Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA del. Anna Maria Świderska, Protokolant Justyna Bluszko-Biernacka, po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 682/14 w sprawie ze skargi Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 381/13 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Zaskarżonym wyrokiem z 1 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 682/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wznowił postępowanie sądowe i uchylił wyrok tego sądu z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 381/13.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Wyrokiem z 14 stycznia 2014 r. sygn. akt I SA/Gl 381/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi J.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 29 stycznia 2013 r. w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych uchylił zaskarżone postanowienie. Sąd polecił organowi drugiej instancji przy ponownym rozpoznaniu sprawy dokonanie oceny czy doszło do zawieszenia biegu terminu przedawniania na podstawie art. 70 § 6 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012, poz. 749 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) oraz ocenić skutek procesowy wiążący się z upływem terminu określonego w art. 70 § 1 tej ustawy. Wyrok stał się prawomocny z dniem 6 marca 2014 r.

Od tego wyroku Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wniósł w dniu 17 czerwca 2014 r. skargę o wznowienie postępowania sądowego, domagając się uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 381/13 oraz merytorycznego rozpoznania sprawy.

Dyrektor Izby Skarbowej w K. w odpowiedzi na skargę o wznowienie wniósł o jej odrzucenie. Również zobowiązany J.K. wniósł o odrzucenie tej skargi.

W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku WSA w Gliwicach stwierdził, że Skarżący, wystawiając tytuły egzekucyjne w niniejszej sprawie i wszczynając postępowania egzekucyjne w urzędu w początkowej fazie tego postępowania, łączył uprawnienia wierzyciela i organu egzekucyjnego. Następnie po przekazaniu sprawy zgodnie z właściwością miejscową, uczestniczył w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w B., zachowując status wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie sądu administracyjnego pierwszej instancji, "Skarżący jako wierzyciel w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym został pozbawiony możności działania – występowania, jako uczestnik postępowania, w sprawie ze skargi zobowiązanego na postanowienie organu egzekucyjnego o odmowie umorzenia tego postępowania". W konsekwencji sąd stwierdził zaistnienie przyczyny nieważności postępowania w dacie wydawania prawomocnego orzeczenia.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku J.K. zarzucił na podstawie art. 174 pkt 2) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 33 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. posiadał status uczestnika postępowania na prawach strony w postępowaniu zakończonym prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z 14 stycznia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 381/13,

2) art. 271 pkt 2) P.p.s.a. poprzez błędne ustalenie, że istniała przesłanka do wznowienia postępowania sądowego polegająca na pozbawieniu strony (uczestnika) możliwości działania,

3) art. 141 § 4 zd. pierwsze w zw. z art. 276 P.p.s.a. poprzez niewskazanie podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia w zakresie uchylenia wskazanego powyżej wyroku WSA w Gliwicach.

J.K. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, a także o zasądzenie na rzecz uczestnika postępowania od Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na jego rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Skarga kasacyjna w sposób oczywisty pozbawiona jest usprawiedliwionych podstaw, przeto podlega oddaleniu.

Odnosząc się do sformułowanych w niej zrzutów naruszenia przepisów P.p.s.a. w stopniu, który mieć istotny wpływ na wynik sprawy, należy podkreślić całkowitą bezzasadność tezy kwestionującej udział Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. w postępowaniu administracyjnym zakończonym rozstrzygnięciem, będącym następnie przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wbrew zapatrywaniom autora skargi kasacyjnej, postępowanie egzekucyjne jest odmianą postępowania administracyjnego, a ściśle rzecz biorąc – administracyjnym postępowaniem wykonawczym. Płynie z tego wniosek, że pojęciu "postępowanie administracyjne" w rozumieniu art. 33 § 1 P.p.s.a. nadano szersze znaczenie niż zwrotom użytym w art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Nieprzypadkowo zresztą, operując wspomnianym określeniem w pkt 4 art. 3 § 2 tej ustawy, opatrzono je dodatkowymi kwalifikatorami wskazującymi na rodzaj postępowania – wymieniając wprost postępowanie uregulowane w k.p.a. oraz w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej. Nie wolno – po drugie – znaczenia terminu prawnego odrywać od kontekstu, w jakim został on użyty. Intencją ustawodawcy było niewątpliwie zapewnienie podmiotom uczestniczącym w postępowaniu przed organem administracji publicznej, które nie wniosły skargi, tych samych uprawnień co stronie. Próba wywodzenia, że zasada ta znajduje zastosowanie tylko w odniesieniu do postępowania typu jurysdykcyjnego kłóci się z logiką ustanowionych rozwiązań prawnych, z pominięciem ich celu i związku z innymi elementami obowiązującej regulacji prawnej. Wypada także dodać, że odrębne ujęcie w pkt 3 art. 3 § 2 P.p.s.a. postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym daje się łatwo uzasadnić faktem zamieszczenia w tym przepisie wyłączeń, ograniczających zakres kognicji sądów administracyjnych (ściśle korespondujący z tym punktem widzenia pogląd wyraziła A. Krawczyk w glosie do uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sadu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 23014 r., II GPS 3/13, "Państwo i Prawo" 2015, nr 1, s. 135 i n.).

Nie sposób również zgodzić się z twierdzeniem, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. nie brał udziału w postępowaniu egzekucyjnym. Spostrzeżenie to zdaje się zupełnie ignorować treść art. 26 u.p.e.a., zgodnie z którym, organ egzekucyjny wszczyna egzekucję "na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego". Bez inicjatywy wierzyciela nie może dojść do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Bez znaczenia dla określenia jego statusu jako uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego na prawach strony jest zatem to, czy na dalszych etapach postępowania egzekucyjnego wykazał się on jakąkolwiek aktywnością, np. wnosząc zażalenie na rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego. Niezrozumiała jest przy tym zawarta w skardze kasacyjnej uwaga, że organ ten nie uczestniczy w postępowaniu egzekucyjnym jeżeli "organ egzekucyjny prowadzi postępowanie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego wszczęte wnioskiem zobowiązanego". W ocenie autora tej skargi, jest on "jedynie powiadamiany o efektach tego postępowania, po to aby mógł skorzystać z uprawnień wynikających z art. 59 § 5 ustawy egzekucyjnej" (s. 4). Ta wizja udziału legitymowanego podmiotu w postępowaniu przed organem administracji pomija dystynkcję pomiędzy jego prawem do czegoś, a statusem procesowym zdeterminowanym przepisami obowiązującego prawa.

W tym stanie rzeczy, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnięto stosownie do art. 204 pkt 1 tej ustawy.