Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr)., Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2020 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę

Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. , przywołując w podstawie prawnej art. 28, art. 33 ust.1, art. 34 ust. 4, art. 36 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.jedn. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, pozytywnie rozpatrując wniosek inwestora - "A" w B. , zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na dociepleniu, montażu daszków nad balkonami ostatniej kondygnacji, wymianie balustrad balkonowych budynków mieszkalnych przy ulicy [...] i [...] w B. .

Pismem z dnia 28 grudnia 2019 r. H. C. (skarżący) zwrócił się do Prezydenta Miasta B. o wznowienie postępowania w sprawie wymienionej powyżej decyzji z dnia [...] r. na podstawie art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wyjaśnił, że członkowie zarządu wspólnoty złożyli nieprawdziwe oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu składania oświadczenia w Księdze Wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w B. ujawnieni jako właściciele budynku byli: "B" i 46 współwłaścicieli. Cytując przepisy ustawy o księgach wieczystych i hipotece oraz Kodeksu cywilnego i Prawa budowlanego zakwestionował prawidłowość reprezentacji Wspólnoty Mieszkaniowej oraz prawdziwość złożonego oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Postanowieniem z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. , działając na podstawie art. 149 § 1 i § 3, art. 148 § 1 i art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej wymienioną powyżej decyzją ostateczną z dnia [...] r. zatwierdzającą projekt budowalny i udzielającą pozwolenia na wykonanie wymienionych robót budowlanych. W uzasadnieniu wyjaśnił, że w postępowaniu zakończonym wymienioną decyzją żadna ze stron nie wniosła odwołania i decyzja ta stała się ostateczna.

Dalej wskazał, że pismem z dnia [...] r. skarżący wniósł o unieważnienie wymienionej decyzji, wskazując na pominięcie w postępowaniu zakończonym tą decyzją współwłaścicieli lokali i części wspólnych nieruchomości. Wówczas Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] r. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję została postanowieniem tegoż Sądu z dnia 24 kwietnia 2017 r. odrzucona (sygn. akt II SA/Gl 270/17).

Wówczas skarżący pismem z dnia 26 maja 2017 r. złożył wniosek do Głównego Inspektora Nadzoru Budowalnego o przywrócenie terminu do złożenia odwołania do decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r., który postanowieniem z dnia [...] r. odmówił przywrócenie terminu, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 października 2018 r. (sygn. akt VIII SA/WA 319/18) oddalił skargę na to rozstrzygnięcie.

Natomiast w dniu 30 grudnia 2019 r. do organu wpłynęło pismo skarżącego o wznowienie przedmiotowego postępowania w oparciu o art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ wyjaśnił, że skarżący nie był stroną postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, a przymiot strony w tym postępowaniu posiadała Wspólnota Mieszkaniowa. Skarżący nie przedstawił żądnych nowych dowodów, które stanowiłyby przesłanki do wznowienia postępowania. Podnoszone przez niego argumenty są tożsame z tymi, które podnosił już w 2016 r. domagając się unieważnienia decyzji Prezydenta B. .

Ponadto zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie wnosi się do organu (...) w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wszystkie okoliczności podnoszone przez skarżącego były mu znane już co najmniej od 2016 r. W związku z powyższym należało orzec jak w sentencji postanowienia.

W ustawowym terminie skarżący, pismem z dnia 27 stycznia 2020 r., złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie. Przyznał, że decyzją nr [...] z dnia [...]r. Prezydent Miasta B. zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na wykonanie wskazanych robót budowalnych Wspólnocie Mieszkaniowej, a w ustawowym terminie nikt nie złożył odwołania od tej decyzji. Podkreślił jednak, że w postępowaniu zakończonym tą decyzją nie brali udziału współwłaściciele nieruchomości ujawnieni w Księdze wieczystej. Następnie przywołując przepisy Kodeksu cywilnego, Prawa budowlanego i Prawa o księgach wieczystych stwierdził, iż organy naruszyły prawo. Także z przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika, iż własność podlega szczególnej ochronie. Stąd też pominięcie właścicieli nieruchomości w przedmiotowym postępowaniu było niedopuszczalne. W jego ocenie Wspólnota Mieszkaniowa nie jest właścicielem nieruchomości i nie jest inwestorem, a P.K. nie jest zarządcą we Wspólnocie - nie jest organem wspólnoty mieszkaniowej.

Wobec powyższego wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego jest wskazane i konieczne.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że wznowienie postępowania jest jednym ze środków służących nadzwyczajnej weryfikacji decyzji administracyjnych i jednocześnie jest wyjątkiem od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych, wyrażonej w art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym wznowienie postępowania jest możliwe tylko wyłącznie w ściśle określonych prawem warunkach. Jednym z nich jest zachowanie przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wznowienie postępowania w dniu 30 grudnia 2019 r., wskazując cały art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odstąpił od wzywania strony do doprecyzowania wniosku, jako, że wszystkie okoliczności opisane we wniosku znane były skarżącemu już w 2016 r., a tym samym wniesienie wniosku nastąpiło z uchybieniem jednomiesięcznego terminu wskazanego w cytowanym powyżej art. 148 § 1 Kodeksu.

Jak wynika z akt niniejszej sprawy, wskazywana przez skarżącego okoliczność dot. nieprawidłowo ustalonego kręgu stron postępowania podnoszona była również we wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji z dnia [...] r. Z kolei w przypadku kolejnej podnoszonej okoliczności- tj. nieprawidłowo, w jego ocenie, złożone przez zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to choć skarżący nie wskazywał na tę okoliczność we wniosku o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, to także okoliczność ta była mu znana co najmniej od dnia doręczania decyzji Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. , który odniósł się do tej kwestii w uzasadnieniu swojej decyzji. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że z całą pewnością okoliczności, na które skarżący powołał się we wniosku o wznowienie postępowania, jak słusznie ustalił organ pierwszej instancji, znane mu były już w 2016 r. Tym samym złożenie przez skarżącego wniosku o wznowienie postępowania nastąpiło z uchybieniem terminu, określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wznowienie postępowania na wniosek, który został złożony po przekroczeniu jednomiesięcznego terminu nie jest dopuszczalne, w związku z czym skutkować musi postanowieniem o odmowie wznowienia postępowania.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący powtórzył argumentację przedstawioną w odwołaniu. Podkreślił, że Wspólnota Mieszkaniowa nie była uprawniona jako strona do występowania w kwestionowanym postępowaniu. Po przytoczeniu przepisów Prawa budowlanego, ustawy o własności lokali i Kodeksu cywilnego podkreślił, że oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane zostało złożone bez wiedzy i zgody współwłaścicieli nieruchomości. W piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2020 r. skarżący wniósł o rozpatrzenie skargi powtarzając podniesione już argumenty. Przywołując treść przepisów ustawy o własności lokali oraz Kodeksu cywilnego stwierdził, że decyzja nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa i "nie może uczestniczyć w obrocie prawnym".

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Śląski podtrzymał swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Podkreślił, że w postępowaniu badaniu podlegał termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania, a wobec stwierdzenia jego uchybienia organ zobowiązany był do wydania postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie wznowienia postępowania.

Pismo procesowe (z dnia 7 sierpnia 2020 r.) złożył także pełnomocnik uczestnika postępowania - Wspólnoty Mieszkaniowej informując o rozlicznych działaniach skarżącego mających na celu kwestionowanie wykonanych prac, chociaż nie przeszkadza mu to w korzystaniu z efektów tych prac - tj. m.in. zmniejszenia kosztów użytkowania budynków i lokali. W piśmie z dnia 25 sierpnia 2020 r. pełnomocnik Wspólnoty potrzymał swoje stanowisko, podkreślając, iż podane przez skarżącego okoliczności nie są nowe. Wielokrotnie skarżący kierował pisma do różnych instytucji wskazując liczne nieprawidłowości. Podkreślił, że kwestia reprezentacji Wspólnoty uregulowana jest w przepisach o własności lokali, co zupełnie pomijane jest przez skarżącego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje:

W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r. , poz. 2325 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy badają również, czy organ administracji publicznej nie dopuścił się uchybień skutkujących nieważnością decyzji (art. 145 § 1 cytowanej ustawy). Jednakowoż sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 tej ustawy rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji również z urzędu.

Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż skarga jest bezzasadna, gdyż zaskarżone postanowienie i postanowienie je poprzedzające są zgodne z prawem.

Należy zaznaczyć, że przedmiotem rozstrzygnięcia organów administracji było zagadnienie dotyczące wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją administracyjną Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...] zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą pozwolenia na wykonanie robót budowlanych polegających na dociepleniu, montażu daszków nad balkonami ostatniej kondygnacji, wymianie balustrad balkonowych budynków nr [...] i nr [...] przy ulicy [...]w B. .

Instytucja wznowienia postępowania jest nadzwyczajnym trybem weryfikacji decyzji ostatecznych. Stwarza ona prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym doszło do jej wydania, było dotknięte jedną z kwalifikowanych wad procesowych, wyliczonych wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Mając jednak na uwadze jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego – zasadę trwałości decyzji administracyjnych, wynikającą z art. 16 Kodeksu postępowania administracyjnego, obowiązkiem organów rozpatrujących niniejszą sprawę było postępowanie zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego (art.145 do art. 153) dotyczącymi wznowienia postępowania. Z chwilą złożenia wniosku o wznowienie postępowania obowiązkiem organu w pierwszej kolejności jest zbadanie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonego w art. 148 § 1 Kodeksu, czyli zbadania czy wniosek został złożony w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Dopiero, jeżeli termin został zachowany, właściwy organ może dokonać wznowienia postępowania (art. 149 § 1) w celu rozpatrzenia zasadności podanej przyczyny wznowieniowej, względnie dokonać decyzją odmowy wznowienia tego postępowania (art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego). Przeprowadzone postępowanie wznowienie może zaś doprowadzić do odmowy uchylenia dotychczasowej decyzji (art. 151 § 1 pkt 1,) względnie do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego).

Uwzględniając powyższe trzeba stwierdzić, że postępowanie wznowieniowe ma charakter dwuetapowy. Pierwszy etap sprowadza się do formalnej oceny dopuszczalności wznowienia postępowania. Dopiero pozytywna ocena dopuszczalności wznowienia, zakończona postanowieniem o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego), pozwala na przejście do drugiego etapu tj. do postępowania rozpoznawczego, w ramach którego organ bada, czy kwestionowana decyzja jest dotknięta wadami kwalifikowanymi, czyli może przeprowadzić badanie przesłanek wskazanych we wniosku strony o wznowienie zakończonego postępowania.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do przejścia do drugiego ze wskazanych powyżej etapów, gdyż wznowienie postępowania okazało się w ocenie organów niedopuszczalne z uwagi na uchybienie przez skarżącego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania.

W piśmie wnioskującym o wznowienie postępowania skarżący nie doprecyzował na którą z przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego się powołuje wnosząc o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] r. W piśmie procesowym z dnia 27 lipca 2020 r. odwołał się do art. 145 § 1 ust. 1 i 2 Kodeksu.

Przeprowadzając jednak postępowanie w kontekście treści art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego - podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia, organy zasadnie ustaliły naruszenie tego terminu. Istotne w sprawie tym samym jest ustalenie, kiedy skarżący dowiedział się o okolicznościach, które podaje następnie we wniosku o wznowienie jako przesłanki wznowienia.

We wniosku z dnia 28 grudnia 2019 r. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Prezydenta Miasta B. nr [...] z dnia [...] r. skarżący wskazał na okoliczność nieprawidłowego ustalenia przez organ kręgu stron postępowania, w tym m.in. pominięcie skarżącego oraz wskazał na nieprawdziwe oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane złożone przez Wspólnotę Mieszkaniową.

W tym miejscu należy podkreślić i podzielić stanowisko wyrażone przez orzekające w sprawie organy, że okoliczności te były skarżącemu znane od dawna. Już w piśmie z dnia 12 września 2016 r., składając wniosek o stwierdzenie nieważności wymienionej powyżej decyzji Prezydenta Miasta B. skarżący podniósł, że pominięto i nie ustanowiono jako strony postępowania zakończonego wymienioną decyzją - właścicieli lokali i części wspólnych przedmiotowej nieruchomości. Z kolei do drugiej podnoszonej okoliczności - tj. oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane - odniósł się Wojewoda Śląski w decyzji z dnia [...]r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji, którą to decyzją Wojewoda Śląski umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Zatem w świetle powyższego o okolicznościach mających stanowić przesłanki wznowienia postępowania w niniejszej sprawie skarżący wiedział i znał je już co najmniej od września 2016 r,. a w przypadku drugiej z nich – najpóźniej z końcem stycznia 2019 r. W tych okolicznościach złożenie wniosku o wznowienie podstępowania zakończonego wymienioną powyżej decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w dniu [...] r. (wpływ do urzędu Miejskiego w B. ) jest spóźnione i narusza termin określony w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z tym co stwierdzono powyżej, wniosek o wznowienie postępowania z powołaniem się na powyższe przesłanki należało zgłosić w ciągu miesiąca od ich ujawnienia.

W myśl doktryny i utrwalonego orzecznictwa organ administracji obowiązany jest z urzędu badać zachowanie terminu określonego w powoływanym już art. 148 § 1 Kodeksu. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania na wniosek pomimo uchybienia terminu stanowi bowiem naruszenie prawa (B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2004 r. s. 656-657). W świetle powyższego podstawowym obowiązkiem organów administracyjnych było więc jednoznaczne ustalenie wszystkich istotnych okoliczności, a przede wszystkim zbadania zachowania terminu wskazanego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Wobec powyższego ustalenia organ nie mógł orzekać merytorycznie, czyli nie mógł ustosunkować się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności.

Uwzględniając powyższe zasadnie organy administracji orzekły o odmowie wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego z powodu uchybienia terminu z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia prawa i skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. ustaw prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 3 i art. 120 cytowanej ustawy.

.