Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Kiełkowski Sędziowie: Sędzia WSA Jakub Makuch Asesor WSA Marta Kisielowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 października 2023 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 1 lutego 2023 r. sygn. akt SKO.NP/4115/4/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 1 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy R. z dnia 14 października 2022 r. odmawiającej przyznania D. P. (dalej: "skarżąca") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką K. M. Podstawę prawną decyzji stanowił art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej: "u.ś.r.") oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2000, dalej: "k.p.a.").

Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Wnioskiem z dnia 14 lipca 2022 r. skarżąca zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Skarżąca oświadczyła, że jest rolnikiem i zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 11 lipca 2022 r. Do wniosku dołączyła opis opieki nad matką, z którego wynika, że budzi matkę, pomaga w porannej toalecie, mierzy poziom cukru, podaje leki, śniadanie, prowadzi rozmowy z matką przy kawie, słuchają Radia Maryja, podaje drugie śniadanie, organizuje wyjście na zewnątrz przy dobrej pogodzie, podaje obiad, następnie matka odpoczywa, oglądają gazety, wychodzą na spacer, zjadają podwieczorek, czytają książki, skarżąca wykonuje masaż kręgosłupa, oglądają telewizję, skarżąca przygotowuje kolację, pomaga w wieczornej toalecie, smaruje matkę balsamami, układa do snu, pomaga w korzystaniu z toalety. Matka skarżącej jest wdową, ma łącznie dziesięcioro dzieci: R. M. - pracującego we Wiedniu; M. M. - schorowanego mieszkającego w Hiszpanii; A. S. - pracującą, mieszkającą w Polce; B. W. - rencistkę, mieszkającą w Polsce; M. G. – pracującą, mieszkającą we Wiedniu; K. M. – pracującą, mieszkającą w Polsce; J. M. - mieszkającego we Wiedniu, pracującego; D. M. - pracującego, mieszkającego w Polsce; U. W. – pracującą, mieszkającą w Polsce. Z orzeczenia z dnia 25 marca 2022 r. wynika, że matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, orzeczenie wydano do 31 marca 2026 r. Przyczyną niepełnosprawności są : choroby układu oddechowego i krążenia (07-S) oraz choroby psychiczne (02-P).

Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że matka skarżącej choruje na cukrzycę, cierpi na dolegliwości ginekologiczne, ma problemy z pamięcią oraz układem kostnym. Porusza się po mieszkaniu. Jest wdową, zamieszkuje z córką i jej rodziną, pobiera emeryturę z KRUS. Córka wykonuje wszystkie czynności higieniczne, samoobsługowe, porządkowe. Opieka nad matką obejmuje palenie w piecu, przygotowanie opału, umawianie wizyt lekarskich, zawożenie do lekarzy, zakup leków, podawanie leków, zakupy, przygotowanie posiłków, ich podawanie, utrzymanie porządku w mieszkaniu, pranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistej matki. Skarżąca ma dziewięcioro rodzeństwa, ale wszyscy pracują i nie mogą zająć się matką. Z zaświadczenia z dnia 12 sierpnia 2022 r. wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik. Skarżąca oświadczyła, że nie jest w stanie prowadzić gospodarstwa rolnego ze względu na opiekę nad matką, prowadzi je były mąż skarżącej P. P.

Do akt dołączono decyzję – nakaz płatniczy o wymiarze podatku rolnego na rok 2022, której adresatem jest skarżąca, a także zaświadczenie, z którego wynika, że skarżąca jest od dnia 7 kwietnia 2020 r. objęta z mocy ustawy ubezpieczeniem społecznym rolników.

Pismem z dnia 13 września 2022 r. skarżąca została zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszenia nowych materiałów i dowodów w terminie siedmiu dni od doręczenia zawiadomienia.

Decyzją z dnia 14 października 2022 r. Wójt Gminy R. orzekł o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ wskazał, że w sprawie nie są spełnione warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określone w art. 17 ust. 1b u.ś.r. Organ ustalił, że skarżąca jest właścicielem gospodarstwa rolnego, które wydzierżawiła byłemu mężowi, uprawiany jest w nim łubin, nie ma w nim zwierząt gospodarskich. W rezultacie, w ocenie organu nie zachodzi związek przyczynowy pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką. Zakres prac w gospodarstwie, którego właścicielem jest skarżąca jest bowiem do połączenia z opieką nad matką.

W odwołaniu od decyzji skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 17 ust. 1b u.ś.r. poprzez pominięcie, że wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. doszło do uznania jego niekonstytucyjności w zakresie, w jakim różnicuje możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w zależności od tego, kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki;

- błędną wykładnię art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad matką nie wypełnia przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

W oparciu o wskazane zarzuty skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Decyzją z dnia 1 lutego 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalna odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Zdaniem Kolegium nie zachodzi związek pomiędzy rezygnacją z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką. Organ zwrócił uwagę na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego (I OPS 5/12) dotyczącą sytuacji, w których możliwe jest pogodzenie prowadzenia gospodarstwa rolnego z opieką nad osobą niepełnosprawną. Dodatkowo Kolegium wskazało, że skarżąca może w dalszym ciągu uzyskiwać dochód z gospodarstwa rolnego. Organ podniósł, że zakres opieki nad matką wskazany przez skarżącą obejmuje czynności, które mogą być wykonywane przed i po powrocie z pracy, a zatem nie wymagają od skarżącej całkowitej rezygnacji z zatrudnienia. W ocenie organu skarżąca ma dziewięcioro rodzeństwa, które może się podzielić opieką nad matką, w taki sposób, aby skarżąca mogła podjąć zatrudnienie.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła:

- naruszenie art. 17 ust. 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że niewykonywanie pracy zarobkowej przez skarżącą w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną nie wypełnia przesłanek niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;

- rażącą obrazę prawa materialnego – art. 17 ust. 1 pkt w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego mimo, że skarżąca zalicza się do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt, że rodzeństwo skarżącej może partycypować w opiece nad niepełnosprawną matką, podczas gdy funkcjonalna wykładnia powinna skutkować przyznaniem skarżącej wnioskowanego świadczenia.

W oparciu o podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przyznanie skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a.") sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją, sąd rozpoznając skargę nie jest związany zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. W świetle przywołanych regulacji, sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięć organów administracji kieruje się wyłącznie kryterium legalności, czyli zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Oznacza to, że w ramach takiej kontroli sąd nie może kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego. Kontrola legalności decyzji przeprowadzona zgodnie z ww. granicami wykazała, że zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowo zastosowaną normą prawa materialnego, a zatem skarga zasługiwała na oddalenie.

W niniejszej sprawie bezsporne były następujące okoliczności: matka skarżącej jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności (orzeczenie z dnia 25 marca 2022 r.), skarżąca opiekuje się matką, zrezygnowała z prowadzenia gospodarstwa rolnego w dniu 11 lipca 2022 r., wydzierżawiła je byłemu mężowi, jest w dalszym ciągu jego właścicielką. Niesporny był również zakres opieki skarżącej nad matką – ustalony w oparciu o oświadczenia skarżącej oraz treść wywiadu środowiskowego. Sporną okolicznością jest, czy zakres opieki skarżącej nad matką jest tego rodzaju, że wyklucza podjęcie przez skarżącą jakiegokolwiek zatrudnienia, w tym w szczególności prowadzenia gospodarstwa rolnego. Okolicznością sporną była również ocena, czy fakt, iż matka skarżącej ma łącznie dziesięcioro dzieci zobowiązanych do alimentacji względem niej, w stosunku do których nie zachodzą obiektywne przeszkody w realizacji tego obowiązku, wpływa na ocenę zaistnienia przesłanek do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, w tym w szczególności ocenę konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia z powodu opieki nad osobą niepełnosprawną.

W ocenie Sądu zasadnie przyjęto w zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, że zakres opieki skarżącej nad matką nie jest tego rodzaju, aby wykluczał prowadzenie przez skarżącą prowadzenie gospodarstwa rolnego, a zatem prawidłowo przyjęto, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z prowadzenia gospodarstwa rolnego a opieką nad matką. Sąd podziela również wyrażony w zaskarżonych decyzjach pogląd, że ocena konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez skarżącą powinna uwzględniać okoliczność, że osoba wymagająca opieki ma dziesięcioro dzieci zobowiązanych względem niej do alimentacji, w stosunku do których nie zachodzą obiektywne przesłanki zwalniające z tego obowiązku.

Organ II instancji zasadnie wskazał, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym brak jest podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na wiek, w którym powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki. Jest to konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13), w którym Trybunał stwierdził, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zwrócić należy uwagę, że w sprawie nie zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., ponieważ matka skarżącej jest wdową.

Zgodnie z art. 17b ust. 1 pkt 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne przysługuje rolnikom w przypadku zaprzestania przez nich prowadzenia gospodarstwa rolnego. Zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.". Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 17b ust. 2 u.ś.r.).

Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności – bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem rodzica – lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Świadczenie to nie może być zatem traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W przepisie art. 17 ust. 1 u.ś.r. chodzi o sprawowanie stałej, ciągłej opieki, której zakres wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Świadczenie ma być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga.

Zdaniem Sądu ocena konieczności rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia z powodu opieki nad matką powinna uwzględniać dwie okoliczności: charakter pracy w gospodarstwie rolnym oraz zakres czynności opiekuńczych, których wymaga osoba niepełnosprawna. Zdaniem Sądu charakter pracy w gospodarstwie rolnym, daje możliwość elastycznego planowania zajęć, znacznie większą niż zatrudnienie na podstawie umów o pracę, czy umów cywilnoprawnych. Sąd podziela stanowisko wyrażone w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. (I OPS 5/12), w zakresie w jakim Sąd ten wskazał, że prowadzenie gospodarstwa rolnego oznacza stałą i osobistą działalność rolnika, mającą charakter zarówno wykonywania pracy lub innych zwykłych czynności wiążących się z tym prowadzeniem, jak i zarządzanie gospodarstwem. Zatem przy właściwej organizacji pracy, rolnik może prowadzić gospodarstwo rolne – zarządzać nim i jednocześnie sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną. Jest bowiem organizatorem własnej pracy. Ma możliwość jej zaplanowania, dostosowania rozkładu zajęć do potrzeb rodziny, w tym swobodnego wyznaczenia czasu niezbędnego na czynności opiekuńcze nad osobą niepełnosprawną.

Należy podkreślić, że zakres niezbędnej opieki skarżącej nad matką wyznaczony jest stanem zdrowia osoby niepełnosprawnej, a w konsekwencji zakresem czynności opiekuńczych, które są niezbędne dla zapewnienia funkcjonowania osoby wymagającej opieki. W ocenie Sądu z okoliczności niniejszej sprawy nie wynika, aby czynności opiekuńcze, których wymaga matka skarżącej całkowicie uniemożliwiały prowadzenie przez skarżącą gospodarstwa rolnego. Skarżąca wykonuje wszystkie czynności higieniczne, samoobsługowe, porządkowe, opieka nad matką obejmuje palenie w piecu, przygotowanie opału, umawianie wizyt lekarskich, zawożenie do lekarzy, zakup leków, podawanie leków, zakupy, przygotowanie posiłków, podawanie, utrzymanie porządku w mieszkaniu, pranie, pomoc w utrzymaniu higieny osobistą matki.

Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie (z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt III SA/Kr 918/22), w świetle którego takie czynności jak: przygotowanie posiłków, ich podanie, podanie leków, czynności higieniczne, a tym bardziej czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego mogą być realizowane przed rozpoczęciem pracy lub po jej zakończeniu, a także w dni wolne. Nie sposób przyjąć, aby takie czynności, jak dbanie o czystość w domu- sprzątanie, pranie, zmienianie pościeli, towarzyszenie w wizytach lekarskich, badaniach, wykupywanie leków, pilnowanie ich przyjmowania, pomoc w ubieraniu się, przygotowanie posiłków, czy ich podanie wymagały całkowitej rezygnacji przez skarżącą z zatrudnienia. Podkreślić należy, że są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je (dla siebie, a przy okazji także dla domowników) przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy w dni wolne od pracy.

Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że matka skarżącej jest osobą stosunkowo samodzielną, potrzebuje wsparcia skarżącej w codziennym funkcjonowaniu, ale wszystkie czynności, które wskazała skarżąca mogłyby zostać wykonane przed lub po powrocie z pracy, lub połączone z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Zasadnie zatem przyjęto w zaskarżonych decyzjach, że brak jest związku przyczynowego pomiędzy zaprzestaniem prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa rolnego a opieką nad matką.

Zdaniem Sądu ocena konieczności rezygnacji z zatrudnienia przez osobę wnioskującą o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, powinna uwzględniać okoliczność, że do alimentacji osoby niepełnosprawnej zobowiązana jest dziesiątka dzieci, w stosunku do których istnieją okoliczności utrudniające opiekę, takie jak pozostawanie w zatrudnieniu, problemy zdrowotne, czy potrzeba utrzymania rodziny, ale nie zachodzą okoliczności obiektywnie zwalniające z obowiązków alimentacyjnych względem matki. Podkreślić należy, że świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem z zakresu pomocy społecznej, a zatem jego przyznanie powinno uwzględniać zasadę subsydiarności, w świetle której Państwo powinno pomagać tam, gdzie jednostka nie może poradzić sobie sama. Równocześnie, interpretacja przepisów u.ś.r. wymaga odwołania do wyrażonej w Konstytucji RP zasady wspierania rodzin, które znajdują się trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji). W ocenie Sądu pomoc Państwa powinna być stosowana tam, gdzie jednostka (rodzina) nie jest w stanie poradzić sobie samodzielnie.

Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 czerwca 2010 r. (sygn. akt S 1/10) o przedstawieniu Sejmowi Rzeczypospolitej Polskiej uwag dotyczących niezbędności działań ustawodawczych, zmierzających do zapewnienia spójności zasad przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne jest subsydiarną formą pomocy rodzinie, jest ono wyrazem realizacji zasady pomocniczości. Jak podkreślił Trybunał, rekonstrukcja normy określonej w art. 17 u.ś.r. wymaga uwzględnienia zarówno przepisów tej samej ustawy, jak i innych ustaw m. in. Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 ze zm., dalej: "k.r.o.") obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby również środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Zgodnie z art. 129 § 2 k.r.o. krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 135 § 2 k.r.o. wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie albo wobec osoby niepełnosprawnej może polegać w całości lub w części na osobistych staraniach o utrzymanie lub o wychowanie uprawnionego. Równocześnie, podkreślić należy, że zasadniczą przyczyną odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego był brak związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia a opieką nad matką ustalony w oparciu o stan zdrowia matki i zakres czynności opiekuńczych.

Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji innych niż podnoszonych w skardze naruszeń. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, z prawidłowym zastosowaniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.