III OSK 211/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-11-05	
Data wpływu	2025-01-31	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Kazimierz Bandarzewski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/
Przemysław Szustakiewicz /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
658	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Sygn. powiązane	II SAB/Ol 75/24	
Skarżony organ	Kurator Oświaty	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalono skargę w części	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935;  art. 188, 149 par 1 pkt 1a i 3, 200, 209, 203 pkt 1, 205 par 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 75/24 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia statutu 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i stwierdza, że Warmińsko-Mazurski Kurator Oświaty dopuścił się bezczynności w załatwieniu wniosku z dnia 8 kwietnia 2024 r.; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu; 3. stwierdza, że bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. w pozostałym zakresie oddala skargę, 5. zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty na rzecz Stowarzyszenia [...] kwotę 677 (słownie: sześćset siedemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, wyrokiem z dnia 8 października 2024 r., sygn. akt II SAB/Ol 75/24, oddalił skargę Stowarzyszenia [...] na bezczynność Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty w sprawie wszczęcia postępowania dotyczącego uchylenia statutu Technikum [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:

Stowarzyszenie [...], wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2024 r. zażądało wszczęcia postępowania administracyjnego przez Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty, mającego na celu uchylenie Statutu Technikum [...], jako sprzecznego z obowiązującym prawem oświatowym, jednocześnie żądając, na podstawie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. dopuszczenia do udziału w tym postępowaniu.

W wyniku przeprowadzonej przez Kuratora kontroli stwierdzono, że zapisy aktualnego Statutu są zgodne z przepisami prawa. W związku z powyższym, nie wydano zaleceń pokontrolnych, a Kurator nie stwierdził podstaw do wszczęcia postępowania.

Pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r., Stowarzyszenie zostało poinformowane przez Kuratora o wynikach kontroli.

Pismem z dnia 2 czerwca 2024 r., Stowarzyszenie złożyło do Ministra Edukacji ponaglenie na bezczynność Kuratora w rozpoznaniu żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o uchylenie Statutu.

Następnie Stowarzyszenie wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Kuratora przy rozpatrywaniu żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie uchylenia Statutu.

W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej ewentualnie o jej oddalenie w całości.

Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024. poz. 935, dalej: "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd I instancji wskazał, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem stosownej czynności.

Stowarzyszenie w dniu 8 kwietnia 2024 r. złożyło wniosek żądający wszczęcia przez Kuratora postępowania administracyjnego mającego na celu uchylenie Statutu Technikum jako sprzecznego z obowiązującym prawem oświatowym. Wniosek ten został zakwalifikowany jako informacja o podejrzeniu naruszenia prawa w Statucie i sprawa została rozpatrzona w trybie nadzoru pedagogicznego na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2024 r. poz. 737). Zgodnie z tym przepisem - Kurator oświaty, w imieniu wojewody, wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, a w szczególności: sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi przedszkolami, innymi formami wychowania przedszkolnego, szkołami, placówkami oraz kolegiami pracowników służb społecznych, które znajdują się na obszarze danego województwa, z zastrzeżeniem art. 53 ust. 2a.

W Technikum została przeprowadzona w dniu 24 kwietnia 2024 r. kontrola doraźna w zakresie zgodności z przepisami prawa zapisów Statutu określającego prawa i obowiązki ucznia. W wyniku kontroli stwierdzono, że przeanalizowane zapisy aktualnego Statutu są zgodne z przepisami prawa i nie wydano zaleceń pokontrolnych. O wynikach kontroli poinformowano Stowarzyszenie pismem z dnia 30 kwietnia 2024 r.

Strona skarżąca nie zgadza się z powyższą kwalifikacją swojego wniosku i podnosi, że Kurator, nie załatwiając sprawy w formie zgodnej z obowiązującym prawem (czyli w drodze postanowienia), nie załatwił jej wcale.

W ocenie Sądu I instancji, w sprawie nie wystąpiła bezczynność. Zgodnie bowiem z art. 114 ustawy Prawo oświatowe - kurator oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, może uchylić statut publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektóre jego postanowienia, jeżeli są sprzeczne z prawem. Wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły następuje zawsze z urzędu. Ten ograniczony w zakresie podstaw wszczęcia tryb postępowania wynika z faktu, że statut szkoły stanowi prawo wewnętrzne i choć ma normatywny charakter, nie jest źródłem powszechnie obowiązujących norm prawa administracyjnego. Wniosek osoby trzeciej nie wszczyna postępowania w tej sprawie i nie nadaje osobie, która wnosi o zbadanie legalności statutu szkoły, charakteru strony jakiegokolwiek postępowania przez kuratorem oświaty. Zatem możliwość kontroli treści statutu przysługuje tylko kuratorowi oświaty. Wszczęcie postępowania w przedmiocie kontroli treści statutu szkoły następuje z urzędu, a nie na wniosek. Stroną takiego postępowania może być wyłącznie organ, który statut nadał lub uchwalił. Temu organowi również przysługuje odwołanie od podjętej przez kuratora oświaty decyzji do organu wyższego stopnia, a następnie skarga od decyzji ostatecznej do sądu administracyjnego. Kontrola treści statutu szkoły publicznej jest możliwa jedynie pod kątem jej zgodności z prawem. Wobec przedstawionej powyżej specyfiki postępowania, o którym mowa w art. 114 ustawy Prawo oświatowe oraz biorąc pod uwagę działania podjęte w sprawie przez organ, WSA w Olsztynie stwierdził, że kurator nie pozostawał w bezczynności załatwiając sprawę.

W dniu 18 grudnia 2024 r. skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie wniosło Stowarzyszenie, zaskarżając wyrok w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości; stwierdzenie, że Warmińsko-Mazurski Kurator Oświaty dopuścił się bezczynności przy rozpatrywaniu żądania wszczęcia postępowania administracyjnego z dnia 6 kwietnia 2024 r., która to bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zobowiązanie Kuratora do rozpoznania żądania wszczęcia postępowania administracyjnego w terminie 7 dni; przyznania od Kuratora na rzecz Stowarzyszenia sumy pieniężnej w wysokości 1 000 zł oraz zasądzenia od Kuratora na rzecz Stowarzyszenia zwrotu kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. Natomiast alternatywnie Stowarzyszenie wniosło o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Olsztynie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

1. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 114 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji oddalenie skargi na bezczynność wskutek błędnego przyjęcia, że pismo Stowarzyszenia z dnia 6 kwietnia 2024 r. stanowiło "informację o podejrzeniu naruszenia prawa", podczas gdy w piśmie tym sformułowano żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego w trybie art. 114 ustawy Prawo oświatowe oraz dopuszczenia do udziału w nim, które powinno być załatwione w formie postanowienia;

2. art. 61 § 1 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że postępowanie administracyjne w sprawie o uchylenie sprzecznego z prawem statutu albo niektórych jego postanowień może być wszczęte wyłącznie z urzędu, podczas gdy dyspozycja taka nie wynika z żadnego przepisu prawa, wskutek czego należy stosować regulacje ogólne, w szczególności te wynikające z art. 61 § 1 k.p.a.;

3. art. 31 § 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że wszczęcie postępowania administracyjnego na skutek żądania organizacji społecznej, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., nie następuje z urzędu, podczas gdy wszczęcie postępowania administracyjnego na skutek ww. żądania organizacji społecznej w istocie następuje z urzędu, o czym wprost stanowi art. 31 § 2 k.p.a.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a.

Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej.

Wniesiona skarga kasacyjna jest częściowo zasadna i zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie podnieść należy, że zgodnie z art. 31 § 1 k.p.a. organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania; 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny.

Natomiast w myśl art. 31 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej, uznając żądanie organizacji społecznej za uzasadnione, postanawia o wszczęciu postępowania z urzędu lub o dopuszczeniu organizacji do udziału w postępowaniu. Na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do udziału w postępowaniu organizacji społecznej służy zażalenie.

Z treści powołanych przepisów wynika, że złożenie przez organizację społeczną wniosku o wszczęcie postępowania jurysdykcyjnego, niezależnie od tego czy jest ono podejmowane z urzędu czy też na wniosek, wymaga zweryfikowania go w oparciu o przesłanki określone w art. 31 § 1 k.p.a. i wypowiedzenie się w tej kwestii w formie postanowienia. Zatem organ, do którego zostało skierowane żądanie organizacji społecznej, ocenia czy żądanie jest uzasadnione celami statutowymi organizacji i czy spełniona jest przesłanka istnienia interesu społecznego, rozstrzygając o tym w formie postanowienia. Przy czym niespełnienie powołanych przesłanek i wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania z urzędu, zamyka postępowanie wstępne i nie ma potrzeby (i możliwości) wydawania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. odrębnego postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania ze względu na brak legitymacji (por. NSA w wyroku z 8 listopada 2016 r. II OSK 234/15). Natomiast nawet stwierdzenie, że organizacja społeczna jest legitymowana do wniesienia żądania, nie obliguje organu do wszczęcia postępowania, o ile żądanie takie jest bezzasadne z innych powodów. Jednak i w tym wypadku organ winien wydać postanowienie, co wynika z brzmienia art. 31 § 2 zd. 2 k.p.a.

Dodać również należały, że w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że uznanie żądania organizacji społecznej za uzasadnione i wszczęcie w związku z tym żądaniem postępowania z urzędu oznacza uzyskanie przez organizację społeczną legitymacji, na podstawie art. 31 § 2 i § 3 k.p.a., do uczestniczenia w tym postępowaniu na prawach strony bez konieczności wydawania odrębnego postanowienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2018 r., II OSK 1621/16, z 27 stycznia 2021 r. II OSK 74/21, z 9 lipca 2021 r., III OSK 531/21). Tak więc zawsze w sytuacji ,w której jest wniosek organizacji społecznej o wszczęcie postępowania, właściwy organ powinien wydać albo postanowienie o dopuszczeniu lub odnowie dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania albo wszczynając postępowanie dopuścić ją do udziału, umożliwiając wykonywanie uprawnień przysługujących jej zgodnie z art. 31 § 3 k.p.a.

Z akt sprawy wynika, że wniosek skarżącego kasacyjnie z dnia 8 kwietnia 2024 r. był żądaniem wszczęcia postępowania administracyjnego. Nie ma bowiem wątpliwości, że uchylenie statutu publicznej szkoły lub niektórych jego postanowień, jeżeli są sprzeczne z prawem, może nastąpić wyłączenie w drodze decyzji administracyjnej, o czym stanowi art. 114 ustawy Prawo oświatowe. Wydanie zaś takiej decyzji wymaga przeprowadzenia postępowania jurysdykcyjnego. W związku z tym skuteczny jest zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z. 31 § 1 pkt 1 i 2 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 114 ustawy Prawo oświatowe. Uznać zatem należy, że organ był w bezczynności w zakresie dopuszczenia organizacji społecznej do postępowania.

W kwestii ustalenia charakteru zaistniałej bezczynności wskazać należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym stwierdzenie przez sąd rażącego naruszenia prawa przy bezczynności lub przewlekłym prowadzeniu postępowania przez organ wymaga zaistnienia szczególnych okoliczności, które należy rozpatrywać indywidualnie, w kontekście stanu faktycznego danej sprawy. Fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania spraw sam w sobie, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. W konsekwencji stan bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, chociaż niewątpliwie stanowi naruszenie prawa, nie przesądza jeszcze o rażącym charakterze tego naruszenia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12 oraz z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2331/16). Należy mieć również na uwadze, że sformułowanie "rażące" oznacza działanie bezspornie ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych. Nie jest bowiem możliwe przesądzenie z góry o tym, że dana kategoria naruszeń przybiera postać kwalifikowaną (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 stycznia 2014 r. sygn. akt I OSK 2563/13 oraz z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 652/15). Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie bezczynności organu do naruszającej prawo w sposób rażący, jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 października 2019 r. sygn. akt I OSK 2966/17). O rażącym naruszeniu prawa można także mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań lub też zaniechań organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny. Chodzi tutaj o wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, takim jak oczywiście lekceważący stosunek organu do złożonego wniosku strony, duże natężenie braku woli organu w załatwieniu wniosku, działanie organu wbrew określonym standardom, bez jakiegokolwiek usprawiedliwienia dla takiej praktyki (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 3918/18 oraz z dnia 9 maja 2022 r. sygn. akt II OSK 120/2 z dnia 25 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 2386/24).

Taka zaś sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Warmińsko-Mazurski Kurator Oświaty, co prawda nie wydał postanowienia, na podstawie art. 32 § 2 k.p.a., niemniej jednak faktycznie podjął działania zmierzające do usunięcia sprzecznych z prawem postanowień statutu Szkoły, a o swoich działaniach, poinformował Stowarzyszenie, a zatem faktycznie postępował tak jakby uznał Stowarzyszenie za podmiot działający na prawach strony. Organ zatem nie działał w sposób wskazujący na lekceważenie uprawnień Stowarzyszenia, czy też prawa. Wniosek Stowarzyszenia spowodował, że organ podjął stosowane działania przeprowadzając kontrolę statutu w wymienionej we wniosku placówce oświatowej.

Należy dodać, że postępowanie administracyjne zostało zakończone, a organ poinformował organizację społeczną o jego zakończeniu. W tej sytuacji uznać należy, że zobowiązanie do wydania postanowienia, o którym mowa w art. 31 § 3 k.p.a. jest bezprzedmiotowe. Stąd w tym zakresie, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, umorzył postępowanie.

Odnośnie do wniosku o przyznanie sumy pieniężnej przypomnieć warto, że wedle treści art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Na tle redakcji art. 149 § 2 P.p.s.a. trzeba zauważyć, że sam fakt bezczynności nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej. Gdyby taki był zamiar ustawodawcy, wówczas przepis obligowałby wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie przewidywał taką możliwość. Przewidziane w ustawie jedynie fakultatywne działanie sądu - bez sprecyzowania przesłanek przyznania sumy pieniężnej - oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka zależy od oceny sądu, a przesądzające są konkretne, szczególne okoliczności faktyczne danej sprawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazano, że przyznanie na gruncie art. 149 § 2 P.p.s.a. sumy pieniężnej winno być zastrzeżone jedynie do istotnych uchybień zasadzie efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy (wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt II SAB/Wr 40/17). Przyznanie sumy pieniężnej jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w tego rodzaju sytuacjach, w których oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania załatwienia sprawy, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt IV SAB/Wa 294/16).Suma ta, chociaż ma częściowo charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Odpowiedzialność za szkodę, przewidziana w art. 4171 § 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm.), wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jako odszkodowania. Przyznawana na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna nie zastępuje także zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych. Otrzymana kwota ma zrekompensować negatywne przeżycia związane z niezałatwieniem sprawy w terminie, z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki oraz niedogodności, jakich strona doznała na skutek bezczynności organu administracji (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 maja 2020 r., sygn. akt III SAB/Wr 1224/19), nie stanowi jednak odszkodowania.

W okolicznościach sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, nie znalazł podstaw do przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. Przeciwko zastosowaniu powyższego środka przemawia przedstawiona powyżej ocena o braku rażącego naruszenia prawa przez organ oraz brak przedstawienia przez skarżącą konkretnej argumentacji, przemawiającej za przyznaniem jej wnioskowanej sumy pieniężnej.

Natomiast nie można się zgodzić z pozostałymi zarzutami skargi kasacyjnej dotyczącymi charakteru wszczęcia postępowania w sytuacji wniosku organizacji społecznej. Sąd I instancji, zasadnie bowiem wskazał, że postępowanie wszczęte na podstawie art. 114 ustawy Prawo oświatowe jest postępowaniem, które może być wszczęte tylko z urzędu. Gospodarzem takiego postępowania jest tylko kurator oświaty, a swoje działania wykonuje w ramach przyznanych mu kompetencji kontrolnych (por. M. Pilich [w:] A. Olszewski, M. Pilich, Prawo oświatowe. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2022, art. 114). Jednak należy podkreślić, że wszczęcie postępowania z urzędu nie oznacza, że nie może w nim brać udziału organizacja społeczna, która była inicjatorem takiego postępowania. K.p.a. nie ogranicza udziału organizacji społecznych w postepowaniu na podstawie art. 31 k.p.a. tylko do postępowań wszczynanych na wniosek. Charakter udziału organizacji społecznej jako czynnika niezawodowego, będącego swego rodzaju obywatelskim kontrolerem administracji publicznej pozwala na udział tego rodzaju organizacji w każdym rodzaju postępowania administracyjnego.

W sprawie, wobec uznania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona zaistniały przesłanki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. i rozpoznania skargi w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, a w konsekwencji do jej uwzględnienia na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1, 3 i 4 wyroku.

O kosztach postępowania, orzeczono na podstawie art. 200, art. 209 w zw. z art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a.