Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Wojciech Maciołek po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy Wyry od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/22 w sprawie ze skargi Gminy Wyry na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr DO.1.7614.558.2019.KW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 27 lutego 2019 r. nr NWIII.7533.263.2012; 2. zasądza od Ministra Finansów i Gospodarki na rzecz Gminy Wyry kwotę 1120 (tysiąc sto dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 1241/22 oddalił skargę Gminy Wyry na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 1 kwietnia 2022 r. nr DO.1.7614.558.2019.KW w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wojewoda Śląski decyzją z dnia 27 lutego 2019 r., znak: NWIII.7533.263.2012 – na podstawie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm. – dalej "ustawa wprowadzająca") – odmówił stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, z dniem 1 stycznia 1999 r., przez Gminę Wyry, własności nieruchomości zajętej pod drogę - ul. [...], oznaczonej na mapie z projektem podziału (KERG: [...]) jako działka o numerze [...] o pow. 0,0063 ha, obręb [...], powstałej w wyniku podziału parceli nr [...], ujawnionej w księdze wieczystej nr [...], stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. własność J.Z.

Minister Rozwoju i Technologii, po rozpatrzeniu odwołania G.W., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że nabycie nieruchomości z mocy prawa następowało, jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego.

Minister wskazał, że w niniejszej sprawie nieruchomość nie była w dniu 31 grudnia 1998 r. własnością Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Jednak, w ocenie organu, nie sposób stwierdzić, że w dacie 31 grudnia 1998 r., nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną. W aktach sprawy brak jest bowiem stosownej uchwały zaliczającej ul. [...], położonej w [...] (pow. [...]) przed dniem 31 grudnia 1998 r. do kategorii dróg publicznych.

Wobec tego, uznając, że nie została spełniona przesłanka zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną, bezprzedmiotowe zdaniem organu było badanie zebranego materiału dowodowego pod kątem ustalenia przestrzennego zasięgu ww. nieruchomości pod drogę, skoro brak jest dokumentów potwierdzających, że droga ta stanowiła drogę publiczną, w dacie 31 grudnia 1998 r. Z powyższego względu organ uznał, że nie było zasadne badanie, czy została spełniona przesłanka władania publicznoprawnego we wskazanej wyżej dacie.

Minister zauważył, że wprawdzie w szeregu pism Urzędu Gminy Wyry, w tym w pismach z dnia 5 czerwca 2012 r., z dnia 9 lipca 2012 r. oraz odwołaniu z dnia 15 maja 2019 r. wskazano, że ww. ulica, stanowiąca aktualnie ulicę [...] w [...], została zaliczona do kategorii lokalnych dróg miejskich, na podstawie uchwały nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z 31 marca 1987 r., jednak z wykazu dróg stanowiącego załącznik do ww. uchwały, nie wynika – w ocenie organu – aby ww. ulica była w nim wymieniona. Zdaniem Ministra nie znajduje również oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, stanowisko Gminy Wyry, że wymieniona w załączniku do uchwały z 1987 r. ul. [...] ([...]) w [...], stanowiła ulicę, która posiada aktualnie nazwę ul. [...]. Organ wyjaśnił bowiem, że nadanie nazwy ul. [...] (uchwałą nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z 29 grudnia 1986 r.). nastąpiło przed podjęciem uchwały z 31 marca 1987 r. Zatem w dacie wydania uchwały z 1987 r., tj. w dniu 31 marca 1987 r., ul. [...] nie stanowiła ul. [...] ([...]).

Nadto zdaniem organu nie sposób stwierdzić, aby wskazanie w uchwale z dnia 31 marca 1987 r. oznaczenia lokalnej drogi miejskiej nr [...] dotyczyło ul. [...]. Numerem tym bowiem, co wynika ze znajdującej się w aktach sprawy mapy, oznaczono szereg dróg położonych w [...] o różnych przebiegach (położonych zarówno po północnej oraz południowej stronie ul. [...]), które również noszą aktualnie różne nazwy. Na ww. mapie jako lokalną drogę miejską o nr [...] oznaczono na przykład ul. [...] (której nazwę ustalono uchwałą nr XIII/81/90 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z 26 stycznia 1990 r. w sprawie nadania nazw ulicom bocznym od ul. [...] w [...], Dz. Urz. nr 6, poz. 267), która poprzednio nosiła nazwę ul. [...] ([...]). Tym samym zasadne jest przyjęcie, że w dacie podjęcia uchwały z 1987 r. mogły istnieć inne ulice noszące nazwę ul. [...] ([...]). Okoliczność tą potwierdzają również dokumenty dotyczące przeprowadzenia akcji zima 1998/1999 oraz "Stan dróg na terenie Gminy Wyry", w których uwzględniono zarówno ul. [...] i ul. [...] ([...]), co także - zdaniem organu - potwierdza, że ww. ulic nie traktowano jako tożsamych. Także z mapy stanowiącej załącznik do uchwały nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z 29 grudnia 1986 r. nie wynika, aby wskazana w nim ul. [...] posiadała nr [...]. Organ podkreślił także, że mapa nadesłana m.in. przy piśmie z dnia 17 lutego 2015 r., zawierająca numery dróg w [...] i [...] nie stanowi załącznika do ww. uchwały. Mapa ta została sporządzona najwcześniej w 1990 r., albowiem zawiera ona ulice oznaczone jako [...] i [...] w [...], których nazwy zostały nadane ww. uchwałą 26 stycznia 1990 r. Jednocześnie, pomimo wezwania organu I instancji, skarżący nie przedłożył dowodów pozwalających w sposób jednoznaczny stwierdzić, że ul. [...] w [...] była zaliczona do kategorii dróg publicznych w dniu 31 grudnia 1998 r.

Na ww. decyzję Gmina Wyry wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która została oddalona wymienionym na wstępie wyrokiem.

Sąd przywołując art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej wskazał, że w przepisie tym nie chodzi o każdą drogę – rozumianą jako ciąg komunikacyjny – ale wyłącznie taką, która miała już w tej dacie status drogi publicznej.

Sąd przypomniał, że status drogi publicznej uzyskuje się w procedurze przewidzianej w ustawie z 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2068). Zgodnie z definicją drogi publicznej zawartą w art. 1 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1989 r.), drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie przepisów tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Drogi natomiast niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych, a więc nie mające charakteru drogi publicznej w rozumieniu przywoływanej ustawy, w szczególności drogi w osiedlach mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych są drogami wewnętrznymi (art. 8 ust. 1 ustawy).

Sąd wskazał ponadto, że ustawa o drogach publicznych określa tryb zaliczania drogi do określonej kategorii. Dla uzyskania statusu drogi publicznej niezbędne było zaliczenie jej do określonej kategorii w sposób określony w tej ustawie, przy czym zaliczenie do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich następowało w drodze uchwały wojewódzkiej rady narodowej po zasięgnięciu opinii właściwych rad narodowych stopnia podstawowego (art. 7 ust. 2).

Sąd przypomniał, że zdaniem skarżącej, ul. [...] nabyła status drogi publicznej w 1987 r. na podstawie uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. nr XX/161/87 w sprawie zaliczania dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, albowiem jest częścią dawnej ul. [...] ([...]) oznaczonej nr [...] (poz. [...] zał. Nr [...] do uchwały). W wykazie dróg stanowiącym załącznik do ww. uchwały, według skarżącej, ul. [...] była wymieniana jako ul. [...] ([...]) w [...]. Natomiast zdaniem organu odwoławczego, w dacie podejmowania ww. uchwały droga stanowiąca obecnie ul. [...] funkcjonowała już pod tą nazwą, albowiem uzyskała ją na mocy uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. nr XV/80/86 w sprawie nadania nazw ulic w [...], która weszła w życie z dniem jej podjęcia.

WSA stwierdził zatem, że w sprawie bezsporne było, iż w dniu 31 grudnia 1998 r. działka nr [...], wydzielona z parceli [...], stanowiła własność osób fizycznych, tj. J.Z., a zatem ani Skarbowi Państwa, ani jednostce samorządu terytorialnego nie przysługiwało prawo własności do przedmiotowej nieruchomości. Sporne było natomiast to czy działka ta w dniu 31 grudnia 1998 r. była zajęta pod drogę publiczną oraz czy pozostawała w związku z tym we władaniu jednostki samorządu terytorialnego.

Zdaniem Sądu, stanowisko skarżącej nie znalazło potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy. Z akt wynika bowiem, że aktualna nazwa ul. [...], położonej (aktualnie) w [...], została nadana uchwałą nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. w sprawie nadania nazw ulic w [...] (która weszła w życie z dniem podjęcia). Zatem w dacie wydania uchwały nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, w której wymienia się pod poz. [...] ul. [...] ([...]), już istniała ul. [...]. Ponadto, uchwała nr XX/161/87 nie zawierała załącznika mapowego pozwalającego ustalić przebieg ul. [...] ([...]) wskazanej w załączniku do uchwały pod poz. [...] i o numerze [...]. Bezpodstawne zatem jest, w ocenie Sądu, twierdzenie skarżącej, że w uchwale z 1987 r. ul. [...] była wymieniona jako ul. [...] ([...]) w [...]. Wskazano ponadto, że tożsamości tych dróg nie potwierdza Metryka ulicy [...], która w swej treści w ogóle nie wymienia jej kategorii, nie zawiera numerycznego jej oznaczenia. Wynika z niej także, że ulica ta biegnie od ulicy [...] wzdłuż zabudowy. Również z mapy stanowiącej załącznik do uchwały nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. nie wynika, aby wskazana w nim ul. [...] posiadała nr [...].

WSA przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2022r., sygn. akt I OSK 2710/19 (dot. również nabycia z mocy prawa nieruchomości, która miała wchodzić w skład innej ulicy w [...] w sprawie ze skargi Gminy Wyry) powtórzył za nim, że "rację mają organy, że skoro ul. [...] miała być objęta uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r., to powinna być w niej wymieniona pod nazwą "ul. [...]", którą nadano jej w 1986 r., a zatem rok wcześniej. Z uwagi na powyższe nie sposób przyjąć, jak oczekuje tego skarżąca, że w ww. uchwale z 1987r. ujęto ul. [...] opisując ją nieadekwatną nazwą własną, tj. jako ul. [...] ([...]) oznaczoną nr [...]".

Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji zwrócił uwagę na fakt, że w sytuacji, gdy na terenie Gminy znajduje się zarówno ul. [...]jak i ul. [...], a z treści uchwały z dnia 31 marca 1987 r. jednoznacznie wynika, że do kategorii dróg publicznych zaliczono ul. [...] ([...]) i uchwała ta ma charakter wiążący, nie jest możliwe przyjęcie wbrew treści uchwały, że intencją organu było zaliczenie do kategorii dróg lokalnych miejskich ul. [...]. Okoliczność ta nie może być rozpatrywana w kategoriach oczywistej omyłki pisarskiej. Zdaniem Sądu kwestia, która z ulic została zaliczona do kategorii dróg publicznych nie ma w niniejszej charakteru technicznego i nieistotnego, tylko znaczenie miarodajne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd podzielił stanowisko, że kwestionowanie postanowień uchwały nie może być dokonywane na przykład w formie: oświadczeń Wójta Gminy Wyry, oświadczenia geodety, czy wydruku ze strony internetowej stanowiącego "Wykaz ulic w miejscowości [...]". Do tego zaś czasu, uchwała z dnia 31 marca 1987 r. wiąże w takim zakresie jaki wynika z jej treści, a zatem nie zalicza ul. [...] do kategorii dróg publicznych, ale ul. [...].

Wobec tego Sąd uznał, że skoro w niniejszej sprawie nie zostało wykazane, iż przedmiotowa droga na dzień 31 grudnia 1998 r. miała status drogi publicznej, to stwierdzenie nabycia jej własności z mocy prawa przez jednostkę samorządu terytorialnego było niemożliwe.

Sąd za błędne uznał stanowisko skarżącej, że to organ winien był wyjaśnić jaką ulicę miał na myśli organ wydający uchwałę z 1987 r. Sąd wskazał, że niewątpliwie w sprawie podstawowym dokumentem była ww. uchwała z 1987 r., a ta nie potwierdziła żeby ul. [...] została zaliczona do dróg publicznych.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła Gmina Wyry, reprezentowana przez adwokata T.B., wnosząc o jego uchylenie w całości przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniesiono także o przyznanie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 73 ust. 1 ustawy z wprowadzającej w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., poprzez ich niezastosowanie i nieustalenie, że z dniem 1 stycznia 1999 r. Gmina Wyry nabyła własność nieruchomości zajętej pod drogę, tj. ul. [...] z mocy prawa oznaczonej na mapie z projektem podziału jako działka [...], ujawnionej w księdze wieczystej [...], stanowiącej na dzień 31 grudnia 1998 r. własność J.Z., podczas gdy zastosowanie przywołanych przepisów i poczynienie wskazanych ustaleń winno doprowadzić Sąd I instancji do stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa materialnego i w konsekwencji do jej uchylenia;

2. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a., poprzez przyjęcie błędnego stanu faktycznego, który w postępowaniu administracyjnym został ustalony z naruszeniem zasad postępowania ustanowionych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 K.p.a. oraz nieuwzględnienie skargi, mimo dokonanych przez Ministra Rozwoju i Technologii naruszeń wyżej wskazanych przepisów kpa, mających wpływ na wyniki sprawy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie zgodzono się z Sądem I instancji, że jeżeli nazwy ul. [...] nie ma pod tą samą nazwą w Uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej to jest to jednoznaczne z tym, że w ogólne nie została w niej objęta, a co więcej nie stała się drogą publiczną na podstawie innych czynności.

Zdaniem skarżącej, z dowodów przez nią przedstawionych w trakcie postępowania wynika, że ul. [...] istniała wcześniej pod nazwą - ul. [...]. Zdaniem skarżącej fakt ten nie budzi wątpliwości m.in. z racji położenia wymienionej wyżej ulicy, co przedstawiła przedkładając Uchwałę Miejskiej Rady Narodowej o nadaniu nowej nazwy ul. [...].

Skarżąca kasacyjnie Gmina zaznaczyła ponadto, że przedmiotowe uchwały podejmowane były w latach [...], tj. w okresie, w którym zasadniczo nie przywiązywano większej uwagi zarówno co do kwestii nadawania nazw, ani też spójności podejmowanych aktów. Dlatego też nazwa ul. [...] w [...] nie mogła widnieć w wykazie dróg objętych Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. nr XX/161/87 w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych i lokalnych miejskich wraz z wykazem dróg z terenu [...] ujętych w załączniku nr [...] do ww. uchwały, w którym prawidłowo wymieniona jest ul. [...] ([...]) pod numerem [...]. Podano, że Ulica [...] ([...]) w [...]widniejąca pod pozycją [...] w wykazie dróg lokalnych miejskich na terenie miasta: [...], stanowiącym załącznik do Uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. została oznaczona jednoznacznie numerem [...] w wykazie i załączniku mapowym.

Podkreślono, że drogi publiczne, którymi zarządzał Miejski Zarząd Ulic i Mostów w [...], zostały wymienione w protokole zdawczo odbiorczym z dnia 9 września 1991r., protokole przekazania oraz metryk prowadzonych dla ww. dróg. Oznacza to, zdaniem Gminy, że ówczesny zarządca drogi ([...]) nie miał wątpliwości co do tożsamości drogi.

W ocenie skarżącej, w ramach zebranych w sprawie dokumentów zostały wykazane i zaistniały wszystkie przesłanki wynikające z przepisu art. 73 ustawy wprowadzającej. Podkreślono, że Wojewoda Śląski w odniesieniu do innych działek zajętych pod drogę publiczną, która była tożsama z ul. [...] boczną w [...], na podstawie tych samych dokumentów, stwierdził nabycie z mocy prawa na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej.

Wobec tego skarżąca Gmina stwierdziła, że oczywistym jest, iż ul. [...] jest ul. [...], a co za tym idzie nabyła status drogi publicznej w roku 1987 - Uchwałą Wojewódzkiej Rady Narodowej, a więc spełnione zostały przesłanki art. 73 wprowadzającej, a skarżąca nabyła z mocy prawa prawo własności nieruchomości zajętej pod drogę - ul. [...].

Zdaniem skarżącej, w niniejszej sprawie WSA oparł się w pełni na ustaleniach faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, czyniąc to jednak w sposób niepełny i wybiórczy. W ocenie skarżącej Gminy zaniechano ewidentnie zbadania położenia działki/działek objętych wnioskiem w odniesieniu do przebiegu ul. [...].

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Pismem, które do NSA wpłynęło w dniu 28 lipca 2023 r. skarżąca przedłożyła uchwałę nr LI/444/2023 Rady Gminy Wyry z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie zmiany uchwały dotyczącej nadania nazwy ulic w [...] i wniosła o przeprowadzenie z jej treści dowodu na okoliczność, że ul. [...], której nazwę nadano uchwałą nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. w sprawie nadania nazw ulic w [...], jest tożsama z ul. [...], o której stanowi uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowe w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna jest zasadna.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Aby zatem nieruchomość z mocy prawa stała się własnością Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego musiały zostać spełnione łącznie trzy przesłanki: 1) nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub właściwej jednostki samorządu terytorialnego, 2) nie stanowiła własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, 3) była to nieruchomość zajęta pod drogę publiczną.

Zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym zawarte w powyższym przepisie sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 r. Należy przy tym zaznaczyć, że ustawa wprowadzająca nie zawiera definicji drogi publicznej. Regulacje dotyczące dróg publicznych zawarte są natomiast w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka stanowiła własność osób fizycznych, zatem przejęcie tej działki w omawianym trybie wymaga wykazania, że ciąg komunikacyjny, w którego skład wchodziła, stanowił drogę publiczną najpóźniej w dniu 31 grudnia 1998 r.

Zauważyć w tym miejscu należy, że niniejsza sprawa jest kolejną sprawą w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Gminę Wyry własności nieruchomości położonej w jednostce ewidencyjnej Wyry – na podstawie art. 73 ustawy wprowadzającej – rozpoznawaną przez Naczelny Sąd Administracyjny, w której spornym zagadnieniem jest treść tych samych uchwał, tj.:

1) uchwały nr XV/80/86 Miejskiej Rady w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. (która weszła w życie z dniem podjęcia), wraz ze szkicem sytuacyjnym stanowiącym załącznik do uchwały w sprawie ustalenia nazw ulic w [...], którą ustalono między innymi takie ulice jak [...], [...], [...], [...] (dotychczas funkcjonujące pod nazwą ul. [...]),

2) uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach nr XX/161/87 z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich wraz z wykazem dróg z terenu [...] ujętych w załączniku nr [...] do ww. uchwały, w którym wymieniona jest m.in. [...] ([...]) pod numerem [...].

Spór, jaki powstał w niniejszej sprawie w związku z treścią ww. uchwał dotyczy tego, że w uchwale Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. odnośnie dróg z terenu [...] wymieniona została ul. [...] ([...]), a nie posłużono się nazwami ulic ustalonymi w uchwale Miejskiej Rady w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. Wobec tego powstała wątpliwość, czy ulice wymienione w uchwale z dnia 29 grudnia 1986 r. uzyskały status drogi publicznej.

Jak już wyżej wskazano, w kwestii objętej ww. zagadnieniem Naczelny Sąd Administracyjny już orzekał, m. in. w wyrokach: z dnia 26 września 2024 r. sygn. akt I OSK 663/23, wyrok z dnia 5 grudnia 2024 r. sygn. akt I OSK 1048/23, wyrok z dnia 7 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 99/23, wyrok z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt I OSK 100/23, wyrok z dnia 21 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 218/23, wyrok z dnia 28 stycznia 2026 r. sygn. akt I OSK 226/23, wyrok z dnia 18 lutego 2026 r. sygn. akt I OSK 460/23, wyrok z dnia 26 lutego 2026, sygn. akt I OSK 341/23.

W ww. wyrokach przyjęte zostało stanowisko, że sam brak wskazania w uchwale z dnia 31 marca 1987 r. o zaliczeniu do dróg publicznych nazw ulic wynikających z uchwały z dnia 29 grudnia 1986 r. nie przesądza, iż ulice te nie uzyskały statusu publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela ww. pogląd. Równocześnie NSA w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela odmiennego, odosobnionego stanowiska NSA wyrażonego w wyroku z dnia 11 lutego 2022 r. sygn. akt I OSK 2710/19.

W niniejszej sprawie, w ocenie organów administracyjnych nie można było uznać, że ulica [...], w skład której wchodzi sporna działka, stanowi drogę publiczną – z uwagi na treść uchwały nr XX/161/87 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich, w której to uchwale nazwa tej ulicy nie została wymieniona, natomiast wymieniona została ul. [...] ([...]). Ze stanowiskiem organów zgodził się Sąd I instancji.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie wskazanie konkretnych nazw ulic w uchwale zaliczającej je do dróg publicznych nie może powodować, że ulice te nie uzyskały takiego charakteru, wskazywać zaś może jedynie na wady metodologiczne w sporządzeniu tej uchwały. W sytuacji bowiem, w której uchwała Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach o zaliczeniu poszczególnych ulic nie posługuje się ich nazwami nadanymi wcześniejszą o trzy miesiące uchwałą Miejskiej Rady Narodowej w Tychach, posługuje się zaś dotychczas funkcjonującą nazwą ul. [...] ([...]), organy winny ustalić, czy droga oznaczona numerem [...] i opisana jako ul. [...] nie jest tożsama z ul. [...].

Wskazać należy, że w istocie, przed podjęciem uchwały przez Miejską Radę Narodową w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. w sprawie nadania nazw ulic w [...], od ulicy [...] odchodziło szereg dróg (ulic) określanych jako [...] położonych zarówno po północnej jak i południowej stronie ulicy [...]. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność ta nie może jednak z góry wyłączać możliwości podjęcia ustaleń mających na celu wyjaśnienie, która z dróg (ulic) określona jako [...] odpowiada nazwie ul. [...]. Co więcej – mając na uwadze brzmienie art. 75 § 1 K.p.a., zgodnie z którym, wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem – dla przeprowadzenia powyższych ustaleń należało uwzględnić i dopuścić wszelkie pisma urzędowe, dokumenty, czy oświadczenia. Przy czym, oczywistym jest, że zaliczenie określonej drogi do kategorii dróg publicznych nie może nastąpić na podstawie jakichkolwiek dowodów, czy dokumentów, a tylko zgodnie z trybem określonym w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, natomiast przeprowadzenie powyższych dowodów ma na celu pomoc w ustaleniu rzeczywistego zakresu przedmiotowego uchwały Wojewódzkiej Rady Narodowej w Katowicach z dnia 31 marca 1987 r. w kontekście uchwały Miejskiej Rady Narodowej w Tychach z dnia 29 grudnia 1986 r. Podkreślić bowiem należy, że obie podjęte w ówczesnych czasach uchwały obarczone są wadami metodologicznymi i nie stanowią przykładu na ich pełną poprawność, co powoduje trudności w ustaleniu ich zakresu i sprawia, że konieczne stało się prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego celem ustalenia tego zakresu.

Wobec tego uznać należy, że nieprawidłowe jest stanowisko Sądu I instancji akceptujące odmowę stwierdzenia nabycia przez Gminę Wyry własności spornej działki wyłącznie z uwagi na niewymienienie w uchwale z 1987 r. nazwy ulicy, w której skład wchodzi sporna działka. Takie rozstrzygnięcie jest bowiem przedwczesne i wydane w nieustalonym prawidłowo stanie faktycznym sprawy. Wydanie takiego rozstrzygnięcia możliwe jest dopiero po ostatecznym ustaleniu, czy ul. [...] została przed dniem 31 grudnia 1998 r. zaliczona do kategorii dróg publicznych, czy nie. W przypadku zaś, gdyby ulica [...] nie została ostatecznie zaliczona do dróg publicznych na podstawie uchwały z 1987 r., sprawdzenia wymagało, czy zaliczenie takie nie nastąpiło innym dokumentem wydanym przed dniem 31 grudnia 1998 r.

Wobec tego, zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania należało uznać za zasadne, natomiast przedwczesne byłoby wypowiedzenie się co do zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego. Zastosowanie art. 73 ust. 1 ustawy wprowadzającej będzie możliwe dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zbada dogłębnie, czy droga w skład której wchodzi sporna działka została zaliczona do dróg publicznych, tj. ustali stan faktyczny w sprawie w sposób dający podstawy do stwierdzenia, że w sprawie doszło, bądź nie doszło do przejęcia własności spornej działki w trybie art. 73 ustawy wprowadzającej. Zastosowanie tego przepisu będzie możliwe dopiero po prawidłowym ustaleniu stanu faktycznego, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło. Przy czym podkreślić należy, że w aktualnych okolicznościach sprawy szczególnej uwadze organu poddana powinna być treść § 1 pkt 4 uchwały Nr LI/444/2023 Rady Gminy Wyry z dnia 30 marca 2023 r. w sprawie zmiany uchwały dotyczącej nadania nazw i ulic w [...] dotycząca uchwały Nr XV/80/86 Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 29 grudnia 1986 r. w sprawie nadania ulic w [...].

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak pkt 1 sentencji.

O kosztach orzeczono w pkt 2 sentencji – na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 p.p.s.a.