II SAB/Wa 336/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2023-09-14	
Data wpływu	2023-05-30	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Arkadiusz Koziarski. /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Izabela Głowacka-Klimas /przewodniczący/	
Symbol z opisem	647  Sprawy związane z ochroną danych osobowych
658	
Hasła tematyczne	Ochrona danych osobowych	
Sygn. powiązane	III OSK 3383/23	
Skarżony organ	Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych	
Treść wyniku	Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634; art. 149; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U.UE.L 2016 nr 119 poz 1; art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f; Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z  przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2023 r. sprawy ze skargi W. C. na bezczynność Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych w przedmiocie rozpoznania skargi z dnia [...] grudnia 2021 r. na niezgodne z prawem przetwarzanie danych osobowych 1. stwierdza, że Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu skargi W. C. z dnia [...] grudnia 2021 r.; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz W. C. sumę pieniężną w wysokości 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych na rzecz W. C. kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
W dniu [...] grudnia 2021 r. W. C. (dalej "skarżący"), za pośrednictwem platformy ePUAP, wniósł skargę do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych (dalej "PUODO" lub "organ") w trybie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości (Dz.U. z 2019 poz. 125, z późn. zm.). Skarga odnosiła się do odmowy udzielania skarżącemu informacji o przetwarzaniu jego danych osobowych przez Komendanta Głównego Policji (dalej "KGP") w Krajowym Systemie Informacyjnym Policji.

Pismem z dnia [...] stycznia 2022 r. PUODO poinformował skarżącego

o wszczęciu postępowania wyjaśniającego i zwróceniu się do KGP o złożenie wyjaśnień w sprawie. Pismem z tego samego dnia organ zwrócił się do KGP złożenie wyjaśnień w sprawie.

KGP udzieliło odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia [...] marca 2022 r., które wpłynęło do organu w dniu [...] marca 2022 r.

Następnie skarżący pismem z dnia [...] maja 2022 r. wniósł do organu ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie.

Pismem z dnia [...] maja 2022 r. PUODO zawiadomił skarżącego oraz KGP

o zgromadzeniu materiału dowodowego wystarczającego do wydania decyzji administracyjnej oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów

i materiałów oraz zgłoszonych żądań.

W dalszej kolejności organ pismem z dnia [...] października 2022 r. zwrócił się do KGP o uzupełnienie złożonych wyjaśnień. Pismem z tej samej daty organ powiadomił skarżącego konieczności uzupełnienia materiału dowodowego

i o zwróceniu się w tej sprawie do KGP.

KGP udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia [...] listopada 2022 r., które wpłynęło do PUODO w dniu [...] listopada 2022 r.

Organ w piśmie z dnia [...] listopada 2022 r. po raz kolejny zwrócił do KGP

o złożenie wyjaśnień. O dokonaniu tej czynności organ zawiadomił skarżącego pismem z [...] listopada 2022 r.

W dniu [...] grudnia 2022 r. do PUODO wpłynęło pismo KGP z dnia [...] listopada 2022 r. stanowiące odpowiedź na wezwanie z dnia [...] listopada 2022 r.

W. C. w dniu [...] kwietnia 2023 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność PUODO w sprawie jego skargi z dnia [...] grudnia 2021 r.

Skarżący wniósł o:

1. zobowiązanie organu do wydania decyzji w sprawie w ciągu 30 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku;

2. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa;

3. zasądzenie od organu na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 3.500,00 złotych;

4. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że zgodnie z art. 50 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości każdej osobie, której dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, przysługuje prawo wniesienia skargi do PUODO. Pomimo, że do rozpatrywania skarg w tym zakresie stosuje się odpowiednio niektóre przepisy regulujące procedowanie w przedmiocie skarg i wniosków (art. 50 ust. 4 zdanie drugie ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości ) to jednak rzeczone postępowanie przed PUODO dotyczy uprawnień o charakterze materialnym gwarantowanych przepisami rangi ustawowej, a samo postępowanie kończy się wydaniem decyzji administracyjnej. W związku z tym wskazane postępowanie podlega kontroli sądów administracyjnych zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto przepisem art. 51 ust. 2 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości ustawodawca wprost przyznał każdemu prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, jeżeli Prezes Urzędu nie rozpatrzył jego skargi lub zgłoszenia wniesionego na mocy art. 50 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości lub nie poinformował w terminie 3 miesięcy od dnia wpływu skargi, o postępach lub wyniku jej rozpatrzenia.

Dalej skarżący podniósł, że zgodnie z art. 50 ust. 4 zdanie drugie ustawy

o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem

i zwalczaniem przestępczości do rozpatrywania skarg przez Prezesa Urzędu stosuje się odpowiednio przepisy art. 225, art. 231 oraz art. 237-239 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako "k.p.a."). Stosownie do art. 237 § 1 k.p.a. skarga powinna zostać załatwiona bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. W razie niezałatwienia sprawy

w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 w zw. z art. art. 237 § 4 k.p.a.).

Skarżący zarzucił, że w niniejszej sprawie organ nie tylko nie rozpoznał sprawy w ustawowym terminie, ale dopiero po upływie miesiąca zawiadomił skarżącego o wszczęciu postępowania wyjaśniającego. Jednocześnie w żadnym

z pism skierowanych do skarżącego organ (mimo, że był do tego bezwzględnie zobowiązany) nie wyznaczył nowego terminu załatwienia sprawy. Sprawa nie została rozpoznana przez PUODO przez przeszło rok i 4 miesiące, mimo że nie jest skomplikowana, a jej istota sprowadza się jedynie do oceny argumentacji prawnej skarżącego oraz KGP, ewentualnie - do przeprowadzenia wykładni przepisów ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem

i zwalczaniem przestępczości, co organowi jako podmiotowi wyspecjalizowanemu

w stosowaniu prawa nie powinno zajmować aż tak długiego okresu.

Dalej skarżący podniósł, że organ przez ponad 16 miesięcy nie załatwił sprawy, którą zgodnie z powszechnie obowiązującymi przepisami powinien rozpatrzyć w ciągu jednego miesiąca. W ocenie skarżącego bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący ani razu nie został poinformowany o nowym terminie załatwienia sprawy, a sprawie nie wystąpiły żadne obiektywne czynniki, które usprawiedliwiałyby tak długi okres załatwiania sprawy.

Następnie skarżący wyjaśnił, że był aplikantem prokuratorskim, a w roku obecnym z wynikiem pozytywnym złożył egzamin prokuratorski i ubiega się

o stanowisko w wymiarze sprawiedliwości - asesora prokuratury. Do mianowania na wskazane stanowisko prócz niekaralności za przestępstwa i przestępstwa skarbowe, niezbędne jest również wykazanie "nieskazitelnego charakteru". W celu oceny tej przesłanki odpowiednie organy, dokonujące oceny kandydata, zwracają się

o informacje do właściwego Komendanta Wojewódzkiego (Stołecznego) Policji (art. 172 § 2 ustawy z dnia 28 stycznia 2016 r. Prawo o prokuraturze). Informacje na temat danego kandydata uzyskuje się i sporządza na podstawie danych zawartych

w policyjnych systemach teleinformatycznych, a więc i na podstawie danych gromadzonych za pośrednictwem Krajowego Systemu Informacji Policji. Skarżący zaznaczył, że osoba co do której zasięgana jest informacje w zasadzie nie ma możliwości zakwestionowania danych "policyjnych" w przypadku, gdyby okazały się one błędne lub podlegały wcześniejszemu usunięciu.

Skarżący wskazał, że posiada szczególny interes prawny w żądaniu udzielania mu informacji o jego danych osobowych, które przetwarzane są w KSIP celem weryfikacji czy dane te są prawdziwe, aktualne i kompletne, a w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości - żądania ich zmiany lub usunięcia, aby w ten sposób nie ponieść negatywnych konsekwencji nieprawidłowego przetwarzania jego danych osobowych. Konieczność weryfikacji tych danych jest szczególnie istotna

w kontekście faktu, że dane skarżącego były już w przeszłości przetwarzane

w Krajowym Systemie Informacji Policji z naruszeniem zasady proporcjonalności

i czasowego ograniczenia - w systemie w 2021 roku widniało wykroczenie drogowe, które zgodnie z przepisami powinno zostać usunięte z systemu najpóźniej 6 lat wcześniej.

Ponadto skarżący podniósł, że rozpoczęcie powołania na stanowisko asesora prokuratury nastąpi najprawdopodobniej w miesiącu lipcu b.r. Bezczynność PUODO trwa jednak na tyle długo, że skarżący prawdopodobnie nie będzie w stanie zweryfikować i ewentualnie sprostować danych dotyczących jego osoby przetwarzanych w KSIP przed rozpoczęciem w/w procedury. W konsekwencji bezczynności organu skarżący zostaje narażony na niespełnienie ustawowej przesłanki powołania go na stanowisko asesora prokuratury w postaci nieskazitelności charakteru. W związku z tym uzasadnione jest przyznanie skarżącemu wnioskowanej sumy pieniężnej w trybie art. 149 § 2 Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jako swoistej rekompensaty za niemożność dochodzenia swoich uprawnień w postępowaniu administracyjnym.

PUODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że pismami z dnia [...] maja 2023 r. poinformował skarżącego oraz KGP, że w sprawie został zebrany materiał dowodowy, na podstawie którego zostanie wydana decyzja administracyjna. Następnie w dniu [...] maja 2023 r. PUODO wydał decyzję administracyjną w sprawie.

Organ podniósł, że w myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). Z treści art. 35 § 4 k.p.a. wynika, że przepisy szczególne mogą określać inne terminy do załatwienia sprawy niż terminy, o których mowa w § 3 i w § 3a. Zgodnie ze szczególnym przepisem, tj. art. 78 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 4.05.2016, str. 1, Dz. Urz. UE A L 127 z 23.05.2018, str. 2 oraz Dz. Urz. UE L 74 z 4.03.2021, str. 35) (dalej jako "RODO"), termin rozpatrzenia skargi dotyczącej ochrony danych osobowych bądź poinformowania osoby, której dane dotyczą o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wynosi 3 miesiące.

PUODO wskazał, że podziela pogląd doktryny, zgodnie z którym cyt.: "Odnosząc się do zarzutu bezczynności organu jako podstawy do skorzystania ze środka ochrony prawnej na gruncie postępowania sądowego, rozważyć należy, czy wskazany w komentowanym przepisie okres 3 miesięcy należy traktować jako dyrektywę dla określenia maksymalnego terminu do rozstrzygnięcia sprawy przez organ. Wydaje się, że treść ust. 2 komentowanego artykułu nie pozwala na przyjęcie takiego stanowiska. Zdaniem organu należy zwrócić uwagę, że obowiązek informacyjny, który ma w tym czasie zrealizować organ, dotyczy nie tylko efektów rozpatrzenia skargi, ale W może także obejmować, w zależności od specyfiki konkretnej sprawy, w tym stopnia jej skomplikowania, tylko informacje o postępach

w jej prowadzeniu." (Edyta Bielak-Jomaa (red.), Dominik Lubasz (red.), RODO. Ogólne rozporządzenie o ochronie danych. Komentarz. Opublikowano: WKP 2018 LEX https://sip.lex.pI/#/commentary/587747219).

Dalej organ opisał przebieg postępowania w sprawie i wskazał, że spoczywa na nim statuowany w art. 77 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania

i rozpatrzenia materiału dowodowego sprawy. Wydanie decyzji administracyjnej

w sprawie należącej do właściwości PUODO musi być poprzedzone dokładnym zbadaniem okoliczności faktycznych danej sprawy i zebraniem kompletnego, wewnętrznie spójnego materiału dowodowego.

PUODO podniósł, że w żadnym razie nie uchylał się od wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Przeciwnie - organ do spraw ochrony danych osobowych przedsięwziął przewidziane prawem czynności służące wnikliwemu

i rzetelnemu ustaleniu okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy. Przedmiotem niniejszego postępowania były nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych skarżącego przez KGP w KSIP, polegające na odmowie udostępnienia Skarżącemu informacji o przetwarzaniu jego danych osobowych w KSIP oraz odmowie usunięcia danych osobowych skarżącego z KSIP. Analizując zebrany

w sprawie materiał dowodowy organ musiał zbadać twierdzenia podnoszone przez skarżącego w jego skardze jak również okoliczności, na które powoływał się Komendant w swoich wyjaśnieniach oraz ocenić dowody złożone w sprawie przez każdą ze stron na poparcie podnoszonych okoliczności. Organ podał, że prowadzenie postępowania administracyjnego jest zależne od konkretnych okoliczności sprawy. Gdy strona wraz z żądaniem wszczęcia postępowania przedstawia określone dowody, to konieczna jest weryfikacja tych dowodów oraz ocena ich kompletności i wiarygodności. PUODO zgodnie z zasadami postępowania administracyjnego jest zobowiązany do ustalenia dokładnego i spójnego stanu faktycznego sprawy. Działania podejmowane przez organ w niniejszej sprawie miały zatem na celu fachowe i wnikliwe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego,

a następnie rozstrzygnięcie sprawy. Wszystkie czynności podejmowane były zgodnie z kolejnością, bieżącym etapem postępowania oraz z uwzględnieniem złożoności sprawy.

Zdaniem organu postępowania przed organem właściwym do spraw ochrony danych osobowych, w tym także przedmiotowa sprawa, charakteryzują się skomplikowanym charakterem, wymagają analizy zarzutów i wyjaśnień składanych

w odpowiedzi na wezwania organu, a także wnikliwej analizy przepisów i ich zastosowania do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. W postępowaniach tych, w przeciwieństwie do innych postępowań administracyjnych, niemożliwym jest wydanie rozstrzygnięcia bez wezwania podmiotu skarżonego o wyjaśnienia oraz innych podmiotów w trybie art. 77 § 1 w zw. z art. 50 § 1 k.p.a., ponieważ jak już wyżej wskazano, organ zobowiązany jest zgromadzić wewnętrznie spójny

i wystarczający do wydania decyzji materiał dowodowy, co konieczne było także

w przedmiotowej sprawie.

Ponadto PUODO wyjaśnił, że jest jedynym urzędem na całą Polskę, bez jednostek pomocniczych, czy oddziałów zamiejscowych. Do Urzędu Ochrony Danych Osobowych składają skargi osoby z całej Polski, jak również z zagranicy. PUODO prowadzi szereg działań w zakresie poszerzania świadomości obywateli na temat ochrony danych osobowych, co również przekłada się nie tylko na liczbę wpływających skarg do Urzędu, ale także próśb o interwencję, czy też wniosków

o wydanie opinii, których liczba z każdym rokiem się zwiększa. Od momentu wejścia w życie RODO oraz ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych do Urzędu wpływa coraz więcej skarg, a wnoszone skargi mają coraz bardziej skomplikowany charakter i wymagają zwiększonej ilości czasu na ich rozpatrzenie, co znacznie może wydłużać czas prowadzonych postępowań administracyjnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634); zwanej dalej p.p.s.a, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Stosownie do treści art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Wyjaśnić należy, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie skarżący uczynił bezczynność organu w zakresie rozpatrzenia jego skargi z [...] grudnia 2021 r.

Stosownie zaś do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, czy też innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Bezczynność organu administracji publicznej, w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. ma miejsce wówczas, gdy organ nie załatwił sprawy ani w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Skarga na bezczynność organu ma zasadniczo na celu ochronę procesową strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4, albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

Oceniając zasadność skargi na wstępie należy wyjaśnić, iż Sąd nie podziela stanowiska PUODO, że przepis art. 78 ust. 2 RODO jest przepisem szczególnym względem uregulowań Kodeksu postepowania administracyjnego, a tym samym organ ten nie jest związany terminami załatwienia sprawy określonymi w k.p.a.,

a jedynie ma obowiązek informować stronę o podejmowanych czynnościach w jej sprawie w odstępach czasu nie przekraczających trzech miesięcy.

Powołany przepis pozostaje w związku z art. 77 ust. 2 RODO i art. 57 ust. 1 lit. f RODO, w którym to mowa jest o informowaniu skarżącego – w rozsądnym terminie – o postępach i wynikach prowadzonych postępowań, w szczególności jeżeli niezbędne jest dalsze prowadzenie postępowań lub koordynacja działań z innym organem nadzorczym. Sam zaś przepis art. 78 ust. 2 RODO daje każdej osobie której dane dotyczą, prawo do skutecznego środka ochrony prawnej przed sądem - bez uszczerbku dla innych administracyjnych lub pozasądowych środków ochrony prawnej - jeżeli organ nadzorczy (PUODO), nie rozpatrzył skargi lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie trzech miesięcy o postępach lub efektach rozpatrywania skargi wniesionej zgodnie z art. 77.

Jak stanowi art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO, bez uszczerbku dla innych zadań określonych na mocy niniejszego rozporządzenia, każdy organ nadzorczy na swoim terytorium monitoruje i egzekwuje stosowanie niniejszego rozporządzenia, a także rozpatruje skargi wniesione przez osobę, której dane dotyczą.

Nie ulega wątpliwości, że rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych

w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie

o ochronie danych) stanowi kompleksową regulację dotyczącą ochrony danych osobowych, która nie wymaga implementacji ustawą krajową, aby mogła być stosowana w danym państwie.

Jednocześnie, państwom członkowskim Unii Europejskiej pozostawiono jednak pewien zakres swobody w zakresie regulacji na poziomie krajowym, aby niektóre zagadnienia doprecyzować (np. w przypadku organu nadzorczego, czy odpowiedzialności za naruszenie zasad ochrony danych osobowych), czy też dostosować zasady wprowadzone przez RODO do innych obowiązujących w danym porządku prawnym zasad.

Z przepisów art. 57 ust. 1 lit. a i lit. f RODO wynika m.in., iż procedura,

w ramach której prowadzone są postępowania zainicjowane skargą wniesioną przez osobę, której dane dotyczą, określana jest przez poszczególne państwa członkowskie Unii Europejskiej. Pozostawienie w tym zakresie państwom członkowskim autonomii jest wyrazem realizacji zasady autonomii proceduralnej państw członkowskich. W tej sytuacji, skargi są wnoszone i rozpatrywane na podstawie przepisów proceduralnych obowiązujących w danym państwie członkowskim UE.

Dodatkowo należy podnieść, że postępowanie w niniejszej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 14 grudnia 2018 r. o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości.

Nie ulega wątpliwości, że postępowanie w sprawie naruszenia przepisów ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem

i zwalczaniem przestępczości jest jednym z postępowań administracyjnych przed PUODO. O takim jego charakterze rozstrzyga art. 12 tej ustawy, który stanowi, że do postępowań w sprawach objętych zakresem regulacji niniejszego rozdziału stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 oraz z 2019 r. poz. 60), zwanej dalej "Kodeksem postępowania administracyjnego", o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Należy przy tym zauważyć, że ustawodawca w art. 12 cyt. ustawy nie przewiduje stosowania odpowiedniego, oznacza to zatem stosowanie przepisów k.p.a. wprost, z modyfikacjami wynikającymi z regulacji ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości.

Stosownie do treści art. 50 ust. 2 cytowanej ustawy osobie, której dane osobowe są przetwarzane niezgodnie z prawem, przysługuje prawo wniesienia skargi do Prezesa Urzędu w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o tym naruszeniu lub otrzymania informacji od administratora. Z kolei art. 50 ust. ust. 4 cytowanej ustawy Prezes Urzędu informuje osobę, która wniosła skargę, o postępach w jej wyjaśnianiu, sposobie jej rozpatrzenia oraz możliwości złożenia skargi do sądu administracyjnego. Do rozpatrywania skarg stosuje się odpowiednio przepisy art. 225, art. 231 oraz art. 237-239 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Stosownie natomiast do treści art. 51 każdej osobie, której dane dotyczą, przysługuje prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi, jeżeli Prezes Urzędu nie rozpatrzył skargi lub zgłoszenia wniesionego na mocy art. 50 lub nie poinformował osoby, której dane dotyczą, w terminie 3 miesięcy od dnia wpływu skargi, o postępach lub wyniku jej rozpatrzenia.

Przechodząc do oceny czy w niniejszej sprawie PUODO dopuścił się bezczynności zauważyć należy, że zgodnie z art. 12 k.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie.

Zauważyć należy, że art. 50 ust. 4 ustawy o ochronie danych osobowych przetwarzanych w związku z zapobieganiem i zwalczaniem przestępczości nakazuje do rozpatrywania skarg przez PUODO odpowiednie stosowanie min. art. 237 k.p.a. Przepis ten znajduje się w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Art. 237 § 1 k.p.a. stanowi, że organ właściwy do załatwienia skargi powinien załatwić skargę bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca. Z kolei zgodnie z art. 237 § 4 k.p.a. w razie niezałatwienia skargi w terminie określonym w § 1 stosuje się przepisy art. 36-38. Art. 36 § 1 k.p.a. wskazuje, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Podkreślić również należy, że samo informowanie o niezałatwieniu sprawy w terminie nie chroni organu przed zarzutem bezczynności, ponieważ działania organu w tym zakresie również podlegają kontroli sądu administracyjnego.

Odnosząc powyższe rozważania do stanu niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ dopuścił się bezczynności w sprawie rozpoznania skargi W. C. z dnia [...] grudnia 2021 r.

Jak wynika z akt sprawy skarga inicjująca postępowanie w sprawie wpłynęła do organu w dniu [...] grudnia 2021 r. Pierwsza czynność jaką organ podjął

w sprawie, tj. zwrócenie się do KGP z wezwaniem o złożenie wyjaśnień, miała miejsce dopiero [...] stycznia 2022 r. Nastąpiło to zatem ponad miesiąc od wpływu skargi do organu. Wyjaśnienia od KGP wpłynęły do organu [...] marca 2022 r. Kolejną czynność w sprawie organ podjął dopiero ponad siedem miesięcy później, tj. [...] października 2022 r. PUODO wówczas wezwał KGP do uzupełnienia wyjaśnień. Odpowiedź na to wezwanie wpłynęła do organu w dniu [...] listopada 2022 r. W dniu [...] listopada 2022 r. organ skierował do KGP kolejne wezwanie o wyjaśnienia, na które odpowiedź otrzymał w dniu [...] grudnia 2022 r. Wcześniej, tj. pismem z dnia [...] maja 2022 r. organ poinformował strony, że na podstawie zebranej dokumentacji wydana zostanie decyzja oraz pouczył je o uprawnieniach wynikających z art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 73a § 1a k.p.a. Decyzja administracyjna w tej sprawie została wydana natomiast dopiero w dniu [...] maja 2023 r., a więc po skierowaniu przez W. C. skargi do Sądu na bezczynność PUODO.

W toku postępowania, w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy organ skierował zatem do KGP trzy pisma: z [...] stycznia 2022 r. [...] października 2022 r. oraz [...] listopada 2022 r. Z akt sprawy nie wynika aby organ podejmował inne czynności mające na celu załatwienie sprawy.

Zwrócić przy tym należy też uwagę, że organ zignorował całowicie wniesione przez skarżącego ponaglenie z [...] maja 2022 r. oraz że w toku postępowania nie informował skarżącego o terminie jego zakończenia.

Przyjmując nawet, że sprawa ta miała charakter szczególnie skomplikowany, jest bezsporne, że organ nie zakończył postępowania w ustawowym terminie. Organ dopuścił się zatem bezczynności w sprawie rozpoznania skargi z dnia [...] grudnia 2021 r.

W ocenie Sądu, sposób procedowania PUODO w sprawie wskazuje na rażące naruszenie zasady szybkości i efektywności postępowania administracyjnego. Nie można bowiem zaaprobować stanu, w którym organ administracyjny, prowadząc tak ograniczone postępowanie wyjaśniające, nie załatwia skargi strony przez okres ponad szesnastu miesięcy od jej otrzymania. Konieczność zbadania zasadności podniesionych skardze skierowanej do organu argumentów oraz dokonania wnikliwej analizy stanu faktycznego sprawy, nie zwalniają z zarzutu bezczynności. Pogląd ten jest zgodny z powszechnie aprobowaną zasadą, że realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci np. złożoności sprawy.

Z uwagi na wydanie decyzji w sprawie, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania organu do rozpoznania skargi W. C. myśl art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd stwierdził jednak, że organ dopuścił się bezczynności stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

Zdaniem Sądu bezczynność organu w niniejszej sprawie miała miejsce

z rażącym naruszeniem prawa.

Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Innymi słowy, istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia. Rażące naruszenie prawa jest bezsprzecznie kwalifikowaną postacią naruszenia prawa i jako takie powinno być interpretowane ściśle. Sąd stwierdza rażące naruszenie prawa, gdy wystąpią szczególne okoliczności uzasadniające przyjęcie takiego stanowiska. Zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde zatem naruszenie prawa wskutek bezczynności organu będzie naruszeniem rażącym. Ocena jednak, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (vide wyrok NSA z 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 652/15).

Długość postępowania, brak zintensyfikowanych działań ze strony organu zmierzających do jak najszybszego zakończenia postępowania, długotrwałe przerwy pomiędzy nielicznymi czynnościami podjętymi w tym postępowaniu przez organ, brak jakichkolwiek działań po [...] grudnia 2022 r. i zignorowanie wniesionego przez skarżącego ponaglenia, doprowadziły Sąd do wniosku, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Kwestie związane z trudnościami organu wynikającymi z konieczności wnikliwego rozpatrzenia skarg (wniosków) nie usprawiedliwiają zarzutu rażącej bezczynności. Realizacja kompetencji organu administracji publicznej jest jego prawnym obowiązkiem, od którego nie zwalniają go tzw. trudności obiektywne w postaci złożoności sprawy, kumulacji spraw, braku etatów czy też środków pieniężnych. Poza tym strona nie może ponosić negatywnych skutków braku działań leżących po stronie organu, w tym w zakresie dotrzymywania terminów załatwienia sprawy. Sąd uwzględnił też fakt, iż organ miał dodatkowe trudności wynikające z epidemii COVID-19. Niemniej jednak nawet te dodatkowe okoliczności nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezałatwienia sprawy do dnia wyrokowania oraz wielokrotnych przerw w działaniach organu.

Sąd ponadto orzekł o przyznaniu skarżącemu sumy pieniężnej w wysokości

1 000 zł.

W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Ten ostatni przepis stanowi, że grzywnę wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów.

O ile wymierzenie grzywny organowi ma na celu przede wszystkim oddziaływać na organ mobilizująco i prewencyjnie, o tyle przyznanie stronie od organu określonej sumy pieniężnej ma charakter głównie kompensacyjny. Ma ono niejako zrekompensować skarżącemu stratę, jaką poniósł na skutek bezczynności bądź przewlekłości organu (vide wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1268/16).

Sąd, w oparciu o art. 149 § 2 p.p.s.a., w punkcie trzecim sentencji wyroku przyznał skarżącemu sumę pieniężną w kwocie 1 000 zł, uznając ją za swoiste zadośćuczynienie za ignorowanie jego uzasadnionego interesu w terminowym załatwieniu sprawy. Zdaniem Sądu przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej w tej kwocie rekompensuje okres oczekiwania na załatwienie sprawy. Sąd miał przy tym na uwadze przede wszystkim długość okresu, w którym organ rozpatrywał sprawę. Zaznaczyć jednak należy, że Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej we wnioskowanej wysokości, tj. w wysokości 3 500 zł, albowiem argumentacja skarżącego wskazująca, że w konsekwencji bezczynności organu zostaje on narażony na niespełnienie ustawowej przesłanki powołania go na stanowisko asesora prokuratury w postaci nieskazitelności charakteru oparta jest wyłącznie na przypuszczeniach. Przyznana skarżącemu suma pieniężna spełnia kryterium określone w ww. przepisie, wedle którego nie może ona przekraczać wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a w zw. z art. 119 pkt 4 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt 2 wyroku wydano na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Przyznając skarżącemu sumę pieniężną Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – pkt 3 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 4 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku

z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265, z późn. zm.). Na wysokość zasądzonych kosztów (597 zł) składa się wpis stały od skargi w wysokości 100 zł, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł oraz opłata od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł.