Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Grossmann Sędziowie WSA Józef Maleszewski (spr.) WSA Katarzyna Witkowicz-Grochowska po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi Wojewody Wielkopolskiego na uchwałę Rady Gminy Wągrowiec z dnia 23 marca 2021 r. nr XXXIII/302/2021 w sprawie określenie rodzaju świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę Wągrowiec 1. stwierdza nieważność Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec, będącego załącznikiem do zaskarżonej uchwały – w części obejmującej jego § 8 pkt 3 w zakresie wyrażenia: "złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej," oraz § 8 pkt 4; 2. stwierdza nieważność załącznika nr 1 do Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec – w zakresie wyrażenia: "upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4. Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec"; 3. stwierdza nieważność załącznika nr 2 do Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec – w zakresie wyrażenia: "Świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za zeznawanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadczam, że powyższe dane są zgodne ze stanem faktycznym, co potwierdzam własnoręcznym podpisem."; 4. zasądza od Gminy Wągrowiec na rzecz Wojewody Wielkopolskiego kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Rada Gminy Wągrowiec podjęła uchwałę z dnia 23 marca 2021 r. nr XXXIII/302/2021 w sprawie określenia rodzaju świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę Wągrowiec. Jako podstawę prawną uchwały powołano art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r. poz. 713 i poz. 1378, dalej jako "u.s.g.") i art. 72 ust. 1 i 4 w związku z art. 91d pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2019 r. poz. 2215, 2021 r. poz. 4).

Skargę na powyższą uchwałę wywiódł do Sądu Wojewoda Wielkopolski, wnosząc o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej uchwały w części tj.:

- § 8 pkt 3 w zakresie zwrotu: "złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej" załącznika do uchwały stanowiącego "Regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec",

- § 8 pkt 4 załącznika do uchwały stanowiącego "Regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec",

- w zakresie zwrotu "Świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za zeznawanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadczam, że powyższe dane są zgodne ze stanem faktycznym, co potwierdzam własnoręcznym podpisem." Załącznika nr 2 do "Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec",

- w zakresie zwrotu "upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec", Załącznika nr 1 do "Regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec".

Uchwale zarzucono istotne naruszenie:

- art. 233 § 1 i § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2020 r. poz. 1444 ze zm.) w zw. z art. 72 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, w zakresie w jakim rada ustanowiła nakaz złożenia oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej w sprawie o przyznanie pomocy zdrowotnej dla nauczycieli,

- art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela w zakresie w jakim wskazano, iż jedynie posiadanie "upoważnienia zwykłego" legitymuje do złożenia wniosku o przyznanie nauczycielowi pomocy zdrowotnej w imieniu nauczyciela, który z powodów zdrowotnych nie jest w stanie osobiście podejmować czynności w tym zakresie.

Wojewoda podniósł, że zgodnie z treścią art. 72 ust. 1 ustawy Karta Nauczyciela: "Niezależnie od przysługującego nauczycielowi i członkom jego rodziny prawa do świadczeń z ubezpieczenia zdrowotnego, organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania".

Realizując upoważnienie zawarte w art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu. Normy kompetencyjne powinny być interpretowane w sposób ścisły i niedopuszczalne jest dokonywanie wykładni rozszerzającej przepisów kompetencyjnych oraz wyprowadzania kompetencji w drodze analogii.

Przechodząc do oceny przedmiotowej uchwały, Wojewoda stwierdził, że Rada Gminy Wągrowiec bez podstawy prawnej wprowadziła do wzoru "oświadczenia o średnim miesięcznym dochodzie netto przypadającym na jednego członka rodziny z ostatnich 3 miesięcy poprzedzających ubieganie się o pomoc zdrowotną dla nauczycieli", stanowiącego załącznik nr 2 do Regulaminu, pouczenie o treści: "Świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za zeznawanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadczam, ze powyższe dane są zgodne ze stanem faktycznym, co potwierdzam własnoręcznym podpisem".

Również w treści § 8 pkt 3 załącznika do uchwały, stanowiącego Regulamin przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec (zwanego dalej "Regulaminem"), rada wskazała, iż do wniosku, o którym mowa w § 6 należy dołączyć w szczególności oświadczenie wnioskodawcy o średnim miesięcznym dochodzie netto przypadającym na jednego członka rodziny z ostatnich 3 miesięcy poprzedzających ubieganie się o pomoc zdrowotną dla nauczyciela, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, stanowiące załącznik nr 2 do Regulaminu.

Zdaniem organu nadzoru, żaden z przepisów art. 233 ustawy Kodeks karny, nie stanowi podstawy przypisania odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia przez osobę ubiegającą się o przyznanie pomocy zdrowotnej na podstawie uchwały organu prowadzącego szkołę.

Wyjaśniono, że postanowienia art. 233 Kodeksu karnego dotyczą przestępstw składania fałszywych: zeznań (§1-3), opinii, ekspertyz lub tłumaczeń (§ 4-4a) oraz oświadczeń (§ 6). Powołany w kwestionowanym zapisie załącznika nr 2 do Regulaminu przepis art. 233 § 1 Kodeksu karnego stanowi: "Kto, składając zeznanie mające służyć za dowód w postępowaniu sądowym lub w innym postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, zeznaje nieprawdę lub zataja prawdę, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8". Podkreślenia wymaga, że przestępstwa fałszywych zeznań można dopuścić się w postępowaniu sądowym albo też w innym postępowaniu, przy czym ustawodawca wymaga, by było to postępowanie prowadzone na podstawie ustawy. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 2 lutego 2004 r. (sygn. akt V KK 168/03) wyjaśnił: "Zeznanie nieprawdy lub zatajenie prawdy przez świadka w postępowaniu innym niż sądowe wypełnia znamię czynności sprawczej przestępstwa określonego wart. 233 § 1 k.k. wtedy, gdy toczy się ono na podstawie ustawy, której przepisy stanowią, że zeznanie świadka służy za dowód w tym postępowaniu i uprawniają zarazem przyjmującego zeznanie do uprzedzenia świadka o odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania".

Ustawodawca wart. 233 § 6 Kodeksu karnego rozciąga odpowiedzialność za składanie fałszywych zeznań również na składanie fałszywych oświadczeń przyjmując, że: "Przepisy § 1-3 oraz 5 stosuje się odpowiednio do osoby, która składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej".

Organ nadzoru stwierdził, że żaden przepis rangi ustawowej nie określa możliwości odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej w sprawie o przyznanie pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, o której mowa w art. 72 Karty Nauczyciela. Kwestionowany zapis zawarty w § 8 pkt 3 Regulaminu jak i załączniku nr 2 do tego Regulaminu stanowi zatem istotne naruszenie przepisu upoważniającego, tj. art. 72 ust. 1 Karty Nauczyciela w związku z art. 233 § 1 i § 6 Kodeksu karnego.

Wojewoda podniósł też, że w § 7 ust. 4 Regulaminu wskazano, iż wniosek o przyznanie nauczycielowi pomocy zdrowotnej może złożyć również upoważniony przedstawiciel nauczyciela, który z powodów zdrowotnych nie jest w stanie osobiście podejmować czynności w tym zakresie. Natomiast w załączniku nr 1 do Regulaminu wskazano, iż do wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej należy przedłożyć "upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec". Również w treści § 8 pkt 4 Regulaminu wskazano, iż do wniosku, o którym mowa w § 6 należy dołączyć w szczególności upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4.

W ocenie organu nadzoru ww. treść załącznika nr 1 do Regulaminu (w konsekwencji również treść § 8 pkt 4 Regulaminu) w sposób istotny naruszają prawo w zakresie w jakim wskazano, iż de facto jedynie posiadanie "upoważnienia zwykłego" legitymuje do złożenia wniosku o przyznanie nauczycielowi pomocy zdrowotnej w imieniu nauczyciela, który z powodów zdrowotnych nie jest w stanie osobiście podejmować czynności w tym zakresie. Osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy zdrowotnej jest sam zainteresowany nauczyciel, ewentualnie nauczyciel - emeryt (rencista, korzystający z nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego). W imieniu nauczyciela mogą również działać inne osoby np. pełnomocnik, albo posiadający legitymację wynikającą z innych przepisów (np. z kodeksu cywilnego w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej). Tym samym krąg podmiotów upoważnionych do występowania w imieniu takiego nauczyciela jest szerszy niż to wynika z zapisu ustanowionego przez Radę Gminy Wągrowiec.

Końcowo Wojewoda podkreślił, że przy konstrukcji § 7 ust. 4 Regulaminu rada posłużyła się zwrotem "upoważniony przedstawiciel nauczyciela", natomiast w załączniku nr 1 do Regulaminu oraz w § 8 pkt 4 Regulaminu użyto sformułowania "upoważnienie zwykłe". O ile pod pojęciem "upoważniony przedstawiciel nauczyciela" można rozumieć zarówno pełnomocnika, jak i przedstawiciela ustawowego o tyle sformułowanie "upoważnienie zwykłe" jest pojęciem znacznie węższym. Już choćby z tego względu kwestionowane zapisy zawarte w załączniku nr 1 do Regulaminu jak i treść § 8 pkt 4 Regulaminu winny zostać wyeliminowanego z obrotu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy Wągrowiec wniosła o umorzenie postępowania i jego zawieszenie. Organ uznał zasadność stanowiska Wojewody zawartego w skardze. Jednocześnie wyjaśnił, że w dniu 16.03.2022 r. Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie zmiany uchwały Rady Gminy Wągrowiec z dnia 23 marca 2021 r. nr XXXIII/302/2021 w sprawie określenia rodzaju świadczeń przyznawanych w ramach pomocy zdrowotnej dla nauczycieli oraz warunków i sposobu przyznawania tych świadczeń w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych prowadzonych przez Gminę Wągrowiec.

Wobec tego zasadnym jest wniosek o zawieszenie niniejszego postepowania do czasu wejścia w życie zmiany uchwały, co w konsekwencji spowoduje bezprzedmiotowość niniejszego postępowania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta, z mocy art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325) - zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. - obejmuje również akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej.

Na wstępie należy zauważyć, że wniosek o umorzenie postepowania oraz zawieszenie postepowania do czasu wejścia w życie nowej uchwały nie zasługiwał na uwzględnienie. Pomimo tego, że Rada Gminy Wągrowiec podjęła w dniu 16.03.2022 r. uchwałę w sprawie zmiany zaskarżonej uchwały, to jednak skarga podlega rozpoznaniu, gdyż zaskarżona uchwała przez określony czas obowiązywała i wywoływała skutki prawne. Jedynie stwierdzenie nieważności tej uchwały w całości lub części przez Sąd pozbawia mocy prawnej tych postanowień, które uznane zostaną za rażąco naruszające prawo i to od momentu podjęcia uchwały, zatem z mocą wsteczną (ex tunc). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym prezentowane są poglądy o konieczności merytorycznego rozpoznania przez Sąd skargi, w przypadku gdy dotyczy ona aktów prawa miejscowego - i to pomimo - uchylenia takiego aktu, przed zakończeniem postępowania sądowego. U podstaw takiego twierdzenia stoi założenie, że akt prawa miejscowego do daty jego uchylenia może wywołać skutki prawne wobec podmiotów zewnętrznych, co uzasadnia konieczność jego eliminacji ze skutkiem wstecznym od daty wydania, która może nastąpić wyłącznie w trybie stwierdzenia nieważności uchwały ze skutkiem ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 4 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1290/04; postanowienie NSA z 12 grudnia 2013 r. sygn. akt II OSK 2964/13 i z 18 marca 2014 r. sygn. akt II GSK 194/14, (dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaskarżona w części uchwała Rady Gminy Wągrowiec z 23 marca 2021 r. nr XXXIII/302/2021, została podjęta na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 72 ust. 1 ustawy - Karta Nauczyciela. Przepis ten stanowi, że organy prowadzące szkoły przeznaczą corocznie w budżetach odpowiednie środki finansowe z przeznaczeniem na pomoc zdrowotną dla nauczycieli korzystających z opieki zdrowotnej oraz określą rodzaje świadczeń przyznawanych w ramach tej pomocy oraz warunki i sposób ich przyznawania.

Ta uchwała wykonawcza Rady Gminy należy do kategorii aktów prawa miejscowego, o których mowa w art. 40 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym.

Podstawę do wniesienia skargi przez organ nadzoru stanowił art. 93 ust. 1 u.s.g., zgodnie z którym po upływie terminu wskazanego w art. 91 ust. 1, organ nadzoru nie może we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy. W tym przypadku organ nadzoru może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.

Z kolei art. 91 ust. 1 u.s.g. wyznacza podstawy do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy. W myśl tego przepisu uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo sprzeczności z prawem uchwały lub zarządzenia, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania takiej sankcji. W orzecznictwie przyjmuje się jednak, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały organu gminy, a więc uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym, które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/07, publ. OSS 1988, Nr 3, poz. 79 oraz wyrok NSA z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95). Do takich naruszeń zalicza się między innymi naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub brak podstawy prawnej, bądź naruszenie przepisów prawa ustrojowego lub przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści, niż gdyby naruszenie to nie wystąpiło (vide: M. Stahl, Z. Kmieciak "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd terytorialny 2001, z. 1-2, s. 101-1023). O istotnym naruszeniu prawa można zatem mówić wówczas, gdy naruszenie dotyczy przepisów prawa ustrojowego, materialnego czy procedury podejmowania aktów (por. wyroki NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97, publ. OwSS 1998/3/79; z 8 lutego 1996 r., SA/Gd 327/95, publ. OwSS 1996, Nr 3, poz. 90; z 26 lipca 2012 r., I OSK 679/12 i I OSK 997/12).

Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonego aktu wykazało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Rada Gminy przekroczyła swoje kompetencje przy podejmowaniu kwestionowanej uchwały, co stanowi istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością tej uchwały w części.

Sąd zgadza się z Wojewodą, że Rada Gminy Wągrowiec bez podstawy prawnej wprowadziła zapis w § 8 pkt 3 Regulaminu, że "do wniosku o którym mowa w § 6 ( wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej) należy dołączyć oświadczenie o średnim miesięcznym dochodzie netto przypadającym na jednego członka rodziny z ostatnich 3 miesięcy poprzedzających ubieganie się o pomoc zdrowotną dla nauczycieli, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej", stanowiące załącznik nr 2 do niniejszego Regulaminu.

Regulacje Karty Nauczyciela nie zastrzegają, aby nauczyciele lub byli nauczyciele uprawnieni do pomocy zdrowotnej mieli składać oświadczenia zawarte w jakimkolwiek wniosku pod rygorem odpowiedzialności karnej (rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z 6.08.2015 r., NK-N.4131.6.9.2015.MS1, Dz.Urz. Dolno. poz. 3531).

Zgodnie z art. 233 § 6 k.k., przepisy o fałszywych zeznaniach stosuje się odpowiednio do fałszywych oświadczeń złożonych w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy, jeżeli przepis ustawowy dotyczący tego postępowania wyraźnie przewiduje odebranie oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Upoważnienie do uprzedzenia o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o którym mowa w art. 233 § 6 musi wynikać z ustawy, na podstawie której prowadzone jest postępowanie. Takiego upoważnienia nie może kreować akt rangi podustawowej (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2019 r. I SA/Bd 156/19, LEX nr 2687910).

W ocenie Sądu żaden przepis rangi ustawowej nie określa możliwości odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej w sprawie o przyznanie pomocy zdrowotnej dla nauczycieli, o której mowa w art. 72 Karty Nauczyciela. Kwestionowany zapis zawarty w § 8 pkt 3 Regulaminu w zakresie zwrotu: "złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej" stanowi istotne naruszenie prawa i w tym zakresie należało stwierdzić jego nieważność.

To samo tyczy się wzoru "oświadczenia o średnim miesięcznym dochodzie netto przypadającym na jednego członka rodziny z ostatnich 3 miesięcy poprzedzających ubieganie się o pomoc zdrowotną dla nauczyciela", stanowiącego załącznik nr 2 do Regulaminu, w zakresie pouczenia o treści: "Świadomy/a odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 Kodeksu karnego za zeznawanie nieprawdy lub zatajenie prawdy oświadczam, że powyższe dane są zgodne ze stanem faktycznym, co potwierdzam własnoręcznym podpisem".

Zastrzeżenia Sądu budzi również zapis zawarty w załączniku nr 1 do Regulaminu, gdzie wskazano, że do wniosku o przyznanie pomocy zdrowotnej należy przedłożyć "upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4 Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec". Poza tym w treści § 8 pkt 4 Regulaminu wskazano, iż do wniosku, o którym mowa w § 6 należy dołączyć w szczególności upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4.

W tym miejscu wskazać należy, że pomoc zdrowotna dla nauczycieli jest świadczeniem dobrowolnym, nie istnieje zatem obowiązek przyznania takiej pomocy w każdym przypadku. Jeśli pomoc taka jest potrzebna, niezbędny jest wniosek nauczyciela oczekującego pomocy. Rozszerzenie kręgu podmiotów ponad osobę nauczyciela, bez określenia, iż potrzebna jest jego zgoda na wystąpienie z takim wnioskiem, nie znajduje umocowania w art. 72 ust. 1 ustawy - Kata Nauczyciela. W tym kontekście "upoważnienie zwykłe" dla "przedstawiciela nauczyciela" - bez określenia, iż wymagana jest zgoda nauczyciela, nie może zyskać aprobaty Sądu.

Podkreślenia wymaga, że upoważnienie zwykłe to pozwolenie na wykonywanie czynności powierzonych przez upoważniającego, natomiast pełnomocnictwo pozwala na wyrażanie woli przez osobę, której pełnomocnictwa udzielono, w określonym przez mocodawcę zakresie.

Zasadnie zauważył skarżący, że osobą uprawnioną do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie pomocy zdrowotnej jest sam zainteresowany nauczyciel (ewentualnie nauczyciel po przejściu na emeryturę, rentę bądź nauczycielskie świadczenie kompensacyjne). W imieniu nauczyciela mogą również działać inne osoby np. pełnomocnik, albo posiadający legitymację wynikającą z innych przepisów (np. z kodeksu cywilnego w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej). Tym samym krąg podmiotów upoważnionych do występowania w imieniu takiego nauczyciela jest szerszy niż to wynika z zapisu ustanowionego przez Radę Gminy Wągrowiec.

Z tego względu kwestionowane zapisy zawarte w § 8 pkt 4 Regulaminu oraz sformułowanie "upoważnienie zwykłe, jeżeli dotyczy sytuacji określonej w § 7 ust. 4. Regulaminu przyznawania pomocy zdrowotnej dla nauczycieli zatrudnionych w zespołach szkolno-przedszkolnych i w szkołach podstawowych, dla których organem prowadzącym jest Gmina Wągrowiec" zawarte w załączniku nr 1 do Regulaminu należało wyeliminować z obrotu prawnego.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie o kosztach zawarte w pkt 2 wyroku zostało wydane na podstawie na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Podnoszone w odpowiedzi na skargę okoliczności, w szczególności niepodjęcie wcześniej rozstrzygnięcia nadzorczego przez Wojewodę, czy uznanie przez miejscowego prawodawcę zasadności skargi, nie uzasadniają odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania.