II SA/Ol 820/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-02-25	
Data wpływu	2024-10-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Ewa Osipuk
Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/
Marzenna Glabas	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 1283; art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 4 , art. 39 ust. 1 i 2; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Matczak (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant referent Natalia Stemplewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2025 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego M. L. wynagrodzenie w kwocie 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) powiększone o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.	
Uzasadnienie
Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. Zastępca Kierownika Działu Świadczeń Socjalnych w Elbląskim Centrum Usług Społecznych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta Elbląga (dalej jako: "organ I instancji"), po rozpatrzeniu wniosków P. M. (dalej jako: "skarżący"): z 6 lutego 2024 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości i na pomoc w zakupie lodówki; z 4 czerwca 2024 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup odzieży, obuwia, lodówki i środków czystości; z 4 lipca 2024 r. o przyznanie pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na zakup środków czystości, środków intymnej pielęgnacji, lodówki, odzieży i żywności, przyznał skarżącemu: zasiłek celowy na zakup środków czystości i środków intymnej pielęgnacji w wysokości 150,00 zł; zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu lodówki w wysokości 450,00 zł; zasiłek celowy na zakup odzieży w wysokości 200,00 zł; zasiłek celowy na zakup obuwia w wysokości 150,00 zł oraz zasiłek celowy na zakup żywności w wysokości 150,00 zł, do wypłaty gotówką

w kasie 12.08.2024 r.

W ustawowym terminie skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości. Oświadczył, że uzasadnienie dostarczy w późniejszym terminie. Informacyjnie podał, że jest w przygotowaniu pozew cywilny i zawiadomienie do prokuratury przeciwko instytucji ECUS w Elblągu oraz wyszczególnionym pracownikom.

W wyniku rozpatrzenia odwołania, decyzją z 2 września 2024 r., nr Rep 1344/PS/24, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283; dalej w skrócie: "u.p.s.") zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2 u.p.s.). Przyznanie zasiłku celowego leży w granicach, tzw. uznania administracyjnego. Dalej Kolegium wskazało na zasady przyznawania pomocy społecznej uregulowane w art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i art. 4 u.p.s. Wyjaśniło, że celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta ma z założenia charakter doraźny i nie może być traktowana jako źródło utrzymania i służyć pełnemu zaspokojeniu wszystkich potrzeb podopiecznych ani tym bardziej rozwiązywania ich indywidualnych problemów. Podkreślono, że organy pomocowe muszą dokonywać wyboru w hierarchii potrzeb wszystkich beneficjentów. Z jednej strony muszą brać pod uwagę możliwości ośrodków pomocy społecznej, mając na względzie, że możliwości budżetowe są ograniczone, co jest rzeczą powszechnie znaną i nie wymagającą przeprowadzania specjalnego dowodu, z drugiej zaś strony muszą uwzględniać dużą ilość osób oczekujących pomocy.

Organ odwoławczy podniósł, że w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości,

że skarżący spełnia kryterium dochodowe wynikające z art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., gdyż prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe i w lipcu 2024 r. osiągnął dochód

w kwocie 215,84 zł. Nie ulega też wątpliwości, że przy określaniu wysokości pomocy wzięto pod uwagę sytuację życiową skarżącego, a także możliwości finansowe organu oraz potrzeby innych osób wymagających wsparcia ze strony instytucji pomocy społecznej. Kolegium wskazało, że Elbląskie Centrum Usług Społecznych dysponuje ograniczonym budżetem, obejmuje swą właściwością miejscową obszar zamieszkały

w dużej części przez osoby zubożałe i wymagające wsparcia, do końca lipca 2024 r. wypłacono 1540 świadczeń, a średnia wysokość wypłaconego świadczenia wynosiła 120,87 zł. Na tym tle przyznanie skarżącemu w miesiącu sierpniu 2024 r. zasiłków celowych powyżej średniej jawi się jako pomoc wieloaspektowa, udzielona

w szerokim zakresie i we właściwych kwotach. Kolegium zaznaczyło, że skarżący otrzymywał i nadal będzie otrzymywać (do 31 stycznia 2025 r.) bezpłatną pomoc

w postaci dożywiania - jeden ciepły posiłek w ciągu dnia (obiad) w stołówce ZAZ "Elblążanka". Uwzględniło, że decyzją organu I instancji z 29 sierpnia 2024 r. skarżący również otrzymał zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu leków w kwocie 400 zł. Ponadto w sierpniu 2024 r. w stosunku do skarżącego został odwieszony zasiłek stały (792,96 zł) i wypłacony włącznie z zaległością za czerwiec i lipiec. W dalszym ciągu toczą się postępowania w przedmiocie przyznania pomocy w formie dofinansowania do rachunków za prąd i gaz, a także w zakresie wymiany lub naprawy piecyka gazowego. Ponadto organ odwoławczy zauważył, że skarżący jest w stanie podejmować pewne aktywności, np. uczestniczył w pracach obwodowych komisji wyborczych

w kwietniowych i czerwcowych wyborach 2024 r., za co otrzymał diety w łącznej kwocie 2.050 zł. Przejawia też działania zapobiegliwe - w tracie wywiadu środowiskowego zaobserwowano i odnotowano, że posiada zapas herbaty, cukru, a także kilku par nowych butów, kupionych - jak podał "na zapas". Reasumując, Kolegium wskazało, że nie kwestionuje, że sytuacja materialna, życiowa, osobista i zdrowotna skarżącego jest trudna. Dlatego pomoc społeczna wspiera go. Nie oznacza to jednak, że pomoc społeczna jest zobowiązana utrzymywać osoby potrzebujące w pełnym zakresie

i finansować wszelkie ich potrzeby.

W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie skarżący podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca. Wniósł o zmianę decyzji poprzez wydanie odpowiednich zarządzeń i nakazów udzielenia skarżącemu odpowiedniej pomocy w formie zasiłków celowych zgodnych z literą prawa

i odpowiedniego poziomu finansowego ich przyznania. Zdaniem skarżącego przyznana mu pomoc finansowa została złośliwie i haniebnie zaniżona. Wniósł o ukaranie wyszczególnionych pracowników socjalnych. Skarżący wyjaśnił, że organ I instancji odmawia mu pomocy, a po odwołaniu sprawy wracają do ponownego rozpoznania. Oświadczył, że przez pracownika socjalnego zepsuła mu się lodówka,

a przez to zepsuła się nagromadzona w niej żywność. Zarzucił brak pomocy finansowej na wymianę licznika na wodę z wniosku z 20 grudnia 2023 r. Wniósł o nakazanie wypłacenia mu 170 zł z tytułu poniesionych kosztów zakupu i wymiany licznika na wodę. Zarzucił brak pomocy finansowej w formie zasiłku na dofinansowanie do rachunku za energię elektryczną i gaz oraz pomocy na naprawę pieca gazowego dwufunkcyjnego, która to sprawa sporna trwa od wielu lat. Zażądał pokrycia wydatków na zakup leków poniesionych w okresie od 1 stycznia do 31 sierpnia 2024 r. w kwocie 2.948,70 zł. Podał, że leki były mu niezbędne, a pracownicy organu I instancji dopuściliby się nieważności recept, musiał pożyczyć na wykup leków od osób trzecich, aby nie doszło do przedawnienia recept. Skarżący wniósł o przyznanie mu kwoty

900 zł, licząc średnio po 150 zł miesięcznie, na zakup środków czystości i higieny intymnej. Wskazał, że jest po operacji i środki te są mu niezbędne. Skarżący podkreślił, że nie otrzymał żadnej pomocy od 1 stycznia do 30 czerwca 2024 r. Dalej skarżący wniósł o zabezpieczenie i nakazanie wydawania mu posiłków w postaci obiadów zgodnych z zaleceniem lekarskim, począwszy od 1 listopada 2024 r. Domagał się też przyznania mu 300 zł na zakup obuwia zimowego i odzieży. Wniósł o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Dodatkowo skarżący wniósł o zaliczenie w poczet dowodów faktury na zakup leków, za wymianę licznika i zaświadczenie lekarskie, których nie dołączył do skargi.

W odpowiedzi na skargę Saaamorządowwe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Pismem z 24 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poparł wniesioną skargę. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:

- art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. przez ich niezastosowanie i nieprzyznanie skarżącemu zasiłków celowych na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych w niezbędnej wysokości, tj. wysokości wskazanej przez skarżącego w skardze;

- art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024r. poz. 572) poprzez ich niezastosowanie, nierozpatrzenie zgromadzonego materiału dowodowego w sposób całościowy i przyjęcie, że przyznanie skarżącemu zasiłku celowego na zakup lodówki

w wysokości 450 zł, zasiłku celowego na zakup odzieży w wysokości 200 zł, zasiłku celowego na zakup obuwia w wysokości 150 zł, zasiłku celowego na zakup żywności

w miesiącu sierpniu 2024 r. w wysokości 150 zł w dostatecznym stopniu zaspokaja niezbędne potrzeby bytowe skarżącego, co doprowadziło do wydania decyzji przyznającej pomoc w zbyt niskiej wysokości.

Mając powyższe na uwadze, radca prawny wniósł o:

- uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu

I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;

- zobowiązanie organu I instancji do wydania decyzji, wskazując sposób załatwienia sprawy polegający na:

a. udzieleniu skarżącemu pomocy w formie zasiłków celowych w ustawowej wysokości,

b. przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 2948,70 zł z tytułu zakupu leków na recepty w okresie 01.01.2024 - 31.08.2024 r.

c. przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 170,00 zł na zakup

i wymianę wodomierza wraz z robocizną (faktura z dnia 14 lutego 2024 r.)

d. przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 900 zł tytułem kosztów zakupu środków czystości w okresie 01.01.2024 - 31.07.2024 r.

e. przyznaniu skarżącemu posiłków zgodnych z dietą wynikającą z zaleceń lekarskich w ramach dożywiania,

f. przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 4900,00 zł na wymianę pieca gazowego dwufunkcyjnego,

g. przyznaniu skarżącemu zasiłku celowego w wysokości 300,00 zł na zakup obuwia zimowego i odzieży.

Ponadto radca prawny wniósł o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu według norm prawem przepisanych. Oświadczył, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w części.

Na rozprawie 25 lutego 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę

i argumenty w niej zawarte oraz złożone wnioski. Podniósł, że z uwagi na zły stan zdrowia skarżącego, niezbędne jest objęcie go wsparciem w znacznie większym rozmiarze niż to uczyniono zaskarżoną decyzją.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie wyjaśnienia wymaga, że sądowa kontrola działalności administracji publicznej ogranicza się co do zasady do oceny zgodności zaskarżonej decyzji

z prawem. Wynika to z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U z 2024 r. poz. 1267) i art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."). Sąd administracyjny kontrolując zgodność zaskarżonej decyzji z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego

w postępowaniu administracyjnym (art. 133 p.p.s.a.). Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia w tym zakresie całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym. Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Oznacza to, że to rolą organu administracji jest rozstrzygnięcie o prawach czy obowiązkach strony stosunku administracyjnego na podstawie norm prawa materialnego i w ustalonym w tym postępowaniu stanie faktycznym. Zadaniem zaś sądu administracyjnego jest sprawdzenie, czy postępowanie organu odpowiadało wymogom formalnym i czy w ustalonym stanie faktycznym prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego. Sąd administracyjny nie przyznaje uprawnień, a jedynie w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego, mających wpływ na wynik sprawy, uchyla go lub stwierdza jego nieważność. Dodatkowo Sąd może także umorzyć postępowanie administracyjne, gdy stwierdzi podstawy ku temu (art. 145 § 3 p.p.s.a.), a także jest władny wskazać sposób rozstrzygnięcia w przypadku, o którym mowa w art. 145a § 1 p.p.s.a.

Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy, w świetle wskazanych kryteriów, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, przyznająca skarżącemu zasiłki celowe

w łącznej kwocie 1100 zł na zakup środków czystości, lodówki, odzieży, obuwia

i żywności, wydana została zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej,

z poszanowaniem zasad unormowanych w Kodeksie postępowania administracyjnego. W szczególności organy wyjaśniły sprawę w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie i swoje stanowisko przekonująco uzasadniły. Zgromadzony materiał dowodowy jest kompletny i został rozważony w całokształcie. Dokonanej przez organy orzekające ocenie poczynionych ustaleń faktycznych nie można przypisać dowolności, gdyż jest ona zgodna z zasadami logiki, doświadczenia życiowego i obowiązującymi przepisami. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na zasadzie tego przepisu Sąd analizuje całokształt sprawy objętej zaskarżonym aktem. Oznacza to, że sąd administracyjny bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy wyznaczonych podstawą prawną wydanej decyzji i treścią zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: "CBOSA"). Na zasadzie art. 134 § 1 p.p.s.a., co podkreślić trzeba, Sąd nie może

w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny sprawy podlegającej odrębnemu rozstrzygnięciu albo bezczynności organów, podlegających odrębnemu zaskarżeniu.

W realiach rzeczonej sprawy uwzględnić należy więc, że w komparycji decyzji organ I instancji wskazał, że przedmiotem rozstrzygnięcia były wnioski skarżącego

z dnia: 6 lutego, 4 czerwca i 4 lipca 2024 r. w zakresie zasiłku celowego na zakup środków czystości, lodówki, odzieży, obuwia i żywności. We wnioskach tych skarżący zgłaszał również inne potrzeby, ale organ I instancji nie objął ich niniejszym postępowaniem. Tym samym nie mogą być one przedmiotem kontroli Sądu w tym postępowaniu. Wyjaśnić trzeba, że zgłaszane przez skarżącego kumulatywnie różne potrzeby mogły stanowić przedmiot odrębnych wniosków i podlegać załatwieniu odrębnymi decyzjami. Organ mógł zdecydować czy połączyć poszczególne potrzeby do wspólnego rozpatrzenia, czy też rozdzielić je do odrębnego postępowania. Skoro organ I instancji w wydanej decyzji rozpatrywał konkretne potrzeby, to kontrolą Sądu mogą zostać objęte w niniejszym postępowaniu wyłącznie te potrzeby, które były przedmiotem rozstrzygnięcia w decyzji organu I instancji, utrzymanej następnie w mocy przez organ odwoławczy.

W związku z tym stwierdzić należy, że poza granicami niniejszej sprawy są akcentowane w skardze żądania skarżącego dotyczące zakupu leków, wymiany pieca gazowego dwufunkcyjnego, opłat za energię elektryczną i gaz, wymiany licznika oraz wydawania obiadów od listopada 2024 r. Mimo, że skarżący w podanych wnioskach zwracał się o dofinansowanie na zakup leków, to potrzeba ta nie była przedmiotem analizy i rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu. Z treści wywiadu środowiskowego wynika, że w tym zakresie organ I instancji prowadził odrębne postępowanie i wydał odrębną decyzję, którą skarżący mógł zaskarżyć. Tak samo niezasadnie skarżący domaga się w skardze nakazania przyznania mu 4900 zł na wymianę pieca gazowego dwufunkcyjnego oraz zarzuca brak pomocy finansowej na dofinansowanie do rachunku za energię elektryczną i gaz. W wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny wyjaśnił, że w tych sprawach toczą się odrębne postępowania. Jeżeli organ I instancji lub

II instancji, zdaniem skarżącego, pozostają w zwłoce w wydaniu decyzji w sprawie zasiłku celowego na wymianę pieca gazowego lub na opłacenie rachunków za energię elektryczną i gaz, to skarżący może wnieść do sądu administracyjnego odrębną skargę na bezczynność organów w tym względzie. W kwestii dotyczącej wymiany licznika na wodę skarżący podał, że o pomoc w tym zakresie zwracał się 20 grudnia 2023 r.

Nie wyjaśnił przy tym czy organ wydał w tej sprawie decyzję, czy pozostaje

w zwłoce w wydaniu decyzji załatwiającej ten wniosek. Bezspornie jednak

w wymienionych wnioskach skarżący nie zwracał się o pomoc finansową na wymianę licznika na wodę i nie była ona przedmiotem niniejszego postępowania. W powołanych wnioskach skarżący nie wnosił też o wydawanie obiadów zgodnych z zaleceniem lekarskim. Kwestia ta nie była przedmiotem rozstrzygnięcia, a tym samym nie może stanowić przedmiotu kontroli.

Odnosząc się zaś do przyznanej zaskarżoną decyzją pomocy zauważyć można, że skarżący nie kwestionował w skardze przyznanego mu zasiłku celowego na dofinansowanie zakupu lodówki w kwocie 450 zł i na zakup żywności w kwocie 150 zł. Żąda natomiast zasiłku celowego na obuwie i odzież w kwocie 300 zł, nie dostrzegając, że zaskarżoną decyzją organ przyznał mu na obuwie i odzież w sumie 350 zł, a więc kwotę wyższą. Poza tym zdaniem skarżącego zasiłek celowy na zakup środków czystości i środków intymnej pielęgnacji powinien wynieść 900 zł (150 zł za miesiąc, poczynając od momentu zgłoszenia potrzeby do uwzględnienia wniosku). Stanowisko to nie zasługuje na uwzględnienie. W orzecznictwie ugruntowany pozostaje pogląd,

że świadczeń z pomocy społecznej nie można traktować jako stałych

i należnych źródeł utrzymania (por. wyrok NSA z 19 września 2024 r. sygn. akt I OSK 2307/23, publ. w CBOSA). Skarżący zarzucił, że od stycznia do końca czerwca 2024 r. nie otrzymał żadnej pomocy. Jest to nieprawda, bowiem z akt sprawy wynika, że korzystał w tym czasie z zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, które także stanowią formę pomocy. Wypłata zasiłku stałego została wstrzymana w czerwcu i lipcu (następnie wyrównana w sierpniu) z powodu braku możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego u skarżącego. Okoliczność ta była wskazywana przez organ I instancji również jako powód niezałatwienia wniosków skarżącego w terminie. Skarżący niezasadnie pomija tę okoliczność. Zgodnie z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest obligatoryjne przed przyznaniem świadczenia i w interesie skarżącego było jak najszybsze umożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wbrew przekonaniu skarżącego czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku nie uzasadnia roszczenia o wypłatę wyższego świadczenia. Zasiłek celowy może być przyznany na zweryfikowane, potwierdzone i aktualne potrzeby,

z uwzględnieniem możliwości finansowych organu pomocowego istniejących w dacie rozpatrzenia wniosku.

Żaden z organów orzekających nie negował trudnej sytuacji zdrowotnej

i finansowej skarżącego. Z akt sprawy wynika, że skarżący legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest kawalerem, nie ma dzieci, prowadzi samotnie gospodarstwo domowe. Zajmuje czteropokojowe mieszkanie, które zostało zlicytowane. Skarżący nie wie czy właściciel opłaca czynsz. Skarżący gromadzi przedmioty i wejście do mieszkania jest trudne. Utrzymuje w mieszkaniu trzy koty i psa. W mieszkaniu panuje nieporządek, nagromadzonych jest w nim wiele różnych rzeczy,

w tym ubrań i artykułów spożywczych. Pracownik stwierdził kilka par nowych butów. Według oświadczenia skarżącego kupił je na zapas na promocji. Potwierdzono, że lodówka jest zepsuta. Skarżący w czasie wywiadu środowiskowego oświadczył, że myje się u siostry. Ustalono, że źródłem dochodu skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był wyłącznie zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 215,84 zł (ponieważ wypłatę zasiłku stałego wstrzymano), co kwalifikowało skarżącego do przyznania zasiłku celowego, w myśl art. 8 ust. 1 i 3 u.p.s., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Powyższe okoliczności potwierdzają, że skarżący potrzebuje pomocy, której nie jest jednak pozbawiony. W miarę posiadanych możliwości organ I instancji wspiera skarżącego. Potwierdza to zaskarżona decyzja, którą przyznano skarżącemu zasiłki celowe na łączną kwotę 1100 zł. Organy orzekające wykazały, że jest to suma wykraczająca znacznie ponad średnią wsparcia udzieloną innym beneficjentom, która w okresie od 1 stycznia do 31 lipca 2024 r. wyniosła 120,87 zł. Skarżący zdaje się rozumieć, że jest wielu potrzebujących i że organ pomocowy ma ograniczony budżet na realizację zasiłków celowych. Skarżący nie neguje danych podanych przez organ I instancji. Powinien więc zrozumieć, że nie jest jedyną osobą, której sytuacja zdrowotna i materialna jest ciężka. Poza tym trudna sytuacja zdrowotna

i finansowa skarżącego nie mogła stanowić wyłącznego kryterium przy rozstrzyganiu

o przyznaniu zasiłku celowego. O możliwościach świadczenia pomocy społecznej,

jak prawidłowo wyjaśniły organy orzekające, decydują nie tylko potrzeby wnioskodawcy i cel pomocy, ale również możliwości finansowe organu pomocowego i potrzeby innych osób uprawnionych.

Obowiązujące przepisy, wbrew przekonaniu skarżącego, nie gwarantują mu prawa do zaspakajania ze środków publicznych wszystkich zgłaszanych potrzeb

w żądanej wysokości. Przepisy Konstytucji RP określają jedynie ogólnie prawa obywateli do zabezpieczenia społecznego i ochrony zdrowia. Jednak konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń jest określona w ustawach, w tym

w ustawie o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483) obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. W myśl ust. 2, obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Art. 69 Konstytucji stanowi, że osobom niepełnosprawnym władze publiczne udzielają, zgodnie z ustawą, pomocy w zabezpieczaniu egzystencji, przysposobieniu do pracy oraz komunikacji społecznej. Stosownie zaś do art. 71 ust. 1 Konstytucji, Państwo w swojej polityce społecznej i gospodarczej uwzględnia dobro rodziny. Rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne

i niepełne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych.

Powyższe unormowania wskazują, że to ustawy określają przesłanki i zasady przyznawania świadczeń ze środków publicznych. Rozdział środków musi uwzględniać priorytety wynikające z przytoczonych przepisów Konstytucji, ale też wynikającą z art. 2 Konstytucji zasadę sprawiedliwości społecznej i wyrażoną w art. 32 ust. 1 Konstytucji zasadę, że wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Ustawa o pomocy społecznej waży i uwzględnia wszystkie te wartości. Stosownie do art. 39 ust. 1 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy, zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek ten ukierunkowany jest na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, która musi być oceniana na tle całokształtu sytuacji wnioskodawcy i innych potrzebujących. W sprawie istotnym jest, że skarżący posiada stałe źródło dochodu

w postaci zasiłku pielęgnacyjnego i zasiłku stałego, nie ma innych osób na utrzymaniu, może więc wydatki zaplanować. Może też liczyć na pomoc siostry. Na dzień orzekania sytuacja bytowa skarżącego była stabilna. Skarżący zajmuje lokal mieszkalny, za który nie opłaca czynszu. W rozpatrywanym przypadku istotnym jest też, że skarżący ma opłacone z pomocy społecznej obiady na stołówce. W miarę możliwości organ

I instancji udziela skarżącemu dodatkowego wsparcia finansowego. Z akt sprawy wynika, że w sierpniu 2024 r. przyznano skarżącemu dodatkowo wsparcie na zakup leków, a kolejne wnioski są w toku rozpatrywania.

Należy mieć również na uwadze, że z brzmienia art. 39 ust. 1 u.p.s. wynika, że zasiłek celowy "może" być przyznany. Tym samym przepis ten nie obliguje organu do przyznania tego świadczenia. Potwierdza to, że wnioskodawca nie posiada roszczenia

o przyznanie zasiłku celowego. Przepis ten zezwala organowi orzekającemu na miarkowanie udzielanej pomocy, a nawet odmowę jej przyznania z uwagi na udzieloną już wnioskodawcy pomoc, liczbę osób ubiegających się o pomoc oraz ograniczone możliwości finansowe ośrodka (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 490/24, CBOSA). Prawidłowo organy orzekające argumentowały, że rozpoznając wniosek pomocowy właściwy organ musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji zdrowotnej

i materialnej, a korzystających z pomocy społecznej. Organ pomocy musi uwzględniać fakt, że ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje, winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była najtrudniejsza. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.s. potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 u.p.s. zawarta została też jedna z fundamentalnych zasad pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości (subsydiarności). Zgodnie z tą zasadą państwo nie może ograniczać inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru, ani przejmować za nich odpowiedzialności. W doktrynie wskazuje się, iż zasada subsydiarności wyraża spoczywającą na jednostce powinność pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień (I. Sierpowska, Komentarz do ustawy dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Wydawnictwo ABC 2009 r.). Z treścią powyższych przepisów koresponduje art. 7 k.p.a., w świetle którego, organ administracji publicznej działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia obowiązany jest załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (zob. wyrok NSA z 11.06.1981r., sygn. akt SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57, wyrok NSA z 19.01.2006r., sygn. akt I OSK 777/05, LEX nr 194414).

W związku z tym organ pomocowy miał obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale musiał także uwzględnić ilość i rodzaj skierowanych do niego wniosków o udzielenie pomocy. Nie budzą wątpliwości Sądu wyjaśnienia organu I instancji załączone do akt postępowania odwoławczego o wysokości posiadanych środków na analizowany cel i sposobie ich rozdysponowywania. Środki na pomoc społeczną muszą zabezpieczyć potrzeby związane z całym rokiem

i uwzględniać potrzeby wszystkich podopiecznych, w tym tych gospodarstw domowych, gdzie na utrzymaniu są dzieci, a dochody rodziny są znacznie poniżej minimum socjalnego. Organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń

i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby środki wystarczyły na cały rok

i z pomocy społecznej mogła skorzystać jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.

W świetle omówionych przepisów nie sposób się zgodzić ze skarżącym, że udzielona mu pomoc jest za niska. Jak już wyjaśniono skarżący ma stałe źródło dochodu i nie ma innych osób na utrzymaniu. Poza tym, przy uwzględnieniu obowiązujących cen i rozsądnym gospodarowaniu, ustalone kwoty pozwalają na zrealizowanie celu na jaki zostały przyznane.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

O wynagrodzeniu radcy prawnego, świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. oraz § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2024 r. poz. 764), wobec złożonego oświadczenia, że koszty te nie zostały pokryte w całości ani w części.