I OSK 1009/16 - Wyrok

Data orzeczenia	2017-05-18	
Data wpływu	2016-04-22	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jan Paweł Tarno /przewodniczący/
Marek Stojanowski
Marian Wolanin /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6330 Status  bezrobotnego	
Hasła tematyczne	Bezrobocie	
Sygn. powiązane	II SA/Po 697/15	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2015 nr 0 poz 149; art. 2 ust. 1 pkt. 2 lit. f; Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant asystent sędziego Katarzyna Kudrzycka po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2017 roku skargi kasacyjnej E. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 listopada 2015 r. sygn. akt II SA/Po 697/15 w sprawie ze skargi E. G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, wydania z naruszeniem prawa decyzji o statusie bezrobotnego oddala skargę kasacyjną.	
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 697/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E.G. na decyzję Wojewody W. z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], w przedmiocie stwierdzenia, w wyniku wznowienia postępowania, że decyzja o statusie bezrobotnego wydana została z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu wyroku wskazano, że E. G. w dniu [...] kwietnia 2009 r. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W., jako osoba bezrobotna. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r. Starosta W. uznał wnioskodawcę z tym dniem za osobę bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. Starosta W. przyznał E. G. prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2009 r. w wysokości 690 zł miesięcznie. Natomiast decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Starosta W. orzekł o utracie przez E. G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] kwietnia 2010 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania, a decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. organ ten orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] lipca 2010 r. w związku z podjęciem zatrudnienia. W dniu [...] października 2012 r. E. G. ponownie zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy we W. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Starosta W. uznał wnioskodawcę z tym dniem za osobę bezrobotną i przyznał prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] października 2012 r. w wys. 953,10 zł miesięcznie w okresie pierwszych 3 miesięcy, a od dnia [...] stycznia 2013 r. w wys. 748,40 zł miesięcznie w okresie kolejnych miesięcy. Następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r. Starosta W. orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej oraz o utracie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] czerwca 2013 r. z uwagi na rozpoczęcie działalności gospodarczej.

Postanowieniem z dnia [...] września 2014 r. Starosta W. wznowił postępowanie administracyjne zakończone powołanymi wyżej decyzjami tego organu z dnia: [...] kwietnia 2009 r., [...] czerwca 2009 r., [...] kwietnia 2010 r., [...] lipca 2010 r., [...] października 2012 r. i [...] czerwca 2013 r. Następnie decyzją z dnia [...] września 2014 r. orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od dnia [...] czerwca 2013 r., z powodu rozpoczęcia działalności gospodarczej. Według organu, z Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że w okresie od dnia [...] maja 1995 r. do dnia [...] lipca 2014 r. strona posiadała wpis do ewidencji działalności gospodarczej i dlatego z dniem [...] października 2012 r. nie spełniała warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej. Dodatkowo organ stwierdził, że świadczenia wypłacone za okres od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r., w kwocie 6.212,70 zł, są świadczeniami nienależnie pobranymi i zobowiązał do ich zwrotu. W wyniku odwołania złożonego przez E. G., decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. Wojewoda W. uchylił decyzję Starosty W. z dnia [...] września 2014 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Kolejną decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Starosta W. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa własnych decyzji z dnia: [...] kwietnia 2009 r., [...] czerwca 2009 r. i [...] czerwca 2009 r. oraz jednocześnie orzekł o uchyleniu własnych decyzji z dnia: [...] kwietnia 2010 r., [...] lipca 2010 r., [...] października 2012 r. i [...] czerwca 2013 r. W wyniku odwołania złożonego przez E. G., decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Wojewoda W. uchylił decyzję Starosty W. z dnia [...] stycznia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2015 r. Starosta W. stwierdził wydanie z naruszeniem prawa własnych decyzji z dnia: [...] kwietnia 2009 r. i 4 czerwca 2009 r. oraz orzekł o uchyleniu własnych decyzji z dnia: [...] kwietnia 2010 r., [...] lipca 2010 r., [...] października 2012 r. i [...] czerwca 2013 r., a także orzekł o odmowie uznania strony za osobę bezrobotną od dnia [...] października 2012 r. i o odmowie stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] października 2012 r. W wyniku złożonego odwołania przez E. G., decyzją z dnia [...] maja 2015 r., Nr [...], Wojewoda W. utrzymał w mocy powołaną wyżej decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] marca 2015 r. stwierdzając, że według art. art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy z dnia 20 kwietna 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.), bezrobotny oznacza osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g lub lit. i, j, l lub niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, która nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożenia wniosku o wpis:

- zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia nie upłynął, albo

- nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Oznacza to – w ocenie organu - że osoba bezrobotna nie może mieć wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Tymczasem, w sprawie zostało ustalone, że E. G. rozpoczął działalność gospodarczą od dnia [...] maja 1995 r., a zaprzestał w dniu [...] lipca 2014 r. Według zaś stanu na dzień [...] sierpnia 2014 r. w CEiIDG RP widnieje wpis do EDG " [...].". W konsekwencji organ stwierdził, że w okresie od dnia [...] kwietnia 2009 r. do dnia [...] lipca 2010 r. oraz od dnia [...] października 2012 r. do dnia [...] czerwca 2013 r. E. G. nie spełniał warunków posiadania statusu osoby bezrobotnej. O ile zaś nie można kwestionować, że E. G. nie prowadził działalności gospodarczej, to jednak przez cały okres posiadania statusu osoby bezrobotnej posiadał wpis do ewidencji działalności gospodarczej.

W skardze na decyzje organu odwoławczego z dnia [...] maja 2015 r. E. G. podniósł, że wpisany do CEiIDG RP Ośrodek Wypoczynkowy w A., nie istniał już w dacie, kiedy skarżący został uznany za osobę bezrobotną. W okresie tym nie prowadził jakiejkolwiek działalności gospodarczej, dlatego organy powinny były wziąć pod uwagę stan faktyczny, a nie istnienie wpisu w CEiIDG RP. Nie można bowiem karać go za czyn którego nie popełnił, a w myśl zasady praworządności (art. 7 Konstytucji RP i art. 6 kpa) organy powinny działać w granicy i na podstawie przepisów prawa. Skarżący wskazał, że ma 62 lata i 44 lata pracy, obecnie pracuje na umowę zlecenie i nie może dostać żadnej stałej pracy. Natomiast jego małżonka otrzymuje zasiłek chorobowy i są wspólnie w katastrofalnej sytuacji materialnej i nie są w stanie spłacić 6.000 zł tytułem pobranych zasiłków dla bezrobotnego.

Oddalając skargę E. G. na decyzję organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że kwestionowana decyzja wydana została w postępowaniu nadzwyczajnym o wznowienie postępowań zakończonych wymienionymi w zaskarżonej decyzji, decyzjami Starosty W., z uwagi na zajście przesłanki określonej w art. 145 § 1 pkt 1 kpa, tj. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. W dniu [...] sierpnia 2014 r. okazało się bowiem, że w CEiIDG RP istnieje wpis działalności gospodarczej pod firmą przedsiębiorcy " [...] ".

W świetle brzmienia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietna 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w dacie wydania pierwszej z uchylonych decyzji (tj. z dnia 6 kwietnia 2009 r.), jak również w brzmieniu późniejszym z daty 15 października 2012 r. (wydania decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną od tej daty z prawem do zasiłku dla bezrobotnych), status osoby bezrobotnej przysługiwał osobom, które poza spełnieniem licznych przesłanek, nie posiadały wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Działalność gospodarczą, którą skarżący prowadził od [...] maja 1995 r. nie zawieszał, a deklaracja jej zaprzestania nastąpiła w dniu [...] lipca 2014 r., z wykreśleniem wpisu z rejestru w dniu [...] lipca 2014 r.

Omawiany przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uzależnia uzyskanie statusu osoby bezrobotnej nie od rzeczywistego, faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej, lecz od nieposiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Posiadanie statusu bezrobotnego nie jest więc powiązane z faktem rzeczywistego wykonywania działalności gospodarczej, lecz z okolicznością formalnego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Tylko formalne wykreślenie działalności gospodarczej z ewidencji, zawieszenie tej działalności lub jej nie rozpoczęcie, stanowi pozytywną przesłankę do uzyskania i posiadania statusu osoby bezrobotnej. Organy orzekające były więc zobowiązane uwzględnić istniejący w dacie wymienionych na wstępie decyzji Starosty W. dowód w postaci wpisu działalności gospodarczej E. G. do CEiIDG.

Już w dacie [...] kwietnia 2009 r., tj. w dniu wydania przez Starostę W. decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną, wiedział on, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej ma znaczenie przy ocenie przyznania statusu osoby bezrobotnej. Akta sprawy zawierają bowiem informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy, podpisaną przez E. G. w dniu [...] kwietnia 2009 r., w której m.in. wskazuje się, że status bezrobotnego przysługuje osobie, która nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (k. 73/1 akt administracyjnych). Skarżący nie może zatem zasłaniać się nieznajomością prawa.

W dniu [...] sierpnia 2014 r. okazało się na podstawie karty wpisu ewidencji gospodarczej, że fałszywe okazały się dowody potwierdzające, że skarżącego należy uznać za osobę bezrobotną, albowiem Starosta Wrzesiński dowiedział się o istnieniu wpisu o działalności gospodarczej pod firmą " [...] ". Ze względu na upływ okresu przeszło 5 lat od dnia wydania decyzji z 2009 r. Starosta W., wydając decyzję z dnia [...] marca 2015 r., uwzględnił art. 146 § 1 w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 kpa i stwierdził wydanie z naruszeniem prawa własnych decyzji z dnia [...] kwietnia 2009 r. i z dnia [...] czerwca 2009 r., a kierując się normą zawartą w art. 151 § 1 pkt 2 kpa, uchylił decyzje z dnia: [...] kwietnia 2010 r., [...] lipca 2010 r., [...] października 2012 r. oraz z dnia [...] czerwca 2013 r., jednocześnie odmawiając uznania skarżącego za osobę bezrobotną od dnia [...] października 2012 r. i odmowie prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] października 2012 r. E. G., jako osoba posiadająca w tym okresie wpis do ewidencji działalności gospodarczej, bez względu na to, czy działalność tę wykonywał, nie mógł uzyskać statusu osoby bezrobotnej, a w rezultacie prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Sąd pierwszej instancji wskazał również, że stosownie do 76 ust. 7 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 ustawy, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady rynku pracy umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli wystąpiły określone w przepisie przesłanki.

W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 4 listopada 2015 r., sygn. akt II SA/Po 697/15, E.G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 145 § 1 pkt 1 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak stwierdzenia nieważności decyzji o wznowieniu postępowania, wobec braku zajścia przesłanki określonej w tym artykule, ponieważ w sprawie na etapie ustalania istotnych okoliczności sprawy w datach (od 2009 do 2012 r.) wydawania poszczególnych decyzji o uznaniu skarżącego za bezrobotnego i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skarżący nie przedstawiał fałszywych dowodów, a organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, formularze wniosków nie zawierały obowiązku załączenia dowodu wykreślenia/zawieszenia wpisu,

- art. 7, art. 8 i art. 9 kpa, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na braku jakichkolwiek działań ze strony organu zmierzających do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz braku należytego poinformowania skarżącego o potrzebie wykreślenia wpisu, co skutkowało wznowieniem postępowania i obciążeniem skarżącego negatywnymi konsekwencjami uchylenia decyzji.

W skardze kasacyjnej zarzucono również naruszenie:

- prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, a w rezultacie niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 1 ust.3 pkt 1 i 2 lit. f oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, polegające na braku zastosowania wykładni logicznej oraz celowościowej, a jedynie językową i bezzasadnym przyjęciu, że pomimo braku prowadzenia działalności gospodarczej, skarżącego obciążało wykazanie, że nie posiada on wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, albo że powinien dokonać wpisu zawieszenia działalności, co niezwłocznie by uczynił, gdyby został poinformowany o konieczności zawieszenia, czy wykreślenia wpisu z ewidencji,

- naruszenie prawa materialnego przez jego niezastosowanie, tj. art. 34 ust. 2 pkt 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej polegające na braku uwzględnienia w postępowaniu normy prawa, która nakazuje usunięcie z urzędu wpisu w przypadku trwałego zaprzestania działalności gospodarczej oraz obowiązku organów, jak np. ZUS i US, do przekazywania informacji o trwałym zaprzestaniu działalności do organu celem wykreślenia wpisu z rejestru przedsiębiorców, co wskazuje że skarżący po ponad 10 latach od trwałego zaprzestania działalności gospodarczej miał prawo sądzić, że wpis został usunięty z rejestru.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej opisano dotychczasowy stan faktyczny sprawy wskazując, że skarżący prowadził działalność gospodarczą do 1998 r. Po zakończeniu działalności nie wykreślił wpisu, ponieważ został poinformowany przez pracownika urzędu gminy, że nie musi wykreślać działalności, a gdyby wykreślił, będzie zobowiązany ponieść opłatę. Skarżący uznał, że przy faktycznym braku wykonywania działalności wpis nie ma znaczenia, a pewnie zostanie wykreślony z urzędu, skoro w rzeczywistości nie korzysta z niej. Składając wniosek w 2009 r. był przekonany, że wpis od dawna już został wykasowany przez organ z urzędu, po ponad 10 letnim okresie nie prowadzenia działalności, od ponad 10 lat ani ZUS ani US, poinformowane o zamknięciu działalności w 1998 r., nie kierowały w przedmiocie działalności żadnych zapytań. Skarżący wypełniając formularze nie został poinformowany, że powinien zweryfikować wpis do ewidencji który był nieaktualny od ponad 10 lat. Organ nie wymagał żadnych dokumentów potwierdzających wykreślenie, czy zawieszenie działalności. Na etapie ustalania istotnych okoliczności sprawy w datach (od 2009 do 2012 r.) wydawania poszczególnych decyzji o uznaniu skarżącego za bezrobotnego i przyznaniu mu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skarżący nie przedstawiał fałszywych dowodów, a organ nie przeprowadził postępowania dowodowego w niezbędnym zakresie, formularze wniosków nie zawierały obowiązku dołączenie, jako dowodu, wykreślenia lub zawieszenia wpisu. Przepis podstawy wznowieniowej należy interpretować zawężająco, gdyż ma on charakter wyjątkowego zastosowania poza zwykłym tokiem przebiegu postępowania. W tym przypadku nastąpiła nieprawidłowa wykładnia rozszerzająca tego przepisu. Wykładnia językowo-logiczna oraz celowościowa nakazują stosować przepis jedynie w sytuacji, gdy źródłem dowodu jest strona i gdy ona sama ten dowód wykorzysta ze świadomością złamania prawa. Jak wynika z podstawowych zasad prawa karnego nie można popełnić przestępstwa nieświadomie, jeśli osobie nie można przypisać winy, to nie ma mowy o zaistnieniu przestępstwa. Przestępstwo fałszerstwa wymaga ponadto surowszego potraktowania, gdyż nieodzowna jest do jego popełnienia wina umyślna. Organ w żaden sposób nie wykazał, wydając postanowienie o wznowieniu postępowania, że skarżący umyślnie posłużył się sfałszowanymi przez siebie dowodami, a zatem za nieważne uznać należy postanowienie o wznowieniu postępowania, oraz wydaną na jego podstawie decyzję, która jest zaskarżona w tym postępowaniu. W złożonym odwołaniu skarżący zarzucił brak fałszerstwa dowodów w przedmiotowej sprawie. Organ nie odniósł się do tego zarzutu. Dowodem nie jest wyjaśnienie stron, są nimi natomiast zeznania strony. Stwierdzenie nieprawdziwości wyjaśnienia strony, na podstawie którego organ administracji przyjął pewien fakt za przyznany bez udowodnienia tego faktu, nie jest przesłanką do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 kpa. Sfałszowanie dowodu musi być jednak potwierdzone orzeczeniem sądu lub innego organu. Przez termin "inny organ" rozumie się w szczególności Trybunał Stanu, sądy dyscyplinarne, a także jakikolwiek inny organ, któremu akty prawne powierzają wykonanie funkcji orzeczniczych w powyższym zakresie. Wznowienie nie mogło nastąpić, ponieważ ani sąd, ani inny właściwy organ nie stwierdził prawomocnie ani sfałszowania dowodu, ani popełnienia przestępstwa przy wydawaniu decyzji. Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 kpa), musi przedłożyć właściwemu organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany. Nie jest rzeczą organu administracji przeprowadzanie takiego dowodu we własnym zakresie. Skarżący był osobą bezrobotną, a jedyną kwestią sporną jest brak wykreślenia wpisu z rejestru po ponad 10 latach, co powinno nastąpić przez organ z urzędu, po trwałym zaprzestaniu prowadzenia działalności. Ani organ ani sąd, nie przeanalizowały właściwie przepisu ani też nie odniosły stanu faktycznego sprawy do całokształtu porządku prawnego i rozwiązań prawnych związanych z wykreślaniem z urzędu. Skoro wpis mógł i powinien, po 10 latach od trwałego zaprzestania, zostać wykreślony z urzędu, a z powodu błędu organu nie został, to w świetle prawa skarżący był bezrobotny i istniejący wpis należy uznać za niewywołujący skutków prawnych. Inna wykładnia wydaje się być rażąco niesprawiedliwa, dlatego nie jest w sprawie wystarczające przeprowadzenie jedynie wykładni językowej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono treść art. 34 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, stwierdzając m.in., że: "Przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEiIDG z urzędu, w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki, w przypadku m.in. stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. To organ, a nie skarżącego, obciążało postępowanie wyjaśniające stan faktyczny sprawy. Pomimo braku prowadzenia działalności gospodarczej nie skarżącego obciążało wykazanie, że nie posiada on wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, albo że powinien dokonać wpisu zawieszenia działalności, co niezwłocznie by uczynił, gdyby został poinformowany o konieczności zawieszenia, czy wykreślenia wpisu z ewidencji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia, dlatego podlega oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje bowiem sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm. – dalej ppsa,), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne.

W aktach administracyjnych znajduje się, podpisana przez skarżącego kasacyjnie w dniu [...] kwietnia 2009 r., "Informacja dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", w której pkt II.11. istnieje zapis: "Status bezrobotnego ma osoba, która nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników". Oznacza to, że skarżący kasacyjnie został poinformowany o warunkach uzyskania statusu osoby bezrobotnej, wynikających w szczególności z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. f ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.

W dacie wydania pierwszej z decyzji Starosty W., tj. w dniu [...] kwietnia 2009 r., z powołanego przepisu wynikało, że osobą bezrobotną jest osoba, która m.in. nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej albo nie podlega, na podstawie odrębnych przepisów, obowiązkowi ubezpieczenia społecznego, z wyjątkiem ubezpieczenia społecznego rolników. Od dnia [...] lutego 2011 r. powołany przepis, w wyniku nowelizacji dokonanej ustawą z dnia [...] grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 257, poz. 1725, ze zm.), stanowił, że bezrobotnym jest osoba, która m.in. nie złożyła wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej albo po złożeniu wniosku o wpis: zgłosiła do ewidencji działalności gospodarczej wniosek o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej i okres zawieszenia jeszcze nie upłynął, albo nie upłynął jeszcze okres do, określonego we wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej, dnia podjęcia działalności gospodarczej.

Treść powołanego przepisu nie budzi jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych, dlatego prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął jego językową wykładnię, z której wynika, że ustawodawca wiązał status osoby bezrobotnej nie tyle z niewykonywaniem działalności gospodarczej, ile z samym faktem nieposiadania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, bądź ze zgłoszeniem do tej ewidencji wniosku o zawieszenie wykonywania działalności gospodarczej. Ustawodawca wykluczył bowiem możliwość bycia jednocześnie osobą bezrobotną i osobą ujętą w ewidencji działalności gospodarczej, w której wpis powoduje uznawanie danej osoby za prowadzącą działalność gospodarczą, niezależnie od faktycznego jej prowadzenia.

W rozpatrywanej sprawie istnienie wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej RP o działalności gospodarczej skarżącego kasacyjnie przez cały okres przypisanego mu statusu osoby bezrobotnej do 2014 r., nie budzi wątpliwości. Okoliczność, że wpis ten nie został wykreślony z urzędu, nie ma znaczenia w niniejszej sprawie, ponieważ nie jest jej przedmiotem ocena prawidłowości istnienia tego wpisu. Skarżący kasacyjnie przedłożył Staroście W. podpisaną w dniu [...] kwietnia 2009 r. "Informację dla osób rejestrujących się w Powiatowym Urzędzie Pracy", włączoną do akt na okoliczność ustaleń faktycznych m.in. w przedmiocie poinformowania go o tym, że za osobę bezrobotną uznaje się taką osobę, która nie posiada wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Dowodowy charakter powołanej Informacji potwierdza adnotacja w Karcie Rejestracyjnej Bezrobotnego podpisanej przez skarżącego kasacyjnie w dniu [...] kwietnia 2009 r., w której zawarte jest oświadczenie skarżącego o otrzymaniu tej Informacji. Pomimo więc uzyskania przez skarżącego wiedzy, że osoba bezrobotna nie może posiadać wpisu w ewidencji działalności gospodarczej, skarżący nie ujawnił posiadania wpisu w Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej RP, dlatego ustalenia faktyczne organu w tym przedmiocie, oparte na oświadczeniu skarżącego, okazały się fałszywe, jako niezgodne ze stanem faktycznym wynikającym z powołanej ewidencji, co prawidłowo zostało ocenione przez Sąd pierwszej instancji, jako przesłanka do uznania zaskarżonej decyzji organu odwoławczego za zgodną z prawem.

Podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność braku obowiązku dołączenia, do akt postępowania o uznanie za osobę bezrobotną, dowodu wykreślenia wpisu z ewidencji działalności gospodarczej nie zmienia faktu, że skarżący miał obowiązek ujawnić tę okoliczność, skoro miała ona zasadnicze znaczenie dla oceny uznania go za osobę bezrobotną w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwłaszcza, że skarżący posiadał wiedzę o znaczeniu tej okoliczności dla uznania go za osobę bezrobotną.

Sąd pierwszej instancji prawidłowo również ocenił postępowanie dowodowe organów administracji, które dokonały ustaleń faktycznych na podstawie powołanych wyżej dokumentów.

Aktualna sytuacja materialna skarżącego kasacyjnie nie może mieć znaczenia dla oceny prawidłowości decyzji przez pryzmat przepisów prawa, na podstawie których decyzje te zostały wydane i z uwzględnieniem okoliczności faktycznych istniejących w dniu ich wydania. W tym zakresie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji udzielił skarżącemu informacji o podstawach prawnych mogących mieć znaczenie przy egzekwowaniu kwot, które mogą być uznane za nienależnie pobrane.

W związku z powyższym, zarzuty naruszenia przepisów prawa wskazanych w skardze kasacyjnej nie znalazły potwierdzenia, dlatego nie zasługiwały na uwzględnienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.