I SA/Ol 188/13 - Wyrok

Data orzeczenia	2013-06-12	
Data wpływu	2013-04-17	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Renata Kantecka /sprawozdawca/
Ryszard Maliszewski /przewodniczący/
Tadeusz Piskozub	
Symbol z opisem	6550	
Hasła tematyczne	Środki unijne	
Skarżony organ	Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2009 nr 33 poz 262; par.4 ust.2 pkt 1-6 i 8, par.2 ust.1, par.27 ust.4;; Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy  finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Dz.U.UE.L 2006 nr 368 poz 15; art.47 ust.1 i 2;; Rozporządzenie Komisji (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiające szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady  (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich  (EFRROW)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013r. sprawy ze skargi K. B. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 z sankcjami wieloletnimi oddala skargę	
Uzasadnienie
K. B.(dalej powoływana jako "strona", "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako ARiMR) z dnia "[...]" r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 z sankcjami wieloletnimi.

W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano, że 16 maja 2011 r. skarżąca złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Zmianę do tego wniosku złożono w dniu 31 maja 2011 r. oraz korektę w dniu 5 września 2011 r. i 9 września 2011 r.

W dniu 3 listopada 2011 r. w gospodarstwie skarżącej przeprowadzono kontrolę na miejscu metodą FOTO, w czasie której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie nieprzestrzegania norm dobrej kultury rolnej na działkach rolnych, jak również stwierdzono mniejszą powierzchnię w stosunku do deklarowanej we wniosku.

Od protokołu z kontroli na miejscu strona złożyła w dniach 21 lutego 2012 r. i 25 kwietnia 2012 r. odwołanie, wnosząc o wykonanie korekt w raporcie na podstawie załączonych do odwołania korekt załączników graficznych odnośnie działek rolnych C, O, L. W odpowiedzi na uwagi strony wniesione do raportu z kontroli Biuro Kontroli na Miejscu ARiMR, po ponownej weryfikacji podtrzymało prawidłowość wyników kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie.

W dniu 23 lipca 2012 r. strona złożyła w Biurze Powiatowym ARiMRinformację, że w lipcu 2011 r. bobry zrobiły tamę na kanale melioracyjnym i działka rolna O zastała zalana, w związku z tym działkę rolną O strona wyłączyła z upraw rolniczych.

W wyniku powyższych okoliczności Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją z dnia "[...]" r. przyznał stronie płatność rolnośrodowiskową za 2011 rok w wysokości 60041,14 zł, do wnioskowanej i stwierdzonej w czasie kontroli na miejscu powierzchni 97,94 ha do wariantu 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności). Organ I instancji odmówił przyznania płatności do wariantów: 2.3 - Trwałe użytki zielone (certyfikatem zgodności), 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000, 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków -Natura 2000.

Płatność została przyznana na podstawie przepisów § 8, § 14, § 27 ust 4 i załącznika nr 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania Program rolnośrodowiskowy objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz. 262 z późn. zm.). W sprawie nie zostało uznane oświadczenie o zalaniu działki nr "[...]" w wyniku działalności bobrów, z powodu uchybionego terminu 10-ciu dni na zawiadomienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.

W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji zostało wydane zaskarżone rozstrzygniecie.

Organ II instancji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ponownie dokonał weryfikacji poprawności kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym strony w dniu 3 listopada 2011 r., z której sporządzony został raport. W piśmie z dnia 13 grudnia 2012 r. Biuro Kontroli na Miejscu odniosło się do zarzutów strony i stwierdziło, że ponowna szczegółowa analiza dokumentacji pokontrolnej nie wykazała błędów, która skutkowałyby ponowną kontrolą na miejscu. Inspektorzy terenowi stwierdzili na działkach rolnych A i G obszar bagna i zastosowali kody nieprawidłowości DR14 (normy nie są przestrzegane) i DR18 (na całej powierzchni działki rolnej stwierdzono zaniechanie działalności rolniczej). Odnośnie działki rolnej O, stwierdzono powierzchnię nieuprawnioną do płatności, nieużytkowaną rolniczo - porośniętą samosiewkami drzew, krzaków lub będących obszarami zabagnionymi (powstałe rozlewisko ma charakter wieloletni, co dobrze ukazują zobrazowania satelitarne na potrzeby ortofotomapy). Dalej w piśmie stwierdza się, iż działka rolna J uzyskała wynik z pomiaru 0,72 ha przy deklarowanej 0,76 ha - stwierdzony niedobór związany jest z występowaniem w południowej części działki obszaru zadrzewionego i krzaków. Ocenę oparto również o fotografie wykonane na miejscu w dniu 5 sierpnia 2011r.

Organ odwoławczy podkreślił, że kontrola FOTO przebiega dwuetapowo, tzn. w pierwszym etapie inspektor terenowy wyposażony w ortofotomapę (czyli obraz powierzchni działek ewidencyjnych, deklarowanych przez producenta rolnego uzyskany ze zdjęć satelitarnych wykonanych na przełomie kwietnia i maja 2011 r.) dokonał wizytacji terenowej, która odbyła się w sierpniu 2011 roku. W czasie wizytacji terenowej inspektor ocenił rolniczy charakter deklarowanych działek rolnych, określił granice tychże działek, granice obszarów niekwalifikowanych do płatności - występujących w obszarze działek ewidencyjnych, rodzaj stwierdzonej grupy upraw oraz wykonał fotografie kontrolowanych działek. Etap drugi kontroli polegał na opracowaniu wyników wizytacji terenowej i sporządzeniu raportu z czynności kontrolnych.

Organ zwrócił uwagę, że skarżąca w piśmie z dnia 22 sierpnia 2012 r. żąda anulowania sankcji nałożonych z powodu nieprzestrzegania wymogu zachowania trwałych użytków zielonych, gdyż twierdzi, że powodem niedotrzymania na terenie gospodarstwa rolnego powierzchni trwałych użytków zielonych jest działalność bobrów, które zbudowały tamy na ciekach wodnych, co spowodowało zalanie powierzchni trwałych użytków zielonych na działkach rolnych A, G, O. Podkreślono, że strona w powołanym piśmie przyznała, że rzeczywiście został zmniejszony obszar TUZ, ale to nie rolnik zawinił lecz bobry. Organ odwoławczy wskazał, że uchybienie to zostało stwierdzone podczas przeprowadzonej w gospodarstwie rolnym kontroli na miejscu, a rolnik z własnej inicjatywy nie poinformował we właściwym terminie kierownika biura powiatowego o wystąpieniu okoliczności zalania trwałych użytków zielonych z powodu działania bobrów. Podkreślono, że pierwsza wizyta inspektorów kontroli na miejscu w gospodarstwie strony odbyła się w dniu 2 sierpnia 2011 r. i w kolejnych dniach aż do 23 sierpnia 2011 r. (dowody w postaci wykonanych fotografii działek rolnych znajdujące się w aktach przedmiotowej sprawy). Pierwsza wzmianka o wystąpieniu okoliczności zalania działek rolnych opisana przez stronę znajduje się zaś dopiero w drugim odwołaniu z dnia 20 kwietnia 2012 r. od raportu z kontroli na miejscu.

W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy wskazał na sprzeczności w informacjach podawanych przez stronę.

Podniesiono, że w piśmie z dnia 16 lutego 2012 r., które jest odwołaniem od raportu z kontroli na miejscu przeprowadzonej metodą FOTO w sierpniu 2011 r., brakuje informacji o wystąpieniu okoliczności powyżej wskazanych (tj. działalności bobrów). Strona wymieniła jako przyczynę zmniejszenia powierzchni działek rolnych zły pomiar powierzchni przez inspektorów kontroli na miejscu. Ponadto strona podała, iż niedokładnie wyrysowała granice działek rolnych na załącznikach graficznych. Natomiast w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 r., które jest odwołaniem drugim od wyżej wymienionego raportu z kontroli, strona opisuje, że na działce O powstało rozlewisko, które nie zostało uwzględnione przy pomiarach powierzchni upraw, działka o pow. 2,50 ha była koszona w dniu 2 sierpnia 2011 r. i pokos został zebrany. Dalej strona oświadczyła, że dopiero pod koniec sierpnia 2011 r. bobry zrobiły tamę na rowie melioracyjnym na skutek czego powstało rozlewisko, które w raporcie z kontroli nie zostało uwzględnione do powierzchni działki rolnej.

Organ II instancji wskazał, że wizytacja działek rolnych przez inspektorów terenowych odbyła się w dniach 2-23 sierpnia 2011 r., a działki rolnej O w dniu 5 sierpnia 2011 r. - dowód to fotografie zrobione na działce O w dniu 5 sierpnia 2011 r., które obrazują rzeczywisty stan, obszar zakwalifikowany do płatności 0,84 ha wobec 3,40 ha zadeklarowanych. Na powierzchni 2,56 ha kontrola na miejscu stwierdziła obszar nieużytkowany rolniczo, porośnięty samosiewkami drzew, krzakami i obszarem zabagnionym.

W kolejnym piśmie z dnia 20 lipca 2012 r. strona informuje, "że w lipcu 2011 r. na granicy działki O położonej na działce ewidencyjnej "[...]" bobry zrobiły tamę na kanale melioracyjnym co powodowało zalanie tej działki o pow. 2,56 ha. Od tego czasu w wyniku zalania powierzchnia 2,56 ha działki O została wyłączona z upraw rolniczych z uwagi na brak możliwości wykaszania łąk i zbioru pożytków rolnych". Skarżąca podkreśliła, że jest to zdarzenie losowe, a nie zła wola rolnika.

Organ odwoławczy wskazał, że strona poinformowała organ I instancji o zaistniałej okoliczności składając oświadczenie dnia 20 lipca 2012 r., natomiast zdarzenie miało miejsce w lipcu 2011 r. Wobec powyższego, strona nie dopełniła obowiązku poinformowania właściwego organu w terminie 10 dni od zaistniałej okoliczności o charakterze siły wyższej, które mogłyby uwolnić stronę od zastosowania sankcji.

Zwrócono uwagę, że strona w piśmie z dnia 22 sierpnia 2012 r. nie zgodziła się z wynikami kontroli na miejscu w stosunku do działki rolnej J, której powierzchnia zadeklarowana wynosiła 0,76 ha, a powierzchnia stwierdzona w czasie kontroli to 0,72 ha. Wniosła o uwzględnienie powierzchni 0,04 ha do płatności, ponieważ na tej powierzchni inspektorzy stwierdzili na końcu działki J drzewa. Organ II instancji stwierdził, że wyniki kontroli i sporządzony raport z kontroli na miejscu poddane były już weryfikacji przy odwołaniu strony z dnia 16 lutego 2012 r. oraz w postępowaniu wyjaśniającym i są ostateczne, a fotografie przedstawiają stan gruntów na dzień kontroli. Podkreślił, że strona złożyła korektę wniosku 2011 roku (po wykonanej kontroli na miejscu w sierpniu 2011) w dniu 4 lipca 2012 r., w której dokonała korekty powierzchni działki rolnej O na powierzchnię 0,84 ha i działki rolnej J na powierzchnię 0,72 ha.

Odnośnie zarzutu strony w sprawie zmniejszenia płatności o 3 % za zastosowane kody nieprawidłowości DR14 i DR18 na działkach rolnych A i G w wariancie 2.1 -uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) wskazano, że kontrola na miejscu stwierdziła brak przestrzegania minimalnych norm i zaniechanie prowadzenia działalności rolniczej poprzez brak koszenia i usunięcia okrywy roślinnej w terminie określonym w planie działalności rolno środowiskowej, dlatego prawidłowo na ww. działkach zastosowano kody DR14 i DR18, które skutkują obniżeniem płatności w danym roku o 3 %.

Nie zgadzając się z ww. rozstrzygnięciem strona w złożonej skardze podniosła, że nie zniszczyła trwałego użytku zielonego i nie zmieniła jego przeznaczenia zmieniając sposób uprawy działki rolnej. Natomiast organ pomniejszył płatność rolnośrodowiskową o 20% z uwagi na zmniejszenie powierzchni trwałych użytków rolnych na działkach nr A, G, J i O.

W odniesieniu do działki J strona wskazała, że deklarowała trwałe użytki zielone na powierzchni 0,76 ha, a kontrola ARiMR określiła jej rzeczywistą powierzchnię na 0,72 ha. Zdaniem skarżącej błąd powstał na skutek złego pomiaru powierzchni przez rolnika, a nie na skutek zmniejszenia jej powierzchni.

Na działce O deklarowała trwałe użytki zielone na powierzchni 3,40 ha, a kontrola ARiMR określiła jej powierzchnię na 0,86 ha. Skarżąca wskazała, że wniosek o dopłaty rolnośrodowiskowe wysłała w dniu 15 maja 2011 r. i na ten dzień powierzchnia użytków rolnych na działce O wynosiła 3,40 ha. W lipcu 2011 r. bobry zrobiły tamę na kanale melioracyjnym graniczącym z działką O, co spowodowało podtopienie części działki. Dodała, że w momencie przeprowadzenia wizji terenowej przez inspektorów ARiMR nie można było zbierać trawy na tej działce z uwagi na rozlewisko powstałe z winy bobrów. Zdaniem skarżącej nie oznacza to jednak, że trwałe użytki rolne na części powierzchni działki O zostały trwale zniszczone. Podtopienie tej działki jest czasowe i zależy od wysokości wód gruntowych. Strona podała także, że działka O graniczy z rowami melioracyjnymi gdzie występują zadrzewienia i zakrzaczenia, które z biegiem lat się rozrastają. Wycinka tych zakrzaczeń byłaby sprzeczna z Dokumentacją Przyrodniczą Ornitologiczną będącą podstawą do płatności rolnośrodowiskowych.

W odniesieniu do działek A i G wskazano, że przeprowadzona na zlecenie ARiMR w dniu 5 sierpnia 2011 r. kontrola potwierdziła deklarowaną przez rolnika powierzchnię tych działek. Natomiast w raporcie z kontroli sporządzony w dniu 3 listopada 2011 r. stwierdzono zaniechanie prowadzenia działalności rolnej. Jest to zgodne z prawdą, gdyż wiosną 2011 r. bobry zbudowały tamę na rzeczce płynącej w granicach działek A i G przez co poziom wód gruntowych uległ podwyższeniu, a działki zostały podtopione. Poziom wód we wrześniu 2011 r. obniżył się na tyle, że pod koniec października zostały wykonane zbiory traw. Powierzchnia trwałych użytków rolnych na działkach A i G nie została trwale zniszczona, a jedynie okresowo podtopiona przez bobry. Zdaniem skarżącej ARiMR nie ma podstaw do pomniejszania płatności rolnośrodowiskowej o 20%.

Na poparcie swojego stanowiska skarżąca dołączyła do skargi kserokopię pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 stycznia 2013r., z którego wywodzi, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20% ma miejsce jedynie w przypadkach zniszczenia trwałego użytku rolnego.

W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób i w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jej z obrotu prawnego w oparciu o którąkolwiek z podstaw prawnych wskazanych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "p.p.s.a.". Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji rolnej przepisów prawa materialnego, bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności.

Przedmiotem oceny sądu w niniejszej sprawie jest decyzja przyznająca skarżącej - producentowi rolnemu - płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2011 wraz z sankcjami wieloletnimi.

Płatność rolnośrodowiskowa, o przyznanie której wystąpiła skarżąca, uregulowana została przepisami ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy", objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe". Stosownie do § 2 ust.1 tego aktu, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych wynosi co najmniej 1 ha, rolnik ten realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe i spełnia warunki przyznania płatności w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu. Na rolniku spoczywa obowiązek zadeklarowania powierzchni stosownych pakietów, realizacji których się podejmuje, w sposób odpowiadający warunkom przyznania płatności. W zakresie tych warunków mieścić się będzie także prawidłowe zadeklarowanie powierzchni działek rolnych, zgodne z rzeczywistym stanem faktycznym.

Płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana producentowi rolnemu do działek rolnych w przypadku pakietów, o którym mowa w § 4 ust. 2 pkt 1-6 i 8 (§ 8 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego).

Wskazać należy, że postępowanie w sprawie przyznania płatności finansowej z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych wszczynane jest wyłącznie na wniosek rolnika (art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich) i to na nim spoczywa ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (art. 21 ust. 3 cyt. ustawy ). Rolą organu rozpatrującego wniosek nie jest aktywne poszukiwanie dowodów, co nie oznacza jednak jego bierności, skoro zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy na organie ciąży obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego, wskazanego we wniosku oraz w innych dokumentach dołączonych przez wnioskodawcę. Równocześnie organ udziela niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych bądź prawnych mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron, wyłącznie na ich żądanie; na żądanie stron zapewnia im także czynny udział w każdym stadium postępowania (art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy).

W orzecznictwie sądowym oraz doktrynie podkreśla się, że w postępowaniu w sprawie przyznania płatności nastąpiło odejście od zasady prawdy obiektywnej, co powinno wpłynąć w praktyce na uaktywnienie stron tego postępowania. Ustawodawca zastosował bowiem regulację odmienną od art. 7 k.p.a., zgodnie z którym to organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W postępowaniu w sprawie przyznania płatności to nie organ administracji publicznej, a producent rolny (posiadacz gruntów) ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem oparcie postępowania dowodowego w znacznym stopniu na dowodach przedstawionych przez stronę w toku postępowania, a tym samym przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę, która z faktu wywodzi skutki prawne. Klauzula "ciężaru udowodnienia" przejęta została z art. 6 k.c. (J. Bieluk, D. Łobos-Kotowska, Ustawa o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego. Komentarz, Oficyna 2008, s. 54).

W niniejszej sprawie skarżąca złożyła w dniu 16 maja 2011 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011, w którym zadeklarowała realizację pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (z certyfikatem zgodności) oraz wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności), pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 oraz pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków Natura 2000.

W gospodarstwie strony w dniu 3 listopada 2011 r. przeprowadzono kontrolę na miejscu metodą FOTO, w czasie której stwierdzono nieprawidłowości w zakresie przestrzegania norm dobrej kultury rolnej na działkach rolnych oraz mniejszą powierzchnię uprawnioną do płatności w stosunku do deklarowanej we wniosku.

W tym miejscu wskazać należy, że na podstawie § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe zachowuje występujące w gospodarstwie rolnym i określone w planie działalności rolno środowiskowej trwałe użytki zielone w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia Komisji (WE) m 1120/2009 z dnia 29 października 2009 r. zwane dalej "trwałymi użytkami zielonymi", oraz elementy krajobrazu rolniczego nieużytkowane rolniczo, tworzące ostoje dzikiej przyrody. W myśl § 27 ust. 4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, jeżeli rolnik nie zachował któregokolwiek z występujących w gospodarstwie rolnym i określonych w planie działalności rolno środowiskowej trwałych użytków zielonych i elementów krajobrazu rolniczego nieużytkowanych rolniczo, o których mowa w § 4 ust. 2 pkt 1, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje temu rolnikowi w wysokości zmniejszonej o 20 % w roku, w którym stwierdzono takie uchybienie. Przepis ust. 3 stosuje się odpowiednio.

W wyniku kontroli na miejscu potwierdzonej protokołem, który nie został skutecznie podważony przez stronę, stwierdzono że na działkach A, G i na części działki nr O znajduje się bagno, a powstałe rozlewisko ma charakter wieloletni.

W związku z powyższym, w ocenie sądu, organy prawidłowo dokonały pomniejszenia producentowi rolnemu płatności rolnośrodowiskowej o 20% w myśl § 27 ust.4 rozporządzenia rolnośrodowiskowego.

Skarżąca podnosi, iż przyczyną zmniejszenia obszaru trwałych użytków zielonych jest działalność bobrów, które przyczyniły się do powstania podtopień. Zaznaczyć przy tym należy, że tej okoliczności organy nie kwestionowały.

Podkreślić jednakże należy, iż skarżąca z własnej inicjatywy nie poinformowała we właściwym terminie kierownika biura powiatowego o wystąpieniu okoliczności zalania trwałych użytków zielonych z powodu działania bobrów, do czego była zobowiązana. Składając wniosek o przyznanie płatności strona własnoręcznym podpisem przyjęła na siebie zobowiązania i konsekwencje dotyczące niewykonania zobowiązań wynikających z realizacji programu rolnośrodowiskowego. Zobowiązała się m.in. do niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętej wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego, utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami oraz przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy.

W przedmiotowej sprawie okoliczność zalania trwałych użytków zielonych została stwierdzona dopiero w wyniku przeprowadzonej kontroli na miejscu w sierpniu 2011r., a nie zgłoszona przez stronę organowi w stosownym terminie 10 dni. Zgodnie bowiem z art. 47 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Rady (WE) NR 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz.U. L 368 z 23 grudnia 2006, str. 15), państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta:

a) śmierć beneficjenta;

b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu;

c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania;

d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa;

e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich;

f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Sąd pragnie zwrócić również uwagę, że strona w pismach kierowanych do organu I instancji początkowo podnosiła, że przyczyną zmniejszenia powierzchni działek rolnych był zły pomiar powierzchni przez inspektorów kontroli na miejscu, a także fakt niedokładnego wyrysowania przez nią działek rolnych na załącznikach graficznych. Natomiast w piśmie z dnia 10 kwietnia 2012 r. skarżąca podnosi, że pod koniec sierpnia 2011 r. bobry zrobiły tamę na skutek czego powstało rozlewisko, zaś w piśmie z dnia 20 lipca 2012 r. wskazuje, że bobry zbudowały tamę w lipcu 2011 r. W skardze stwierdziła zaś, że podtopienie działek jest czasowe i pod koniec października 2011r. dokonała zbioru traw. Organ stwierdził natomiast, że podtopienia mają charakter wieloletni, na co wskazuje zgromadzona w sprawie dokumentacja zdjęciowa i widoczne na niej rozlewisko i charakterystyczna okrywa roślinna.

Na marginesie zaznaczyć także należy, iż argumentacja podnoszona przez skarżącą nie jest spójna i w toku postępowania ulegała modyfikacjom.

Podkreślić należy, że strona poinformowała Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o zaistniałej okoliczności składając oświadczenie dnia 20 lipca 2012 r., natomiast zdarzenie miało miejsce w lipcu 2011 r. Wobec powyższego strona nie dopełniła obowiązku poinformowania właściwego organu w terminie 10 dni od zaistniałej okoliczności o charakterze siły wyższej i w związku z tym naraziła się na zastosowanie wobec niej sankcji.

Odnosząc się do stwierdzonych nieprawidłowości dotyczących zadeklarowania większej niż stwierdzona powierzchnia działki J, stwierdzić należy, że skarżąca przyznała, iż popełniła błąd deklarując powierzchnię 0,76 ha zamiast 0,72 ha. Podkreśliła jednakże, że błąd ten powstał na skutek złego pomiaru powierzchni, a nie zmniejszenia powierzchni trwałych użytków zielonych, wskutek zmiany sposobu uprawy działki.

Skarga oparta bowiem została na twierdzeniu zawartym w piśmie Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 stycznia 2013r., w którym stwierdzono, że zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej o 20 % następuje jedynie w przypadkach zniszczenia trwałego użytku rolnego. Kserokopię tego pisma skarżąca dołączyła do skargi. Odnosząc się do powyższego wskazać należy, że pismo to skierowane zostało do innego producenta rolnego i stanowi odpowiedź na jego pismo dotyczące konkretnego stanu faktycznego. Nie ma ono znaczenia dla rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącej nie jest to "interpretacja prawna rozporządzenia rolnośrodowiskowego".

Reasumując stwierdzić należy, że organ rozpatrzył cały materiał dowodowy, dokonał analizy i oceny tego materiału w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Odmienna ocena organu - niezgodna z oczekiwaniami strony - nie może oznaczać, iż przeprowadzone postępowanie było niezgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Oceniając wagę dowodową wyników kontroli przedmiotowego gospodarstwa skarżącej, organ prawidłowo przyjął, że kontrola została przeprowadzona przez upoważnionych do tego pracowników Agencji, przyjęta technika pomiaru jest prawidłowa, a ustalenia dotyczące zawyżenia powierzchni deklarowanej są uprawnione. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji, jakie przepisy mają zastosowanie w tym zakresie, zaś stwierdzone nieprawidłowości i ich wpływ na wysokość przyznanych płatności szczegółowo opisał w zaskarżonej decyzji.

W związku z powyższym uznać należało, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Nie doszło do naruszenia prawa materialnego, ani procesowego stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia.

Na marginesie zaznaczyć należy, że sąd dopuścił do udziału w sprawie, jako pełnomocnika skarżącej, jej ojca – A. B., który na rozprawie przedłożył pełnomocnictwo udzielone mu przez skarżącą, bowiem z jego treści wynika, że upoważniony on został do reprezentowania i zastępowania skarżącej m.in. wobec wszelkich władz. W tym, w ocenie sądu, mieści się władza sądownicza.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.