizowanym na działce nr ew. [...] obr. [...] w R., że przedmiotowe pomieszczenia strychowe użytkowane są jako mieszkalne. Organ pierwszej instancji ustalił, że decyzją z [...] października 2010 r., nr [...] Prezydent Miasta R. zatwierdził projekt budowlany oraz udzielił dla Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w R. pozwolenia na budowę inwestycji pn.: "zespół budynków mieszkalnych wielorodzinnych Nr: [...], Nr: [...] i Nr: [...] wraz niezbędnymi urządzeniami budowlanymi na działkach nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...] w obr. [...] w granicach opracowania oznaczonych literami A-B-J-K-I, oraz poza granicami opracowania: osłona śmietnikowa na działce nr [...] obr. [...] położonych w R.". Decyzją z[...] marca 2014 r., nr [...] udzielono pozwolenia na użytkowanie budynków mieszkalnych wielorodzinnych nr [...] i [...] przy ul. [...] w R., zrealizowanych na podstawie ww. decyzji z [...] października 2010 r. Zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym, przedmiotowy obiekt to budynek mieszkalny wielorodzinny, w całości podpiwniczony, dwuklatkowy, o pięciu kondygnacjach nadziemnych z których piąta najwyższa znajduje się w poddaszu. Na pierwszych czterech kondygnacjach nadziemnych budynku zaprojektowano po cztery lokale mieszkalne, natomiast na V kondygnacji zaprojektowano cztery pomieszczenia strychowe oznaczone jako S7, S8, S15 i S16. Projekt nie przewidywał wykonania dźwigów osobowych w budynku. Organy podały, że zatwierdzony projekt budowlany przewidywał doprowadzenie instalacji elektrycznej, wodociągowej oraz kanalizacyjnej do pomieszczeń zlokalizowanych na V kondygnacji przedmiotowego budynku. W projekcie przewidziano wykonanie instalacji c.o. w pomieszczeniach strychowych wraz z montażem grzejników stalowych płytowych. Zatwierdzony projekt budowlany przewidywał też doprowadzenie instalacji gazowej do ww. pomieszczeń z zamontowanymi gazomierzami, umieszczonymi na klatce schodowej, odrębnie dla każdego pomieszczenia strychowego wraz z montażem w każdym z pomieszczeń kotła gazowego dwufunkcyjnego dla potrzeb c.o. i c.w.u. oraz kuchenki gazowej czteropalnikowej. Do każdego z pomieszczeń strychowych zostały zapewnione odrębne wejścia z klatki schodowej wyposażonej w instalację oświetleniową. W ramach zmian zakwalifikowanych przez projektanta jako zmiany nieistotne, inwestor w pomieszczeniach strychowych wykonał dodatkowe ścianki działowe, dzieląc każde z pomieszczeń strychowych na kilka mniejszych. Kwalifikacja ta nie zmieniła przeznaczenia tych pomieszczeń do innej funkcji.

W dniu [...] kwietnia 2019 r. przeprowadzono oględziny lokalu nr S16. Lokal do oględzin został udostępniony przez I. P., użytkownika lokalu. W trakcie oględzin ustalono, że rozkład pomieszczeń oraz układ ścian w przedmiotowym lokalu są tożsame z zatwierdzonym projektem budowlanym oraz rysunkami z naniesionymi zmianami zakwalifikowanymi przez projektanta jako zmiany nieistotne, które zostały dołączone do wniosku o udzielenie pozwolenia na użytkowanie. Lokal wyposażony jest w instalację elektryczną, wodno-kanalizacyjną, c.o. i gazową. W przedmiotowym lokalu wydzielonych jest sześć pomieszczeń. Ustalono, że funkcja pomieszczeń jest inna, niż wynika to z wyżej opisanej dokumentacji budowy. Pomieszczenia strychowe zostały zaadaptowane na trzy pokoje mieszkalne, kuchnię, łazienkę i przedpokój. W pokojach znajdują się meble pokojowe z rzeczami osobistymi użytkowników lokalu, łóżka na których ułożona była pościel, stół, krzesła, sprzęt RTV, tj. telewizor, komputer. W kuchni zamontowana została zabudowa z mebli kuchennych, na których znajdowały się naczynia kuchenne i artykuły spożywcze. Ponadto w kuchni zamontowana jest kuchenka gazowa czteropalnikowa oraz lodówka. W łazience zamontowany jest piec gazowy dwufunkcyjny oraz miska ustępowa, bidet, umywalka. W łazience znajduje się również kabina prysznicowa oraz środki czystości i rzeczy osobiste użytkowników lokalu. Uczestnicząca w oględzinach I. P. oświadczyła, że w przedmiotowym lokalu nie były prowadzone żadne roboty budowlane od momentu wydania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego. Oświadczyła również, że nie dokonywała zgłoszenia zmiany sposobu użytkowania przedmiotowych pomieszczeń strychowych nr S16 na lokal mieszkalny. I. P. oświadczyła ponadto, że przedmiotowy lokal jest użytkowany jako lokal mieszkalny od 2015 r. Takie samo oświadczenie złożył jej mąż, A. P. W trakcie prowadzonej kontroli I. P. poinformowała organ, że nie posiada tytułu prawnego do terenu, a jedynym posiadanym przez nią dokumentem jest protokół zdawczo-odbiorczy z [...] października 2012 r. na okoliczność przekazania lokalu do adaptacji na cele mieszkaniowe nr 16A położonego na kondygnacji V, piętrze IV w budynku o numerze inwestycyjnym [...] ul. [...] na osiedlu [...] w R.

W trakcie prowadzonych czynności organ ustalił, że użytkownikami przedmiotowego lokalu nr S16 są I. i A. .. Spółdzielnia jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w R. i zarządza ww. nieruchomością w części stanowiącej własność Spółdzielni.

Jak wynika z treści księgi wieczystej nr [...] oraz innych ksiąg, których numery zostały powołane w ww. księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości nr [...], obr. [...], przy ul. [...] w R., lokal nr S16 zlokalizowany na V kondygnacji nadziemnej niniejszego budynku mieszkalnego wielorodzinnego nie został wyodrębniony. Spółdzielnia w piśmie z [...] kwietnia 2019 r. poinformowała, że I. P. przysługuje ekspektatywa prawa do pomieszczenia strychowego nr S16.

Organ pierwszej instancji postanowieniem z [...] czerwca 2019 r. wstrzymał użytkowanie przedmiotowego lokalu i zobowiązał współwłaściciela budynku mieszkalnego wielorodzinnego – Spółdzielnię, do przedłożenia w terminie do [...] lutego 2020 r. wskazanych w nim dokumentów.

Pismem z [...] lutego 2020 r. Spółdzielnia poinformowała, że użytkownik pomieszczeń nr S16, I. P., oświadczyła, że przedmiotowe pomieszczenia nie są obecnie użytkowane jako lokal mieszkalny. W związku z powyższym [...] sierpnia 2020 r. organ ponownie przeprowadził oględziny przedmiotowego lokalu. W trakcie oględzin I. P. oświadczyła, że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu, lecz wykorzystuje go w celach gospodarczych. Jednak z uwagi na rodzaj pomieszczeń i ich wyposażenie oraz na znajdujące się w lokalu rzeczy codziennego użytku, organ stwierdził, że przedmiotowy lokal użytkowany jest jako mieszkalny i nie został przywrócony poprzedni sposób użytkowania przedmiotowego lokalu.

W związku z powyższym uznać należy, że stan faktyczny sprawy został wnikliwie i dokładnie ustalony, a twierdzenia organów nadzoru budowlanego znajdują potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy. Oznacza to, że w sprawie nie doszło do naruszenia zasad ogólnych oraz przepisów postępowania administracyjnego.

W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego wskazać należy, co następuje.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, przez zmianę sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części rozumie się w szczególności odjęcie bądź zaniechanie w obiekcie budowlanym lub jego części działalności zmieniającej warunki: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. W razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia, organ nadzoru budowlanego, w drodze postanowienia. W przypadku niewykonania w terminie obowiązku, o którym mowa w ust. 1, albo dalszego użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo jego wstrzymania, albo zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, pomimo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w art. 71 ust. 3-5, organ nadzoru budowlanego, w drodze decyzji, nakazuje przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części (art. 71a ust. 4 Prawa budowlanego).

W postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego niezbędne jest ustalenie, czy podjęta w obiekcie budowlanym działalność spowodowała zmianę warunków: bezpieczeństwa pożarowego, powodziowego, pracy, zdrowotne, higieniczno-sanitarne, ochrony środowiska bądź wielkość lub układ obciążeń. Konieczne zatem jest nie tyle ustalenie, jakie są aktualnie warunki prowadzonej w obiekcie budowlanym działalności i czy zgodne są one z obowiązującymi przepisami, co określenie czy zmiana sposobu użytkowania doprowadziła do zmiany wskazanych wyżej warunków. Wymaga to zestawienia warunków wcześniejszych z aktualnymi, porównania ich i określenia, czy uległy one zmianie.

Takiej kontroli dokonały organy nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie, a Sąd wojewódzki prawidłowo zaakceptował ich ustalenia. Jak bowiem wynika z akt sprawy, nielegalna zmiana rodzaju przeznaczenia i funkcji spornego pomieszczenia strychowego skutkowała istotną zmianą warunków bezpieczeństwa w zakresie użytkowania tego pomieszczenia jako części budynku mieszkalnego, a w konsekwencji także zmianą bezpieczeństwa użytkowania całego budynku. Zmiana przeznaczenia i funkcji przedmiotowego pomieszczenia strychowego doprowadziła do istotnej zmiany warunków higieniczno-sanitarnych oraz zmiany wielkości i układu obciążeń w pięciokondygnacyjnym wielorodzinnym budynku mieszkalnym nr 20. Choć projekt budowlany przewidywał możliwość doprowadzenia do pomieszczeń piątej kondygnacji instalacji kanalizacyjnych, to nie dopuszczał adaptacji pomieszczeń strychowych na pomieszczenia związane z użytkowaniem sieci wodociągowo-kanalizacyjnej (jako łazienki lub kuchni). Podobnie, na zmianę wielkości i układu obciążeń w budynku wpłynęła liczba i sposób rozmieszczenia typowych urządzeń i przedmiotów użytkowania mieszkalnego w pomieszczeniach strychowych, wprowadzenie ścian działowych wydzielających sześć pomieszczeń w zasadniczym pomieszczeniu strychowym oraz możliwość stałego przebywania w nim ludzi. Słusznie też podkreślił Sąd wojewódzki, że zmiana sposobu użytkowania w zakresie piątej kondygnacji i rozpoczęcie jej użytkowania mieszkalnego w budynku mieszkalnym wielorodzinnym powinno było zostać poprzedzone doprowadzeniem do niej dźwigu osobowego oraz zapewnieniem dostępu na wszystkie kondygnacje użytkowe (w tym na kondygnację piątą) osobom niepełnosprawnym (jak wskazano wcześniej, projekt budowlany nie przewidywał wykonania dźwigów osobowych w budynku).

Adresatem nakazów wskazanych w art. 71a Prawa budowlanego może być, zgodnie z art. 61 tej ustawy, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Skoro Spółdzielnia jest współwłaścicielem budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w R. i zarządza ww. nieruchomością w części stanowiącej własność Spółdzielni (w tym pomieszczeń strychowych), to prawidłowo organy skierowały zaskarżone decyzje właśnie do niej. Bezsprzecznie, I. i A. P. są użytkownikami przedmiotowego lokalu (nr S16) jednak z faktu tego, jak i z faktu, że I. P. przysługuje ekspektatywa prawa do ww. pomieszczenia, nie wynika, że stała się ona jego właścicielem lub zarządcą, na których można nałożyć obowiązek przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania pomieszczenia.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – orzekł jak w wyroku.