drukuj    zapisz    Powrót do listy

6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów, Szkolnictwo wyższe, Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii, Uchylono decyzję I i II instancji, II SA/Bk 612/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-10-05, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

II SA/Bk 612/23 - Wyrok WSA w Białymstoku

Data orzeczenia
2023-10-05 orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-08-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk
Grzegorz Dudar /przewodniczący sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2183 art. 200a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jedn.
Dz.U. 2023 poz 775 art. 8 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Dudar (spr.), Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant st. sekretarz sądowy Renata Kryńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 października 2023 r. sprawy ze skargi J. D. na decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 29 maja 2023 r. nr DSS.405.47.2023 w przedmiocie odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 1 marca 2023 roku numer 114 dr/st.dok.proj./2023; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu w Białymstoku na rzecz skarżącego J. D. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 1 marca 2023 r., nr [...]/2023 Rektor Uniwersytetu w Białymstoku, działając na podstawie art. 195 ust. 4a, art. 200a ust. 1, art. 207 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz.U. z 2017 r. poz. 2183 ze zm.), w zw. z art. 286 ust. 1 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669) oraz § 1 ust. 2 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (wprowadzonego Zarządzeniem nr 7 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 5 czerwca 2012 r.) odmówił p. J.D. (dalej powoływany także jako doktorant, skarżący) przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023.

Zasadniczą przesłanką odmowy przyznania skarżącemu stypendium z dotacji projakościowej była nieterminowa realizacja programów studiów doktoranckich. Rektor zaznaczył, że skarżący, będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademicki 2020/2021, nie uzyskał zaliczenia z seminarium doktoranckiego i złożył wniosek o przedłużeń studiów doktoranckich o okres dwóch lat, tj. na rok akademicki 2021/2022 oraz 2022/2023. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z powodu prowadzenia badań naukowych jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Powyższa przesłanka została spełniona w odniesieniu do doktoranta, w związku z czym dnia 14 września 2021 r., na podstawie § 9 Regulaminu studiów doktoranckich, została wydana przez kierownika studiów doktoranckich pozytywna decyzja w przedmiocie przedłużenia odbywania studiów doktoranckich o okres dwóch lat, tj. do 30 września 2023 r. Powyższe oznacza, że doktorant nieterminowo realizował studnia doktoranckie, bowiem w terminie wynikającym z przepisów ustawy i regulaminu studiów doktoranckich nie przedłożył rozprawy doktorskiej.

Z powyższą decyzją nie zgodził się skarżący i w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucił naruszenie:

- prawa materialnego w postaci obrazy § 15 ust. 3 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie studiów doktoranckich i stypendiów doktoranckich (Dz.U. z 2017 r., poz. 1696 ze zm., dalej powoływane jako rozporządzenie w sprawie studiów doktoranckich) zw. z art. 279 ustawy z dnia 3 lipca 2018 r. - Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r. poz. 1669, dalej powoływana jako ustawa wprowadzająca) poprzez jego niezastosowanie, polegające na odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, podczas gdy prawidłowo zastosowany powołany przepis upoważnia do przyznania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- prawa materialnego w postaci obrazy § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich w zw. z art. 279 ustawy wprowadzającej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy nie ma on zastosowania do doktorantów, którzy skorzystali z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- przepisów postępowania w postaci obrazy art. 8 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej powoływany także jako k.p.a.), poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to przyznawania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

Zaskarżoną decyzją z dnia 29 maja 2023 r., nr DSS.405.47.2023, Rektor Uniwersytetu w Białymstoku utrzymał w mocy własną decyzję z 1 marca 2023 r.

Organ podkreślił, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie w roku akademickim 2017/2018. W roku akademickim 2018/2019 zaliczył II rok studiów a w roku akademickim 2019/2020 zaliczył III rok studiów. Będąc na IV roku studiów doktoranckich w roku akademickim 2020/2021, doktorant nie uzyskał zaliczenia z seminarium doktoranckiego, złożył wniosek o przedłużenie studiów doktoranckich o okres dwóch lat, tj. na rok akademicki 2021/2022 oraz 2022/2023, z powodu przedłużających się badań naukowych i dnia 20 czerwca 2021 r. (powinno być 14 września 2021 r., dopisek sądu) taką zgodę uzyskał. Rok akademicki 2020/2021 oznaczał - zgodnie z § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich - koniec czasu trwania studiów skarżącego. Organ podkreślił, że zgoda kierownika studiów doktoranckich na przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich ze względu na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach tych studiów nie oznacza równocześnie, iż doktorant realizuje terminowo program studiów doktoranckich.

Organ stwierdził, że w Regulaminie zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB § 4 ust. 1 stanowi, że "kierownik studiów doktoranckich może wystąpić do Rektora z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich (...)". Na tej podstawie przyjął, że doktorant musi wypełniać obowiązki zawarte w Regulaminie studiów aby uzyskać a następnie utrzymać przedmiotowe stypendium. Regulamin jest dokumentem określającym prawa, obowiązki doktoranta i stosownie do § 11 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 26 kwietnia 2017 r. "Doktorant jest zobowiązany do zaliczenia zajęć określonych planem i programem studiów w terminach ustalonych organizacją roku akademickiego (...).". Brak realizacji obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich przez skarżącego, do którego jest on zobowiązany na podstawie § 24 ust. 1 pkt 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku świadczy, iż doktorant nie wykazał się terminową realizacją programu studiów.

Organ wyjaśnił, że wskazane we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy przepisy dotyczą stypendium doktoranckiego a nie stypendium z dotacji projakościowej. Zgodnie z § 21 pkt 3 Regulaminu studiów doktoranckich UwB z dnia 26 kwietnia 2017 r. doktorant studiów stacjonarnych może otrzymać zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej. Zwrot " może przyznać" nie jest równoznaczny ze zwrotem "przyznaje". Stosownie do § 2 pkt 3 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB, zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim lub kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów. Dlatego też, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem doktoranta, iż przesłanka "terminowej realizacji programu studiów doktoranckich" nie ma zastosowania do doktorantów przedłużających studia, a jedynie do doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich. Doktorant przedłużający studia jest nadal uczestnikiem IV roku studiów, czyli kolejnych lat studiów, w przeciwnym wypadku nie mógłby wnioskować o przedmiotowe stypendium. Doktorant, który przedłuża okres odbywania studiów doktoranckich, jest formalnie nadal doktorantem studiów doktoranckich.

Organ podkreślił, że stypendium doktoranckie z dotacji projakościowej jest przeznaczone dla wybitnych i ambitnych doktorantów, którzy osiągają znaczące wyniki naukowe. Ponadto brak realizacji obowiązującego planu i programu studiów doktoranckich przez doktoranta, do którego jest on zobowiązany na podstawie § 24 pkt 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku świadczy, iż doktorant nie wykazał się terminową realizacją programu studiów, tym samym nie znalazł się w grupie 30% najlepszych doktorantów. Może się bowiem zdarzyć sytuacja, w której doktorant osiągający wyróżniające się wyniki w jednym zakresie, w pozostałych zaś przeciętne lub wcale, nie uzyska wymaganej (wystarczającej) liczby punktów, do przyznania przedmiotowego stypendium.

Zdaniem organu, Doktorancka Komisja Stypendialna dokonując oceny wniosku doktoranta, ubiegającego się o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej brała pod uwagę osiągnięcia doktoranta wykazane w złożonym przez niego sprawozdaniu za rok akademicki poprzedzający złożenie wniosku o przyznanie przedmiotowego stypendium, zgodnie z Regulaminem zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w UwB (załącznik do Zarządzenia nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.) Doktorancka Komisja Stypendialna Wydziału Historii i Stosunków Międzynarodowych, Instytutu Filozofii i Instytutu Socjologii w dyscyplinie historia, filozofia, nauki socjologiczne rekomendowała skarżącego do otrzymania przedmiotowego stypendium. Organ po przeanalizowaniu przebiegu studiów doktoranta ustalił, że Komisja nie wzięła jednak pod uwagę, że doktorant w ocenianym roku akademickim 2021/2022 nie wykazał się terminową realizacją programu studiów doktoranckich i tym samym nie znalazł się w gronie 30% najlepszych doktorantów.

Skargę na powyższą decyzję wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącemu stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok 2022/2023.

Skarżonej decyzji, podobnie jak we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucił:

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy § 15 ust. 3 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich w zw. z art. 279 ustawy wprowadzającej poprzez jego niezastosowanie polegające na odmowie przyznania skarżącemu stypendium doktoranckiego z powodu przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, podczas gdy prawidłowo zastosowany powołany przepis upoważnia do przyznania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie prawa materialnego w postaci obrazy § 13 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich w zw. z art. 279 ustawy wprowadzającej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, podczas gdy prawidłowo nie ma on zastosowania do doktorantów, którzy skorzystali z przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich;

- mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania w postaci obrazy art. 8 § 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na odstąpieniu bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, a to przyznawania stypendium doktoranckiego także w przypadku przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich.

W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymując stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie wszystkie zarzuty okazały się zasadne.

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Z powyższych regulacji wynika, że sąd administracyjny jest władny co do zasady jedynie do uchylenia zaskarżonej decyzji, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, jednakże nie oznacza to, że zastępuje organy w merytorycznym orzekaniu (załatwianiu spraw co do ich istoty). Tym samym, sąd administracyjny nie może przyznać żądanego przez stronę uprawnienia, co oznacza, że nie mógł przyznać skarżącemu, zgodnie z żądaniem skargi, wnioskowanego stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok 2022/2023.

Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 29 maja 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję tego organu z dnia 1 marca 2023 r., w której odmówiono skarżącemu przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej na rok akademicki 2022/2023. Stwierdzić zatem należało już na wstępie, że wskazane w skardze zarzuty odnoszące się do przepisów rozporządzenia w sprawie studiów doktoranckich nie mogły w sprawie zostać naruszone przez organ, bowiem nie miały w ogóle zastosowania – niniejsza sprawa dotyczy odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej a nie "zwykłego" stypendium doktoranckiego, którego przesłanki przyznawania zostały uregulowane w zupełnie innym akcie prawnym.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżący rozpoczął studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, zatem do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przyznanie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie miały zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2022 r., poz. 574 ze zm.), lecz przepisy przejściowe przewidziane w akcie wprowadzającym tę ustawę, tj. ustawie z dnia 3 lipca 2018 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018 r., poz. 1669 ze zm., dalej: ustawa wprowadzająca). W myśl art. 279 ust. 1 ustawy wprowadzającej studia doktoranckie rozpoczęte przed rokiem akademickim 2019/2020 prowadzi się na zasadach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2023 r. Stosownie do art. 285 ust. 1 ustawy wprowadzającej, uczestnicy stacjonarnych studiów doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 mogą otrzymywać stypendium doktoranckie, o którym mowa w art. 200 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2183 ze zm., dalej: p.s.w.) w wysokości nie mniejszej niż 60% minimalnego wynagrodzenia zasadniczego asystenta, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 p.s.w. Z kolei w myśl art. 286 ust. 1 i 2 ustawy wprowadzającej, doktoranci, którzy rozpoczęli stacjonarne studia doktoranckie przed rokiem akademickim 2019/2020, mogą otrzymywać zwiększenie stypendium doktoranckiego, o którym mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w. na zasadach dotychczasowych. Do dnia 31 grudnia 2023 r. regulaminy, o których mowa w art. 200a ust. 1 p.s.w., przyjęte przed dniem wejścia w życie ustawy, o której mowa w art. 1, zachowują moc.

Zgodnie z art. 200a ust. 1 i 2 p.s.w. zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, o której mowa w art. 94b ust. 1 pkt 5, przysługuje doktorantom wyróżniającym się w pracy naukowej i dydaktycznej. Tryb przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego określa regulamin określony przez rektora po uzyskaniu opinii właściwego organu samorządu doktorantów, z uwzględnieniem zasady, że uprawnienie do otrzymywania tego stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich. Doktorantowi znajdującemu się w grupie liczącej nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, mogą zostać przyznane środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium, o którym mowa w ust. 1. Kwota zwiększenia stypendium staje się stypendium doktoranckim.

Stosownie do regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku (zarządzenie nr 7 Rektora UwB z dnia 5 czerwca 2012 r.), zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych, zwanej dalej dotacją projakościową, przyznawane jest przez Rektora na wniosek doktoranta, zaopiniowany przez właściwą komisję doktorancką. Komisja sporządza listę doktorantów, których rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z zachowaniem zasady, iż uprawnienie do zwiększenia stypendium przysługuje nie więcej niż 30% najlepszych doktorantów na poszczególnych latach studiów doktoranckich (§ 1 ust. 2 regulaminu). Doktorantowi znajdującemu się w grupie 30 % najlepszych doktorantów, któremu nie przyznano stypendium doktoranckiego, przyznaje się środki finansowe w wysokości kwoty zwiększenia stypendium doktoranckiego. Zwiększenie to staje się stypendium doktoranckim (§ 1 ust. 3 regulaminu).

Przesłanki przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej zostały szczegółowo opisane w § 2 regulaminu. Stosownie do ust. 1 § 2 regulaminu, zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przysługuje doktorantowi wyróżniającemu się w pracy naukowej i dydaktycznej. Z kolei § 2 ust. 3 regulaminu stanowi, że zwiększenie stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej może być przyznane doktorantowi na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich, który wyróżniał się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów. Ocena osiągnięć doktoranta w pracy badawczej powinna uwzględniać w szczególności:

1) publikacje,

2) udział w konferencjach z wygłoszonym referatem lub plakatem dotyczącym tematyki pracy badawczej doktoranta,

3) odbyte staże związane z tematyką pracy badawczej doktoranta,

4) postępy w pracy doktorskiej/wszczęcie przewodu doktoranckiego,

5) kierowanie projektem naukowo-badawczym w ramach NCBiR lub NCN.

Rada wydziału na wniosek komisji doktoranckiej właściwej jednostki organizacyjnej ustala szczegółowe zasady dokonywania oceny doktorantów drugiego i kolejnych lat studiów. Zasady podaje się do wiadomości publicznej poprzez ogłoszenia na stronie internetowej jednostki. Jednocześnie w myśl § 3 ust. 2 regulaminu, Komisja doktorancka dokonuje oceny wniosków zgodnie z zasadami, o których mowa w § 2 ust. 2 i 4 i rekomenduje do przyznania zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie więcej niż 30% doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich.

W niniejszej sprawie, Rektor odmawiając przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w podstawie prawnej decyzji wskazał na § 1 ust. 2, § 2 ust. 1, 3 i 4 regulaminu, zaś w uzasadnieniu zasadniczą przesłanką odmowy jego przyznania było nieterminowe realizowanie przewidzianego stosownymi przepisami, programu studiów doktoranckich przez skarżącego.

W ocenie sądu nie można zgodzić się z powyższym stanowiskiem, bowiem nieterminowe realizowanie studiów doktoranckich, wbrew stanowisku organu, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej odmowę przyznania stypendium z dotacji projakościowej – nie wynika to z obowiązujących na Uniwersytecie w Białymstoku regulacji prawnych, w szczególności regulaminu zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Wskazać przede wszystkim należy, że w § 2 ust. 3 regulaminu, wśród kryteriów oceny zwiększenia stypendium doktoranckiego – wyróżnianiem się osiągnięciami w pracy badawczej w poprzednim roku studiów – nie znajduje się przesłanka "terminowego realizowania programu studiów doktoranckich", a zatem nie może być ona postrzegana jako podstawowa, zasadnicza kwestia, przy ocenie wniosku doktoranta o przyznanie stypendium.

Zgodzić się należy z Rektorem, że z treści art. 195 ust. 4a p.s.w. oraz § 9 ust. 1 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku wynika, że studia doktoranckie trwają nie krócej niż 2 lata i nie dłużej nić 4 lata. Powyższa regulacje nie oznacza jednak, że studia doktoranckie, nie mogą trwać dłużej, co wprost zostało przewidziane w § 9 ust. 2-7 regulaminu studiów doktoranckich. Jak wskazuje § 9 ust. 2 i 3 ww. regulaminu, kierownik studiów doktoranckich, na wniosek doktoranta, po zasięgnięciu opinii opiekuna naukowego lub promotora, może przedłużyć okres odbywania studiów doktoranckich, zwalniając jednocześnie doktoranta z obowiązku uczestniczenia w zajęciach w przypadku konieczności prowadzenia długotrwałych badań naukowych, realizowanych w ramach studiów, łącznie nie dłużej niż o 2 lata. Warunkiem uzyskania zgody na przedłużenie studiów z ww. powodu jest zaliczenie wszystkich przedmiotów objętych programem studiów, z wyłączeniem seminarium doktoranckiego. Oznacza to, że samo skorzystanie przez skarżącego, zgodnie z obowiązującymi przepisami, z możliwości przedłużenia studiów doktoranckich o określony czas – w niniejszej sprawie na podstawie decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich humanistyczno-społecznych w zakresie historii, filozofii i socjologii nr 1/2020/2021 z dnia 14 września 2021 r. z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów - nie może być traktowane jako równoznaczne z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich. Legalne, usprawiedliwione koniecznością prowadzenia badań naukowych, przedłużenie studiów doktoranckich z jednoczesnym zaliczeniem wszystkich przedmiotów objętych programem studiów (z wyłączeniem seminarium doktoranckiego) nie oznacza nieterminowej realizacji programu studiów. Przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia na podstawie § 9 ust. 2 Regulaminu studiów doktoranckich Uniwersytetu w Białymstoku, bowiem tacy doktoranci nie są już objęci programem studiów – zaliczyli wszystkie wymagane przedmioty, zaś zaliczenie seminarium doktoranckiego zostało uzależnione od przygotowania rozprawy doktorskiej – na przygotowanie której w późniejszym terminie uzyskali zgodę właściwych organów UwB. Nie może zatem być przesłanką odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej przedłużenie okresu odbywania studiów doktoranckich.

Wbrew stanowisku Rektora, uzasadnieniem odmowy przyznania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej nie może stanowić § 4 ust. 1 Regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku. Stosownie do tegoż paragrafu regulaminu, kierownik studiów doktoranckich może wystąpić z wnioskiem o cofnięcie zwiększenia stypendium doktoranckiego w przypadku gdy doktorant nie wypełnia obowiązków wynikających z Regulaminu studiów doktoranckich lub został ukarany karą dyscyplinarną. Wskazać bowiem należy, że powyższy przepis dotyczy ewentualnego cofnięcia przyznanego stypendium z dotacji projakościowej a nie jego przyznania, a ponadto jego zastosowanie jest uzależnione od wniosku właściwego kierownika studiów doktoranckich, a nie wyłącznej decyzji Rektora. Zdaniem sądu, nie można zarzucać doktorantowi, że nie wypełniania obowiązków wynikających z regulaminu studiów doktoranckich, jeżeli na podstawie tego samego regulaminu, została wydana decyzja zezwalająca mu na przedłużenie studiów doktoranckich z uwagi na konieczność prowadzenia długotrwałych badań naukowych realizowanych w ramach studiów. Interpretacja zaprezentowana przez Rektora nie tylko nie znajduje odzwierciedlenia w brzmieniu ww. przepisu, ale skutkowałaby przyjęciem, że wszyscy doktoranci, przedłużający studia na podstawie stosownych decyzji właściwych kierowników studiów doktoranckich, naruszają swoje obowiązki zapisane w ww. regulaminie, a w konsekwencji mogą być pociągnięci do odpowiedzialności dyscyplinarnej.

Podkreślić również należy, że w aktach sprawy znajduje się umowa nr [...] o realizację i finansowanie projektu badawczego, który uzyskał finansowanie w ramach konkursu "Preludium-20" zawartej m.in. pomiędzy skarżącym a Uniwersytetem w Białymstoku, która przewiduje realizację projektu badawczego, którego kierownikiem jest skarżący, przez okres 36 miesięcy od dnia zawarcia umowy (26 listopada 2021 r.). W chwili zawierania ww. umowy skarżący przedłużał już studnia doktoranckie, na podstawie decyzji z dnia 14 września 2021 r. Niezrozumiałym zatem jest stanowisko Rektora – z jednej strony wskazuje, że skarżący narusza przepisy Regulaminu studiów doktoranckich poprzez nieterminowe realizowanie toku studiów i odmawia mu przyznania stypendium z dotacji projakościowej, ale z drugiej strony wyróżnia skarżącego, poprzez powierzenie mu prowadzenia (kierowania) badaniami naukowymi, których okres znacznie wykracza nie tylko poza 4 letni okres studiów doktoranckich, ale również okres ich przedłużenia.

Podsumowując tę część uzasadnienia stwierdzić należy, że powołana przez Rektora przesłanka nieterminowego realizowania programu studiów doktoranckich nie ma zastosowania dla oceny spełnienia przesłanek do uzyskania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej, względem doktorantów przedłużających okres odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich). Sama okoliczność legalnego przedłużenia studiów doktoranckich nie może stanowić podstawy do wykluczenia doktoranta z grupy 30% najlepszych doktorantów każdego roku danych studiów doktoranckich. Tym samym stwierdzić należało, że organ dopuścił się naruszenia art. 200a p.s.w. w zw. z § 1 ust. 3 regulaminu zwiększania stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej w Uniwersytecie w Białymstoku.

Niewątpliwie postępowanie o przyznanie zwiększenia stypendium doktoranckiego jest postępowaniem konkursowym. Istota tego postępowania sprowadza się do ustalenia odpowiedniego, biorąc pod uwagę liczbę doktorantów na poszczególnych latach i ilość środków finansowych, którymi dysponuje uczelnia, liczby doktorantów na poszczególnych latach studiów, którzy będą mogli uzyskać zwiększenie stypendium. Organ uczelniany nie prowadzi więc postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta stanowiących o wypełnieniu określonego w ustawie kryterium wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej. Zatem z powodu ograniczonej kwoty dotacji podmiotowej na dofinansowanie zadań projakościowych prawo do zwiększenia stypendium doktoranckiego może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tj. nie więcej niż 30% z grupy tych najlepszych. Powyższe nie oznacza jednak, że Rektor może wprowadzać dodatkowe, nieprzewidziane stosownym regulaminem kryteria oceny poszczególnych doktorantów, nie mieszczące się w pojęciu "wyróżniania się w pracy naukowej i dydaktycznej".

Za zasadny sąd uznał również zarzut naruszenia art. 8 § 2 k.p.a. Stosownie do tegoż przepisu, organ administracji prowadzący postępowanie jest związany swoją wcześniejszą praktyką rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Przez utrwaloną praktykę należy rozumieć zgodne z prawem, akceptowane przez sądy, stabilne, jednolite, ustandaryzowane i wieloletnie oraz znane publicznie postępowanie organów administracji publicznej przy rozstrzyganiu spraw tego samego rodzaju w takich samych stanach faktycznych i prawnych - zob. wyrok NSA z 17 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1016/22, CBOSA.

Z twierdzeń skarżącego wynika, czemu nie zaprzeczył Rektor na etapie postępowania przed organem jak i w odpowiedzi na skargę, że za wcześniejsze lata akademickie, Rektor w odniesieniu do doktorantów przedłużających studia doktoranckie, przyznawał stypendia doktoranckie. Powyższa praktyka nie została zakwestionowana przez tut. sąd we wcześniejszych wyrokach dotyczących tej tematyki, nie uległ również zmianie stan prawny. Co więcej, tut. sąd wypowiedział się już w kwestii przesłanek przyznawania stypendium doktoranckiego osobom przedłużającym studia doktoranckie na Uniwersytecie w Białymstoku. W prawomocnym wyroku z dnia 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 312/22, dotyczącym odmowy przyznania "zwykłego" stypendium doktoranckiego stwierdził, że przyznawanie stypendium doktoranckiego doktorantom, którym przedłużono okres odbywania studiów doktoranckich jest możliwe, jednak ich sytuacja prawna jest odmienna w stosunku do pozostałych doktorantów, co może wpływać też na sferę ubiegania się o określone świadczenia. Jednocześnie wskazał, że przesłanki terminowej realizacji programu studiów doktoranckich nie można wprost odnieść do sytuacji doktorantów przedłużających studia, gdyż nie są oni już objęci programem studiów, zatem przesłankę tę należy pominąć w stosowaniu. Z akt sprawy nie wynika, a przynajmniej nie wskazał tego Rektor, z jakich przyczyn zmienił swoje ugruntowane stanowisko i obecnie uznaje, że osobom przedłużającym studia doktoranckie nie można przyznawać stypendium doktoranckiego, w tym z dotacji projakościowej. Niewątpliwie odstąpienie od tej utrwalonej praktyki, bez uzasadnionej przyczyny, jest sprzeczne z art. 8 § 2 k.p.a. Oczywiście, powyższy zakaz nie ma charakteru bezwzględnego, co oznacza, że organ może od niego odstąpić, winien jednak wykazać uzasadnioną przyczynę, dla której tak czyni, czyli uzasadnić dlaczego wcześniejsze stanowisko było nieprawidłowe i w jakim zakresie nie daje się pogodzić z zasadą działania na podstawie i w granicach prawa (zasadą praworządności). Wbrew twierdzeniom zawartym w zaskarżonej decyzji, dyrektywa art. 8 § 2 k.p.a. nie odnosi się jedynie do kolejności działań podejmowanych w toku postępowania, ale również do merytorycznego sposobu załatwienia sprawy.

Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni wskazaną powyżej ocenę prawną, mając przede wszystkim na uwadze, że sama okoliczność przedłużenia okresu odbywania studiów doktoranckich, z uwagi na konieczność prowadzenia badań naukowych (§ 9 ust. 2 regulaminu studiów doktoranckich) nie jest równoznaczna z nieterminową realizacją programu studiów doktoranckich i nie może stanowić negatywnej przesłanki do przyznawania wnioskowanego stypendium. Organ powinien ocenić wniosek skarżącego o przyznaniu stypendium z dotacji projakościowej w oparciu o kryteria wynikające z § 2 ust. 3 regulaminu w sprawie zwiększenia stypendium doktoranckiego z dotacji projakościowej UwB, mając na uwadze opinię właściwej komisji doktoranckiej.

Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu decyzji wydanych w obu instancjach. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a.



Powered by SoftProdukt