Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka - Klimas Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Czarnecki (spr.) Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Karolina Pilecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2015 r. sprawy ze skargi B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie interpretacji przepisów prawa oddala skargę w całości

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji dalej również KRRiT, na podstawie art. 10 ust. 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2013 r., poz. 672 ze zm.) - dalej również u.s.d.g. - w zw. z art. 104, 107, 138 § 1 pkt 1, 105 § 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku B. sp. z o.o. z siedzibą w P. (także jako spóła), z dnia [...] listopada 2014 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] utrzymała w mocy decyzję z dnia [...] października 2014 r. nr [...].

Decyzję wydano w następujących ustaleniach;

Wnioskiem z dnia [...] września 2014 r. B. sp. z o.o. z siedzibą w P. zwróciła się do KRRiT, jako do organu właściwego, o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu stosowania przepisów ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t. j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.) dalej również u.o.a., w szczególności art. 5 ust. 2 pkt 3 tej ustawy. Zdaniem spółki KRRiT pozostaje organem właściwym w sprawie, bowiem nie może nim być publiczny operator pocztowy, jako że do jego kompetencji należy jedynie pobieranie opłat abonamentowych. Natomiast kwestia opłaty abonamentowej, jako daniny publicznej, uprawnia przedsiębiorcę do ubiegania się o wydanie pisemnej interpretacji obowiązujących przepisów w trybie art. 10 ust. 1 u.s.d.g. Spółka zaznaczyła, że jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą, której przedmiotem pozostają m.in. wynajem i dzierżawa samochodów osobowych i furgonetek (wg PKD 77.11.Z), wynajem i dzierżawa pozostałych pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli (wg PKD 77.12.Z), wynajem i dzierżawa pozostałych maszyn, urządzeń oraz dóbr materialnych, niesklasyfikowanych (wg PKD 77.39.Z). Podklasa ta obejmuje wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego. Zdaniem Spółki, na tej podstawie można stwierdzić, że prowadzi ona działalność gospodarczą zarówno w zakresie wynajmu pojazdów samochodowych, jak i wynajmu odbiorników radiofonicznych, ponieważ pojazdy zastępcze, przeznaczone do wynajmu, są wyposażone w odbiorniki radiofoniczne. Spółka zawiera z klientami umowy najmu pojazdów, jednak zawierane umowy nie wskazują bezpośrednio, że pojazd jest wynajmowany razem z odbiornikiem radiofonicznym. Jedynie protokół przekazania pojazdu najemcy wskazuje, że częścią wyposażenia pojazdu pozostaje m.in. odbiornik radiofoniczny. Spółka udostępniając więc najemcom pojazdy zastępcze, przekazuje im również m.in. radioodbiorniki, jako że są one integralnie połączone z pojazdem. W okresie, w którym pojazd zastępczy nie jest objęty najmem, pozostaje on na parkingu, a odbiornik radiofoniczny znajdujący się w nim nie jest wówczas używany przez Spółkę. Wobec tego – w ocenie Spółki – zasadnym jest pytanie, czy w świetle art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a., w przedmiotowym zdarzeniu przyszłym obowiązkowi rejestracji nie będą podlegały odbiorniki radiofoniczne będące wyposażeniem pojazdów zastępczych? Zdaniem Spółki, odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą w takiej sytuacji podlegały rejestracji na podstawie powyższego przepisu, ponieważ przeznaczone będą (wraz z pojazdami zastępczymi) wyłącznie do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, które z kolei należą do przedmiotu działalności Spółki.

Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], na podstawie art. 10 ust. 5 u.o.g., art. 104 i art. 107 k.p.a. uznała za nieprawidłowe stanowisko B. sp. z o.o. z siedzibą w P., że odbiorniki radiofoniczne, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, nie będą podlegały rejestracji stosownie do art. 5 ust. 2 pkt 3 ustawy o opłatach abonamentowych.

W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. W ocenie organu powyższe wyłączenie w opisie zdarzenia przyszłego zaprezentowanego przez Spółkę nie zachodzi, gdyż sprzedaż lub przekazanie na podstawie umów odbiorników nie należy do przedmiotu działalności gospodarczej przedsiębiorcy. Ponadto odbiorniki ze względu na integralność połączenia z pojazdem nie spełniają przesłanki określonej w art. 5 ust. 2 pkt. 3 u.o.a.

Od powyższej decyzji B. sp. z o.o., pismem z dnia [...] listopada 2014 r., złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnosząc o jej uchylenie, uznanie stanowiska wyrażonego we wniosku za prawidłowe oraz zasądzenie kosztów postępowania. Decyzji zarzuciła:

I. naruszenie przepisów prawa materialnego, które to miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:

1. art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że spółka będzie zobowiązana do rejestracji odbiorników radiofonicznych, które będą stanowiły wyposażenie pojazdów zastępczych, a w konsekwencji jego niezastosowanie;

2. art. 2 ust. 1 i 2 u.o.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że spółka będzie posiadała odbiorniki radiofoniczne w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, tj. że będzie ich używała, a w konsekwencji jego błędne zastosowanie;

II. naruszenie przepisów procedury, które mogły mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy;

1. art. 10 ust. 5 in fine u.s.d.g. poprzez niedostateczne uzasadnienie prawne stanowiska wyrażonego przez spółkę oraz polegające na uznaniu w sentencji przedmiotowej decyzji stanowiska spółki za nieprawidłowe pomimo stwierdzenie w uzasadnieniu decyzji prawidłowości tego stanowiska;

2. art. 7 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. nr 78, poz. 483 ze zm.) oraz art. 6 k.p.a. polegające a naruszeniu obowiązku działania organu na podstawie i w granicach przepisów prawa;

3. art. 8 kpa poprzez naruszenie zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej.

Decyzją wymienioną na wstępie Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji utrzymała w mocy zaskarżoną decyzję.

Zdaniem organu decyzja, mimo wadliwego uzasadnienia odpowiada prawu, wobec czego brak jest podstaw do jej uchylenia.

W treści tej decyzji dokonano interpretacji art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. w oparciu o zasady wykładni literalnej, której wynikiem było stwierdzenie, że obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki telewizyjne i radiowe, przeznaczone do przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów. Następnie dokonano subsumpcji zaprezentowanego przez spółkę zdarzenia przyszłego pod tak wyinterpretowaną normę prawną, co doprowadziło do sformułowania konkluzji, że w okolicznościach przedstawionych we wniosku o interpretację, posiadane przez spółkę radioodbiorniki będą podlegać rejestracji, co z kolei znalazło wyraz w sentencji zaskarżonej decyzji. Skoro przepis art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. wyraźnie wskazuje, że elementem konstruującym odstępstwo od zasady rejestracji odbiorników radiowych i telewizyjnych jest to, że są one przeznaczone do oddania do używania na podstawie umów osobom trzecim, to jedynie istnienie umowy, na podstawie której wynajmujący oddaje do używania odbiornik radiowy jest warunkiem koniecznym niepodlegania obowiązkowi rejestracji, o którym mowa w art. 5 ust. 1 przedmiotowej ustawy. Ze złożonego w sprawie wniosku o interpretację indywidualną wynika natomiast jednoznacznie, że spółka nie zawiera z najemcami pojazdów umów w zakresie używania odbiorników radiofonicznych w autach, a także, iż umowy na najem pojazdu nie wskazują, że wynajem obejmuje również zamontowany w pojeździe radioodbiornik. Wobec tego art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. nie znajduje zastosowania, a spółka zobowiązana jest do rejestracji odbiorników radiofonicznych znajdujących się w autach, przeznaczonych do przekazania osobom trzecim. W ocenie organu zarzuty spółki są bezzasadne. W zakresie żądania zwrotu kosztów postępowania administracyjnego organ uznał je za bezprzedmiotowe, podnosząc, że strona ponosi koszty związane ze sprawą na skutek złożonego przez nią wniosku.

Na powyższą decyzję B. sp. z o.o. z siedzibą w P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zaskarżając ją w całości, wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi spółka wskazała analogiczne zarzuty jak we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.

W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Sprawy należące do właściwości sądów administracyjnych rozpoznają w pierwszej instancji wojewódzkie sądy administracyjne – art. 3 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.).

Zgodnie z art. 1 § 1 wymienionej ustawy, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej nie jest sprawowana przez sąd według kryteriów słuszności, lecz dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga nie ma uzasadnionych podstaw dla jej uwzględnienia.

W rozpoznawanej sprawie jej istota dotyczy interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych (u.o.a.). W myśl art. 1 u.o.a., opłaty abonamentowe pobiera się w celu umożliwienia realizacji misji publicznej, o której mowa w art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (t. j.: Dz. U. z 2011 r. Nr 43, poz. 226 ze zm.), przez jednostki publicznej radiofonii i telewizji. Misja ta nadzorowana jest przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji. Przepis art. 5 ustawy o radiofonii i telewizji wskazuje, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jest organem właściwym w sprawach radiofonii i telewizji, w tym także w zakresie ustalania opłat abonamentowych, o czym stanowi art. 6 ust. 2 pkt 6a tej ustawy. Z tego też należy wyprowadzić wniosek, że to Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jest organem właściwym w sprawie udzielenia pisemnej interpretacji przepisów ustawy o opłatach abonamentowych dotyczących obowiązku rejestracji odbiorników RTV, jako że to do jej kompetencji należą sprawy radiofonii i telewizji. Natomiast na podstawie art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 u.o.a. jedynie kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz kontrola uiszczania opłat abonamentowych została poruczona operatorowi wyznaczonemu, w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r., poz. 1529). W świetle zaś art. 7 ust. 2 u.o.a., nadzór nad wykonywaniem kontroli obowiązku rejestracji odbiorników RTV oraz obowiązku pobierania opłaty abonamentowej sprawuje minister właściwy do spraw łączności.

Zgodnie z art. 10 ust. 1-3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej (u.s.d.g.), przedsiębiorca może złożyć do właściwego organu administracji publicznej lub państwowej jednostki organizacyjnej wniosek o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania przepisów, z których wynika obowiązek świadczenia przez przedsiębiorcę daniny publicznej oraz składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, w jego indywidualnej sprawie. Wniosek o wydanie interpretacji może dotyczyć zaistniałego stanu faktycznego lub zdarzeń przyszłych. Przedsiębiorca we wniosku o wydanie interpretacji jest obowiązany przedstawić stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe oraz własne stanowisko w sprawie. W świetle ustępu 5 art. 10 u.s.d.g., udzielenie interpretacji następuje w drodze decyzji, od której przysługuje odwołanie. Interpretacja zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska w sprawie wraz z uzasadnieniem prawnym oraz pouczeniem o prawie wniesienia środka zaskarżenia.

Określenie w art. 10 u.s.d.g. (danina publiczna), w kontekście opłaty abonamentowej, było przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Trybunału Konstytucyjnego w wyroku z 9 września 2004 r. (sygn. akt K 2/03 publ. OTK-A 2004/8/83), wypowiedział się na temat charakteru opłaty abonamentowej stwierdzając, iż - abonament to przymusowe, bezzwrotne świadczenie publicznoprawne, służące realizacji konstytucyjnych zadań państwa. Jest to więc danina publiczna, różna od innych danin wskazanych w art. 217 Konstytucji RP przez swój celowy charakter, nie stanowiąca dochodów państwa o charakterze stricte budżetowym. Zatem abonament mając charakter publicznoprawny i będąc dochodem publicznym, podlega w zasadzie wyłączności władzy ustawodawczej w kształtowaniu dochodów i wydatków państwa. Z drugiej strony abonament jest rodzajem daniny publicznej niebędącej podatkiem, a jedynie "zbliżonej do podatku". Nie jest on opłatą w klasycznej postaci, lecz ma charakter daniny publicznej związanej z możliwością korzystania z publicznych mediów i stanowi dochód publiczny pozabudżetowy, przeznaczony na finansowanie misji publicznej. Ustawa o opłatach abonamentowych dotyczy wszystkich podmiotów, które posiadają i używają odbiorniki telewizyjne lub radiofoniczne, a obowiązek rejestracji tych odbiorników, który ma umożliwić zidentyfikowanie zobowiązanych do wnoszenia opłaty abonamentowej, tak samo jak owa opłata, ma charakter powszechny i dotyczy wszystkich obywateli, tak niewykonujących działalności gospodarczej, jak i wykonujących działalność gospodarczą, w której to działalności gospodarczej w lokalu na nią przeznaczonym używane są odbiorniki RTV (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 kwietnia 2013 r. wydany w sprawie II GSK 92-12 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 10 lutego 2010 r. w sprawie VI SA/Wa 2252/11, z dnia 22 stycznia 2014 r. w sprawie VI SA/Wa 1892/13 oraz z dnia 3 lipca 2014 r. w sprawie VI SA/Wa 528/14).

Z uwagi na powszechność obowiązku rejestracji odbiorników RTV i powszechność wnoszenia opłat za ich używanie wynikającego z ustawy, nie można podzielić poglądu skarżącej o braku obowiązku rejestracji odbiorników zainstalowanych w wynajmowanych pojazdach z tego względu, iż sama tych odbiorników nie używa, gdyż będą je używać wynajmujący/wydzierżawiający pojazdy. W związku z tym stwierdziła, że obowiązek rejestracji odbiorników i obowiązek abonamentowy powinien obciążać wynajmujących/wydzierżawiających pojazdy. Z prezentowanym stanowiskiem skarżącej nie można się zgodzić, bowiem podobna sytuacja występuje w hotelach i pensjonatach, w których ich właściciele, chociaż sami nie używają odbiorników radiowych, gdyż są one przeznaczone do używania przez wynajmujących pokoje, to jednak właściciele tych pensjonatów/hoteli są obowiązani do ponoszenia opłat za używanie przedmiotowych odbiorników, zainstalowanych w wynajmowanych pokojach (analogicznie w sytuacji skarżącej instalacja tych odbiorników ma miejsce w pojazdach stanowiących jej własności).

Jednocześnie wymaga zauważenia, iż zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, gdyż w myśl art. 2 ust. 3 obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej powstaje z pierwszym dniem miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano rejestracji odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego. Stosownie natomiast do § 2 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. U. poz. 1676) zgłoszenie do rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych składa się w terminie 14 dni od dnia wejścia w posiadanie odbiorników.

Z przedstawionych regulacji nasuwają się wniosku, że wynajmujący pojazd zastępczy z zainstalowanym radiem musiałby zgłosić do rejestracji odbiornik znajdujący się w pojeździe w terminie 14 dni od dnia wynajęcia pojazdu, by następnie uiszczać abonament pierwszego dnia następnego miesiąca. Tymczasem, jak wynika z opisu zdarzenia przyszłego zawartego we wniosku, skarżąca wynajmuje pojazdy zastępcze także na krótkie terminy. Jeżeli zatem wynajmujący pojazd wynająłby go np.: pierwszego danego miesiąca w celu jego używania przez tydzień, obowiązek zgłoszenia do rejestracji odbiornika radiofonicznego nie powstałby, a co za tym idzie także nie powstałby obowiązek abonamentowy. Nadto następny wynajmujący pojazd po poprzedniku np.: po miesiącu z takim samym okresem jego użytkowania z radiem, również nie miałby obowiązku zgłoszenia radia do rejestracji (itd.), co powodowałoby, iż przedmiotowe radioodbiorniki, z naruszeniem ustawy, funkcjonowałby w ogóle bez rejestracji i bez wnoszenia opłat abonamentowych.

Zakres i przedmiot sprawy o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa konstytuuje treść wniosku wszczynającego postępowanie, a rolą Sądu jest tylko ocenia prawidłowość dokonanej interpretacji przez organ administracji, w odniesieniu do wskazanego we wniosku stanu faktycznego.

Odwołując się do opisanego zdarzenia przyszłego skarżąca wnioskowała o interpretację jej przyszłego obowiązku (w świetle art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a.) rejestracji odbiorników radiowych zainstalowanych w posiadanych pojazdach, które będzie wynajmować lub wydzierżawiać. Organ administracji na to pytanie odpowiedział twierdząco, z czym skarżąca się nie zgadzała.

W opisie zdarzenia przyszłego (zamierzonej działalności gospodarczej) skarżąca sklasyfikowała w zadzie dwa rodzaje tej działalności – wynajem/dzierżawa pojazdów oraz wynajem urządzeń niesklasyfikowanych, do której to działalności zaliczyła wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a., obowiązkowi rejestracji nie podlegają odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne przeznaczone przez przedsiębiorcę wyłącznie do sprzedaży lub przekazania osobom trzecim do używania na podstawie umów, jeżeli czynności te należą do przedmiotu działalności gospodarczej danego przedsiębiorcy. Zatem wyłącznie zamierzona działalność gospodarcza - wynajem profesjonalnego sprzętu radiowego(o ile za taki można uznać radia powszechnie używane) – mieści się w zakresie cytowanego przepisu.

Jednakże zamierzonych działalności - wynajem/dzierżawa pojazdów z radioodbiornikami – już tego warunku nie spełnia. Jak podnoszono we wniosku (pkt 2 drugi akapit) – "Wnioskodawca zawiera z klientami umowy najmu pojazdów, zawierane umowy nie wskazują bezpośrednio, że pojazd jest wynajmowany razem z odbiornikiem radiofonicznym", jednakże umowy te nie wskazują, iż pojazd jest wynajmowany oddzielnie, a radio w nim zainstalowane oddzielnie. Protokół przekazania pojazdu (zdanie następne tej części wniosku) podając, że częścią wyposażenia pojazdu jest radio, niczym nie zmienia faktu, iż radio nie jest przedmiotem oddzielnej umowy.

W związku z tym przedmiotem umów najmu/dzierżawy pojazdów nie jest sprzedaż lub przekazywanie do używania odbiorników radiofonicznych, lecz faktycznie są wyłącznie pojazdy, gdyż za ich wynajęcie/dzierżawę nie dolicza się dodatkowej opłaty za odbiorniki w nich zainstalowane.

Udzielając zatem odpowiedzi na postawione pytanie, należy stwierdzić, że Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji na tle zaprezentowanego przez skarżącą stanu faktycznego dokonała prawidłowej interpretacji przepisu art. 5 ust. 2 pkt 3 u.o.a. stwierdzając, że fakt wynajęcia/wydzierżawienia auta wyposażonego w odbiornik radiofoniczny nie zwalnia skarżącej z obowiązku rejestracji radioodbiornika w nim zainstalowanego. Przedmiotem takiej umowy nie jest wszak odbiornik radiofoniczny, lecz pojazd.

W tych warunkach Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.