Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner Sędzia NSA Michał Kowalski Sędzia NSA Henryk Wach (spr.) Protokolant Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt III SA/Po 28/19 w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 21 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji za bezzasadny 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 2 kwietnia 2019 r., III SA/Po 28/19 oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 21 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu niedopuszczalności egzekucji za bezzasadny

[...] wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Autor skargi kasacyjnej zrzekł się rozprawy oraz wniósł o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

I. Przepisów prawa materialnego tj.

- art. 33 § 1 pkt 1, 2, 6 i 10 u.p.e.a. w zw. z art. 83 pkt 1 ppkt 4 i pkt 2 w zw. z art. art. 83a ust. 3 pkt 1 w zw. z art. 84 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych bowiem egzekucja została podjęta w zakresie nieistniejącego obowiązku, gdyż organ do dnia podjęcia czynności egzekucyjnych nie doręczył decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. naruszenie art. 83a ust. 3 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych niezastosowanie, pomimo tego, że w sprawie rozstrzygniętej orzeczeniem Sądu Rejonowego Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu z dnia 11 maja 2017 roku sygn. akt VI U 1269/15 ujawniono korzystne dla niego okoliczności mające wpływ na zobowiązanie;

2. przepisów postępowania przed sadami administracyjnymi - art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), polegające na tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie - art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., mimo, że decyzja była niewykonalna i niewymagalna w stosunku do skarżącego, ograniczając badania do przesłanki określonej w art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z 183 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej.

Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia.

Za podstawę wyroku z 2 kwietnia 2019 r., III SA/Po 28/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przyjął stan faktyczny ustalony przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu. Dyrektor I Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku [...] na podstawie tytułu wykonawczego z 28 sierpnia 2018 r. Obejmuje on zaległości z tytułu nienależnie pobranych świadczeń, które określone zostały w prawomocnej decyzji ZUS I Oddziału w Poznaniu wydanej 28 stycznia 2014 r. Wszczęcie egzekucji administracyjnej nastąpiło 29 sierpnia 2018 r., tj. z chwilą doręczenia (drogą elektroniczną) dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia z 28 sierpnia 2018 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w banku PKO BP S.A., zobowiązany odebrał zajęcie 5 września 2018 r. [...]wniósł skargę na zajęcie egzekucyjne, którą zakwalifikowano jako zarzut, złożony w myśl art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., tj. niedopuszczalność egzekucji z uwagi na brak doręczenia decyzji. Uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego zawiera jednoznaczne stanowisko co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia.

Jeśli chodzi o przebieg postepowania egzekucyjnego, stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku formalnie nie jest kwestionowany przez kasatora, ponieważ w pkt II. petitum skargi kasacyjnej opartej na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 2) p.p.s.a. nie podniesiono zarzutów dotyczących błędnych ustaleń faktycznych w tym zakresie. Podniesiony zarzut sprowadza się do zakwestionowania oceny wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu: "Na dzień wystawienia tytułu wykonawczego decyzja z dnia 28 stycznia 2014 r. była prawomocna. Z akt sprawy wynika, że od decyzji ZUS II Oddział w Poznaniu z dnia 28 stycznia 2014 r. Skarżący złożył odwołanie. Sąd Rejonowy Poznań-Grunwald i Jeżyce wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt [...]zmienił ww. decyzję jedynie w części - uznał, że odwołujący nie jest zobowiązany do zwrotu odsetek wyliczonych do dnia jej wydania. W pozostałym zakresie odwołanie oddalił. Złożona apelacja od wyroku została także oddalona i droga sądowa została zakończona. Oznaczało to, że decyzja z dnia 28 stycznia 2014 r. - zmieniona jedynie w części, w pozostałej zaś utrzymana w mocy - stała się decyzją ostateczną." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził ponadto, że zarzuty oraz inne środki odwoławcze przysługujące w ramach postępowania egzekucyjnego nie mogą być wykorzystywane do weryfikacji decyzji administracyjnej, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego a zmiana lub uchylenie takiej decyzji może nastąpić wyłącznie w ramach jednego z trybów szczególnych unormowanych w kodeksie postępowania administracyjnego. Podobnie wniesienie zarzutu nie uprawnia organu egzekucyjnego do weryfikacji innych niż decyzja administracyjna orzeczeń lub rozstrzygnięć, na których podstawie wystawiono tytuł wykonawczy.

Natomiast, według kasatora: "(...) decyzja była niewykonalna i niewymagalna w stosunku do skarżącego." W uzasadnieniu skargi kasacyjnej kasator nie wskazał jednak żadnych okoliczności z których wynikałoby, że prawomocna decyzja z 28 stycznia 2014 r. została wyeliminowana z obrotu prawnego lub też, że po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego Poznań-Grunwald i Jeżyce z 11 maja 2017 r., [...] została wydana nowa decyzja.

Należy przypomnieć, że wymagalność to cecha obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Obowiązek nie jest wymagalny, kiedy obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany obecnie ze względu na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Obowiązek wynikający z decyzji administracyjnej jest wymagalny: jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania; jeżeli decyzja, którą został nałożony nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa.

Zgodnie z art. 33 § 1 pkt 6) upea, podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego. Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest wnoszony w sposób określony w art. 63 kpa, zarzut winien określać istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie. W piśmie z 6 września 2018 r. [...] nie określił istoty i zakresu swojego żądania w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powołując się na nie wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych nowej decyzji wymiarowej. W takiej sytuacji, organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował podniesiony zarzut, jako zarzut z art. 33 § 1 pkt 6) upea, o czym pisemnie poinformował zobowiązanego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., ponieważ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie naruszył przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawą prawną postanowienia ostatecznego był art. 33 § 1 pkt 6) upea. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie naruszył tego przepisu akceptując jego zastosowanie przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu do niepodważonego przez kasatora stanu faktycznego sprawy. Sąd I instancji nie naruszył wskazanych w pkt I. petitum skargi kasacyjnej przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ w sprawie egzekucyjnej nie miały one zastosowania.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy z art. 174 pkt 1) p.p.s.a.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).