Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie WSA Monika Nowicka WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi I. i S. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących I. i S. Z. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

I SA1599/03

UZASADNIENIE

Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania małżonków Z., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r., odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] września 1975 r. o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...] o powierzchni [...] m2, zapisanej w księdze wieczystej nr [...], a stanowiącej własność I. i S. Z.

W uzasadnieniu wskazano, że Prezydent Miasta G. decyzją z dnia [...] września 1975 r. orzekł o wywłaszczeniu przedmiotowej nieruchomości, stanowiącej własność małżonków Z. oraz przyznał odszkodowanie.

W dacie [...] stycznia 2002 r. małżonkowie Z. wystąpili o stwierdzenie nieważności tej decyzji, gdyż została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Decyzją z [...] kwietnia 2003 r. Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej.

Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietna 2003 r. odwołanie wnieśli I. i S. Z., którzy podnieśli, iż nie zostali zawiadomieni o wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, jak również nie została im doręczona decyzja wywłaszczeniowa, co stanowi naruszenie art. 109 § 1 kpa. Odwołujący się zwrócili także uwagę na nieprawidłowości w sporządzeniu protokołu rozprawy z dnia [...] czerwca 1993 r., w szczególności na fakt, iż w nieznanych okolicznościach zostało skreślone w protokole rozprawy słowo "nie", które wskazywało, iż strony nie otrzymały decyzji o wywłaszczeniu i odszkodowaniu.

Rozpatrując sprawę organ drugiej instancji stwierdził, że nie odnaleziono archiwalnych akt wywłaszczeniowych, a pozyskano jedynie uwierzytelnione kopie dokumentów z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w G. Tym samym – wobec braku pełnych akt archiwalnych - organ orzekał na podstawie pozyskanych szczątkowych dokumentów.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 ) wywłaszczenie było dopuszczalne, jeżeli wywłaszczana nieruchomość była ubiegającemu się o wywłaszczenie niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa, albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych.

Zgodnie z ustawą z 9 marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych "pracowniczy ogród działkowy jest urządzeniem użyteczności publicznej’’.

Z treści zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia [...] września 1975 r. wynika, że przedmiotowa nieruchomość była niezbędna na urządzenie pracowniczych ogrodów działkowych, co potwierdzała załączona do wniosku wywłaszczeniowego decyzja nr [...] z dnia [...] lutego 1975 r. wydana przez [...] Urzędu Miejskiego w G.

Wywłaszczenie nastąpiło za odszkodowaniem.

W piśmie z dnia [...] marca 1992 r. I. i S. Z. stwierdzili, iż "nie uznaliśmy, ani nie pobraliśmy obliczonego wówczas odszkodowania’’. Fakt, iż strona nie pobrała odszkodowania nie stanowi żadnej z wad określonych w art.156 § 1 kpa.

W protokole rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] czerwca 1993 r., w sprawie dotyczącej przyznania i wypłaty odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, stwierdzono, że "strony otrzymały decyzję wywłaszczeniową, w której ustalone było odszkodowanie". Przed słowem "otrzymały" znajduje się skreślone słowo "nie". Zgodnie z art.71 zd. 2 kpa, skreślenia i poprawki powinny być stwierdzone w protokole przed jego podpisaniem. Skreślenie wyrazu "nie" przed słowem "otrzymały" nie zostało stwierdzone w protokole, jednak z odmiany wyrazów następujących po słowie "nie" jednoznacznie wynika, że skreślenie zostało dokonane przed napisaniem dalszej części zdania.

W tej sytuacji organ drugiej instancji nie uwzględnił zarzutu, że strony nie otrzymały decyzji Prezydenta.

Organ drugiej instancji orzekający w trybie art. 156 § 1 kpa nie uznał, aby Prezydent Miasta G., wywłaszczając przedmiotową nieruchomość dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a więc takiego naruszenia, które pozostawałoby w oczywistej sprzeczności z przepisami prawa i miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie. W trakcie postępowania nadzorczego nie stwierdzono również, aby badane orzeczenie naruszyło pozostałe przesłanki art. 156 § 1 kpa. Dlatego też organ drugiej instancji nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności orzeczeń wydanych w przedmiocie wywłaszczenia.

Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli małżonkowie Z., wnosząc o jej uchylenie wraz z decyzją poprzedzającą.

Skarżący zarzucili, że brak akt archiwalnych świadczy, iż postępowanie wywłaszczeniowe nie było prowadzone zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego, że brak zawiadomienia o wszczęciu tegoż postępowania stanowi naruszenie art. 61 § 4 kpa, że szczątkowe dokumenty pozyskane z Wydziału Ksiąg Wieczystych nie mogą zastąpić akt prawidłowego postępowania administracyjnego przy wywłaszczeniu, że skarżący nie otrzymali decyzji Prezydenta Miasta G. z 1975 r., co narusza art. 109 § 1 kpa i jest wystarczające do uznania nieważności decyzji a także, że protokół rozprawy administracyjnej z dnia [...] czerwca 1993 r. nieprawidłowo sporządzony nie może być interpretowany na niekorzyść strony.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko.

Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z zapisem art. 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym jak i przepisami postępowania administracyjnego

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a jej zarzuty co do naruszenia przepisów proceduralnych są trafne. Przede wszystkim organy administracji orzekały w oparciu o szczątkowe dokumenty nie mając akt wywłaszczeniowych, a ich poszukiwanie w Sądzie Rejonowym w G., Urzędzie Miasta G. i Archiwum Państwowym w G. było mało wnikliwe. Nie dysponując tak ważnymi dowodami sprawy wywłaszczeniowej organy nie rozważyły możliwości przewidzianej w art. 86 kpa, podczas, gdy uzyskanie informacji w ten sposób było bardzo pożądane. W aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia decyzji wywłaszczeniowej właścicielom nieruchomości, choć w myśl art. 109 § 1 kpa organ obowiązany jest do doręczenia stronom decyzji na piśmie. Z doręczeniem wiązało się również pouczenie o środkach zaskarżenia i możliwość skorzystania z tego przez adresata decyzji. W przedmiotowym przypadku nie można stwierdzić, że taka możliwość istniała dla skarżących, nie sposób zaś przyjąć, aby zawiadomienie Państwowego Biura Notarialnego o dokonaniu wpisu w księdze wieczystej o wszczętym postępowaniu wywłaszczeniowym, mogło zastąpić takie zawiadomienie organu (art. 61 § 4 kpa), a tym bardziej doręczenie decyzji wywłaszczeniowej. Trafni więc zarzucają skarżący, że odjęcie prawa własności jej właścicielom nawet jeśli zgodne z obowiązującym prawem materialnym, bez zawiadomienia o toczącym się postępowaniu i nie doręczenie decyzji wywłaszczeniowej jest nie do zaakceptowania z powodu naruszenia uprawnień strony postępowania administracyjnego.

Analiza akt administracyjnych stanowi podstawę do stwierdzenia, że organy nie wyjaśniły należycie wszystkich okoliczności sprawy, czym naruszyły przepisy art. 7 i 77 kpa, co skutkuje uchyleniem obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. c w związku z art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.