Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.D. i M.D. na decyzję Wojewody Podkarpackiego z dnia 25 listopada 2010 r. nr N-III.77290-48/10 w przedmiocie stwierdzenia nabycia przez Gminę [...] prawa własności działek - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę.

A.D. i M.D. złożyli 7 września 2023 r. (data wpływu do organu) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Wojewody Podkarpackiego z 25 listopada 2010 r. nr N.III-77290-48/10 stwierdzającą, że Gmina [...] nabyła z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawo własności nieruchomości położonej w S. oznaczone w operacie ewidencji gruntów jako działki o nr [...] o pow. 0,0136 ha obj. Kw [...], nr [...] o pow. 0,6575 ha obj. Kw [...], nr [...] o pow. 0,8123 ha obj. Kw [...], nr [...] o pow. 0,7481 ha obj. Kw [...], nr [...] o pow. 0,0300 ha obj. Kw [...] stanowiącej ciąg drogi publicznej gminnej nr [...] relacji S.-R.-L.-ul. [...].

W odpowiedzi na skargę organ zawnioskował o jej odrzucenie. Wyjaśnił, że skarżący nie byli stronami postępowania zakończonego decyzją z 25 listopada

2010 r. Powołując się na wyrok Sądu Okręgowego z [...] kwietnia 2016 r., sygn. [...] z pozwu A.D. i M.D. przeciwko Skarbowi Państwa, którym ustalono, że Skarb Państwa nie stał się właścicielem nieruchomości gruntowej odpowiadającej należącym do skarżących działkom nr ewid. [...] i nr [...] położonym w S., które weszły w skład działki nr [...] z dniem 1 października 1985 r. na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 645 ze zm.) stwierdził, że nawet gdyby uznać prawo skarżących do objętej postępowaniem administracyjnym nieruchomości, a tym samym, że posiadali przymiot strony w tym postępowaniu, to i tak przed złożeniem skargi nie wyczerpali środków zaskarżenia. W okolicznościach sprawy skarżący nie zostali potraktowani jako strony postępowania, nie została im doręczona decyzja. Wojewoda wyjaśnił ponadto, że także osoba, która nie była uznawana przez organ za stronę może wnieść odwołanie, jednak musi to uczynić dopóki nie upłynął termin do jego wniesienia dla ostatniej z osób, którym organ doręczył decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm. - zwanej dalej: "P.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. W myśl zaś z § 2 tego przepisu uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi.

W orzecznictwie i piśmiennictwie zasadnie przyjmuje się zatem, że legitymację do wniesienia skargi określono w art. 50 P.p.s.a. przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które mimo braku takiego interesu są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna) (por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2019 r. II GSK 1925/18 i powołane tam judykaty oraz stanowisko doktryny).

Należy przy tym zgodzić się z poglądem, że - z uwagi na istotę postępowania przed sądami administracyjnymi, w którym, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, nie dochodzi do kształtowania sytuacji prawnej określonego podmiotu, ale do kontroli administracji publicznej poprzez kontrolę legalności aktów wydawanych w postępowaniu administracyjnym - art. 50 P.p.s.a. ma charakter w pełni autonomiczny i swoim zakresem obejmuje sytuacje odnoszące się do szerokiego kręgu podmiotów, a mianowicie: podmiotu biorącego udział w postępowaniu administracyjnym na podstawie wywodzonego z prawa materialnego interesu prawnego; podmiotu, którego interesu prawnego wynikającego z prawa materialnego dotyczyło postępowanie administracyjne, który jednak w tym postępowaniu został z własnej winy bądź z winy organu pominięty; podmiotu, który błędnie został potraktowany jako strona postępowania administracyjnego; w końcu także i podmiotu, który błędnie uważa, że wydana decyzja dotyczy jego interesu prawnego (por. np. W. Chróścielewski, Glosa do wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1617/02, Orzecznictwo Sądów Polskich 2005, nr 11, poz. 128).

Pojęcie interesu prawnego jest kategorią normatywną, mającą swoje źródło

w przepisach regulujących sposób załatwienia sprawy i stanowiących podstawę prawną jej rozstrzygnięcia i ściśle związaną z przedmiotem prowadzonego postępowania.

Za ugruntowany uznać należy pogląd, że przez interes prawny,

w przeciwieństwie do interesu faktycznego, rozumie się przyznany przepisami prawa materialnego zakres uprawnień podmiotu, kształtujący jego sytuację prawną. Naruszenie tego interesu następuje więc wtedy, gdy zaskarżonym aktem zostaje odebrane lub ograniczone jakieś prawo skarżącego wynikające z przepisów prawa materialnego, względnie zostanie nałożony na niego nowy obowiązek lub też zmieniony obowiązek dotychczas na nim ciążący (por. wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 205/09). Interes prawny musi być nadto indywidualny, bezpośredni i wynikający z normy obowiązującego prawa, naruszony wydaniem zaskarżonej decyzji, realny (por. wyrok NSA z dnia 23 listopada 2005 r., sygn. akt I OSK 715/05). Musi on być wykazany przez skarżącego, gdyż dopiero stwierdzenie naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia wnoszącego skargę otwiera mu drogę do merytorycznego rozpoznania tej skargi (por. wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1539/09).

Natomiast na gruncie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1-5a omawianego przepisu, wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest decyzja Wojewody Podkarpackiego z 25 listopada 2010 r. nr N-III.77290-48/10 stwierdzająca nabycie przez Gminę [...] prawa własności wymienionych w tej decyzji działek. Stronami postępowania zakończonego tą decyzją nie byli skarżący i decyzja ta nie była skarżącym doręczana, a wobec braku jej zaskarżenia stała się ostateczna.

Skoro A.D. i M.D. nie zostali w postępowaniu zakończonym wydaniem ww. decyzji z 25 listopada 2010 r. uznani za strony postępowania i decyzja ta stała się ostateczna, to nie mogą oni aktualnie złożyć skargi do sądu administracyjnego na wydaną w I instancji decyzję.

Zauważyć jednakże należy, że jeśli w ocenie skarżących winni zostać uznani za stronę tego postępowania, choćby z uwagi na zapadły wyrok Sądu Okręgowego

w [...] z [...] kwietnia 2016 r., sygn. [...], to powinni oni skierować do Wojewody Podkarpackiego wniosek o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

Z nadesłanych do tut. Sądu akt sprawy nr [...] wynika, że taki wniosek został przez skarżących złożony i zainicjowane zostało przez nich postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z 25 listopada 2010 r. Aktualnie wniosek ten jest procedowany i w ramach tego postępowania Wojewoda będzie badał m. in. czy skarżący posiadają interes prawny.

Z podanych względów skarga złożona w niniejszej sprawie podlega odrzuceniu, stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a.