Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 4 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 4 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 17/17 oddalające wniosek Z. B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi Z. B. na bezczynność Komendanta Miejskiego Policji w T. w przedmiocie wykonania wniosku skarżącego z dnia 7 listopada 2016 r. postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 31 lipca 2018 r., sygn. akt III SAB/Kr 17/17 oddalił wniosek skarżącego

o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd podniósł, że rozpoznawany wniosek jest kolejnym wnioskiem o zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych i przyznanie mu pełnomocnika z urzędu złożonym przez niego w niniejszej sprawie.

Zarządzeniem z 12 czerwca 2018 r. wezwano skarżącego do wypełnienia

i podpisania urzędowego formularza PPF oraz do wyjaśnienia: 1) dlaczego we wcześniejszych wnioskach wykazywał tylko jeden dom o pow. 90 m2 i tylko jedną nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha? Co stało się ze wykazywanym w latach ubiegłych pozostałym majątkiem nieruchomym skarżącego, tj. nieruchomością rolną o pow. 7,27 ha i domem o pow. 110 m2? Jeśli wskazana nieruchomość rolna i dom zostały zbyte to pod jakim tytułem: darmym czy odpłatnym? Jeśli zostały sprzedane to kiedy i za jaką cenę oraz na co konkretnie skarżący przeznaczył środki pochodzące z takiej sprzedaży, skoro pieniędzy tych skarżący nie wykazuje obecnie w posiadanych zasobach? Jeśli ww. nieruchomości zostały nieodpłatnie darowane to konkretnie komu i co skłoniło skarżącego do takiego rozporządzenia; 2) na ile aktualnie w ujęciu rocznym skarżący szacuje przychód z obsiewanego zbożem gruntu rolnego o pow. 0,58 ha, a ile wynoszą roczne koszty uzyskania takiego przychodu?

W odpowiedzi, w nadesłanym formularzu "PPF" skarżący po raz kolejny podał, że posiada "dom ok. 90 m2, w tym mieszkanie ok. 12 m2", nieruchomość rolną o pow. 58 ha, obsiewaną zbożem – obecnie zalaną, gdyż nie usunięto skutków powodzi. Podał, że utrzymuje się z emerytury – [...] zł netto miesięcznie, nie ma żadnych oszczędności, przedmiotów wartościowych, papierów wartościowych i innych praw majątkowych. Podał, że "od 28 lat na kilka tysięcy pism procesowych w sądach i organach nie przyznano mu ani grosza zwrotu" a kwota emerytury wystarcza mu "na znaczki", z tym, że komornicy i wierzyciel zaczynają już "upominać się" również o jego emeryturę. Wydatki ma "jak każdy na średnim poziomie utrzymania", natomiast dom i grunt są obecnie zalane na skutek powodzi z 2010 r. i z tego też powodu ponosi "ogromne wydatki". Ponadto posiada wiele długów z tytułu pożyczek zaciąganych od osób prywatnych.

Wskazał również, że za każdym razem wypełnia wnioski prawidłowo i dotyczą one okoliczności aktualnych na chwilę składania wniosku "a za 100 lat na pewno będzie jeszcze inna okoliczność". Dom o pow. 110 m2 i grunt 7,27 ha "jeszcze aktualnie istnieją" i składa na nie wnioskach o dopłaty jako użytkownik czego "nie wymienia się we wnioskach o prawo pomocy".

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdził, że nieścisłości w wyjaśnianiu sytuacji majątkowej skarżącego uniemożliwiły Sądowi rzetelną ocenę możliwości finansowych w ponoszeniu kosztów postępowania sądowego.

Sąd podkreślił, że w świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1302, dalej jako p.p.s.a.) same tylko oświadczenia czy twierdzenia wnioskodawcy są w aspekcie uznania określonego faktu za uprawdopodobniony niewystarczające. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach. Informacje na temat możliwości płatniczych powinny być na tyle szczegółowe, aby możliwa była ocena rzeczywistej kondycji finansowej strony. Jeżeli zawarte we wniosku dane okażą się niewystarczające lub budzą wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe informacje lub dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Dopiero wyczerpujący opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych pozwala sądowi w pełni określić i ocenić sytuację strony, która ubiega się o to prawo. Uchylając się od pełnej współpracy z sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie, skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W przedłożonym formularzu podał m.in., że posiada nieruchomość rolną o pow. 0,58 ha; nie wykazał natomiast nieruchomości o pow. 7,27 ha. Z kolei w wyjaśnieniach udzielonych na wezwanie referendarza skarżący podał, że nieruchomość o pow. 7,27 ha użytkuje i składa z tego tytułu wnioski o dopłatę. Skarżący nie podał, w jakiej wysokości uzyskuje dopłaty, a jako dochód wymienił jedynie świadczenie emerytalne. Nie określił również w jakiej wysokości ponosi wydatki miesięcznie i w jakiej wielkości posiada dług z tytułu pożyczek zaciągniętych u osób prywatnych.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył Z.B., wnosząc o jego zmianę.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie jest zasadne.

Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje – stosownie do treści art. 246 § 1 p.p.s.a. -

w zakresie całkowitym gdy osoba ubiegająca się o przyznanie tego prawa wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania oraz w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy wiąże się ściśle z realizacją przez stronę prawa do sądu, albowiem gwarantuje ono osobie, która nie jest w stanie ponieść kosztów toczącego się postępowania sądowego prawo do ochrony swych praw przed sądem, w tym poprzez pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, który reprezentuje jej interesy przed sądem. Z konstrukcji instytucji prawa pomocy wynika, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania trudnej sytuacji materialnej, która dawałaby podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę przedstawione. W myśl natomiast art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, Sąd może wezwać wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Zgodzić się należy z Sądem I instancji, iż w rozpoznawanej sprawie, skarżący po raz kolejny - pomimo skierowania do niego wezwania, o którym mowa

w powołanym wyżej art. 255 p.p.s.a. - nie wyjaśnił w sposób jednoznaczny swojej sytuacji finansowej. Przedstawione przez skarżącego dodatkowe twierdzenia nie czyniły bowiem zadość wezwaniu z dnia 15 czerwca 2018 r. zawierającemu żądanie przedłożenia konkretnych dokumentów i złożenia oświadczeń mających na celu wyjaśnienie rozbieżności dotyczących m.in. posiadanych nieruchomości budynkowych i rolnych. Taki stan rzeczy uniemożliwił natomiast Sądowi Wojewódzkiemu ocenę stanu majątkowego skarżącego w kontekście spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.

W tych okolicznościach zaskarżone postanowienie należało uznać za prawidłowe i odpowiadające prawu.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak sentencji.